VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Komentet

SHUMICA E NJERËZVE KANË DASHURI PËR SHKRIMTARIN, POR KJO ËSHTË E PABUJSHME Nga Ismail Kadare

Ti e di mirë se kudo në botë çdo shkrimtar a artist i shquar krijon vetvetiu kundërshtarë. Me arsye, pa arsye, me kinse arsye. Në qoftë se kjo është një e vërtetë botërore, gjitheuropiane, mendo se ç’trajta groteske merr në Ballkan, e sidomos në vendin tonë të dashur.

Të marrin inat njerëzit për gjëra që s’të vete mendja: për kapelën që ke vënë, ose nuk e ke vënë, për ecjen, për të fejuarën, për kanapenë, për romanin, për një Zot e di çfarë. Më kujtohet se ty të merrnin inat pse rrije i pikëlluar në kafene. Madje, më ke thënë se ta kanë përmendur edhe në hetuesi.

Këto gjëra unë i di prej kohësh dhe nuk më shqetësojnë. Nuk më shqetësojnë, sepse di gjë tjetër: që shumica dërrmuese e njerëzve kanë dashuri për shkrimtarin. Por kjo shumicë, ndryshe nga zhgani tjetër, është e pabujshme. Madje, kjo dashuri e shumicës shkakton nervozizëm te disa. Të tillët fillojnë të mos të duan pikërisht se të duan të tjerët.

Meqenëse e zbuluam se jemi në një ngecje e zvarritje kafkiane, më lejo të të tregoj një ngjarje që lidhet me dashurinë për letërsinë.

Më 1995, në Luksemburg u themelua Akademia e Poezisë. Ceremonia ishte luksoze. Kishte shkrimtarë e poetë të njohur nga gjithë bota. Unë mbajta fjalën e hapjes.

Ditën e tretë në mbrëmje, pak përpara darkës së lamtumirës, më thanë se te hyrja e hotelit më kërkonin. Ishin një grup shqiptarësh, rreth 30 veta, të gjithë mërgues në viset përreth. Shumica kosovarë. Kishin marrë vesh në TV praninë time dhe deshën thjesht të më takonin. Ndonëse ishin të ndrojtur e fjalëpakë, qëndruam rreth një orë bashkë. Pastaj u thashë se duhej të shkoja në darkën e mbylljes. U ngritëm të gjithë dhe më kërkuan leje të më shoqëronin gjer te ndërtesa ku bëhej darka. Kaluam kështu mespërmes parkut. Kur iu afruam sallës, pas qelqeve të së cilës rrezëllinin dritat, ngadalësuam hapat. Kështu, unë përpara, ata pas, iu afruam hyrjes. Aty u thashë natën e mirë dhe ngjita shkallët. Kur ktheva kryet pashë se rrinin ende aty, si një mur i heshtur, në këmbë, me sytë nga qelqet e sallës. Ndërkaq, shumë të ftuar ishin bërë kureshtarë për ta dhe ishin afruar te qelqet për të marrë vesh se ç’ndodhte. Organizatorët e darkës gjithashtu. U thashë se ishin shqiptarë refugjatë, shumica nga Kosova, ndaj dukeshin aq të zymtë.

Po mbërrinin të ftuarit e fundit, pritej Dukesha e madhe që do të kryesonte darkën. Te qelqet ndërkaq ishin shtuar poetët që vështronin përjashta grumbullin e shqiptarëve. Ishin krejt të mahnitur nga ajo pamje epike, nga ai seriozitet, nga ajo përzitje madhështore. E kishin ëndërruar, siç më thanë pas pak, një lidhje të tillë me lexonjësit e tyre. Një marrëdhënie të tillë, që ngjante e rrezikshme dhe funebre, ngaqë poezia përzihej me lirinë ose, më saktë, me mungesën e saj.

Kështu, për njëfarë kohe të dyja palët vështruan njëra-tjetrën, të ndarë nga qelqet e mëdha. Kur i pashë të largoheshin, ashtu si një mur i errët, i huaj për këtë botë, moskuptues, antik, mendova se ky ishte muri i popullit tim, që një ditë mund të më zinte nën vete e unë kësaj as do të mundja e as do të doja t’i shmangesha.

Ta tregova këtë që të më kuptosh se përse unë nuk u jap rëndësi më shumë seç duhet xhuxhëve dhe spiunëve. Janë këto qoka (referenca) të mëdha që na kanë mbajtur gjallë. Ndryshe prej xhuxhëve mund të çmendeshim. Ose të bëheshim edhe ne xhuxhër, si ata.

Është kjo arsyeja që unë kam falur shumë gjëra. Ti më njeh, unë s’jam natyrë e butë. Veç kësaj, vij nga një qytet që ka qenë shquar për mëritë e gjata. E megjithatë, është falja ajo që më ka kthjelluar shpirtin./ExLibris

ECI NE SHI Nga Aida Meti

Eci duke u kapërcyer me pikat e shiut
dhe
mendime ,
s’dua të më lag kujtimet dhe ëndrrat,
por kur shqetësimet më lag, si një gjethe peme,
atëherë aorta ime,

si aortë hëne, qetë e qetë
më merr, si në lojë fëmije dhe shtruar më nxit tutje horizontesh .
Eci në shi, nuk ndalem, edhe pse ai më lag,
më shfaqet një dritëz hënore e në atë hedh spirancat,
e di që diçka do nis e harrohet
dhe diçka e bukur e kohës do lind e zbukurohet.
Eci, nuk ndaloj, jam natyrë sfidanteje,
s’dua qytet të zbrazët, por kap me shumë shije hapësirat

e shesheve, plazheve…

dhe bulevardet,
ato mbushin mallë secilin

, i cytin vetëbesimin
që të fluturojnë lartësive dhe largësive, si dallëndyshet.
Ka shumë momente që dhe e dua shiun,
prandaj,
si një bredh

feste mbuluar me ngjyra, drita shumë,
m’është çasti kur ngjitur meje pikas mikun e cmuar
ai , si partitura e buzëqeshjeve më hidhet në krah,
më …shfaq mallë dhe brengë., gjurmë që nuk i shqit lehtë..

e unë mbushem me shi dhe më tepër,
por… mos bjerë, o shi, ndal!
Ndalo tek cep i ngrysjeve të shpirtrave,
fatet e asnjeriu mos rëndo!
Sytë e saj të mbushur… Jo! Këto pamje në jetë
dua të përfundojnë. Ah, mik i dashur!
Dhe shpirti im është renduar nga njerëz që shoh e si njoh
si ky shi me ujët e qetë e të rrëmbyer kristali!
Bie shi e mendimet patjetër në fillin e në finalen e tyre
me çojnë gjithmone tek ti,
por, bjerë o shi, mos ndal, bjerë!
Simfoninë e tij dëgjoj me kujdes
notat e tastieres lagin shpirtin tim
me pika të bekuara
e pamje nga larg fushash…
plot lule jasemini….te shtruara si lendine .

Bjer o shi lotet e mi

dergoj ..si nje liqen ,

Ku ngrire nga akujt artaktides
kan vite,
duan shkrirje nga vullkane zjarresh .
Bjere e mos ndalo ..o shi ..kujtimet
i shtroj ne ujrat e detit Jon .

