VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

O ZOT, BËJ QË T’IU SHËRBEJMË VËLLEZËRVE TANË – Poezi nga NËNË TEREZA

By | October 14, 2020
blank

Komentet

blank

MBRËMJA PAS SHIUT – Poezi nga VEHBI SKËNDERI

Sonte, pas shiut, mbrëmja erdhi më herët,
E freskët dhe e mugët.
Po mua më pëlqen ky tis i errët,
Që fsheh nën hije rrugët.

Dhe më kënaq kjo heshtje diskrete,
Ku erë e shiut përzihet kripë e jod!
E posi pleqtë deti flet me vete
Dhe cicëron, si harabelët, kot.

Më deh ky fllad që dheu përhap në prill,
Që nga çdo pemë e nga çdo shkurre fryn.
Dhe ndoshta një dëshirë apo një trill,
As vetë nuk e di nga po më shtyn.

Dhe teksa hyj me bulkthit në kuvend
E ndiej gjithë pëshpëritjet e valëve dhe kaçubeve,
Është e para herë që u flas me emrin tënd
Gjithë xixave të qiellit e të rrugëve!

(Nga libri “Bëjmë sikur” 1995)

 

blank

Më 14 prill 1986 u nda nga jeta Simone de Beauvoir, shkrimtare e shquar, filozofe ekzistencialiste feministe franceze

Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir ( /də ˈbˌvwɑr/ ose /də ˌbˈvwɑr/;[1] shqiptimi frëngjisht: [simɔn də bovwaʁ]  (blank dëgjoni); 9 janar të 1908 – 14 prill 1986) ishte një shkrimtare franceze, intelektuale, filozofe ekzistencialiste, aktiviste politike, feministe dhe teoriciene shoqërore. Megjithëse ajo nuk e konsideronte veten një filozofe, ajo kishte një ndikim të rëndësishëm në ekzistencializmin feminist dhe teorinë feministe.[2]

De Beauvoir shkroi novela, ese, biografi, autobiografi dhe monografi mbi filozofinë, politikën dhe çështjet sociale. Ajo ishte e njohur për traktatin e saj të vitit 1949, “Seksi i Dytë” (fr:Le Deuxième Sexe, ose Gjinia e dytë), një analizë w hollësishme të shtypjes së grave dhe një traktat themelor i feminizmit bashkëkohor; gjithashtu njihet për romanet e saj, duke përfshirë “Ajo erdhi për të qëndruar” (fr:L’Invitée) dhe Mandarins (fr:Les Mandarins). Ajo gjithashtu ishte e njohur për marrëdhënien e saj të hapur gjatë gjithë jetës me filozofin francez Jean-Paul Sartre.

Vitet e hershme

Simone de Beauvoir u lind në Paris më 9 janar 1908. Prindërit e saj ishin Georges Bertrand de Beauvoir, një sekretar ligjor i cili dikur aspironte të ishte një aktor [3] dhe Françoise de Beauvoir (Brereur), vajza e një bankieri të pasur dhe katolike e devotshme. Motra e Simone, Hélène, lindi dy vjet më vonë. Familja luftoi për të ruajtur statusin e tyre borgjez pas humbjes së pasurisë së tyre menjëherë pas Luftës së Parë Botërore dhe Françoise këmbënguli që të dy vajzat të dërgoheshin në një shkollë prestigjioze të manastirit. De Beauvoir vetë ishte thellësisht fetare si një fëmijë, në një pikë që synonte të bëhej murgeshë. Ajo përjetoi një krizë besimi në moshën 14 vjeçare, pas së cilës ajo mbeti një ateist për pjesën tjetër të jetës së saj.[4]

Vitet e mesme

Nga viti 1929 deri më 1943, De Beauvoir jepte mësim në nivelin e liceut derisa ajo mund të mbështetej vetëm në të ardhurat e shkrimeve të saj. Ajo dha mësim në Lycée Montgrand (Marsejë), Lycée Jeanne-d’Arc (Rouen) dhe Lycée Molière (Paris) (1936-39).[5]

