VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Pandeli Sotiri, themeluesi i Mësonjëtores së Korçës më 7 mars 1887

By | March 7, 2020

Komentet

TIRANA IME E VOGEL (sa e vogel ne Universin e madh) Nga EGLANTNA MANDIA

 

 

TIRANA E VOGËL

Tirana e vogel
Papritur nje rreze dielli
Ndriçoi
Emrin tend
Dhe rinine time te hereshme
E te pashe krejt e habitur
Degjova neper ajer,
Tingujt e lashte te nje melodie
Qe kumbonte
E shoqeronte kengen
E muezinit
Simbolet e para te dashurise
Qe me ngjiten drejt qiellit
E nje lot
Ma njomi zemren
Te thirra atehere
Tirana ime e vogel
[sa e vogel ne universin e madh]
Dhe prita te degjoj
Me drithme jehonen e Dajtit
Po dielli u zu
Dhe ndjeva
Nje rrenqethje fantazmash
Gjoksin te ma shterngonte

NERMIN VLORA,1967

Ato ishin vitet e pritjes pa fund të ëndrrave pa shprese. E kur qielli u ça u përballem me një realitet të pa imagjinuar buze nje krateri, llava e te cilit valonte tash sa mot, shpertheu me nje urrejtje e zemerim te frikshem. Shpirtera te trazuar, te shkrete e te humbur, qe kerkojne vetevehten me delire te cuditeshme,me sy te marrur,gjysem te verber nga erresira e gjate e jetes. Ne nje perplasje te eger iluzionesh e diziluzionesh per te vendosur nje e kuiliber te ri. Ne nebulozen e dhjetvjecarit te fundit te shekullit te xx, shqiptaret e gjeten vehten jashtezakonisht te pafuqishem te pa mbrojtur, krejtesisht te hutuar. Vjeshte Tirane, qe cfaredo te ndodhte ishte aty,si mali i Dajtit dhe pervijimet e detit qe duken prej tij,nje ngushellim jo i vogel. Pikerisht atehere,u shfaqen nen qielli me re te kryeqytetit,Nje Pape,Nje Shenjtore dhe Nje zonje e aristokracise se larte, POETJA.

Zonja elegante,me nje gjerdan perlash ne qafen e gjate si te nje mjellme,qe nje enderr e prekeshme,disi e besueshme,tek zbriste shkallet e hotel Dajtit,me nje buzeqeshje gati hyjnore,nje vegim yllesie me floke te bardhe e fytyren fisnike pa asnje rrudhe,me sy te zinj ,depertuse te bute e jashtezakonisht inteligjente,dukej si nje dhurate nga zoti,si nje oaz shlodhje ,pas nje rrugetimi te gjate.

E ca enderrimtare, si puna jone,qe nuk u pat vdekur fare shpresa per mrekulli te rralla,u kuturisem te benim nje dokumentar ne T.V.Sh,per Nermin Vloren.

Po sikurse ca flluska te tjera,edhe kjo mbeti e tille,sepse grupi i xhirimit u shpernda ne “drejtime te panjohura” dhe mua me mbeti ne dore shkrimi,me titull:Tirana e vogel,sipas nje poezie brilante te saj.
= = =

Dite me shi ne Tirane.

Shi shi i rrembyer tirane.Nje vajze e vogel me emrin Nermin,mbetet befas matane lumit te Lanes,ndersa nena e saj Zonja Belkiz e pret ne anen tjeter.Vajza e vogel e perlotur s’di nga t’ja mbaje.Nje burre i moshuar e pyet: – ç’ke moj bije?

Vajza degjon zerin e nenes dhe tregon ,me doren e vocer,se nuk e kaperxen dot lumin e rrembyer,dhe atje, atje eshte nena e saj qe po e therret”NERMIN!”……

Ç’qe ky episod i çuditshem?

Nje shenjeze,nje parathenie e viteve te me voneshme te pritjes se gjate,teper te gjate per takimin e shumepritur midis nenes dhe bijes?

Asaj cupeze te vogel per vuajtejen dhe pritjen plot durim,fati I fali hapesirat e detrave,oqeaneve,kontinenteve dhe mundesine e fjales me yllesite.

Goca e Tiranes se vogel u be nje zonje e nderuar,intelektuale e ndritur,qe me humanizmin,dijet enciklopedike arrijti te futej ne thellesite e shekujve per te njohur te sotmen dhe parathene te ardhmen.Forca kreative e Nermin Vlores ka nje opus shume te gjere,ne fushen e gjuhesise,prozes dhe vecanerisht poezise.Me nje sensibilitet te rralle poetik ku dendesohet nje mall e brenge njerezore dhjetravjecare,per Tiranen e vogel, nenen, gjyshen shkollen ,shoqet,shtepine ,atdheun e gjithecka shqiptare.

“Muza e poezise sime lindi ne Shqiperi[poezia e pare u botua ketu ne moshen 12 vjecare]u rrit ne Shqiperi,kendoi per Shqiperine ne masen e nje harmonie midis popujve te Europes,si qytetare te Europes qe jemi”

Me se e vertete ,ne kete KOHE kur thirrja e brendeshme e shpirtit te Kombit kerkon te kete Shqiperi te bashkuar “Si gjithe Europa”Krijimtaria poliedrike e NerminVlores eshte nje shembull i forces kreative te ketij populli te lashte e fisnik,bijte e te cilit ,sic ka shkruar Barleti”Ndjekin gjurmet e fisit e gjakut te vet”

Poezia “NJE KRIZE’vjen pas pas lajmit te vdekjes se gjyshes ne Tirane.Fytyra e se ciles eshte vizatuar ne poemen”ARRATISJA”qe eshte vjersherimi me i bukur i vellimit”Nga gjysem hena tek Hena,1973”Nje ditar i plote poetik,qe lidhet me Atdheun, feminine,rinine ,dashurine,martesen ,arratisjen nga arrdhja e nazisteve ne Shqiperi me njemije rreziqe,poema si nje elegji largimi nga lufta shkaterrimtare,e mjafte per t’i dhene njeriut qe e ka pare ne sy per te gjithe jeten te behet kunder saj,kunder kasapeve te njerezise.

Dhe kudo mesazhe te Atdheut,sado larg qe te jete POETJA,sado qe ne poezine e saj te fryje flladi i kozmosit, i universit, yllesive, misterit te jetes dhe vdekjes, do te dali pa pritur nje mall tjeter i larget qe te kujton dhimbjen e thelle te ndarjes.sic qe vdekja e gjyshes Mevedet aq te dashur e te respektuar nga Nermini.

Mevedetin,vajzen e madhe te Ismait Qemalit vdekur ne nje varferi ekstreme, sa qe te bijes,Belkizit i pat mbetur peng ne zemer,se nuk pati as sheqer per nje caj ne castet e fundit,se gjithcka qe paten u a rrembeu pushteti popullor.

”Ne mjegullen e kohes
,ende kujtoj lamtumiren e gjyshes
dhe buzeqeshjen e embel te ngrire
nga hidherimi ,qe s’e pashe me kurre!”

Asgje me teper.Poezia e Nerminit frymezon ligjin e miresise.

”Vjersha eshte gjuhe nderkombetare.

vjersha nuk pranon dallime klasash.Vjersha nxirret nga burimi i misterit te krijimit,me forcen e artit duke kaluar neper vijat e imeta te fjales,e cila dhuron ate qe i eshte caktuar per te pushtuar vetveten ne kerkese te vlerave madheshtore te shpirtit”shkruan autorja ne parathenien e librit me vjersha ’Zoteruesi i kohes’1967.”

Nga Tirana e vogel ne hapesirat e pafundme ,shpirtin e etur te POETES nuk e pengon asgje per te kerkuar misterin e jetes e te gjeje afersite shpirterore ne gjithesine e pamate.

“Ne driten e rrufese
syte e tu pashe
ne nje nate me stuhi
Pastaj zbardhi
Dita

======
” Oh jo,o diell,
Ti i madh je
Dhe per njerezimin ne levozhge
Cak i pakalueshem je
Po jo aq fort
per mendmet
Shkendija te shpirtit
qe hapesiren marrin
pertej orbites sate
thesare duke kerkuar
shekujve pert’u fale”

Poezia eshte nje bukuri qe shihet me sy,futet thelle ne zemer dhe pasuron shpirtin.Nje shpirt i pasur behet i meshirshem ndaj vuajtjes se te tjereve.

Poeti edhe kur eshte i vobekte nuk eshte kurre i varfer,me qe ka mundesi te pervetesoje si madheshtine e pafundme,ashtu edhe te vuaje per mediokritet dhe padretesite e kesaj bote”-thote Nermini.
=====
NENES, “TE GJITHE NENAVE,QE PUSHOJNE NE KOPESHTIN E KUJTIMEVE”

Kur s’isha,Ti ishe
Kur linda,Ti me buzeqeshe
Kur u rrita,Ti me udhehoqe
Kur gabova,Ti me qortove
se Ti me deshe
Dashurine per gjithesine,Ti ma mesove
Bukurine e ndjenjave,Ti m’keshillove
Me universin n’harmoni t’jetoj,Ti me urdherove
Driten e vertete,ti ma tregove
pse Ti me deshe
Ti nene,vlla,moter,shoqe
Ti ne lundrimet e veshtira t’kesaj bote
Ti eksperiencen e flokeve t’bardha ma
Dorezove
Ti n’heshtje pergjithemone u largove,
pse Ti me deshe
Ne gjirin e universit Ti u ktheve
Por prej meje
Ti kurre s’u ndave
Ne yjte e qiellit xixellojne syte e Tu
Kudo n’ajer marr fryme shpirtin t’end
Sa shume te paskam dashur!
====
Harku qe pershkon dijet eNerminit,lashtesine,kulturat e hereshme te botuara ne librin e saj te fundit”LASHTESIA E GJUHES SHQIPE”Sipas dokumentave epigrafike nga Egjeu deri ne Atlantik[BARDI EDITORE-Roma,Gusht 1991],eshte nje nga kulmet e punes se imet hulumtuese prej nje shkencetareje te mirefillte.E te duket pak si cudi ku bashkohet Poetja me studjuesen.,ndoshta tek ngulmimi i raportit te njeriut me boten,mesazhet qe pret shpirti i etur nga universi.pyetjet e nje zeri human,qe kerkon te zbuloje misterin e fatit te njeriut,filozofine dhe te verteten,e sa e sa pyetje qe kerkojne pergjigje si kjo:

“ Ku duhet kerkuar misteri i gjuhes Ilire?