Bjere e mos ndalo o shi ..lotesh !

Aida Meti

NË ËNDËRR – Poezi nga ANNA AKHMATOVA – Përktheu FASLLI HALITI

Shkëputje e zezë dhe e rëndë
të cilën unë e duroj baras me ty.
Pse qan? Ma jep dorën me të mirë,
premtomë se do të kthehesh në ëndërr.
Ne jemi si dy male …
s’do të takohemi më në këtë botë,
Nëse ,veҫ, kur t’arrijë mesnata

të më dërgojë  një përshëndetje me yjet …

 

E KAPITUR – Poezi nga ANNA AKHMATOVA – Përktheu FASLLI HALITI

E kapitur nga nga vështrimet e tua të gjata,
Unë vetë mësova të vuaj.
E krijuar nga një brinjë jotja,
Si mund mos të të dua?

Të  qenit motër e ndjeshme
lidhur me një fakt të lashtë,
dhe unë u bëra dinake, lakmitare,
skllavja jote e ëmbël.

Por kur, shpirtbutët më braktisin
mbi gjoksin tënd më të bardhë se bora,
sa gëzon dhe bëhet e urtë zemra jote,
diell i vendit tim!

1921

Më 23 qershor 1889 lindi Anna Achmatova (Ana Ahmatova), poete e shquar ruse

«Lë shtëpinë e bardhë dhe kopshtin e heshtur.
Jeta do të jetë e braktisur dhe e ndritshme»

VOAL – Anna Andreevna Achmatova, pseudonim i Anna Andreevna Gorenko (Bol’soj Fontan, 23 qershor 1889 – Moskë, 5 mars 1966) është poete e shquar ruse.

Vajza e Andrej Antonoviç Gorenko, zyrtar publik, dhe e Inna Erazmovna Stogova, të dy nga familje fisnike, ishte në vitet 1910-1918 bashkëshorte e Nikolaj Gumilëv, nga i cili kishte djalin Lev. Ajo ishte anëtare e Shoqatës së Poetëve, një grup i mrekullueshëm i themeluar dhe i udhëhequr nga bashkëshorti i saj. Ajo krijoi veprën e parë, Mbrëmja, në vitin 1912, e cila u pasua nga Rruzari në vitin 1914, të dy karakterizohen nga një delikatesë intime. Grumbulli i bardhë (1917), Plantacioni (1921), Anno Domini MCMXXI (1922) janë përmbledhje të vargjeve të frymëzuara nga kujtimi nostalgjik i përvojës biografike, të cilat shpesh marrin pothuajse ritmin e një lutjeje.

Pas vrasjes së burrit të saj të parë, Nikolaj, në vitin 1921, pasoi një pauzë e gjatë e shkaktuar nga censura, të cilën poetja e shpërtheu në vitin 1940 me Shelgu dhe nga gjashtë libra të tjerë, përmbledhje nga të cilat del një dhimbje që rrjedh nga kërkimi i vazhdueshëm për mirësinë e njerëzve. Djali i saj Lev u burgos midis viteve 1935 dhe 1940 gjatë periudhës së spastrimeve të mëdha staliniste.

E përjashtuar nga Unioni i Shkrimtarëve Sovjetik në vitin 1946, me akuza për estetizëm dhe mosmarrëveshje politike, ajo megjithatë arriti të rehabilitohej në vitin 1955, duke botuar në vitin 1962 një vepër që e kishte punuar që nga viti 1942, Poema pa hero, kujtesa nostalgjike e së kaluarës ruse, ripërpunuar përmes dramës që sjell vizioni i ri i historisë dhe përmes një shpërfytyrimi të hapësirës dhe kohës në një koncept të qëllimit të pastër.

Ajo u ndikua shumë nga vepra e Dante Alighierit, siç dëshmoi edhe filozofi Vladimir Kantor: “Kur e pyetën Anna Achmatovën, matriarken e poezisë ruse,” A e lexon Danten? “, ajo u përgjigj: “Unë nuk bëj asgjë përveçse lexoj Danten”.

kur du me ulurit poezi nga elida buçpapaj

kur du me ulurit
po s’kam kujt
se njerëzit janë
me sy t’shurdhumë
shkruaj poezi
e nxjerr vnerin
dufin
shfryj
çfryhem
sikur shpohet
barku i qiellit
me heshtën e
një vetëtime
që e zbraz shiun
mbi kokat
e qyteteve

poezitë
i shkruj
për të vdekunit
ose për ata që ende
s’kanë lindë
që ende nuk ua kanë
dhanë barin
me i kthy
në dordolecë

këta që janë
gjallë
janë me gojë
qorre
nuk muj me thanë
se janë si
bagtija
sipas zoolatrisë
asht e shejtë
në pjesën
tjetër të botës
lopët
janë
sisët e
njerëzisë

nëse don me sha
dikand
me ia thanë
të tana
me i thanë
të fundit fjalë
thuaji
je shqiptar
dhe e ke shajt
me gjithçka
se s’ka ma
t’zinj sa
janë shqiptarët
per veten e tyne
s’ka pushtues
ma t’urryer
sa ata
që pushtojnë
veten
dhe i nanshtrohen
llumit
të farës

In Memoriam për Luan Myftiun: Nje tregim i jetuar: KUR VRITEJ DASHURIA ­Nga Luan MYFTIU ­

(NËNA)
Nuk di si duhen fëmijët prej nënave të tyre, por imja ka pasur për mua një dashuri të çuditshme. Ajo mbante në gisht një unazë të veçantë për të më mbrojtur nga ndo një mallkim i fshehtë i zemrës së saj, kur unë bëja ndo një nga ato veprimet që e lëndonin. Por dashurinë e saj kurrë nuk ma zbulonte, si të donte të mos cënonte lirinë time. Ajo i fshihte vështrimit tim të etur kujdesin e saj të tepëruar. Veç unë e diktoja dobësinë e saj për mua, sa herë që duhej të qortohesha për një veprim ku prekej sedra ime. Si një luaneshë e butë, ajo donte të rriste një këlysh krenar, prandaj me një diferencë të shtirë i zhdukte pasojat e sjelljeve të mia të ndëshkueshme. Ndoshta, kjo mbretëreshë bukurie nëpërmjet meje donte të vendoste pushtetin e krenarisë së saj në ambientin e kulturuar, ku kishte rënë nuse. Nuk di përse bukurinë mahnitëse të shpirtit të saj unë e shihja të pikturuar nëpër ikonat e kishave, të cilat i vizitoja gati çdo të dielë. Duke shkelur me kujdes nëpër rrugicat e tyre, të shtruara me zaje të bardhë, nga ku gëlontë një barë i gjelbër që dukej sikur përtërihej nga tingujt e këmbanave, unë hyja në kishë me zemrën gjithë drithërime nga një ndjenjë e pakuptueshme. Prapa tymit të temjanicës sodisja nurin e bukurisë së nuseve dhe vajzave elegante, që kishin ardhur t’i lutehsin Zotit t’i falte mëkatet, trishtimin e ëmbël të pikturave murale, madhëstinë e heshtjes dhe magjinë e zërave të korit të fëmijëve. Më dukej sikur vetëm aty e zbuloja parajsën e dashurisë së pashprehur të nënës. Ndihesha aq i dehur nga një pasion i çuditshëm, sa më dukej sikur tërë ceremonia fetare zhvillohej enkas për mua. Dhe kisha një nevojë t’i falenderoja të gjithë ata që vinin të faleshin në kishë. Kështu u krijua në atë moshë një lloj lidhjeje e fshehtë midis meje dhe kësaj shtëpie të Zotit. Edhe sot nuk di të them si i lexoja kuptimet e tingujve të këmbanës, sepse mbaj mend që, kur ato lajmëronin për ndonjë vdekje, unë vrapoja me lot në sy te nëna, e cila, për çudi, asnjëherë nuk më pyeti për shkakun e ngashërimeve të mia, kur hidhesha në krahët e saj i lumtur që ajo ishte gjallq . . .Edhe ajo sikur nuk donte që unë ta shfaqja haptas dobësinë time për të!