Gjatë tetorit 1929, Jean-Paul Sartre dhe De Beauvoir u bënë çift dhe, pasi u ballafaquan nga babai i saj, Sartri i kërkoi asaj të martohej me të.[6] Një ditë, ndërsa ata ishin ulur në një ulëse jashtë Luvrit, ai tha, “Le të nënshkruajmë një kontratë dyvjeçare”.[7] Afër fundit të jetës së saj, de Beauvoir tha, “Martesa ishte e pamundur, nuk kisha asnjë dhunti.” Kështu ata hynë në një marrëdhënie të përjetshme.[8] De Beauvoir zgjodhi të mos martohej kurrë dhe të mos krijonte një familje të përbashkët me Sartren.[9] Ajo kurrë nuk kishte fëmijë.[9]

blank

Jean-Paul Sartre dhe Simone de Beauvoir në Përkujtimin Balzac

Çmimet

  • Prix Goncourt, 1954
  • Çmimi i Jerusalemit, 1975
  • Çmimi Austriak për Letërsinë Evropiane, 1978

Veprat

Lista e publikimeve (jo i plotë)

  • L’Invitée (1943) (Ajo erdhi për të qëndruar) [roman]
  • Pyrrhus et Cinéas (1944) [nonfiction]
  • Le Sang des autres (1945) (Gjakun i të tjerëve) [roman]
  • Who Shall Die? (1945)
  • Tous les hommes sont mortels (1946) (Të gjithë njerëzit janë të vdekshëm) [roman]
  • Pour une moralin e de l’ambiguïté (1947) (Etika e paqartësive) [nonfiction]
  • Le Deuxième Sexe (1949) (anglisht – E Dytë Seksi) [nonfiction]
  • L’Amérique au jour le jour (1954) (Amerika nga dita në ditë)
  • Les Mandarins (1954) [roman]
  • Must We Burn Sade? (1955)
  • The Long March(1957) [nonfiction]
  • Memoirs of a Dutiful Daughter (1958)
  • The Prime of Life (1960)
  • Force of Circumstance (1963)
  • A Very Easy Death (1964)
  • Les Belles Images (1966) [novel]
  • The Woman Destroyed (1967) [novel]
  • The Coming of Age (1970) [nonfiction]
  • All Said and Done (1972)
  • When Things of the Spirit Come First (1979) [novel]
  • Adieux: A Farewell to Sartre (1981)
  • Letters to Sartre (1990)
  • Journal de guerre, Sept 1939–Jan 1941 (1990);
  • A Transatlantic Love Affair: Letters to Nelson Algren (1998)
  • Diary of a Philosophy Student, 1926–27 (2006)
  • Cahiers de jeunesse, 1926–1930 (2008)

Referencat

  1. ^ “de Beauvoir, Simone”. Oxford American Dictionary. Marrë më 9 February 2017.
  2. ^ Bergoffen, Debra, “Simone de Beauvoir”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2010 Edition), Edward N. Zalta (ed.
  3. ^ Mussett, Shannon. Simone de Beauvoir Biography on the Internet Encyclopedia of Philosophy. Retrieved 11 April 2010.
  4. ^ Thurman, Judith. Introduction to Simone de Beauvoir’s The Second Sex. Excerpt published in The New York Times 27 May 2010. Retrieved 11 April 2010.
  5. ^ Kelly Oliver (ed.), French Feminism Reader, Rowman & Littlefield Publishers, 2000, p. 1; Bulletin 2006 de l’Association amicale des anciens et anciennes élèves du lycée Molière, 2006, page 22.
  6. ^Bair, pp. 155–156
  7. ^Bair, p. 157
  8. ^Bair, p. 156
  9. ^ a b Schneir, Miriam (1994). Feminism in Our Time. Vintage Books. f. 5.  0-679-74508-4.

Burimet

  • Appignanesi, Lisa, 2005, Simone de Beauvoir, London: Haus, ISBN 1-904950-09-4
  • Bair, Deirdre, 1990. Simone de Beauvoir: A Biography. New York: Summit Books, ISBN 0-671-60681-6
  • Rowley, Hazel, 2005. Tête-a-Tête: Simone de Beauvoir and Jean-Paul Sartre. New York: HarperCollins.
  • Suzanne Lilar, 1969. Le Malentendu du Deuxième Sexe (with collaboration of Prof. Dreyfus). Paris, University Presses of France (Presses Universitaires de France).
  • Fraser, M., 1999. Identity Without Selfhood: Simone de Beauvoir and Bisexuality, Cambridge and New York: Cambridge University Press.
  • Axel Madsen, Hearts and Minds: The Common Journey of Simone de Beauvoir and Jean-Paul Sartre, William Morrow & Co, 1977.
  • Hélène Rouch, 2001–2002, Trois conceptions du sexe: Simone de Beauvoir entre Adrienne Sahuqué et Suzanne Lilar, Simone de Beauvoir Studies, n° 18, pp. 49–60.
  • Seymour-Jones, Carole (2008). A Dangerous Liaison. Arrow Books.  978-0-09-948169-0.
  • Simone de Beauvoir, Marguerite Yourcenar, Nathalie Sarraute, 2002. Conférence Élisabeth Badinter, Jacques Lassalle & Lucette Finas, ISBN 2717722203.