Ajo nuk u helenizua,megjithese perdori shkrimin grek per shume shekuj,nuk u latinizua pas zaptimit te Romes,nuk u sllavizua,as nuk u turqizua.

Kete gje te mrekullueshme e kreu dashuria e shqiptarit per kulturen,traditat,nevojen shpirterore dhe me ndihmen e maleve vigane,qe mbrojten nje popull me te kaluar po aq vigane.

Dhuna dhe egersia I mshehin kulturat nen shkure te helmatisura.Po kultura eshte drite,qe edhe kur duket e mshehur,nuk asgjesohet dhe shpejt a vone del dhe vezullon ne nje treve kulture te zhvilluar me finikeri te vertete.

Fitimet tokesore te popujve shkojne e vijne.fitimet shpirterore mbesin te vulosura ne kohe si drite e vertete qe nuk shuhet gjate shekujve,po behet energji,shkence,dituri.

Si perfundim,e gjithe vepra e kesaj humatiste te shquar,Nermin Vlora –Falaschi ,eshte thirrje kunder dhunes,cdo lloj mekati e krimi,per te qene i paster,kur te perballesh me vehten, pertej Robikonit

Zbrazetira

Asgjeja
Dhe shpirti qe ne hapesire udheton
I etshem perdituri
Hapat e pare
Te sigurt
Luhaten
sikur mbeshtetje t’kerkonin
Por ne asgje mbeshtetje nuk ka
Zbrazetira vend nuk ze
Dhe shpirti zhytet ne prsosmeri
Ne asgje
Atehere vezullojne yjet
Qe ndricojne udhen
Drejt Asgjese se madhe
Qe eshte gjithcka
Qe eshte ,Drite Hyjnore

 

EGLANTINA MANDIA

Më 27 shtator 1920 lindi Carlo Alberto Dalla Chiesa, gjeneral i karabinierëve, i paepur në luftën kundër terrorizmit të Brigadave të Kuqe dhe mafies

VOAL – Carlo Alberto Dalla Chiesa, gjeneral i karabinierëve, i njohur për angazhimin e tij në luftën kundër terrorizmit të Brigadave të Kuqe së pari dhe më pas kundër mafies, së cilës do të jetë viktimë, lindi në Saluzzo, në provincën e Cuneo, më 27 shtator 1920. Djali i një karabinier, zëvendës komandant i përgjithshëm i Armës, nuk merr pjesë në akademi dhe shkon te karabinierët si një oficer plotësues në shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore.

Në shtator 1943 ai po mbante rolin e komandantit në San Benedetto del Tronto, kur u bashkua me rezistencën partizane.

Pas luftës me gradën kapiten, ai martohet me Doretta Fabbo, e cila do t’i japë tre fëmijë, Nando (i cili do të bëhet politikan disa herë i zgjedhur parlamentar), Rita (prezantuese e mirënjohur i TV) dhe Simona. Pas përvojave pozitive në luftën kundër banditizmit, në 1949 ai arriti në Siçili, në Corleone, me kërkesën e tij të qartë. Në territorin mafia po organizohet dhe lëvizja separatiste është akoma e fortë. Këtu Kapiteni Dalla Chiesa e gjen veten duke hetuar 74 vrasje, përfshirë atë të Placido Rizzotto, një sindikalist socialist. Në fund të vitit 1949 Dalla Chiesa do të tregojë Luciano Liggio si përgjegjës për vrasjen. Për rezultatet e tij të shkëlqyera ai do të marrë një Medalje të Argjendtë për Trimëri Ushtarake.

Më vonë ai u transferua në Firence, pastaj në Como dhe Milano. Në vitin 1963 ai ishte në Romë me gradën nënkolonel. Pastaj ai lëviz përsëri, në Torino, një transferim që është në disa mënyra enigmatike: vite më vonë do të zbulohet se ai ishte urdhëruar nga gjenerali Giovanni De Lorenzo, i cili po organizonte “Piano Solo”, një përpjekje grusht shteti për të parandaluar formimin e të parit qeveria e qendrës së majtë.

Duke filluar nga 1966 – që përkon me largimin e De Lorenzo nga Ushtria – dhe deri në 1973 ai u kthye në Sicili me gradën kolonel, në komandën e legjionit karabinierë të Palermos. Rezultatet, siç pritej nga Dalla Chiesa, nuk mungojnë: ai sjell para drejtësisë bosë kriminelë si Gerlando Alberti dhe Frank Coppola. Gjithashtu duke filluar të hetojë marrëdhëniet e pretenduara midis mafies dhe politikës.

Në 1968 me departamentet e tij ai ndërhyri në Belice për të ndihmuar popullatat e goditura nga tërmeti: ai u dha një medalje bronzi për trimëri civile për pjesëmarrjen e tij personale “në vijën e frontit” në operacionet.

Ai heton zhdukjen misterioze të gazetarit Mauro De Mauro (1970), i cili pak më parë kishte kontaktuar regjisorin Francesco Rosi duke i premtuar atij material që linte të kuptohej për çështjen Mattei (presidenti i ENI që humbi jetën në një përplasje aeroplani: avioni u ngrit nga Sicilia, rrëzohet ndërsa afrohej në aeroportin e Linate). Hetimet kryhen në një bashkëpunim të rëndësishëm midis Karabinierëve dhe Policisë; shefi i policisë i ngarkuar është Boris Giuliano, më vonë i vrarë nga mafia.

Në 1973 Dalla Chiesa u gradua në gradën e Gjeneral Brigade. Një vit më vonë ai është komandant i rajonit ushtarak të veri-perëndimit, i cili vepron në Piemonte, Valle d’Aosta dhe Liguria. Zgjidhni një duzinë oficerësh të armës për të krijuar një strukturë anti-terrorizëm (baza e së cilës është në Torino): në shtator 1974 në Pinerolo ai kapi Renato Curcio dhe Alberto Franceschini, eksponentët kryesorë të Brigadave të Kuqe, falë edhe infiltrimit të Silvano Girotto , e quajtur ndryshe “friar mitra”.

Qeveria e vendit i besoi atij kompetenca të veçanta: ai u emërua Koordinator i Forcave të Policisë dhe Agjentëve të Informacionit për luftën kundër terrorizmit, një lloj departamenti special i Ministrisë së Brendshme, krijuar pikërisht për t’iu kundërvënë fenomenit të Brigadave të Kuqe që në ato vite tërbohet, duke iu referuar veçanërisht hulumtimit hetimor të atyre që janë përgjegjës për vrasjen e Aldo Moro.

Falë Dalla Chiesa dhe përkujtuesve të tij për qeverinë e vendit, figura ligjore e të penduarve zyrtarizohet në këtë periudhë. Duke u përpjekur për pendim, pa lënë pas dore veprimet e infiltrimit dhe spiunazhit, ai arrin të identifikojë dhe arrestojë autorët materialë të vrasjeve të Aldo Moro dhe shoqërimin e tij, si dhe arrestimin e qindra mbështetësve. Falë punës së tij, karabinierët iu kthye një besim i ri popullor.

Megjithëse ishte i përfshirë në ngjarje që e trondisnin, në fund të vitit 1981 ai u bë zëvendës komandant i përgjithshëm i Armës, ashtu si babai i tij Romano në të kaluarën. Mes polemikave ai vazhdon punën e tij, duke konfirmuar dhe konsoliduar imazhin e tij publik si një oficer i drejtë.

Në fillim të Prillit 1982 Dalla Chiesa i shkruajti Kryeministrit Giovanni Spadolini këto fjalë: “rryma Demokristiane Siçiliane e drejtuar nga Andreotti do të kishte qenë” familja politike “më e ndotur nga ndotja mafioze”. Një muaj më vonë ai u dërgua papritmas në Sicili si prefekt i Palermos për të kundërshtuar fillimin e emergjencës mafioze, ndërsa vazhdimi i hetimit të terroristëve kaloi në duar të tjera.

Në Palermo ai u ankua disa herë për mungesën e mbështetjes nga shteti; emblematike dhe plot hidhërim mbetet fjalia e tij: “Ata më dërgojnë në një realitet si Palermo, me të njëjtat fuqi si prefekti i Forlì”. Ai kërkoi të takonte Giorgio Bocca, një nga gazetarët më të rëndësishëm të periudhës, për t’i dërguar shtetit një mesazh përmes mediave, një mesazh që synon të kërkojë ndihmë dhe mbështetje nga shteti. Në intervistë (7 gusht 1982) ekziston pranimi i dështimit të shtetit në betejën kundër Cosa Nostra, i bashkëpunimit dhe bashkëpunimit që i kanë lejuar Mafias të veprojë e patrazuar për vite me rradhë.

Në fakt, botimi i artikullit nga Bocca nuk zgjon reagimin e shtetit por atë të mafies e cila tashmë kishte në sytë e saj gjeneralin karabinier.

Në mbrëmjen e 3 shtatorit 1982, Carlo Alberto Dalla Chiesa është ulur pranë gruas së tij të dytë të dytë (martuar vetëm disa javë më parë) Emanuela Setti Carraro, e cila po ngiste një A112: përmes Carini në Palermo, makina ajo shoqërohet nga një BMW që mbante në bord Antonino Madonia dhe Calogero Ganci (më vonë i penduar), të cilët hapin xhamin e përparmë me një pushkë Kalashnikov AK-47.

Në të njëjtin moment, makina me Domenico Russo në bord, shofer dhe agjent shoqërimi i prefektit Dalla Chiesa, ishte e mbështetur nga një motor i drejtuar nga Pino Greco, i cili e ftoh atë.