Asnjëherë nuk u ankua për hallet dhe shqetësimet, kur tim atë e arrestuan komunistët dhe asaj i duhej dy herë në ditë të qëndronte kokulur para portës së burgut me shpresën se mund t’ia pranonin ushqimet, që kish përgatitur për të shoqin. Kjo qënie që mëshironte dhembshurinë, tani qe pushtuar e tëra nga ndjenja e detyrës. Një rrudhë zemërimi, që përpiqej të mbinte në mes të vetullave të saj, nuk e prishte dot harmoninë e asaj qënieje që lumturinë e gjente vetëm në paqe. Të ketë pasur rol bukuria në atë butësi që të bënte për vete? Unë e adhuroja dhe, i magjepsur, isha xheloz, në heshtje tek shihja që edhe femrat hutoheshin përpara saj. Ndoshta, kjo xhelozi më kish krijuar me tim atë edhe një lloj armiqësie, e cila më shtynte të bëja ca gabime që isha i sigurt se do ta zemëronin, vetëm për të parë se si do të më mbronte ”luanesha” ime! Dhe isha i lumtur, kur shihja që ajo më mbronte në çdo rast, pa pyetur për

trishtimin që i shkaktoja tim eti. Tani që kishte rënë në burg, më dukej sikur këtë e kish kërkuar vetë, i dëshpëruar që s’ia kisha njohur dashurinë që kishte pasur për mua, dhe, aq sa më vinte keq për të, po aq e dënoja për këtë hakmarrje të pamëshirshme ndaj meje. Gjithçka që ndodhte me mua, unë e peshoja sipas mënyrës sime. Komunistët më dukeshin ca lodra në duart e fatit tim, të cilat vepronin vetëm si t’u thoshte ai.
Tani e shihja nënën për ditë e më të përhumbur, ndërsa natën, kur e shtrëngoja midis krahëve të mi të dobët, ajo rrallë kujtohej që më kishte pranë. Një ditë e kapa në befasi duke qarë. I kishin dënuar vëllanë e vetëm me vdekje! Ai ishte kopja e së motrës nga shpirti, sikur t’i zbresim një shkreptimë rreptësie (kur prekej në sedër) që i kish mbirë, ndoshta, nga ndjenja e përgjegjësisë për familjen, që i kish rënë mbi supe qysh herët. I zgjuar e me një intuitë të hollë, por pa kulturën që ia kërkonte intelekti, ai ruante si thesar krenarinë e trashëguar nga i ati, kryengritës antiturk, i cili, me pastërtinë e ndjenjave të tij patriotike, kish fituar edhe simpatinë e atyre që duhej ta urrenin. Ky vëlla i dhembshur e donte marrëzisht të motrën. Bukurisë së saj marramendëse i qëndronte si një kurorë lulesh fisnikëria e vëllait, ashtu si zbukurohej kokëkrisja e tij e ëmbël prej nurit engjëllor të së motrës.

Ata duheshin e krenoheshin me njëri-tjetrin, ashtu siç qenë sjellë, kur ishin fëmijë.

Kush do t’ia mbronte tani nënës sime bukurinë nga gjithë ato shigjeta që kjo bukuri, padashje, tërhiqet drejt saj? Komunistët i vranë vërtet vëllanë, duke mos i treguar as gropën, ku ia flakën kufomën. Madje atyre nuk u erdhi mirë, kur ajo e qau. Komunistët kishin shumë frikë nga lotët që derdheshin nga keqardhja për viktimat e tyre. Nëna ime qante fshehurazi, por jo nga frika. Madje, ajo sikur nuk donte të qante. Ajo s’mund ta pranonte që i vëllai kishte vdekur, kur mendonte se ai vetëm mirë u kishte bërë të tjerëve! Ajo qante fshehurazi për poshtërimin që i kishin bërë vëllait të saj. Ata i kishin rrëmbyer krenarinë nënës, ndaj gjysma e qënies së saj kish vdekur. Gjysma tjetër vraponte pas kujtimeve të tij, me qëllim që të mos ndihej e vetmuar.

Ndërkohë të ardhurat shteronin dhe nevojat rriteshin çdo ditë. Filloi shitja e sendeve me vlerë për një copë bukë. Ditët shtyheshin me zor dhe uria nisi trokitjet e para në derën tonë.

Nëna po largohej çdo ditë prej nesh, si ai kapiteni që nuk i afrohet pasagjerëve që do të mbyten, kur anija po mbushet me uje, i terrorizuat nga klithmat e ndërgjegjes që s’është në gjendje t’i ndihmojë. Gjithmonë e menduar, ajo kryente mekanikisht detyrat si grua dhe si nënë. Ata të cilët dje e respektonin për fisnikërinë e saj, tani që kishin marrë pushtetin, e këshillonin për përçmim të ndante burrin e të martohej, pasi i shoqi nuk do ta nxirrte më kokën nga hekurat e burgut! E revoltuar dhe e fyer, ajo ua përplaste në fytyrë gjithë sa mendonte për harbutërinë e tyre, ndërsa netët, e tronditur, i gdhinte pa gjumë. Unë përpiqesha t’i qëndroja pranë, duke iu futur natën në gji, por ajo, ndonëse nuk i harronte përkëdheljet, sikur më lutej të mos e bezdisja.

Një natë më tha të mbaj vesh se mos dëgjoja zhurma këmbësh në tavan dhe, kur unë e sigurova se nuk kishte të tilla zhurma, veç heshtjes së plotë të natës, ajo qeshi nën zë si për të më thënë se kishte bërë një shaka, ndërsa pashë në dritën e hënës që hynte nga dritarja, dy pika loti që vezulluan në sytë e saj, të mbushur me një dritë jo të zakonshme. Atherë nisa të kërkoj si nëpër terr dashurinë e nënës, që nuk e kuptoja përse po ftohej çdo ditë. Ç’të qe kjo e keqe që më kish