Burimet bibliografike

  • Beauvoir, Simone de. Woman: Myth & Reality
    • in Jacobus, Lee A. (ed.). A World of Ideas. Bedford/St. Martins, Boston 2006. 780–795.
    • in Prince, Althea, and Susan Silva Wayne. Feminisms and Womanisms: A Women’s Studies Reader. Women’s Press, Toronto 2004 p. 59–65.

Për lexim të mëtejshëm

  • “Le Malentendu du Deuxième Sexe”, by Suzanne Lilar, 1969
  • “Feminist theory & Simone de Beauvoir,” by Toril Moi, 1990
  • Feminist theory: a philosophical anthology, 2005.

Lidhje të jashtme

  • Bergoffen, Debra. “Simone de Beauvoir”. Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  • “Simone de Beauvoir”. Internet Encyclopedia of Philosophy.
  • Works by or about Simone de Beauvoir at Internet ArchiveInternet ArchiveWorks by or about Simone de Beauvoir at Internet Archive
  • Madeleine Gobeil (Spring–Summer 1965). “Simone de Beauvoir, The Art of Fiction No. 35”.
  • Guardian Books “Author Page”, with profile and links to further articles.
  • Petri Liukkonen. Petri Liukkonen. “Simone de Beauvoir”. Books and Writers (kirjasto.sci.fi). Archived from the original on 4 July 2013.
  • Victoria Brittain et al discuss Simone de Beauvoir’s lasting influence, ICA 1989
  • Mim Udovitch – a contributing editor for Esquire (6 December 1988). “Hot and Epistolary: ‘Letters to Nelson Algren’, by Simone de Beauvoir”. The New York Times. Marrë më 9 June 2012.
  • Louis Menand (26 September 2005). “Stand By Your Man: The strange liaison of Sartre and Beauvoir (Book review of the republished The Second Sex by Simone de Beauvoir)”. newyorker.com. Marrë më 9 June 2012.
  • Murray, Jenni (22 January 2008). “Simone de Beauvoir”. Woman’s Hour. BBC Radio 4.
  • “Simone De Beauvoir”, Great Lives, BBC Radio 4, 22 April 2011
blank

TANI PULBARDHAT S’TREMBEN MË NGA UNË – Poezi nga VEHBI SKËNDERI (1927 – 2011)

Tani pulbardhat s’tremben më prej meje,
Ndoshta sepse më vrejnë bregut ditë për ditë
E ndjejnë që, si ato, dhe unë iu ngjaj reve..
Edhe një lule deti mbaj në shpirt.

Ndoshta dhe se më shohin që çapem rrugës drejt
Dhe nuk ckërmit, si krimbat, asnjeri.
Ndoshta se hidhem dallgëve kreshtë më kreshtë
Dhe fle në një guaskë, bukuri!

Tani pulbardhat s’ikin, s’druhen më nga unë.
Rri midis tyre. I gostit me fare kungulli e thërrime buke.
Ato më çukisin duart. Qasen edhe më shumë!
Më ngjiten e më zbresin nëpër supe…

Më flasin kot me një zhargon të ëmbël, por një çikë barabar.
Ju nuk e kuptoni! Ju s’keni folur kurrë me pulbardha!
Duan të më marrin prapë me vete si detar.
Më shkulin dhembshurisht me sqep të gjitha thinjat e bardha.

Nuk ua prish! Shkoj në anije tok me to në det
Dhe nis punoj si muço; paçka se bie mjaft nga paga.
Dhe ngjitem e zbres, si ujk deti, kreshtë më kreshtë
Pa çarë krye hiç se ku po më shpie dallga!