Dokumentet në lidhje me rrëmbimin e Aldo Moros, që Dalla Chiesa kishte sjellë me vete në Palermo, zhduken pas vdekjes së tij: nuk është konstatuar nëse ato ishin vjedhur me anë të Carini apo nëse ishin vjedhur nga zyrat e tij.

Carlo Alberto Dalla Chiesa vlerësohet me Medaljen e Artë për trimëri civile në kujtesë, me këto fjalë:

“Tashmë një luftëtar i zellshëm, si një oficer shumë i lartë i Karabinierëve, i krimit të organizuar, ai gjithashtu mori përsipër detyrën, si Prefekt i Republikës, për të refuzuar sfidën e nisur ndaj Shtetit Demokratik nga organizatat mafioze, duke përbërë një kërcënim shumë serioz për vendin. Barbarisht. therur në një pritë frikacake dhe tradhtare, e shtruar mbi të me një egërsi të egër, ai sublimoi me sakrificën e tij një jetë të përkushtuar, me një ndjenjë të shkëlqyeshme të detyrës, në shërbim të institucioneve, viktimë e urrejtjes dhe dhunës së paepur të atyre që donin të luftonin “.

Nëse është e vërtetë që institucionet nuk ishin të pranishme në kohën e tij të nevojës dhe kjo mungesë e rëndë madje ngarkohet mbi anëtarët e familjes duke filluar nga periudha e menjëhershme pas vdekjes së tij, për të kujtuar brezat për vlerën civile të kësaj figure të rëndësishme italiane që ka në të gjithë vendin simbole të panumërta mirënjohjeje siç janë monumentet, emrat e shkollave, kazermat, sheshet, rrugët dhe parqet./Elida Buçpapaj

 

Ismail Kadare: Unë kurrë nuk kam qenë diçka tjetër përveçse shqiptar!

Frankfurter Allgemeine Zeitung: Glauben Sie noch an die Nation, Herr Kadare? – A besoni akoma në komb, zoti Kadare?
Në pyetjen e parë Hansgeorg Hermann, gazetari i «Frankfurter Allgemeine Zeitung» kërkon nga Kadareja të bëjë dallimin mes kombit dhe vendlindjes.
Kadare: Vendlindja ka brenda patriotin- dhe patriotët ekzistojnë para se të lind një komb. Patriotët i bashkon kultura dhe gjuha, ka një marrëveshje për atë se çka do të mund e do të duhej të ishte kombi. Patriotët shqiptarë, para se të ekzistonte Shqipëria, e kishin zgjedhur si himn marseillaise-në. Ajo ishte simboli i lirisë, i barazisë dhe i vëllazërimit. Si model për shtetin vlente Zvicra. Pse? Sepse atje ishin bashkuar njerëz, të cilët flisnin tri gjuhë të ndryshme. Kjo u ka bërë përshtypje shqiptarëve. Kombi është një krijesë me kufij. Vendlindja nuk i njeh kufijtë, ajo udhëton bashkë, nëse patriotit i duhet të lërë vendin e tij”. Kadare duke u përgjigjur në pyetjet vijuese të gazetarit gjerman sqaron se vendlindja “ka të bëjë diçka me patriotët dhe patriotizmin… Pra me emocione. Por koncepti juaj ‘vendlindje’ (Heimat) e thekson, besoj unë, edhe kulturën dhe traditat që lidhen me të. Ajo nuk ka të bëjë asgjë me shovinizmin apo madje racizmin, me të cilin fashistët e shkatërruan atë. Konceptet ‘patriotizëm’ dhe ‘vendlindje’ duhet të dallohen nga ai i ‘nacionalizmit’
FAZ: Shkrimtari gjerman Heinrich Böll thoshte: «Gjuha ime është shtëpia ime.» Nëse fjala «shtëpi» në rrëfimin e Böll do të zëvendësohej me termin «komb», a do të kishte ende kuptim kjo?
Kadare: Unë vetëm mund të nënvizoj deklaratën e Böll. Por ajo që thotë ai, është normale vetëm për një shkrimtar. Sidomos nëse ai – si unë – duhej të jetonte në një diktaturë. Unë kam qenë një shkrimtar normal në një vend anormal. Në diktaturë, poeti në të vërtetë ka vetëm shtëpinë e tij gjuhën. Kjo na bëri të lexojmë shumë. Shume. Realiteti u zhduk pas librave.
FAZ: Çfarë është kombi për një burrë nga Ballkani? A e strehon kombi vendlindjen?
Kadare: “Normalisht nuk do të duhej asnjeri të fliste për konceptin e kombit me një burrë nga Ballkani. Kjo çon automatikisht në keqkuptime. Ne të gjithë në Ballkan- kroatët, serbët, boshnjakët, shqiptarët- kishim gjithmonë një vendlindje, një komb ne nuk e kishim. Perandoria osmane nuk e kishte paraparë për ne statusin e ‘kombit’. Ai ishte i ndaluar. Koncepti i Perandorisë osmane ishte predominimi i islamit, ishte si të thuash një koncept internacionalist mbi bazë fetare. Kur turqit u detyruan të tërhiqeshin, erdhën komunistët. Edhe komunizmi nuk është se kishin një koncept kombëtar, por internacionalist. Nën Enver Hoxhën ne nuk kemi folur për kombin shqiptar, por ne ishim pjesë e internacionales komuniste”.
Frank.Allgemeine: Nëse popujt sllavë të jugut, sidomos serbët luftërat e tyre i kanë shpjeguar si konflikte fetare, për shqiptarët ekzistenca e shumë feve nuk ka qenë kurrë burim konfliktesh?
Kadare:-Ajo që ndër të tjera sot i bashkon shqiptarët është shpërfillja e përkatësisë fetare. Jo vetëm pse Shqipëria e Hoxhës për tridhjetë vite me radhë ishte i vetmi shtet në botë absolutisht pa asnjë fe, por edhe sepse kjo çështje edhe përpara, edhe nën sundimin e turqve, nuk ka luajtur rol për identitetin shqiptar. A vlen kjo edhe sot?“ Kadare përgjigjet: “Po. Kjo është diçka për të cilën ne vërtet do të mund të ishim krenarë. Në fakt është një model që kombet tjera do të mund ta merrnin si shembull. Ne kemi myslimanë, ortodoksë dhe katolikë. Ne kishim deri para disa dhjetëvjeçarësh edhe hebrenj- të cilët ne, meqë ra fjala, në kundërshtim me shumë popuj të tjerë të Evropës, i kemi mbrojtur dhe i kemi sjellë në vend të sigurt nga ndjekësit nacionalsocialistë. Për bashkëjetesën tonë këto përkatësi fetare nuk kanë luajtur absolutisht asnjë rol. Unë vetë rrjedh nga një familje, e cila i përkiste rendit bektashinj të dervishëve- për jetën time sociale dhe kulturore kjo ka qenë gjithmonë e parëndësishme
FAZ: A ka përpjekje për ta prishur apo madje shkatërruar këtë vlerë të traditës shqiptare,
Kadare : Ka fundamentalistë që duan të na tërheqin në këtë drejtim. Nga ana islamike dhe nga ana e krishterë. Edhe nga jashtë vijnë impulse shkatërruese. Por deri më tani ato kanë mbetur pa pasoja. Shqiptarët kanë probleme të tjera. Ata duan të fitojnë para. Ata janë tepër pragmatikë për të lejuar abuzimin me ta për ashtuquajturën përplasje të civilizimeve”. Por “serbët”, thotë Hermann, “në mënyrë të përsëritur bëjnë me dije se ata si të krishterë ortodoksë kishin luftuar krejtësisht të vetëm kundër sundimit osman dhe, më vonë, kundër pushtuesve gjermanë”. Kadare thotë: “Kjo që përshkruani ju, është një mit i rrezikshëm, një demon. Ne nuk duhet t’ia hapim derën këtij revizionizmi. Të gjithë popujt e Ballkanit kanë luftuar së bashku kundër turqve. Ky fakt është i rëndësishëm për bashkëjetesën tonë fqinjësore.
FAZ: Megjithatë është fakt historik që aristokracia shqiptare iu ka shërbyer turqve si guvernatorë në Ballkan. Shembulli më i njohur është Ali Pasha, i cili gjithë Epirin- Shqipërinë e sotme jugore dhe pjesën perëndimore të Greqisë veriore – e ka qeverisur dhe shtypur për turqit. E, edhe shumë boshnjakë kanë kaluar në islam”
Kadare: Ne duhet ta pranojmë se në jelekun tonë historik ka njolla. Disa kanë flirtuar me Perandorinë, oportunistë kishte shumë. Por e gjithë kjo nuk mjafton për një revizionizëm, i cili do të helmonte bashkëjetesën paqësore në Ballkan. Kultura jonë bazohet mbi një substrat të përbashkët. Ajo dominohet nga renesanca dhe iluminizmi evropian – myslimanët ishin në vendin tonë po aq të ndriçuar sa ç’ishin edhe të krishterët.
FAZ: Jetoni kohë të gjatë jashtë vëndit tuaj , a ndikon kjo të ndjeheni më pak shqiptar
Kadare:Unë kam qenë shqiptar, jam shqiptar e do jem i tillë derisa të vdes. Kam ç’është e vërteta dy pasaporta dhe jetoj si në Paris ashtu edhe në Tiranë. Por kjo nuk ndryshon asgjë në faktin se unë kurrë nuk kam qenë diçka tjetër përveçse shqiptar. Ju i keni lexuar librat e mi- në letërsi nuk mund të mashtrohet. Shpresoj që këtij zhvillimi jashtëzakonisht agresiv ekonomiko – shoqëror që kemi përjetuar në vitet e shkuara në vendin tonë të mund t’i vëmë përballë diçka që është më e fuqishme se paraja.
(Pjesë nga intervista e gazetarit gjerman, Hansgeorg Hermann drejtuar Ismail Kadaresë në FAZ ▬ Frakfurter Allgemeine Zeitung, 06.06.2011
* Në foto , Ismail Kadare me Heinrich Boel , Frankfurt 1983.