përzënë nga zemra e saj? Ndiqja i hutuar psherëtimat, lëvizjet, madje dhe ngjyrat e zërit të saj, por nuk arrija dot në një përfundim. Nuk gjeja dot një shkak që ta kish zbehur dashurinë e saj për mua. Atherë e tepëroja me çamarokllëqe që ta meritoja një qortim prej saj. Por jo! Atë sikur e rëndonte dashuria ime, që ajo e ndiente se sa shumë po më vriste. Atherë e hodha poshtë atë sedrën dhe krenarinë, me të cilat e fshihja dobësinë për të, duke menduar se do ta fyeja në atë kërkesën e hershme të shpirit të saj për mua, por ajo vetëm për një çast shqetësohej, pastaj bëhej indifernte. Ajo kërkonte tani një pakt të ri, të cilin unë s’mund ta pranoja: ta lija të qetë! Po si mund ta lija unë vetëm, kur e shihja se sa vuante? Kurse ajo, ndoshta, donte të më mësonte me mungesën e saj, shprehur në lot e klithma! Vonë e kuptova se kisha pasur një dashuri të sëmurë për nënën. Vallë, e kishte ndierë zemra e saj këtë? E kishte ndierë sa e egërt ishte dashuria ime, që ajo vetë e kishte mbjellë? Ajo vetë më kishtë mësuar që ta trajtoja mizorisht. Në shkollë vija për të, teshat e reja i vishja për të, haja e pija për të dhe gjumë flija vetëm për hatër të saj. Ajo i kryente gjithë detyrat që më jepte mësuesja për t’i bërë në shtëpi, ajo më shfajësonte, kur endesha rrugës e nuk shkoja në shkollë, ajo m’i mbulonte kudo e kurdoherë prapësitë. Dhe kurrë nuk ankohej, kurrë nuk më tregonte se ç’kish bërë për të më mbrojtur, njëlloj si të ishin gabimet e saj dhe ajo duhet ti paguante.

Njëherë fëmijët e lagjes, që vinin shpesh në shtëpinë tonë, kishin nxjerrë në oborr gjithë pajën e saj prej mëndafshi, blerë në Itali dhe, të veshur me to si aktorë, loznin teatër. Nga banaku i verandës një fëmijë tjetër kishtë rrëzuar padashje një qyp me pekmez rrushi si ndonja 30 kg. dhe kish nisur të qante nga frika e ndonjë ndëshkimi. Erdhi nëna: të gjithë ngrinë. Rrobat e saj ishin ndehur mbi trëndafilat e kopshtit, ndërsa pekmezi kish ndotur gati gjithë shtëpinë. Ajo qeshi, pyeti për mua, më gjeti, më futi në një dhomë e, pasi më zhveshi, më kontrolloi me kujdes se mos isha vrarë, kur kish rënë qypi. Pasi u sigurua që s’kisha pësuar gjë, mori frymë e lehtësuar, mblodhi në oborr teshat e saj dhe nisi të lante shtëpinë pa na bërë një qortim dhe pa i trembur fëmijët e lagjes për të ardhur përsëri. Dhe unë përpiqesha ta ndihmoja në ndo një punë, por pa i rënë në sy se atë punë e kisha kryer unë. Ajo, sigurisht që e kuptonte, por edhe ajo nuk më falenderonte, përderisa e dinte që kjo gjë nuk do të më jepte kënaqsi. Ishte kohë lufte dhe babai ynë, i ngarkuar me detyra të ndryshme, vinte rrallë në shtëpi. Por ne nuk rrinim vetëm, sepse nëna jonë merrte shpesh në shtëpi gra të varfëra e pa njeri dhe i partonte (në të parë), siç venë nuset për herë të parë te prindërit e tyre dhe u shërbente për shpirt një muaj të tërë.

Në fund i përcillte me pesëqind të mira duke u premtuar se do t’i ftonte përsëri vitin tjetër. Ne çuditeshim se me çfarë devotshmërie e kryente ajo këtë bamirësi.

Tani, veç heshtjes, ajo kish nisur të rrinte edhe pa ngrënë, por ne nuk kuptuam dot kurrë arsyen e “grevës” së saj të urisë. Mos donte, vallë, të na e lintë neve racionin e saj të bukës, që jepte shteti aso kohe për çdo frymë? Apo uria e ndihmonte t’i ndiente më pak dhimbjet shpirtërore? Ato ditë komunistët kishin dënuar me vdekje edhe nipin e saj, të cilin ajo e kishte mbajtur pranë, se ishte kopja e të vëllait, për të cilin s’besoj se ka pushuar së qari deri sa i shkoi pranë. Mos, vallë, në ato net pa gjumë bisedonte me të nipin, që priste nga çasti në çast ta rrëmbenin, siç e rrëmbyen hienat, që nuk u ngopën 50 vjet me gjak të pafajshëm? Si mund të vritet një fëmijë që s’i ka djersitur mirë qimja në faqe? Një fëmijë që s’kish vrarë një flutur e s’kish trembur një zog? Ndoshta ajo e ndiente që ky ishte fundi i botës dhe s’kishte përse të përpiqej të jetonte. Ndërsa unë i kërkoja me kokëfortësi dashurinë e saj! Sa shqetësime duhet t’i kem dhënë së gjorës duke i kërkuar të bënte një gjë që s’mundej! Ah, nënë, sa shumë t’u desh të duroje! Ata, të cilëve ti u kishe mbrojtur jetën, tani s’të jepnin as një punë të rëndomtë për të mbajtur fëmijët e tu me frymë tani ti duhej vetëm të luteshe: edhe gardianit të burgut, edhe furxhiut, edhe mjekut për një vizitë, edhe miqve të tët shoqi, që bënin tani skur nuk të njihnin! Ti i zbrite me fisnkiëri këto shkallë të poshtërimit dhe tregove nje tjetër bukuri, që ndoshta, vetes nuk ia njihje. Ti i lave këto shkallë me lotët e krenarisë së fyer dhe kushedi ç’marrëveshje të fshehtë bërë me vdekje, e cila vulosi në ballin tënd indiferencën. Ç’të vrau më shumë, o nënë? Absuditeti i sakrificës, apo mosmirënjohja cinike e njerëzve? Falmë, nënë! Ti duhej të largoheshe nga kjo jetë! Mos, vallë, ftohtësia jote qe një mënyrë për ta bërë më pak të dhimbshme ndarjen? Sa shumë duhet të kesh vuajtur për t’i këputur vetë këto fije të forta të dashurisë sonë!

Po ne si s’u zemëruam një herë me këtë braktisje që na bëje çdo ditë? Mos, vallë, e ndienim se në ç’hall ishe? Apo ti, në çastet e zgjimit, derdhje aq dashuri mbi ne, sa të na mbante zemrat ngrohtë për sa kohë ti do t’i vidheshe nga halli dashurisë sonë?! Si u zhduk butësia nga syt e tu të qetë, të qeshur e plot dritë? Si u shua ëmbëlsia në buzëqeshjen tënde të zgjuar? Ku iku ajo ironia dashamirëse tënde të zgjuar? Ku iku ajo ironia dashamirëse, me të cilën na detyroje ta braktisnim të keqen, pa e ndier veten të fyer?

U rrëzove, nënë!. . .

Asnjë katastrofë nuk mund të dëmtonte shpirtin tonë në atë moshë se sa kjo rënia jote! Ne humbëm përgjithmonë dëshirën për të ndërtuar në jetë diçka të bukur, në shëmbëlltyrë të lumturisë!

A e dije këtë?!

Falna, nënë, nëse të kemi bërë të vuash edhe pas vdekjes!