 

blank

TË RINJ TË BUKUR NË KRYE… – Esé nga Visar Zhiti

Në Kosovë të rinj të bukur në krye, edhe zonja… që vijnë dhe nga vuajtja e përndjekja.
blank
Gjyshi i Presidentes së porsazgjedhur, znj. Vjosa Osmani, ka qenë i dënuar nga regjimi i Titos, ndërsa vëllai i tij u zhduk në burgjet e Enverit (si bashkohen në dënime sundimtarët armiq), vetë Kryeministri i ri, z. Albin Kurti gjithsesi vjen nga burgjet e Millosheviçit, kasapit të Ballkanit, kurse Kryetarja e re e Parlamentit, znj. Donika Gërvalla, është e bija e poetit Jusuf Gërvalla, të vrarë në Gjermani nga shovinistët serbë, Jusuf Gërvallën e vranë bashkë me të vellanë…
Të ylltë të tre, i zgjodhi populli i Kosovës për përkushtimin ndaj atdheut, për vlerat dhe arritjet në politikë dhe nuk vijnë nga Blloku i persekutorëve, nuk janë bij e bija të tyre. Shqipëria duhet të mësojë…
blank
blank
Dhe nga emocioni, kujtoj diçka që duket tjetër, por ka lidhje, një poezi të dikurshme, në një kohë tjetër… një vogëlushe me flaut nga Kosova, do të luante në një koncert të largët në Tiranë, ishte Donika Gërvalla, e pamë në TV dhe isha në burg, u prekëm shumë (…vrimat e flautit si plagë… vëri gishtat fëminorë mbi plagët tona… ) dhe mbarova një poezi, fshehurazi, që do te botohej vite më vonë. Dhe prapë kujtoj, kur një i njohur në Vlorë, do të më pyeste një ditë:
“A thua do të na shpëtojë Kosova?” – Më shumë se sa u befasova, rashë në mendime. Në një pyetje ashtu kishte një si ndjesi a parandjenjë, një pritshmëri a dëshirë, një të drejtë të bukur….
Kur Shqipëria ende vuan të kaluarën e saj, në një vorbull masive të një stanjacioni shqetësues, plot ngërçe politike e mendësish enveriste të dëmshme, Kosova jonë nxjerr të krye të rinj, qe s’i përkasin persekutorëve, e përsëris, por të persekutuarve, heronj të bukur të rimëkëmbjes. A do ia dalin?
Ne lutemi dhe urojmë të jenë dhe prijëtarë të begatisë dhe të dritës në rrugën e lirisë, aq shumë të vështirë dhe me sakrifica, drejt Europës, me SHBA mbrojtëse dhe aleate…
blank

BRENDA MOLLËS – Poezi nga YEHUDA AMICHAI (3 maj 1924 – 22 shtator 2000) – Përktheu Skënder Buçpapaj

Ti vizitomë mua brenda mollës.
Së bashku ne mund ta ndiejmë thikën
duke u vërtitur rrotull e rrotull nesh, kujdesshëm
në mënyrë që lëkurën të mos e çajë.

Ti fol me mua, unë i besoj zërit tënd,
sepse ai ka droçkat e dhimbjes së rëndë në vete
ashtu si mjalti i vërtetë
ka droçkat e dyllit nga hojet e kosheres.

Unë i prek buzët e tua me gishtërinjtë e mi:
edhe ky është një gjest profetik.
Dhe buzët e tua janë të kuqe, ashti si një fushë e djegur
është e zezë.
Gjithçka është e vërtetë.

Ti vizitomë mua brenda mollës
Dhe do të rrish me mua brenda mollës
Derisa thika ta ketë mbaruar punën e saj.

blank

EVA – Poezi nga VEHBI SKËNDERI (1927 – 2011)

Pasi çmonton minutën, nyjet dhe yjet i zbërthen,
Vjen më rrëfen gjëmbaçët, lulet, shkurret,
Zajet, gurët e zajeve vjen më rrëfen.
Dhe strukesh pranë meje, si një mackë.

“Çfarë jam unë? – thua. – Jam grua, plagë a plaçkë?
Jam ëndërr, dritë hëne dhe, siç thonë poetët: Gonxhe e paçelur.
Apo… jam Eva vetë. Që, aty ku më latë, aty kam ngelur.