Berlusconi për koronavirusin: Ndër përvojat më të vështira në jetë

Ish-kryeministri italian, Silvio Berlusconi është larguar të hënën nga spitali, 11 ditë pasi ka nisur trajtimin për koronavirus.

Ai e ka përshkruar këtë periudhë si “ndoshta më të vështirën në jetën e tij”.

Manjati mediatik, 83-vjeçar, që ka rezultuar pozitiv në testimet për koronavirus pasi është kthyer nga pushimet, është shtrirë në spitalin San Raffaele në Milano më 3 shtator.

“Tri ditët e para kanë qenë jashtëzakonisht të vështira”, u ka thënë ai gazetarëve teksa është liruar nga spitali.

Dy fëmijët e tij – vajza Barbara 36-vjeçare dhe djali Luigi, 31-vjeçar, po ashtu kanë qenë në kontakt me virusin.

“Ka qenë e vështirë. Duke iu falënderuar mjekëve, unë kam tejkaluar atë që ndoshta ka qenë përjetimi më i rëndë i jetës sime”.

Berlusconi ka qenë kryeministër italian tri herë gjatë periudhës 1994-2011.

Miliarderi italian ka insistuar këtë muaj se do të vazhdojë aktivitetet e tij politike, pavarësisht testimit pozitiv për koronavirus.

Zgjedhjet rajonale do të mbahen këtë fundjavë në Itali, ashtu sikurse referendumi për zvogëlimin e numrit të deputetëve në parlament. rel

Sadije Agolli lindi më 14 shtator 1942 në Shkodër

Sadije Kecaj (Agolli) ka lindur nê 14 shtator 1942 në Shkodër .

Babai quhej Qerim , e jëma Fatime.

Kishin 10 fëmijë, pesë motra e pesë vëllezër.

Mbas studimeve të mesme në Shkodër mbaroi Universitetin e Tiranës për Gjuhë Letërsi në 1964.

Punoi ca kohë si mësuese në shkollën “ Fan Noli” , më pas në shkollën “ Partizani” të Tiranës . Pastaj për njëmbëdhjetë vjet qe gazetare në “ Mësuesi” dhe për pesëmbëdhjet vjet redaktore te revista “ Skena dhe ekrani” .

Ka shkruar dhe botuar tregime . Tregimi “ Vajza e maturës C “ mund të futet në çdo antologji dinjiroze të tregimit shqiptar .

E zënë përherë me punë, tejet e ngarkuar , nuk ka mundur të botonte të paktën një libër të saj .

Padyshim që ka sakrifikuar shumë për Dritëronë.U njoh me Dritëroin në dasmën ku u martua Ismail Kadareja me Elena Gushon .

Ishte e ftuar edhe Sadija . Aty vallëzoi me Dritëronë, “ që i shkelte këmbët se nuk dinte të vallëzonte mirë”.

Në 1965 u martuan . Dëshmitarë në gjendjen civile qenë Vaskë Ruli dhe Qako Danko , gazetarë në “ Zërin e Popullit “.

Nga “ Liriku i tokës Demoni i fjalës” Moikom Zeqo
Më poshtë po vazhdojmë me rrëfimin e Elona Agollin për Sadijen.

Sot, datën e lindjes së mamit, Sadijes, hapa atë të voglin bllok me kapak plastik blu, i vogël sa lehtësisht mbahet në xhep, me shënime të llojllojshme, numra telefonash miqsh të huaj por edhe përshtypje udhëtimesh. Niste me shënime të babit e pas një ndërprerjeje disafaqëshe niste ditari disaditor i Sadijes. Udhëtimi që përkon me botimin e Zylos në Francë.”, rrëfen Elona Agolli.

Më poshtë botohen të plota shënimet e bashkëshortes së shkrimtarit të madh Dritëro Agolli, kur ata përballeshin për herë të parë me Parisin.

“8.6.1990. Kemi katër ditë në hotelin Monparnas. Hotel me 3 yje, nata 120 dollarë. Dhoma është e vogël, me minibar që nuk guxojmë ta hapim. Shoqëruesja Ana Renard na tha që bëjnë shumë shtrenjtë. Çdo gjë është e shtrenjtë. Një fustan me lule bën 110 dollarë. Rrobat e mia janë si të një fshatareje. Dhomën e kemi nga rruga me shumë zhurmë. Deri tani kemi takuar drejtoreshën e drejtorisë së kulturës në Ministrinë e jashtme, zonjën Gaudini që na dha programin.

Kemi parë muzeun Zhorzh Pompidu, një mrekulli. Shëtitëm mbi tre orë atje, pamë me qindra të rinj në bibliotekë ku lexonin, ku mësonin gjuhë të huaj, ku dëgjonin muzikë e vështronin piktura të artit modern. Në një qoshe ishte kafeneja, ku rrinin gazetarët, të rinj, ndërsa në një shesh ishin të rinj muzikantë, piktorë, që nxirrnin ndonjë lekë. Pamë edhe një ekspozitë pikture të aplikuar nga një piktor austriak, Andre Korabi.

Dje morëm pesë kopjet e Zylos. Hëngrëm një drekë me Gytin (përkthyesi i romanit) në një restorant në periferi. Gyti prishi rreth 400 dollarë, vetëm me dy shishe verë. Sot ishim rreth 3 orë në Louvër. Pamë një pavion skulpture dhe pavionet e pikturës franceze. Drejtori i muzeut ishte shumë xhentil dhe na shoqëroi gjithë kohës. Gjithë këto ditë kam qenë e hutuar, depresive, me dhimbje. Është një botë e pakonceptueshme për ne. Në muze kishte që nga nxënësit e vegjël të shkollave që bënin me mësueset orë mësimi deri tek të moshuarit nga gjithë anët e botës. Më erdhi keq që nuk kisha marrë aparatin. Drekën e hëngrëm në një restorant, Baltimore, shumë luksoz me një kryetar komiteti të kulturës, i ri, shumë i kulturuar dhe me shumë protokoll. Ishin të ftuar Mabëno, drejtor drejtorie i botimeve, Giju, shef i redaksisë në Gallimard, Gyti dhe Ana. Giju foli shumë mirë për librin. Dritëroi nuk është çkontraktuar.

Njeriu më i çuditshëm dje në ora 4.30 ishte Zhan Didnjë. Njeri ekstremist, në një zyrë me tavolinë trekëndëshe të vënë në mes të dhomës, me libra për tokë, pa dollap, me ca poltronë të vënë pa rregull. Njeri i shpërndarë, hynte e dilte, me shprehjen “ekskyze mua”. Ju drejtua Dritëroit : Çfarë kërkoni konkretisht nga unë? Qëndruam një çerek ore dhe na përcolli deri tek dera. Ky ishte drejtori i piktorëve të Francës. Dolëm përjashta dhe qeshëm të tre me të madhe. Në Turqi ishim shumë të gëzuar, ndërsa në Paris jemi si të hutuar nga kultura e lartë. Dritëroi lexon Zylon në frëngjisht, ndërsa unë shoh filma pambarim në 6 kanalet franceze. Do të shkojmë të shohim një balet modern dhe një shfaqje teatri në Komedinë franceze.

Ditët janë të ftohta, me shi dhe me erë, si në vjeshtë. Më shumë është moda e pantallonave të zeza, e minifundeve dhe e fustaneve me lule, të mëndafshta. Shumë makina, rruga tundet nga ato. Në kafene nuk mund të ulesh po nuk harxhove. Francezët nuk të qerasin. Në asnjë zyrë nuk nxorën kafe. Takimet i masin me minuta. Njeriu mund të mësojë për kursim ore kudo, në hotel, në Ministri, në rrugë, në kafene”.

“11.6.1990. Kaluam shumë mirë. Vizita në Versajë një mrekulli. Në këto kohë një nga drekat më të bukura është me Anë Barlukë, në një restorant ku kanë ngrenë Pikaso, Heminguej, Verlen e artistë të tjerë. Është një grua shumë romantike. Më tha çfarë të të ble për fëmijët.

Një kostum blu xhinsi për Lonën 40 dollarë, pastaj bleva gjëra të vogla. Për vete vetëm një triko blu me të bardhë dhe një bluzë.

Shëtitëm me Anën në Pallatin Royal, tek Monumenti i Molierit, tek qendra Defense, me pallate moderne dhe shatërvanë, me skulptura moderne. Ishim ne Monmartrë ku pikturonin piktorēt. Pamë Pyllin e Bolonjës, ku qëndronin prostitutat. Neser jemi në baletin modern.”

“13.6.1990. Sot dhe nesër janë ditët më të ngarkuara me gazetarë dhe fotografë të Gallimardit. Dreka është me Antuan Galimardin. Jam ulur në një poltron të studios së Galimardit. Dritëroi me Anën hynë në studio për foto. Sot kam emocione si asnjëherë. Bëhen foto të mëdha. Dritëroi është pak i kontraktuar megjithëse përpiqet të jetë i qetë. Ishim në shtëpinë e Hygoit. Bëmë ca fotografi. Mendoj në këto çaste për Elonën që po të ishte në Francë do të ishte njëlloj si unë. Hyjnë e dalin njerëz. Unë i kam mendimet shumë të shpërndara. Dritëroi i shkretë që do t’u përgjigjet gjithë këtyre gazetarëve, që i kanë vënë në plan. Janë ditët më të sikletshme.