Ti s’mund të largoheshe pa klithmë! Nuk mund të rrije pa u treguar xhelatëve fytyrën e tyre të vërtetë! Ta kërkonte nderi i vëllait, lotët e jetimëve, vepra e burrit tënd, që po shkelej me këmbë birucave të Sigurimit! Shpirti yt i dhembshur nuk mund të pranonte të talleshin me fisnikërinë e tij disa rrugaçë, që ambicia për pushtet i shndërroi në lypsarë mosmirënjohës e vrasës të pabesë, kurse instikti kriminal i harbutërisë i shtyu të besojnë se ishin, madje, perëndi! Dhe krenaria jote e fyer vrapon që nga errësirat ku e kish flakur terrori komunist, duke shpërthyer si një rrufe që godet mbi kokën e nje gjarpëri. Ti klithe në zyrat e tyre:

“Katilë!. . .”. Dhe nuk dëgjove telefonat që ulëritën dhe dyert që u përplasën e nuk pe se si i zbrite shkallët e si t’u vunë hekurat në duar, si të hodhën horrat në qeli e si të prunë të lidhur në shtëpi!

Dhe ne të gjetëm vetëm, pa njeri, lidhur duart mbrapa me hekura gjermane, këmbëkryq e flokëlëshuar, e bukur si një xhinde përmbi raftin e madh që ndodhej sipër shkallëve. Ti heshtje dhe nuk e mësuam dot se kush të kishte ulur aty. Dhe pse aty? Ca thanë e sollën policë, ca që me ta kish pasur dhe civilë, të tjerë që paskësh qënë aty edhe një grua, por nuk tregonte kush që e kish parë, kur erdhi. E pyetëm nënën vetë, por s’donte të përgjigjej. Qëndronte me kokën ulur, sikur të ish fajtore, me sy të palëvizur, mbërthyer në një pikë dhe dukej sikur lutej që ne ta mëshironim, duke na thënë me heshtjen: “ bëra unë këtë!”. Ky çast mbeti tonë si një shuplakë e parë që na dha komunizmi! Iu afrova një çast dhe e putha në faqe, ajo u ngërdhesh në përpjekjen për të skicuar me mundim një buzëqeshje, duke kthyer anash kokën si e turpëruar, ndërsa hekurat u përplasën në dërrasë bashkë me duart e saj të bardha. Iu mblodhëm rrotull të shihnim ato goxhdë të përkulura si unaza rreth duarve të saj të enjtura. Papritur u dëgjua zhurma e këmbëve të një polici që po ngjiste shkallët, i cili, i skuqur në fytyrë, na tha të mos ia hiqnim hekurat nënës, sepse vetëm kështu do ta lejonin që ajo të qëndronte pranë nesh.

Ç’të qe kjo, vallë? Ëndërr? Apo një forcë misterioze na e jepte këtë ndëshkim për të na detyruar ta çmonim më tepër vlerën e nënës sonë? U deshën vite të bindeshim që kjo qe një përmbysje, që duhej përballuar me shumë dhimbje! Ndërsa ne po mendonim se si do ta ushqenim e si ta shpinim në banjë, ajo që duket e kuptoi hallin tonë, pasi lëshoi një rënkim të pakontrolluar, na buzëqeshi me përkëdheli dhe na kërkoi ti shpinim pak bukë.

Njëri prej nesh i hoqi hekurat, me kujdes, kurse ajo me duart e lira tani, mbërtheu jelekun e hapur në dy sustat e para. Pastaj nisi të hajë e uritur, ashtu, e drejtuar, si të ishte vetë një e huaj në shtëpinë e saj!
Tronditja e madhe na i kishte trembur lotët dhe unë çuditem sot se ku e gjenin forcën që të tregoheshin aq të vëmendshëm ndaj saj! Sa kohë që njeriu është mbret i lumturisë, nuk i përfill ata që ia dhurojnë, por, kur viktimat që sakrifikohen për të, ngrejnë krye, ai bëhet menjëherë lypsar dhe u lutet ta mëshirojnë! Ne nuk e kishim kuptuar ende se pa dashurinë e nënës asgjë nuk do të na hynte në sy! Ne e quanim këtë lumturi një të drejtën tonë, kurse dhembshurinë, një detyrë të saj. Tani e ndienim se dashuria e çdo nëne nuk ishte diçka tokësore! Tani që na mungoi, mbetëm para saj të mahnitur! Tërë jetën do të luftonim tani për të merituar një shkëndi dashurie që t’i ngjante asja të nënës! Por më kot! . . .Ne do të mbeteshim njerëz të vërtetë, sa kohë do të qëndronte brenda nesh vlaga e dashurisë së saj, jehona e klithmave të ëmbëla të dashurisë së nënës! Çudi! Kujdesi ynë për të, sikur e mundonte më shumë! “luanesha” tundi krifën dhe u ngrit në këmbë. Ne s’ishim më në ëndërr: kishim fituar përsëri atë, që desh na iku përgjithmonë!
U zhytëm prapë në mbretërinë e dashurisë! Ishim përsëri njerëz! Unë fjeta atë natë si më parë me të, duke derdhur edhe në gjumë lotë lumturie! Edhe ajo qau bashkë me mua, por shtirej sikur merrte shkak prej lotëve të mi! Dhe më gënjeu, e gjora, duke më lënë përshtypjen se i kishte lotë gëzimi, ndërkohë që e ndiente se ishte nata e fundit që flinte me ne! Kur u gdhi, ne ia vumë përsëri hekurat në duar, ashtu si na mësoi ajo. Pastaj shkoi e u ul te vendi, ku e kishte lënë policia. Dhe na vështronte e qeshur, si të donte të na thosh: “Ja, sa mirë, asgjë s’ka ndodhur!”. Dhe neve po na dukej vërtet sikur e gjithë kjo s’ishte veç një lodër. Megjithatë, pasi kryenim me ngut porositë që na jepte veçmas ndonjë i afërt, që kish guxuar të vinte në shtëpinë tonë, ktheheshim menjëherë te nëna për t’u siguruar që ndodhej aty. E bukur si një zanë pylli, ajo rrinte e qetë, me kokën lart, ashtu si kemi dëgjuar që rrinë trimat para skuadrave të pushkatimit. I kishte rënë një nur i veçantë dhe dukej sikur ishte bërë nuse! Dasmorët ishim ne, që s’dinim ç’të bënim me të!

Kurse “krushqit” nuk po dukeshin për ta mbyllur në “kafaz”!. . .

– Luan MYFTIU –

Fotografia e Agron Tufa

KOHA S’KA VARRE – Poezi nga ATDHE GECI

 

Ulqin e Tivar e Kotorr jemi tërësi e jona

Ulqin e Tivar e Kotorr  e kemi  një emër

Tallazet e detit tonë nuk i prishin brigjet

Jemi  gjaku e zemra dhe shpirti  i arbërit

Jemi deti dhe kujtesa e të gjithë lumnjve…

Jemi të natyrshëm në qytete  dhe fshatra

 

Hijet e mollës  sot  ndjehet  të  vetmuara

Shumë valë të detit llapuqitin tek brigjet

Ulqini  ndihmon   vëllain  e  vet  Tivarin

Teutë e Kotorrit në Kotorr ka ca shkrime

Në faqe gurësh të  të  folmes  së  shqipes

 

Zemërim-miri  Ulqin, e  nderuara   kohë

Ky qytet me det dhe  me  flatra  epokash

Do të duhej të ishte qytet  i  të  lumturve

Do  të  duhej  të  ishte  qytet  më  krijues

Do  të  duhej  të  ishte  qytet  i dashurisë

Do të duhej të ishte  më Ulqin  s’e është!…

 

Dielli,  koha  dhe  ajri  nuk   kanë  varre

Flet Teutë e Kotorrit, i  shtrin dorën e tij

Qytetit t’Ulqinit! Teutë Kotorrit ligjëron

Luftat e Romës i kam parë se  si  vdiqën

Para  paqes  dhe  para çmendurisë së saj!