Jam arë e begatë a ndoshta shkretëtirë, ku nuk mbjell grurë kurrkush
As bimë, as farë, as frut.
Apo jam një murgeshë, nga njerëzit e arratisur,
Që gjunjzaj, ditë e natë: lut Zotin, e molisur!”

E vren? Ja ç’fshihet përfund deteve, pas Alpeve e pas një brave.
E nën të njëjtat pupla, si motër siameze: jeton shqiponja vetë
Tok me të shkretën sllave.

Tiranë, 22 korrik 1993

(Nga libri “Bëjmë sikur” 1995)

 

blank

VJESHTË ME SHI E BALTË (ngjarje e vërtetë) – Nga Agim Xh. Dëshnica

 

 

Freski,  ditë vjeshte, e hënë. Aty nga ora dymbëdhjetë nisi të binte shi, shi i imtë

Tirane. Nga plepat e  lartë trungjetrashë, rrëshkisnin tatëpjetë  rrëkeza ujërash, ndërsa

 nga degët  e lagura   gjethet e  verdha,   këputeshin e binin  në asfalt.

 Në atë kohë  një Fiat-polak, dy Gaz–BÇ e një mikrobus Xin-Fu, pasi lanë rrugën e 

Durrësit, u kthyen djathtas e  hynë në udhën me gropa e baltë, të dëmtuar nga

 kamionët e ndërtimit. Makinat  e spërkatura me llucë,  ndoqën njera tjetrën,  dalë

ngadalë dhe më në fund ndaluan në qendër të Kombinatit  me fabrika  pllakash,  

tubash  çementoje, sheshe pune me beton hekur e tulla nën vinçat e lartë e plepat e

 ulët. Nga kulla e fabrikës  së çimentos, “e ngritur me  forcat tona,” shpërndahej

deri larg pluhur i bardhë, tym  i hirtë  dhe i zi 

Nga dritarja e zyrës së planit, Rudi  pa tre makina të ndaluara para klubit  të madh, tek po zbrisnin  disa me pamje zyrtarësh. Më prapa qendronte  pa lëvizur një mikrobus. Drejtori e sekretari i partisë, me çadra në duar, dolën me nxitim nga ndertesa e drejtorisë me dy kate e shumë dritare,   mesa merrej vesh, për të pritur miqtë e sapoardhur.  Disa të tjerë  nga zyrat e  repartet, vrapuan drejt klubit. Po në atë orë, çastisën gazetarët nga Zëri i Popullit e Puna, ndërsa nga një autobus i gjatë me rimorkio „Shkodra“, zbritën  gra  e vajza  të veshura për bukuri dhe djem me kostum e  kravatë,   “ Çjanë gjithë këta?” tha  Rudi me vete , ndërkaq u përmend,  mbylli zyrën,  doli jashtë  dhe nxitoi  pas të tjerëve.

Në sallën e mbledhjeve busti i bardhë i derdhur në allçi, i udhëheqësit hijerëndë të partisë dhe të shtetit, gdhihej e ngrysej mbi skenë tok me parrullat në mure: “Lavdi PPSH!” “Në një dorë kazmën, në dorën tjetër pushkën!” Zakonisht në atë sallë mbaheshin mbledhje me rëndësi. Në mbarim shpërndaheshin urdhëra e medalje, fletë nderi e lavdërimi. Çdo të shtunë, pas orës tre, shfaqeshin dy drama, njëra me ballistë e gjermanë të trembur, tjetra me fletë-rrufetë e revolucionarëve të revoltuar. Jepej përherë i njejti koncert. Kovaçi Braçe i ofiçinës, i qeshur me gërnetë e def me zilka, këndonte dy këngë. E para, ishte „Kongresi i Përmetit me shumë vendime“ dhe  e dyta   „Më ka marrë malli me u fejue“. Kjo këngë  shoqërohej gjallërisht nga tre tenorë të Operës së mbyllur, me refrenin „Merre pra, lene pra!“ Pastaj në kor vajza e djem, këndonin dy lavde për partinë. Bardhi, zdrukthëtar, recitonte dy poezi nga dy poetë të shquar të ngjashme me hymnin për revolucionin botëror. Në ato vite akull të ftohtë poetët me urat e zjarrit të vargjeve, ndezën flakë dynjanë, male, fusha e pyje. Regjizori i gjithë programit artistik, ishte një aktor i njohur të cilin pas studimeve në Moskë, siç flitej, e kishin sjellë për edukim në gjirin e klasës punëtore,

U përhap fjala vesh më vesh, se zytarët me vetura nuk ishin as artistë, as  konferencierë, ,as vizitorë, por njerëz të drejtësisë. Salla u mbush përplot me punëtorë e nëpunës. Rudi kërkoi e gjeti vend në radhën e tretë.