Shoh fotografitë e mëdha të disa shkrimtarëve të botuar. Po të ketë sukses dhe fotografia e tij do të vihet krahas të tjerëve. Alen Boskeja foli shumë mirë Është nga librat më të mirë që kam lexuar – tha ai.” Këto janë disa shënime të Sadijes, shënime që dëshmojnë shumëçka e dëftojnë të thëna e të pathëna për kohën, për raportet me të panjohurën botë të Perëndimit, për marrëdhëniet mes njerëzish me stil jetese e mënyrë të menduari kryekëput të ndryshëm nga ai i prindërve tanë. E megjithatë, fisnikë e plot vlera.” /Dhurata Hamzai

Më 13 shtator 1872 u nda nga jeta filozofi i shquar gjerman Ludwig Feuerbach

VOAL – Filozofi Ludwig Andreas Feuerbach lindi më 28 korrik 1804 në Landshut, në Bavarinë Gjermane; ai është djali i katërt i juristit të famshëm dhe profesorit të drejtësisë Paul Johann Ritter Von Feuerbach. Është një familje shumë e madhe: Ludwig ka katër vëllezër dhe tre motra. Ai u regjistrua në Universitetin e Heidelberg me synimin për të ndjekur një karrierë kishtare, por qasja e parë ndaj filozofisë Hegeliane, e favorizuar nga mësuesi i tij Carl Daub, ndikoi tek ai deri në pikën që ta shtynte të shkonte në Berlin për të ndërmarrë studime në fushën filozofike. Në fakt, në Berlin jeptet leksionet e tij vetë Hegel. Zgjedhja e Ludwig nuk miratohet nga babai i tij, ndryshe nga nëna e tij, Eva Wilhelmine Troster.

Pas një semestri në Berlin, ai përfundoi studimet në Erlangen, ku u detyrua të lëvizte për arsye ekonomike. Në Erlangen ai iu përkushtua studimit të botanikës, fiziologjisë dhe shkencave natyrore. Ai gjithashtu i dërgon tezën e tij Hegelit, duke shpresuar në miratimin e mësuesit të tij. Në tezë ai mbështet idealizmin e tij panteist dhe vizionin e tij për një botë në të cilën filozofia zëvendëson fenë. Ai e filloi karrierën e tij si profesor universiteti në Erlangen, me kurse për Descartes dhe Spinoza. Publikimi, megjithatë, më 1830 i tekstit të tij anonim “Mendime mbi vdekjen dhe pavdekësinë” i shkaktoi atij shumë probleme. Në fakt, teksti argumenton se individi është qenie e kulluar dhe se prandaj shpirti i tij nuk mund të konsiderohet i pavdekshëm. Pas arritjes, domethënë të vdekjes, individi përfshihet në një lloj ndërgjegjeje universale. Feuerbach madje shkon aq larg sa të përcaktojë idenë e pavdekësisë si një formë e egoizmit të pastër individual.

Teksti konsiderohet menjëherë përmbysës, pothuajse një formë rebelimi kundër sistemit aktual politik. Pasi të identifikohet si autori i tekstit ofendues, filozofi i ardhshëm është i detyruar të ndërpresë kursin e tij universitar edhe sepse refuzon të mohojë autorësinë e shkrimit.

Megjithatë, pas shkarkimit të tij, ai vazhdon të shkruajë tekste filozofike, duke mbështetur nevojën për një ndarje midis kulturës dhe fesë dhe duke përqendruar vëmendjen në pozitivitetin e studimeve shkencore dhe natyrore. Në këtë periudhë ai shkroi “Historia e filozofisë moderne nga Bacon në Spinoza” (1833), “Abelard dhe Eloisa” (1834), “Ekspozimi, zhvillimi dhe kritika e filozofisë së Leibniz” (1837) dhe një ese për Pierre Bayle. Ai përpiqet pa ndonjë sukses të madh të rifillojë veprimtarinë e mësimdhënësit të universitetit dhe pas një ndërhyrje të shkurtër gjithmonë në Erlangen nuk do të japë më mësim.

Falë martesës me Bertha Low, bashkëpronare e një fabrike porcelani, ai tërhiqet në kështjellën në pronësi të gruas së tij, ku bën një jetë të qetë studimesh, duke vazhduar të mbajë kontakte me botën filozofike gjermane falë bashkëpunimit të tij me revistën “Annali di Halle për shkencën dhe artin gjerman ”. Gazeta, e cila do të ketë peripeci të ndryshme për shkak të kundërshtimit të fortë politik, përpiqet të përdorë kritikën ndaj filozofisë Hegeliane si një mjet për të propozuar reforma sociale dhe kulturore.

Më 1839 lindi vajza e madhe Leonore dhe më 1841 vajza e dytë Mathilde, e cila megjithatë vdiq në moshën tre vjeç. Ludwig Feuerbach, gjithnjë e më i bindur për nevojën për një shteti liberal, në të cilin ekziston një ndarje e qartë e pushteteve midis shtetit dhe kishës, boton “Thelbi i Krishterimit”, i cili bëhet një lloj manifesti i së majtës Hegeliane. Gjatë periudhës së stuhishme të revolucioneve të 1848 ai mori pjesë në Kongresin Demokratik në Frankfurt si përfaqësues i së majtës demokratike. Studentët e universitetit e nxisin atë të mbajë leksione dhe, duke pasur parasysh refuzimin e Universitetit për të dhënë mësim, leksionet mbahen në bashkinë e qytetit. Më pas ato do të botohen në vëllim më 1851 me titullin “Mësime mbi thelbin e fesë”.

Dështimi i revoltave të revolucionarëve e bëri atë të tërhiqej përsëri në kështjellën e familjes dhe të braktisë edhe studimet e tij filozofike, duke preferuar t’i përkushtohej gjeologjisë. Ai boton vetëm më 1857, pas gjashtë vjetësh, “Theogonie”, e cila trajton përsëri temën e dashur për të të fesë.

Ndërkohë, jeta e tij private është mërzitur nga marrëdhënia e tij me Johanna Kapp, vajza e një kolegu. Jeta familjare e Feuerbach, tashmë e vënë në provë për shkak të lidhjes së tij jashtëmartesore, është përkeqësuar më tej nga falimentimi i fabrikës së porcelanit; ngjarja e detyron familjen të kalojë në varfëri ekstreme në një fshat të vogël afër Nurembergut. Miqtë e tij dhe Partia Social Demokrate, së cilës ai është bashkuar ndërkohë, e ndihmojnë atë në këtë moment të tmerrshëm.

Më 1867 ai pësoi një goditje në tru nga e cila arriti të shërohej, por një sulm i dytë, në 1870, i shkaktoi atij paralizë. Ludwig Feuerbach vdiq dy vjet më vonë në Rechenberg, më 13 Shtator 1872. Një turmë e madhe punëtorësh morën pjesë në varrim./Elida Buçpapaj

Citate

Misteret më të mëdha qëndrojnë mbi objektet më të thjeshta. (“Anti Hegeli”)
Individët e njohin Zotin përmbi çdo gjë vetëm për të pasur për vete një hapësire të pafund ku do të munden të shtrojnë në amshueshmëri individualitetin e tyre të përkufizuar, veçorinë vajtueshmërinë… » (« Mendime mbi vdekjen dhe pavdekshmërinë »).

Më 8 shtator 1970 u nda nga jeta Dhimitër Berati, nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë, politikan dhe diplomat shqiptar

 

Ministër i Ekonomisë Kombëtare
15 qershor, 1934 – 7 nëntor, 1936
Paraardhësi: Musa Juka
Pasardhësi: Kostaq Kotta zëvendësisht
Ministër i Arsimit, zëvendësisht
31 gusht, 1935 – 16 tetor, 1935
Paraardhësi: Mirash Ivanaj
Pasardhësi: Nush Bushati
Ministër sekretar shteti i Kulturës Popullore
3 dhjetor, 1941 – 4 janar, 1943
Paraardhësi: –
Pasardhësi: Eqrem bej Vlora
Të dhënat personale
Lindi më: 15 tetor 1886
Lindi në: Korçë, Perandoria Osmane
Vdiq më: 8 shtator 1970
Vdiq në: Romë, Itali
Kombësia: Shqiptare
Profesioni: Publicist, jurist, arsimtar, ministër
Shkolla e kryer: Universiteti i Bukureshtit
Grada shkencore: Jurist

Dhimitër Berati (Korçë, 15 tetor 1886 – Romë, 8 shtator 1970) ka qenë nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë, politikan dhe diplomat shqiptar. Më 1937 qe drejtues i grupit që nxori librin dyvëllimësh “Shqipnija më 1937”, ndërsa vepra e tij me dy volume “Shqipëria” mbeti në dorëshkrim.

Biografia

U lind në Korçë më 15 tetor 1886. Studimet e larta i kreu në Fakultetin e Shkencave Politiko-Administrative dhe në Fakultetin e Drejtësisë të Bukureshtit. Pas vitit 1904 ishte ndër veprimtarët kryesorë të kolonisë shqiptare të Rumanisë. U kthye në atdhe më 1907 dhe punoi si mësues i gjuhës shqipe dhe drejtor i shkollës së natës.

Në nëntor 1912 organizoi mbledhjen e Bukureshti, ku u zgjodh delegat i kolonisë në Kuvendin e Vlorës dhe iu bashkua grupit të Ismail Qemalit. Më pas qe drejtor i gazetës “Përlindja e Shqipniës” dhe sekretar i misionit diplomatik të Ismail Qemalit. Në vitet 1913 – 1914 qe kryeadministrator i spitaleve të Shqipërisë. Më 1914 emigroi sërish në Rumani.

Më 1921 – 1922 u caktua këshilltar legate në Paris. Më 1922 sekretar i parë i Ministrisë së Punëve të Jashtme, dhe nga ai vit deri më 1924 në krye të Drejtorisë Politike të ministrisë. Në korrik të 1924 qe zëvendësisht sekretar i përgjithshëm i Këshillit të Naltë. Më 1924 – 1925 u caktua kryekonsull në Sofie dhe në vitin 1926 iu rikthye detyrës së sekretarit të legatës. Më 1929 – 1932 ricaktohet në krye të Drejtorisë Politike të Ministrisë së Punëve të Jashtme, më 1932-34 sekretar i përgjithshëm i ministrisë, më 1934 – 1936 ministër i Ekonomisë Kombëtare dhe zëvendësisht ministër i Arsimit. Më 1936-37 rikthehet sekretar i përgjithshëm i MPJ dhe nga 1937 deri më 1939 qe ministër i Shqipërisë në Romë. Mbetet më pas në listat e Zyrës së Likuidimit.