 

Koha deri tek  unë  dhe  deri  tek  ti, dhe

deri tek  e  nesërmja, është  një  përudhë,

një hapësirë dhe një gjerësi e gjerë,

është një thëllimë  e  zbrazëti  e  pafund

që s’matet me vogëlima të  së voglës

dhe as me madhësi  të  së  madhes  botë.

 

 

Të panumrueshëm në dëshirat tona

në dashuri  të ditës, të natës, yejtes

por, të rrallë  dhe  shumë  të  rrallë

në çështje të humbur  me  vetveten…

Mikja e ime e  zemëruar  më  thotë:

lavdi  askushëve   dhe  kurkushëve,

lavdi gjithëkushëve  e mjerkushëve,

lavdi zbrazkushëve e asgjëkushëve

do ishte  loti im që mua më dhemb!

 

Unë e Ajo  u  njohëm  në Ulqin, në

një pasdite të qershorit me  vetima

ne i morëm  çastit  ç’ jep  dashuria

i dhamë njëri- tjetrit puthje,qafime

fjalët i shndërruam  në ëndërra, në

tregime, në  shpresërima  kohërash

Por, ndodhi  e  kundërta, e  vërteta,

në Ulqin, Tivar, Kotorr  e n’Malësi

koha s’ ka varre në asnjë  shkronjë

konfirmoi deti  dhe Qyteti i Ulqinit!…

 

Atdhe Geci – Prishtinë, 15. 06. 2019

KOSOVË, CILA ËSHTË DHEMBJA DHE KRENARIA JOTE…! – Poezi nga SEJDI BERISHA

(Në 20-vjetorin e çlirimit të Kosovës)

 

1.

Kosovë

Numëroi plagët nëse mundesh

Edhe tradhtitë që të janë bërë

Numëroi dhembjet që t’i kanë shkaktuar

E sheh sa plagë e varrë i ke në trup

E dikton se ato edhe tash të kullojnë

Dot nuk po të shërohen…

 

2.

Kosovë

Cila është bukuria jote

Cila është shëmtia që ta kanë ngarkuar…

 

3.

Kosovë

A e di sa gjaku është brenda teje

E toka edhe tash i druan ngjyrës bojëgjake…

 

4.

Kosovë

Sa herë të kanë therë pas shpine

Sa herë nga lapidari janë përpjekur të të zbresin

Farën për ta humbur

Historinë për ta shtrembëruar

Edhe këngët për t’i varrosur…

 

5.

Kosovë

Edhe njerëzit tu sa herë të kanë mashtruar

Sa herë të kanë tradhtuar

E ti gjithmonë për këtë ke lotuar…

 

6.

Kosovë

Të lutëm më trego

A e di këtë matematikë

A di ta tregosh pikë për pikë këtë ligësi

Sepse edhe mua të gjitha këto

Fjalën po ma rrënojnë

Këngën po ma përdhosin…

 

7.

Kosovë

A e di sa ke duruar e po duron

Ndoshta dikur do bëhesh bajrak ndër shekuj…

 

8.

Kosovë

Kam dëshirë gjithmonë të udhëtojmë së bashku

Sepse kështu tregojmë e flasim më shumë

Kështu dritën e diellit e vëmë në gjoks të botës

E hënë e yll në ballë të saj

Për të mahnitur me bukurinë…

 

9.

Ti Shqipëri, Iliridë e Çamëri

Ti Tivar e Jeni Pazar

Ti Mollë e Kuqe e ti Çakorr

Ti oj toka ime

T’i kanë vjedhë edhe grimcat e dheut

Por tapitë nuk vdesin

Ato kanë çfarë për të treguar

Sot, nesër ose dikur…

 

10.

Ty, oj toka ime po të pyes

A je dhembje apo krenari

Kush mund t’i shpjegojë këto barrë kaq të rënda

Ato janë legjendë

Që askush dhe kurrë drejtë nuk do t’i tregojë

As mirë as sinqerisht dhe as njerëzisht…

 

10.

Por ti, oj Toka që flet ilirisht

Rri ashtu legjendë e popullit tim

Se je si burimi i ujit që nuk shteron

Se je si vullkani që kurrë nuk shuhet

E flaka e djegë edhe detin

E uji e merr edhe pasurinë e mbretit

Oj e madhja Toka ime

Që të kam e të mbajë edhe në zemër edhe në shpirt…

 

(Pejë, 14 qershor 2019)

ish ajo e veshur me një fund të shkurtër – Poezi nga ANNA MATTSSON – Përktheu ALISA VELAJ