Në skenë, pas tryezës së gjatë mbuluar me cohë të kuqe, zunë vend vetëm juristët. Ata hidhnin sytë nga salla, afroheshin e flisnin kokë më kokë. Hapnin çantat, rrëmonin brenda e nxirnin dosje gri. Pastaj mbyllnin çantat e hapnin dosjet ngadalë. Mbi kokat e tyre, udhëheqësi i madh  i derdhur në allçi vështronte sallën  e murin përballë.

Sapo në sallë, hynë pesë djem të shoqëruar nga ushtarakë me uniforma blu, u kuptua se nuk do të mbahej konferencë për ligje, por gjyq, sipas rregullave të drejtësisë popullore.

Kryetarja e trupit gjykues, shoqja Sandra, një grua e bëshme e pak e shkurtër, pasi paraqiti anëtarët  gjyqtarë, çeli seancën gjyqësore për shqyrtimin e aktakuzës së prokurorisë kundër pesë të pandehurve që ishin orvatur  me grusht shteti të krijonin një qeveri të re. Të pandehurit i përmendi me radhë: Ceni, mekanik,  Agroni, frezator, Nasi, elektricist, Pali, tornitor dhe Zefi, shofer.

-Gjatë gjykimi të çështjes- tha ajo- do të dëgjohen edhe dëshmitarët.

Më tej njoftoi se avokati  mbrojtës mungonte, se dergjej  në shtrat nga gripi kinez. Nuk la pa harruar as ligjet, rregullin e qetësinë në vend. Mandej iu drejtua anëtarëve të trupit gjykues, nëse kishin pyetje apo vërejtje. Në fund  i dha fjalën përfaqësuesit  të prokurorisë.

Prokuroti i shtetit, shoku Teli, i gjatë e pak thatim, me disa fletë të bardha ndër duar nisi me gjallëri  të lexonte aktakuzën.

Rudi duke dëgjuar me vëmendje, mori vesh se bëhej fjalë për një qeveri fantazmë, sajuar nga dorë mjeshtri, hë për hë me pesë zanatçinjë: Ceni-kryeministër, Agroni- ministër i arsimit, Nasi-ministër i brendshëm, Pali- ministër i industrisë, Zefi- ministër i transportit. Autori me hetuesin në ato çaste ndoshta  ndodheshin aty, ose pinin kafe me konjak, fjaloseshin e  qeshnin. në klubin pranë Teatrit Popullor.

-Qeveria e re- tha prokurori- do të krijohej pas disa mbledhjesh të fshehta dhe agjitacionit e propagandës. Në fund me grusht shteti, të paktën me njezëtë vetë, do të përmbysnin pushtetin e popullit.

-Na marshin të ligat! – shpërtheu zëri i njohur i Athinasë.

-Poshtë armiqtë! – thirri sa i hante fyti një nga ata, që ishte ulur në stolat e prapëm.

-Në litar! Në litar!-ulëritën nja pesë a gjashtë. Këto britma u mbuluan nga një murmurimë e mbytur në sallë, por u shua sakaq. Akuzat ishin të shumta.  Sipas prokurorit pak si gjaknxehtë, në mbledhjet e asaj qeverie me zanatçinjë, ishte vlerësuar sidomos përhapja e njoftimeve për veturat në perëndim. Kush qe më i shpejtë, Fordi apo Fiati, Ferari apo Benzi, Pezho apo BMV?  Shoferi paskësh thënë një fjalë armiqësore,  se “me Xin-fu prej Tirane në Shkodër kam shkue bash për gjashtë sahat.”  Në mbledhje ngrinin në qiell skuadrën e fubollit të lakejve  të Gjermanisë revanshiste.