Nga 1940 ishte anëtar i Institutit të Studimeve Shqiptare. Në kabinetin Kruja, u caktua ministër i Kulturës Popullore në vitet 1941 – 1943.

Gjatë periudhës 1943-1944, qeveria shqiptare e ngarkoi me një shumë të hollash që t’ua shpërndante shqiptarëve nevojtarë në kryeqytetin italian. Shërbim që e bëri me mjaft kursim, duke shpërndarë ndihma të vogla. Një ditë, pjesën e mbetur, si mori honorarin e tij deri çastin e fundit, ia dorëzoi Kadri Hoxhës. Shumë e cila u vu menjëherë në përdorim të propagandës për formimin e celulës komuniste të Milanos.

Në prag të vendosjes së plotë të regjimit komunist u largua nga Shqipëria dhe u vendos në Romë, ku shkroi mjaft artikuj në revistën “Shêjzat” drejtuar nga Ernest Koliqi. Ndërroi jetë në qytetin e amshuar më 8 shtator 1970.

Referimet

^ a b c Dervishi, Kastriot (2012). Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet. Tiranë: 55. ff. 88–89. ISBN 9789994356225.
^ Vllamasi, Sejfi (2012). Ballafaqime politike në Shqipëri (1897 – 1942). Tiranë: Vllamasi. f. 65. ISBN 978-9928-140-54-8.
^ AQSH, F. 200, V. 1940, D. 1.
^ Këlcyra, Ali (2012). Shkrime për Historinë e Shqipërisë. Tiranë: Onufri. ff. 458–459. ISBN 978-99956-87-81-6.

In Memoriam: Profesor Pandi Stratobërdha, Shkencëtari që u dha siguri digave shqiptare!

 

Në 8 shtator të këtij viti, mbushen 9 vjet të ndarjes nga jeta e Prof.Dr.Ing. Pandi Stratobërdhës, shkencëtarit shqiptar që gjithë jetën ia dedikoi Hidroteknikës, Modelimeve Hidraulike, hidroenergjitikës shqiptare dhe përgatitjes së inxhinierëve.

Prof. Stratobërdha ka patur funksione të tilla si: Drejtor i Laboratorit të Kërkimeve Hidraulike, Drejtues i Katedrës së Hidroteknikës në Universitëtin e Tiranës, Anëtar i Komisionit të Ujërave Kufitare me Fqinjët (35 vjet), Anëtar i Shoqatës Ndërkombëtare të Kërkimeve Hidraulike (1966-1989), Anëtar i Komitetit Kombëtar të Digave të Mëdha, Anëtar Nderi i Shoqatës së Ndërtuesve të Shqipërisë, Përfaqësues i Shqipërisë në Qëndrën e Kërkimeve dhe Ujërave në Rajonin e Detit të Zi, në Kiev.

Gjithashtu është fituesi i shumë titujve si Docent, Doktor dhe Profesor (1963-1993),

Çmimi i Parë e i Dytë i Republikës (1964, 1974), Urdhri “Naim Frashëri” i Klasit të Parë (1986)

Personalitet i Shquar i Qarkut të Tiranës (2003), Mjeshtër i Madh i Punës (1999).

 

Vitet e Para dhe Edukimi

 

Ai lindi në qytetin e Korçës, më 11 korrik 1929, në një familje të nderuar patriotike nga e cila mori vullnetin dhe stimulin për t’u bërë i vlefshëm për shoqërinë dhe Atdheun. Që në fëmijëri, në bankat e shkollës, shquhej për talentin e tij në fushën e shkencave ekzakte, matematikë e fizikë. Pasi mbaron Politeknikumin ‘’7 Nëntori’’ në Tiranë (1948), vazhdon studimet e larta në Novoçerkask (Rostov mbi Don, Rusi) të ish -Bashkimit Sovjetik në Fakultetin e Hidroenergjitikës (1948-1953), dega Inxhinieri Hidroteknike për Hidrocentrale, ku përfundon me rezultate të shkëlqyera dhe me rekomandimin special, për t’u marrë me punë shkencore.

Gjatë kësaj kohë punimet u tij u botuan në revista të ndryshme shkencore (e veçantë kjo për një student të huaj) duke kulmuar me punimin origjinal ‘’Shfrytëzimi i lumenjve malorë duke përdorur focat centrifugale për ndarjen e aluvioneve’’, botuar në Revistën Shkencore Qëndrore të Bashkimit Sovjetik.

Karriera Akademike dhe Profesionale

Shqipëria e asaj kohë trashëgonte jo vetëm prapambetjen por edhe pasojat e Luftës së Dytë Botërore, prandaj ishtë i nevojshëm krijimi i institucioneve.

Me të ardhur nga Bashkimi Sovjetik (1953), Prof. Pandi i futet punës për themelimin e Hidraulikës dhe Hidroteknikës shqiptare, hapjen e degës së Inxhinierisë Hidroteknike në Institutin Politeknik (që më pas mori emrin Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit).

Si pedagog, prej afro 60 vjetësh, nxori mbi 10 mijë studentë inxhinierë, specialistë në vend dhe në botë. Është autor i mbi 14000 faqeve botime shkencore, studime, monografi, 75 vëllimeve në fushën e modelimeve; 3 teksteve universitare, mbi të gjitha është autor i ‘’Teorisë dhe Praktikës së Modelimeve të Shtretërve me Shtatë Tregues’’, nga tre që njeh praktika botërore, një pasuri intelektuale në rrafsh ndërkombëtar.

Për 36 vjet me radhë ishte shefi i Katedrës së Hidraulikës, por edhe pas daljes në pension, prof. Pandi nuk e ndali asnjëherë punën e tij në fushën e mësimdhënies pranë fakultetit, si dhe atë kërkimore-shkrencore, duke shtuar intensivisht numrin e botimeve në këtë fushë.

Pandi Stratobërdha është ndër iniciatorët kryesorë për hartimin e dokumentacionit shtetëror ligjor për planet dhe programet mësimore, projekt-kurse dhe projekt-diploma, anëtar i disa këshillave shkencorë në institucionet qëndrore, si dhe ngritjen e katër Laboratorëve Shkencorë të Hidraulikës:

⦁ në Institutin e Lartë Politeknik (1955),
⦁ në Universitetin e Tiranes (1957),
⦁ në Universitetin e Prishtinës (1971)
⦁ Laboratori i Kërkimeve Hidraulike (1968)

Ai ngriti për herë të parë në Shqipëri shkollën teorike të trajtimit të problemeve të modelimeve duke dhënë kontribute të reja në fushën e hidraulikës së aplikuar.
Prof. Pandi, gjithashtu ka kontibut në ngritjen e Shkollës së Kualifikimit Pasuniversitar, në fushën e Hidroteknikës.

Një personalitet i padiskutueshëm në fushën e modelimeve hidroteknike. Ai ishte ideator, themelues dhe drejtues i QKH (Qendrës së Kërkimeve Hidraulike) të Akademisë së Shkencave, ndër më të mirat në Ballkan, një qëndër shumë e rëndësishme në zgjidhjen e problemeve teknike të Hidroteknikës të Shqipërisë, ku nën drejtimin e tij u eksperimentuan dhe morën garanci të gjitha veprat e mëdha hidroenergjetike mbi lumin Drin, Vau i Dejës, Fierza, Komani, Bistrica 1 dhe 2 etj.

Përmes qëndrimeve aktive patriotike, prof. Pandi paraqitet jo vetëm si shkencëtar i mirëfilltë por dhe mbrojtjës me argumente të forta tekniko-shkencore të interesave kombëtare dhe pasurive hidrike, ide të referuara edhe në konferenca dhe kongrese ndërkombëtarë.

Profesor Pandi mishëronte virtyte të larta njerëzore. Ai ishte i thjeshtë, i drejtë, punëtor, human dhe tolerant. I kompletuar me një kulturë të gjërë në përgjithësi dhe në fushën e hidraulikës në veçanti, në atë të artit të ndërtimtarisë hidroteknike. Ai punone vazhdimisht duke u konsultuar në fushën e profesionit të vet në shkencën bashkohore në disa gjuhë të huaja.

“Vetëm logjika e jashtëzakonshme, talenti i rrallë dhe lapsi i mprehtë i një fenomeni si profesor Pandi, mund të zgjidhnin ekuacione të një shkalle vështirësie tepër të lartë, që s’arrihej edhe nga matematicienët më në zë, brenda e jashtë vendit. Duke mbetur një gur themeli për Shqipërinë në fushën e Hidroteknikës.’’- thanë kolegët në fjalën e fundit për profesorin.

Puna kërkimore shkencore, projektuese dhe ndertuese e prof.dr.ing Pandi Stratobërdhës është aq e rëndësishme sa çjanë edhe vetë veprat madhore që realizoi në shërbim të vendit me ndjenjë të lartë atdhetarie.
Ai ishte dhe mbetet një dijetar i papërsëritshëm që i dha dritë Shqipërisë dhe popullit të tij, por njeri i thjeshtë, që po me thjeshtësi që u përcoll me dhimbje e respekt të veçantë.

Në shtypin e shkruar, citohet se: ‘’Firma e prof. Pandit që gjendet në të gjitha veprat madhore të hidroteknikes shqiptare është vetë garancia më e madhe e sigurisë së tyre!’’/voal.ch

(Video) Rozmari Jorganxhi, dirigjentja e parë shqiptare

Rozmari Jorganxhi është dirigjentja e parë shqiptare.

Rozmari Jorganxhi u lind më 8 korrik 1937 në Korçë. Ajo ka nisur karrierën e saj që në vitin 1959 si soliste lirike në TKOB.

Si soliste lirike, ka realizuar më shumë sukses një galeri të madhe personazhesh nga operat shqiptare dhe të huaja.

Nga viti 1967-1984 ajo ka dirigjuar Korin e TOB duke qenë femra e parë dirigjente e këtij institucioni unik të kulturës shqiptare.

Më 1993 Jorganxhi në moshën 56-vjeçare fiton audicionin dhe fillon si këngëtare profesioniste në Teatrin Giusepe Verdi të Triestes ku këndoi për 10 vjet. Zonja Jorganxhi ka dhënë dekada mësim në Universitetin e Muzikës duke i dhënë kulturës shqiptare emra artistësh si në fushën e dirigjimit ashtu edhe në atë të kantos.