Anna Mattsson (1966) është poete, romanciere dhe përkthyese suedeze. Shfaqet për herë të parë në skenën letrare më 1988. Prej asaj kohe Mattsson ka publikuar 10 libra me poezi e prozë, si  edhe përkthime të ndryshme. Anna Mattsson ka studiuar letërsi krahasuese, filozofi dhe gjuhët nordike. Për disa vjet ajo punoi si përkthyese për Këshillin Nordik të Ministrave, veçanërisht midis Faroishtes dhe Suedishtes. Ndërmjet viteve 1990 dhe 1993, Mattsson ka jetuar në Ishujt Faroe ku ka studiuar Gjuhët Nordike në Universitetin e Torshavnit. Prej vitit 2001, përfshihet në shkëmbimin kulturor midis Suedisë dhe Kamboxhias. Mes  viteve 2003 dhe 2006 (por edhe aktualisht herë pas here) ka jetuar në Phnom Penh. Ndër të tjera, ajo ka botuar një përkthim të romanit për fëmijë “Pipi Çorapegjata” në gjuhën khmerishte (kamboxhiane). Libri i fundit i botuar më 2013 është përmbledhja poetike “Udha e Dritës” (Ljusgatan).
ANNA MATTSSON
(Shqipëroi nga anglishtja: Alisa Velaj)
ish ajo e veshur  me një fund  të shkurtër
tek qëndronte para tij mes drurëve
ajo e veshur me një fund të shkurtër dhe një buzëqeshje
një hije përmbi të aspak e dëshiruar
kur ajo shëtiste pranë tij
po a shëtiti ajo pranë tij
pa përdorur dhunë
a shëtiti ajo një hap para apo prapa tij
po klithur apo ngritur dorën
një herë të vetme kundër tij
a veshi ajo një fund të shkurtër
një fund të gjatë apo një pale xhinse
thonj elegant pantallona të shkurtëra të zeza e veshi ajo
a u pagëzua ajo me emrin lavirja me lulkë
a u valëvit lulka e saj nëpër fjalimet popullore
a ishte nënvetja reputacioni I saj
ishte ajo e hedhur në një livadh
me gjenitalet shqyer copë e çikë
sikur të ish një akt krejt i ligjshëm
gjendej atje një tribunë për ekzekutimin e asaj
që askurrë nuk e hodhi vështrimin nga toka
Nga Alisa VELAJ
ANNA MATTSSON, POETJA QË APELON DRAMAT SHOQËRORE PËRMES VARGJESH RRËNGJETHËSE
Heronjtë mitikë mbeten normalisht vetëm të tillë, ashtu te veshur me petkun mahnitës së mrekullores, ndërsa heronjtë e vërtetë, ata që përveç dëshirës njerëzore i lind ideali dhe koha e shpirtit, shndërrohen jo rrallë në heronj mitikë. E tillë mbetet figura e heronës franceze Jeanne d’Arc, simboli i ëndrrave franceze për liri në Francën e shekullit të XV . Simbol i vetsakrifikimit dhe i një vdekje qe e turpëron dhe sot mirënjohjen njerëzore. Ajo çka u dhemb idealistëve, apo atyre që e shohim botën me sytë e dhimbjes dhe optimizmit, ajo që i therr në shpirt një poeteje aq drithëruese si Anna Mattsson, për fatet tragjike të femrave në shoqëritë plot probleme social-ekonomike, është fakti se Jeanne d’Arc-at vazhdojnë të jetojnë ende, por të fshehura nga sytë tanë. Janë Jeanne d’Arc-at të heshura, larg triumfeve të shoqërive kaotike luftarake, por heroina të kohëve moderne, ku tragjikja fshihet shpesh nën të tjera pamje, në shikim të parë jo dhe aq kaotike sa koha e Mesjetës,  por që në thelb zbulon se ne njerëzit modernë, që flasim aq hapur për liritë dhe të drejtat e njeriut, mund të jemi edhe më të rrezikshëm se qenia mesjetare.
Atyre kohërave të errëta, kur me termin luftë i referohemi Luftës dhe me termin paqe i referohemi Paqes.
Kemi si të thuash një lloj optike për të ndarë të mirën nga e keqja, ndërsa sot me termin paqe, mund të pagëzojmë jo rrallë një luftë të turpshme, të ashpër, të pamëshirshme dhe të mezidukshme, ku e keqja që zë fill në shpirtërat e atyre që i shkaktojnë këto luftëra, të ketë një dukje mashtruese, duke na u shfaqur si e mirë, ose akoma edhe më keq, duke na u shfaqur, po të huazojmë një shprehje të Heminguejit, si një vend i pastër e plot dritë, ku nuk ndodh asgjë. Dhe luftrat e mezidukshme ngjizin heroina të heshtura, që shuhen shpesh pa bujë, madje edhe pa i marrë vesh fare se diku në X vend kanë frymuar. Anna Mattsson përpiqet të jetë dhe ia arrin të jetë në mënyrën më të mirë të mundshme zëri i këtyre Jeanne d’Arc-ave të heshtura.
ajo e veshur me një fund të shkurtër dhe një buzëqeshje
një hije përmbi të aspak e dëshiruar
Anna Mattsson i çjerr maskën hipokrizisë, duke na mësuar të lexojmë vuajtjen në fytyrat e Jeanne-ve që i kemi mes nesh dhe nuk e dimë se i kemi. Ajo na rrëfen plot kurajë se jo çdo buzëqeshje mund të jetë etalon lumturie dhe dritë shpirti. Ka buzëqeshje të improvizuara me dhunë, ku zemra së brendshmi pikon gjak. Buzëqeshje që lindin hijeve! Gjithashtu poetja jo rastësisht tregon shëtitjen e vajzës në mes të drurëve apo në një pyll dhe e përfundon   me vargjet:
gjendej atje një tribunë për ekzekutimin e asaj
që askurrë nuk e hodhi vështrimin nga toka
Po t’i referohemi Umberto Ekos, pyjet janë një metaforë për narracionin e një teksti, jo vetëm për tekstin e një përralle, por të çfarëdo lloj teksti. Në fillim të kësaj poezia përfytyrojmë drurët mes të cilëve shëtit heroina tragjike, ndërsa në fund mësojmë për tribunën ku ajo është ekzekutuar. Miti i Jeanne d’Arc-ës del këtu fare hapur, duke pranëvënë dy kohë, mesjetën dhe bashkëkohësinë, që i bëjnë aq të ngjajshme të njëjtat dukuri; moskuptimi dhe dhuna. Virgjëresha e Orleanit akuzohet për herezi, dhunohet dhe më pas digjet në turrën e druve, pa qenë në gjendje ta shijonte kurrë lirinë që i solli popullit të saj, ndërsa Jeanne d’Arc-at tona janë viktima të një tjetër dhune dhe drurët ku ato shëtisin me funde të shkurtëra dhe thonj të gjatë, janë “lënda e parë” që do të ndërtojë më pas tribunën e tyre të turpit. Tribunë ku do të hipin ata që ua shkaktuan dhe përdhosën lirinë ende pa e njohur tërësisht atë, ose ata që nuk e njohën kurrë në thelb dramën e tyre të vërtetë. Pra, drurët si simbol jete kthehen këtu në simbol vdekje, duke na nënkuptuar turrën e druve apo tribunat e turpit. Në prag vdekje Jeanne d’Arc puth kryqin. Jeanne d’Arc-at e sotme kryqëzohen në heshtje me veprime të turpshme që i kryen jo se ishin lavire në shpirt, por se i çuan në atë rrugë mjerimi dhe skamja. Skamja e tyre materiale dhe skamja shpirtërore e atyre që i dhunojnë pa kurrfarë humanizmi, këto krijesa me vështrimin e kthyer përherë drejt hapësira ku është atdheu i tyre shpirtëror.
Në përgjithësi poezitë që trajtojnë dramat shoqërore kërkojnë një nivel të lartë të talentit të krijuesit, në mënyrë që lidhja e fortë me realitetin të mos e reduktojë poezinë në një rrëfim të thjeshtë, ku arti poetik të vihet në funksion të asaj që përben ndodhi faktike.  Anna Mattsson arrin të ndërturë në mënyrë të mrekullueshme ndodhinë me poezinë. Realja përpunohet përmes një regjistri të lartë të gjuhës së poezisë, ku drama jetike dhe ajo poetike përjetohen të dyja me të njëjtin intensitet. Poezia ka një gjuhë lakonike, ku mes pak vargjeve rrëfehet shume më shumë nga ç’mund të rrëfehet në dhjetëra faqe. Intensiteti i emocioneve dhe shpirti i  revoltës ngjizen përmes një gjuhe simbolike që mund ta servirë veç një krijuese me potencial të lartë artistik. Pasi vetëm në këtë mënyrë arti arrin të bëhet një zëdhënës i fuqishëm i dramave shoqërore.

UDHA E BJESHKES – Poezi nga ZEQIR LUSHAJ

 

                  Maja e Hekurave, pika më e lartë e bllokut të Jezercës, në Alpet e Veriut,

                                 (Ketu autori i kësaj poezie i ka kaluar të 20 verat e para të rinisë së Tij).   

                                                                                                                          Nga: Zeqir Lushaj

   -Udhëtoj shpesh, (me mend), me karvanin e  vrritarëve, për në bjeshkë…,në Shtyllë të Grisë-

…!