Mandej prokurori ngriti lart një letër. Sipas saj ishte nxjerrë një sekret i madh zyrtar! Ceni u paskësh treguar  shokëve për një mbledhje të hapur në Ofiçinën Qendrore të ndërtimit. Atje, pas kritikave të rrepta nga të dërguarit e ministrisë dhe kantiereve të ndërtimit, drejtori i oficinës i skuqur në fyturë,  qe ngritur e kishte folur shkurt kështu: “Diku në Torino, është një uzinë e madhe veturash. Në mbarim të proçesit teknologjik veturat njera pas tjetrës, dalin jashtë.  Kontrollori me shufër hekuri në dorë, hedh vështrimin rreth e rrotull veturës së parë, përgjon rrahjet e motorit e thotë: “kuesto buono!” Më tej pa pritur therret: “kuesto non e buono!?” Ngre shufrën e godet mbi të, kurse ju kamionët e shkatërruar në rrugë pa rrugë e zalle lumejsh, kur shumë pjesë këmbimi mungojnë,  i doni, “tuto buono!”

Siç po dukej kjo shfaqje e çuditshme drejtësie, po merrej me punëtorët, të cilët pas punës kishin folur parqeve për  makina e sportin.

Kur prokurori mbaroi rolin e caktuar, kryetarja thirri të pandehurit:

-E pranoni akuzën?

Të pestë,  njeri pas tjetrit u përgjegjën me “jo!”:

Ceni: as në andërr, s’e kam pa veten teme, kryeministër.

Agroni:  ç’ne! Unë minister?

Nasi për një çast heshti pastaj tha: as unë.

Pali: ç’ka di veta! Veç në torno di me punue.

Zefi: tan kohën e lume kam drejtue veç kamiona „Zis“ ndër zalle lumejsh.

Prokurori kërkoi fjalën përsëri e derdhi breshëri  akuzash e pyetjesh, sidomos ndaj  kryeministrit, pa harruar se në emër të kujt fliste: „parti, popull, pushtet, ligje, drejtësi etj…“

-Na thuaj i pandehur, sa mbledhje të këshillit të ministrave keni zhvilluar? Kush diskutoi?  Ç’vendim morët për grushtin e shtetit?

Ceni, sa nuk qeshte me këto akuaza  e pyetje.

Rudi në heshtje e qortonte:”ç’qesh o i gjorë! Akuza të tilla të dërgojnë lidhur para togës së pushkatimit.“

Kur prokurori ngrinte zërin edhe më, i akuzuari mblidhte mendjen e zbehej. Djemtë e tjerë, duke mos qenë të njohur me seanca gjyqësore, e ndërprisnin shpesh shokun Teli. Shoqja Sandra, përmendej dhe me të drejtë vendoste  rregull e qetësi.

Ndërkaq Rudi pyeste: „me gjithë mend e kanë këta juristë nga jugu, që ngrefosen përballë punëtorëve të lodhur, me defterë e stilografë kinezë në duar? Mos është kjo, posi loja me luftë para një jave në Kombinat, me alarme e sulme aeroplanësh me bomba atomike?“ Mesa i kujtohej, në raportin e luftës shkruhej: drejtori u plagos. Komandën e mori zv.drejtori. Sanitarët e mbartën drejtorin me barelë në spital-strehimin, ndërtuar me çimenton e prodhuar në fabrikën e çimentos me forcat tona. Shefi i furnizimit u vra. Shefit të planit iu shtua dhe detyra e furnizimit. Punëtorët-ushtarë luftuan trimërisht me mitrolozë mbi taraca, çati e buzë lumit. Disa dhanë jetën me partinë në gojë. Armiku nuk pati më guxim të vijonte më tej sulmet pirateske. Kombinati shpëtoi me pak dëmtime. Fabrikat punonin, norma tejkalohej e plani realizohej.” Kështu ishin këto lojëra. Mos vallë në sallën e klubit po ndodhte diçka e ngjashme?

Nasi, i caktuar ministër i brendëshem, ndërsa po pyetej, ndërroi mendje, duke pranuar gjithçka. Befas iu morën mendt e u shtri me atë trup të shëndoshë drejt e në dysheme. Prokurori me dorën drejtuar poshtë, i mëshoi zërit edhe më:

-Shihni, ç’ministër kanë caktuar!

Një nga dëshmitarët, flok-kuq e verdhacuk, fliste shtruar. Nuk zbardhej, por as nxihej, me sajime e kallxime ndaj shokëve.