Rozmari ka lindur në një familje me tradita muzikore nga ana e të atit , “Artistit të Merituar” Gaqo Jorganxhi, i cili këndoi për 65 vjet si solist  i Grupit “Lira”në qytetin e Korçës, që prej vitit 1920, kur u krijuan shoqëritë e para muzikore në këtë qytet.

Vetë qyteti i Korçës ka nxjerrë artistë lirike si Tefta Tashko Koço, Jorgjie Truja,( e cila ka qenë dhe regjisorja e parë e TKOB), Mihal Ciko, Kristaq Antoniu etj, ( kanë qenë dhe mbeten ikona, qe ngritën themelet e artit lirik në Shqipëri).

Shkoi për studime në Liceun Artistik “Jordan Misja” në Tiranë, ku pati si pedagoge kantoje “Artisten e Popullit” Marie Kraja. Në atë kohë pedagogë kantoje si ajo ishin dhe këngëtarët e parë lirikë si Jorgjie Truja, Gjyzepina Kosturi, Mihal Ciko.

Më pas shkoi për studime në Konservatorin e Moskës për kanto ku vazhdonin studimet edhe  Avni Mula “ Nderi i Kombit”, Mentor Xhemali “Artist i Popullit”,Gjoni Athanas “Mjeshtri i Madh”, Ibrahim Tukiqi “Artist i Popullit”. E vetmja vajzë mes tyre ishte Rozmari që ishte dhe më e reja në moshë, vetëm 15 vjeç!

Në këtë Konservator , sot Akademia e Artit të muzikës, ajo gjeti të ndriturin Lluk Kaçaj “Nderi i Kombit”, Albert Papariston, Maliq Herrin, Çesk Zadenë “Artist i Popullit”, Tish Daijen “Nderi i Kombit”, Dhora Lekën, Hamide Stringën. Për dirigjentë me të kanë studiuar Rifat Teqja “Artist I Popullit”, për dirigjent orkestre dhe Milto Vako “Artist i Merituar” dirigjent kori.

Më vonë erdhën për studime në këtë Konservator kompozitor Nikolla Zoraqi “Artist i Popullit”, këngëtaret si Irena, Gjergo, Luiza Papa, Gjinovefa Heba, Gaqo Çako “Artist i Popullit”. Vazhdoi dirigjimin dhe kanton për 7 vjet duke dalë shkëlqyeshëm.

Në vitin 2017, në moshën 80-të vjeçare ajo mori titullin “Mjeshtre e Madhe”.

Lind pyetja natyrshëm: Përse një Artiste e përmasave të tilla, të mos jetë e vlerësuar  me titullin “Nderi i Kombit”!

Nuk mund te rri pa folur per Sofie Kopolen( Coppola) Nga Natasha Lako

Ndoshta ne kinematografi, nuk ka pasur deri me sot ndonje kendveshtrim kaq femeror per te pare konfliktet e thella njerezore ,si ne filmin e Sofia Kopoles,’Disa terheqese’ si do ta perktheja une .
Behet fjale per nje grup vajzash te vitit 1864,qe gjate luftes civile gjenden ne shkollen qe , ne mes te konfliktit, sa n je grusht kane mbetur ne doren e drejtueses se saj, luajtur nga Nikolle Kidman.
Po te lexosh subjektin e filmit ,qe mbeshtetet ne nje novele te shkruar dhe ekranizuar edhe me pare, do te duket sikur nje dore e ngjashme me punonjeset e vjetra te montazhit, ka pershkruar fill e pe skenat qe rrjedhin njera pas tjetres dhe qe nje kritik i ka quajtur te nje ndertimi kirugjikal, aq me skrupulozitet vjen se pari leximi i vete regjisores amerikane.
Askund nuk thuhet se fill ne internate te vogla te arsimimit te pare femror,fillon te shpaloset nje frymemarje qe duket se i ishte fshehur botes per shekuj me radhe. Por qe gjithsesi nuk e humbet magnetin drejt qerthullit te marredhenieve mes sekseve dhe shtratit, ku nuk mungon terheqja fizike, apo seksuale, endrra,apo zhbirimi ,forca e shpalosjes se ketyre rrethanave te njepasnjeshme me te cilat Sofie Kopola , duke nderhyre dy shekuj e ca me pare , arrin suksesin e saj.
Ndoshta une nuk do te shkruaja keto rreshta per gjuhen fikmike te kesaj regjisoreje, sikur ajo te mos kishte moshen e vajzes sime.Dhe sikur nje ze edhe me i thelle i brendshem te mos me thoshte se e gjithe kjo ngjarje eshte vendosur po thuaj ne te njejtat rrethana dramatike te Sevasti Qiriazit ,kur ajo , pershfaqur si Dafina te filmi ‘Mesonjetorja”mbetet me nje vajze te vetme,ne shkollen e saj te hapur vetem njezet vjet me vone gjithenje ne shekullin XIX.
Qe atehere dhe deri sot, lexuesit u njohen me kendveshtrimin e Madame De Stael, Xhejn Osten, Koleten, Zonjen Stein, pa llogaritur fuqine e sotme shprehese te poeteve dhe shkrimtareve qe kane fituar cmimin Nobel.
Megjithate duhet te them se veshtrimi i Sofie Kopoles, ai i kinematografise, eshte nje nga me te fresketit,ne zberthimin e shpirtit njerezor ne momente te n je izolimi dhe trysnije te pashoq edhe perballe vetes, ne nje truall ku celin marredheniet me te qenesishme te kesaj bote.
GjIthecka ndryshon ne kete bukete femerore te krijuar me finesat e Monese dhe tablove te tjera te shekujve te mepastajme, kur ne gjysem internatin me shtylla te bardha te qendrueshme doriko-gotike, qe perfaqesojne trashegimine e palekundur,nje prej vajzave me te vogla sjell nje ushtar te unionit,qe ka dezertuar, por qe trondit shpirtrat delikate.Ndoshta ushtari i plagosur,te cilit perpiqen t’I sherojne plaget, duhet t’u jape dicka te gjithave aq sa vajza me e vogel meriton nje kopse te uniformes e tij.Ato duket t’i japin mikpritjen ,librin e lutjeve,nje gote konjak dhe pastaj nje tjeter, pamjet delikate, provokimet,tingujt e muzikes,besnikerine per te mos e dorezuar te njerezit e tyre te konfederates, deri sa ne fund bashkarisht vendosin t’i japin kerpudhat me helm qe i shkaktojne vdekjen.Filmi e perdor muziken kur i takon te nderhyje bota e papritur te anktheve trupore,qe e lene boten tjeter jashte.
Vendosja e kesaj ngjarje te pare nga kendveshrimi i vajzave gjate luftes civile amerikane,vetem se riciklon rrathet e konflikteve qe njerezit i kane ne te gjithe marredheniet e tyre.Dhe pyes veten.Kur do te mesohemi ta shohim veten,pa bere perdite vetem histori e cila eshte nje shkence tjeter.
Te vraposh nepermjet ketyre sagave, nga filmi i famshem klasik i Flemmingut,”Se bashku me eren’deri te filmi I fundit i Sofia Kopoles eshte te sjellesh gjithmone vrushkuj te erererave te sapo lindura..Sofia Kopola duket se s a ka percjelle te dera Ingmar Berganim dhe konflikte te pashprehura direkt, duke afruar edhe me filmin amerikan me ate europian.Ndoshta se ne film ndjehet e trajtuar influenca e periudhes viktoriane,.kur vajzat artin e tyre te pare kishin te mesonin te qendisnin dhe te qepnin.
Dhe kisha deshire te ndaj me ju respektin dhe mirenjohjen per kete qendistari te re te shekulli te XXI qe na jep Sofie Kopola.
Mund te flisja edhe me shume per te si per boten tone,nje bote qe per dite ne e diferencojme nga ajo e te tjereve, sikur te kemi fituar nje identitet specific dhe te pangjashem.Dikush mund te thote se keshtu i krehim bishtin vetes,po une nuk e them.pavaresisht se edhe kjo shprehje egziston. Une kam zgjedhur te shpreh gezimin tim qe nje kineaste si Sofia na ka dhene nje film kompakt, edhe kur ka zgjedhur kohen e konflikteve te medha, ne aq kompaktesi deri ne kompleksitetin e botes femerore e cila shprehet si kulminacion ne perngjasimin e nje kasapi , ne rolin e realizur kaq kompaktesisht pa shprehje te hapur, te drejtperdrejte prej Nikole Kidmanit.Dhe ja me kete force kaq jo te drejtpewrdrejte, mjafton te duket e tepert gjithecka tjeter qe mund te thuhet per nje lufte civile nga me te famshmet.
Sofia Kopola mund te te beje edhe te buzeqeshesh duke pare ato lutje te perditeshme fetare edhe gjate vendimit dhe kompaktesise per te helmuar nje njeri,qe e mendonin armik, ju doli i zakonshem,pastaj zgjues endrrash dhe pabesnik e jomirenjohes,pasi eshte me lehte te tregosh dhune se sa mirenjohje per te gjithe.
Merre me mend sa do ta kisha fyer kete bote artistike te sotme,sikur pasi te kIsha pare kete film ,te mos kisha shkruar keto rrjeshta.Me qe sot nuk e di se te kujt e kane shpallur boten organizatat nderkombetare, as se cfare ka qene me kryesore ne agjenden kryesore te politikes dhe mediave shqiptare,thjesht desheroj ta quaj per ju edhe si dite ime e Sofie Kopoles. Ia vlen.Prandaj po shpejtoj qe te mos kaperxeje ora 24.Dhe ja edhe nje ‘naten e mire.’