Ta duam këtë emër:-Shtylla e Grisë,

Dije mirë,kallxoja gjithëkujt, o djalë:

-T’ja dijmë kimetin…, është hyjnore,

Aty jetohet…,bash si në  përrallë.

1.

Kalojmë,vijën e Dubravçit,mbi Kishë,

Marrim hijen,gështenjave përpjetë,

Flladitem njëherë,në Gurrën e Grisë,

E besoj:-Jemi nisur për në bjeshkë.

2.

Ku dahen rrugët, pushimi i parë,

Aty mblidhet karvaji i katundit,

Kokrrohet, avash, brijës Muzi Kurtit,

Nusja ma e re, gjithmonë,e fundit.

3.

Kah e Rrzuemja e Çutës,(kujdes),

Aty asht’ terr, edhe në mesditë,

Në Shtek,tu bojlia e Baram Zmajlit,

Mbarojnë gështenjat, hapen sytë.

4.

Në Fushë-Llozhën, dalim prej hijes,

Mrizi i thotë: -lamtumirë vrrinit,

Prroni i Territ, Lejthia gurbardhë,

Një test i fortë, starti i fillimit.

5.

Të jeshë sa të duash djalë i zoti,

Me korin e gjinkallave përpjetës,

Te Kroni i Morajës, del i djersitur,

Kah’ Molla e Idhët e Ara e Çelës.

Aaah, Ai-Krue don shumë kujdes,

Rinia, këtë punë mire nuk e di (!),

Edhe kali i shkumuem-buzëtharë,

Aty,(menjëheri),rrezikohet kur pi.     1)

“Si plajm bore reshë rreth majës,

Dhamtë, t’i pinë kroni i Morajës…”

(Këto dy vargje, diku i kam shkrue,

Për Kronin e bjeshkës-ujëbekue).

6.

Mbi Kodër të Morajës, leqe-leqe,

Në Tella të Poshtme duhet pushimi,

Lugut Dikçorit, Rogave të Gabelëve,

Hap-mbas-hapi,vjen rritet freskimi.

7.

Rrasa mbi Dikçur, len sherbelen pas,

Aty,nis e fry, flladi i bjeshkës Epër,

Muret e Gashit, pushimi i fundit,

Nën Qafë-Shtyllë,thik’ të përpjetës.

Gurrcin e Epër,lamë në të djathtë,

Në të majtë, Rrasën e Sukbukurit,

Lugut të Qafës, mbi ortiqet e borës,

Teferig i hollë frynë, i bjen përçukut.     2)

8.

Të rinjëve griçorë, dua tua kujtoj,

-Kujdes nën Qafë, tu Shkalla e Keqe,

Aty,kuajt ndihmohen që të ngjitën,

Patkonjtë-gaca e flakë nëpër leqe.

9.

Aaah, dhe vetëm 100 metra ma nalt,

Ndihesh Mbret, sapo shkelë në Qafë,

-Hallall,-ju thue ortigjeve ku u ngjite,

Sheh përpara një botë të pahesapë.

…!

Nga këtu, syri gjënë hapsirën e vet,

Shpirti, fort gufon, don me fluturue,

Një pushkë-haber, kërcet nga gëzimi,

Orët e bjeshkës në pritje i ka ftue…!

10.

Për gjysëm ore, në Rudinë të Liqenit,

Ndalojmë-ulim kryet kuajve,uji me pi,

Shtrihemi rudinës së butë, jeshil-llek,

Ndjehemi të lumtur, dehur,(pa raki!).

11.

Kijet byraten në stomije të rudinës,

Plisatë, me brina i gjuejnë përpjetë,

Kumona e dhenve, përcillet shpatit,

Trokaça e dhive, ushton nëpër çetë.

12.

Tani bjeshka merr një fytyrë tjetër,

Mbushur bar e lule, si nuse na pret,

Ndër breza, griçorët krushqit e saj,

Krenarë…, mbi shtratshpirtin e vet.

…!

Ta duam këtë emër: -Shtylla e Grisë,

Dije mirë, kallxoja gjithëkujt,o-djalë,

T’ja dijmë kimetin…, është hyjnore,

Aty jetohet…, bash si në  përrallë.

./.

1) Në kronin e Morajës,gjithmonë duhet me pushue pak, përpara se të pish uji.

   2) Perçuku = bar i gjatë dhe i fortë, që del nëpër shkembinj, grumbuj-grumbuj.

`                                                                                 ./.

-Nga libri “Duhama e Valbonës”, Kristalina KH, Tiranë 2016-

DISTIKË TË NJË BURRI TË MOSHUAR – Nga Përparim Hysi

1. Po harrova të ligën, le të më nxjerin njërin sy
Po harrova të mirën, të m’i nxjerrin  që të dy.
2. Gruaja me lulen ngjajnë sa pika me pikën
A nuk “fishken” e “thahen” të dyja, po nuk u “vaditën?!”

3.Ky që hiqet trim, thërret e bërtet
Kur duhet  trimëria, i shkojnë nga tetë.

4.Pyes shpesh:-Pse fjala”turma”
Rimon me”zhurma?!”.

 

5.Ty xhepi të ka,por nuk ndihmon dikë
I ngjet njeriut që ka pus,po për të pirë nuk të lë.
 
6.Po klasifikove njerëz të paditur
Ta dish që vendit varrin i ke ngritur.
 

7.Mos i beso kurrë atij që të flet në veshë
Se që të nesërmen është gati të të shesë.
 
8. Mos prit mend nga një i paditur
Në tasin bosh nuk gjen gjë  për të kollofitur.
 

9. Nëse  miqësi ti mban me një hajdut
Ta dish që jetën do ta mbyllësh me turp.
 
10.Nëse fyen a rreh një femër,se hiqesh burrë
Për mua nuk je burrë,por je pulë.
 
11.Po pe një krim,por ke frikë e nuk  flet
A nuk është mirë që i gjallë të futesh në dhetë!
 
12,Borxh,po more, mbi supe ke vënë një mal të rëndë
Dhe, kur borxhin e shlyen,ndihesh i lehtë pëndë.
 

13. Nëse merr borxh dhe borxhin nuk e ktheve
E ke hak mallkimin:-Qafën pse s’e theve?
 
14, Nëse dhe budallanë e vlerëson nga kuleta,
Është njësoj si gomarit, t’i thosh:-Tungjatjeta!
 
15.Atdheu është në rrezik dhe ti rri në “hije”
Unë them:- Po ku je, o moj pikë që mbi kokë s’të bie?
 
16. Dëmtove të pafajshëm se je”sytë e veshët e mbretit”,
Është mirë,-them unë,- që me dorën tënde të pish kokrrën e helmit.
 
17. I dituri kurrë nuk thotë që di
Se kokën mban ulur,i rëndi kalli.
 
18. Kurrë të fuqishmit mos i dil në krah,
Nesër, me të dobtin, dhe ty të”ha”.
 
19. Kush bën “tregëti” me”mishin e bardhë”
Tërë jetën në burg, ta shkojë se është djall.
 
20. Kush bën”lodra të ndyra” me fëmijët a nxjerr fitime
Tërë jetën në urg, ta shkojë me mundime.
 
                               Tiranë, 10 qershor 2019