MË 25 GUSHT 2018 U NDA NGA JETA HEROI AMERIKAN I LUFTËS JOHN MCCAIN

VOAL – John Sidney McCain III ka lindur më 29 gusht 1936 në Coco Solo, në zonën e kontrolluar të Panamasë prej Shteteve të Bashkuara. Të dy gjyshi dhe babai, John S. McCain Jr, mburren për një karrierë të shkëlqyer si admiralë të Marinës së SHBA. Gjyshi i tij, John McCain S., Sr, ishte komandant i marinës së forcave ajrore gjatë betejës së Okinavës në vitin 1945, ndërsa babai i tij ishte në komandën e forcave të armatosura gjatë Luftës së Vietnamit.

John vijoi në shkollën episkopale deri në vitin 1954, pastaj hyri në Akademinë Detare Annapolis. Ai u diplomua në vitin 1958.

Pas akademisë detare është transferuar në bazën ajrore të Pensacola (Florida), ku ai filloi trajnimin e tij si një pilot detar. Pavarësisht nga një aksident që pësoi avioni i tij duke rënë në gjirin Corpus Christi, ai merr patentën për të hyrë në aviacionin.

Në vitin 1965, John McCain u martua me Karol Shepp, një model nga Filadelfia, nga e cila adopton fëmijë (ajo i kishte nga një martesë e mëparshme), lind me të një vajzë (në vitin 1966) dhe ndahen më 1980.

Gjatë luftës së Vietnamit aeroplani i tij u rrëzua. Është 26 tetor 1967. McCain është i burgosur: i ndaluar për më shumë se pesë vjet, ai kthehet në atdhe dhe bëhet i famshëm në shkallë kombëtare. Në Vietnam ai ishte torturuar dhe nuk ishte dorëzuar.

Në vitin 1980 u martua me Cindy Hensley (me të cilën ka katër fëmijë) dhe me të u zhvendos në Phoenix, në shtetin e Arizonës.

Pas njëzet e dy viteve të karrierës ushtarake ai iu përkushtua politikës, ku ai përfshihet më 1977, si përfaqësues i marinës në Senat. Në vitin 1982 ai u zgjodh në Kongres ku mbështeti administratën Reagan. Ai pastaj aplikoi për Senatin për shtetin e Arizonës dhe u zgjodh në vitin 1986.

Në vitin 1999 ai botoi librin “Besimi i Etërve të mi”, i cili tregon historinë ushtarake të familjes së tij dhe që përfshin përvojat e tij tragjike.

Republikan, një konservator i fortë, në vitin 2000 vendosi të kandidojë për presidencën. Megjithatë, ai u mund nga Xhorxh W. Bush.

Kthehet në garë për zgjedhjet e vitit 2008; megjithëse është konservator, në sytë e opinionit publik ai tregon pavarësi të konsiderueshme: nuk është e pazakontë që votat e tij të devijojnë nga linjat e partisë.

Në nëntor 2008 ai u mposht nga Barack Obama.

Në vitin 2012 ai nuk u kthye në zgjedhjet presidenciale, të fituara nga konservatori Mitt Romney, të cilin vendosi ta mbështeste menjëherë. Megjithatë, ai do të mposhtet nga Obama.

Në vitin 2016, në moshën 80 vjeçare, në zgjedhjet paraprake republikane për president në vitin 2016, përballë mbështetjes në rritje ndaj miliarderit Donald Trump, merr një qëndrim kundër manjatit. McCain ndan fjalët e ish presidentit të kandidatit 2012 Mitt Romney duke kërkuar që “të mos votojnë për Trumpin” sepse vlerat e tij janë të papajtueshme me republikanizmin. Megjithatë, Trump zgjidhet.

Në korrik 2017 ai u diagnostikua me një glioblastomë, një formë agresive e tumorit të trurit për të cilën ai iu nënshtrua operacionit. Ende pa u shëruar, ai nuk heq dorë për të shkuar në Senat për të votuar kundër veprimit të Trumpit herë për të shfuqizuartë ashtuquajturin “Obamacare”, reformën e dëshiruar nga Obama që revolucionarizoi sistemin amerikan të kujdesit shëndetësor, duke i dhënë më shumë të drejta dhe mbrojtje pacientëve.

McCain vdiq më 25 gusht 2018 në Phoenix, Arizona, në moshën 81 vjeç./Elida Buçpapaj

Më 24 gusht 1932 Amelia Earhart bëhet gruaja e parë pilote që fluturon nga njëri skaj i SHBA në tjetrin pa ndalim

VOAL – Më 24 gusht 1932 Amelia Earhart bëhet gruaja e parë pilote që fluturon nga njëri skaj i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në skajin tjetër, nga Los Anxhelosi (Kaliforni) në Nuork ( Nju Xhersi) pa asnjë ndalim

Amelia Earhart është e lindur më 24. korrik 1897, në Atchinsons, Kansas, SHBA, u zhduk mbi Pacifik më 2 korrik të vitit 1937, ka qenë pionere e aviacionit amerikan, shkrimtare dhe luftëtare për të drejtat e grave. Earhhart ishte pilotja e parë që fluturoi mbi Oqeanin Atlantik. Ajo vendosi edhe mjaft rekorde të tjera, shkroi libra për eksperiencat e saj të pilotimit dhe ndihmoi në formimin e “The Ninety-Nines”, një organizatë për pilotet femra.

Amelia ka qenë gruaja e parë e cila me aeroplanin tremotor ka fluturuar Atlantikun verior si udhëtare më 17 dhe 18 qershor të vitit 1928.

Earheart ishte vajza e Samuel “Edwin” Stanton Earheart (1867-1930) dhe Amelias “Amy” . Ajo lindin në Atchison, Kansas, në shtëpinë e gjyshit nga mamaja, Alfred Gideon Otis (1827-1912), i cili ishte gjykatës federal, gjithashtu president i bankës së Atchison. Alfred Otis fillimisht nuk e kishte pranuar martesën dhe nuk ishte i kënaqur me progresin e Edwinit si avokat. Amelia ishte fëmija i dytë i cifit, pas foshnjës së lindur në gusht të 1896-s. Ajo kishte prejardhje gjermane. Alfred Otis fillimisht nuk e kishte aprovuar martesën dhe nuk ishte i kënaqur me përparimin e Eduinit si avokat.

Earhart u quajt sipas si dy gjysheve të saj, Amelia Josephine Harres dhe Mary Wells Patton, sipas një tradite familjare. Që në moshë të vogël, Amelia ishte kryetarja ndërkohë që motra e saj Grace Muriel Earhart (1899-1998), dy vite më e vogël, luante pasuesen që kryente me kujdes detyrat. Amelian e thërrisnin “Meeley” (shpeshherë “Millie”) dhe Grejsin e quanin “Pidge”; të dyja vajzat vazhduan tu përgjigjesin emrave të tyre të fëmijërisë edhe në moshë madhore. Rritja e tyre ishte origjinale, pasi Amy Earhart nuk besonte që të rriste fëmijët e tij të ishin “vajza të vogla të mira”. Por gjyshja e tyre nga mamaja nuk ishte dakort që ato të vishnin “bloomers”, dhe megjithëse Earhart e pëlqente lirinë e levizjes që ato i mundësonin, ishte e ndjeshme ndaj faktit që vajzat e fqinjëve vishnin fustane.

Dukej se shpirti i aventurës jetonte në fëmijët Earhart, teksa dyshja nisej shpesh në aventura për të eksploruar lagjen e tyre. Në fëmijëri, Earhart kalonte orë të gjata duke luajtur me motrën Pidge, duke ngjitur pemë, duke gjuajtur minj me një pushkë dhe duke rrëshqitur me bark tatëpjetë në slitën e saj. Megjithëse dashuria për të qëndruar jashtë dhe loja e rrëmujshme pa rregulla ishte e përhapur mes të rinjve, disa biografë e përshkruajnë Earhart-en e re si një “tomboy.” Vajzat mbanin në koleksionin e tyre të rritjes që kishin mbledhur jashtë “krimba, mola, karkaleca të llojit ‘Katydids’ dhe një zhabë peme”. Në 1904, me ndihmën e xhaxhait të saj, Amelia krijoi në shtëpi një tatëpjetë, sipas modelit të një “roller coaster” që kishte parë në një udhëtim për në Shën Luis, dhe e siguroi atë në njërën anë mbi çatinë e magazinës së veglave të familjes. Fluturimi i parë i dokumentuar në këtë tatëpjetë për Earhart pati një fund dramatik. Ajo doli nga kutia e thyer që kishte shërbyer si slitë me një buzë të carë, fustan të shqyer dhe një “ndjesi dehjeje”. Ajo u shpreh, “Oh, Pidge, duket sikur po fluturon!”

Megjithëse kishte pasur ca hapa të gabuar në karrierën e Eduin Earheart deri në atë kohë, në 1907 puna e tij si oficer kërkesash për Hekurudhën e “Rock Island” çoi në një transferim në Des Moines, Iowa. Vitin tjetër, në moshën 10-vjeçare, Earhart pa avionin e saj të parë në Iowa State Fair në Des Moines. I ati i saj u përpoq të ngjallte kuriozitetin te të bijat për të fluturuar. Por një vështrim në “veturën e vockël” rakitike ishte e mjaftueshme për Earhart, e cila menjëherë kërkoi të ktheheshin në karusel. Ajo më vonë e përshkroi biplanin si “një gjë me tela të ndryshkur e dru dhe aspak interesante”.

Motrat Amelia dhe Muriel (të cilat zgjodhën të prezantoheshin me emrat e dytë që nga adoleshenca) mbetën me gjyshërit e tyre në Atchison ndërsa prindërit e tyre u shpërngulën në lagje të reja e më të vogla në Des Moines. Gjatë kësaj periudhe, vajzat Earhart u shkolluan në shtëpi nga mamaja e tyre dhe guvernantja. Amelia më vonë tregon se ishte “jashtëzakonisht e dhënë pas leximit” dhe shpenzonte orë të pafundme në bibliotekën e madhe të familjes. Në 1909, kur familja u ribashkua më në fund në Des Moines, fëmijët Earhart u regjistruan në shkollë publike për herë të parë dhe Amelia, 12 vjeç, u fut në klasën e shtatë. Wikipedia


Send this to a friend