Rudi vuri re se proçesi gjyqësor po zgjatej si shumë me çështje transporti ndaj mendohej: “përse kryetarja paska zgjedhur kombinatin tonë, që s’ështe as uzinë traktorësh e tankesh, as park dhe as ofiçinë veturash? Veturë ka vetëm drejtori.”

Shoku Teli, sipas rregullit kërkoi nga trupi gjykues dënimin e tyre si fajtor: për kryeministrin 15 vjet me heqje lirie dhe për çdo ministër 5 vjet. Pas tij hynë në valle fajtorët pa faj e pa avokat, me kërkesa të kota për pafajësi. Trupi gjykues me dosjet mbi tryezën e gjatë u ngrit  në këmbë. Shoqja Sandra, pasi  hodhi vështrimin në sytë e bustit të bardhë derdhur në allçi, i quajti fajtor sipas ligjit  n.55, për agjitacion e propagandë, Vendimi: shtatë vjet heqje lirie për të gjithë, me përjashtim të ministrit të  brendshëm, i lirë me kusht. Ky vendim është i formës së prerë.

Rudit iu kujtua një përrallë me Nastradin, Padishah e me vezir në gjyq. Kadiu pas akuzash të rrepta, kërkoi nga Padishau i përgjumur dënimin e një farë filozofi, kockë e lëkurë, të quajtur Risili, me njëzetë goditje kamxhiku në prapanicë.

 

***

Rudi i ngritur në këmbë edhe ai tok me të tjerët, pyeste në heshtje kryetaren: “Po me grushtin e shtetit ç’u bë? Po qeveria? Mos vallë trupi gjykues harroi?” Iu duk sikur perdet e skenës, ashtu si në teatrin tragjik, nën breshërinë e duartrokitjeve, po uleshin përvajshëm.

Në rreshtat e para shquhej shtati i lartë dhe i hollë i Rudit, ndryshe nga shoqja Sandra, e shkurtër, por e bëshme. Tek po dilte Rudit iu kujtuan shpikësit e dëgjuar të makinave dhe fliste me vete: “askush s’duhet të habitet me  ligjet tona  aq shkencore, që me të drejtë kërkojnë të mbyllet goja për shpikjet e tyre.” Ndërkohë Këshilli i Ministrave me Kryeministrin në krye pak javë më parë kishte marrë një vendim të jashtëligjshëm. Disa vetura çeke të mbetura parqeve, ua dhanë qytetarëve me çmime të caktuara nga lartë. Shumë djem vrapuan dhe i blenë pa ngurim. I ringritën menjëherë dhe u sulën me hare jashtë qyteteve. Një ditë, nuk dihet se kush, dha një kundër-urdhër. Veturat u ngujuan në oborre shtëpish për kotece pulash. Natyrisht si përherë, vetëm kuadrot kryesore, pas mundimesh në zyra, plenume apo mbledhje, duhet të shlodhen ndër vila pranë detit. Të shetisin me vetura nëpër atdheun tonë të bukur për të mirën e të cilit u del gjumi natën. Njeri drejt veriut, tjetri për në jug. Në ato orë vargu i gjatë i policëve në rrethe me radio në vesh, shfaqej  buzë xhadeve të cilat duhet të jenë të qeta e pa rrezik për jetën e tyre. Si mund të jetohet pa ta?”

Juristët e shtetit, të përcjellë nga drejtori e sekretari i partisë, u hipën veturave të përfolura . Të mbështetur  qetë në ndenjëset e buta  u larguan nëpër rrugën me baltë e gropa. Prapa  nxitonte me zhurmë Xinfu-ja-burg. Në ato çaste shkrepi rrufeja. Si mallkim,  qielli bubulloi. Shiu i imtë u kthye në rrebesh. Nëpunësit  e ndërmarrjes së madhe, të prirë nga drejtori e sekretari u sulën për në ndërtesën me dy kate e shumë dritare  të drejtorisë. Punëtorët vrapuan për në reparte, ndërsa ata të ndërmarrjeve të tjera, mbërritën me një frymë në autobusin “Shkodra.” Nëpër  retë e nxira të ulura poshtë,  tymi i zi i fabrikës së çimentos që ngrihej lart e shpërndahej në lagjen pranë, thuajse nuk dukej.

Prokurori i shkathët, kur dikush nga fisi i vet ra nga fiku, u emërua magazinier zhavori  jashtë Tiranës. Në kohra lirie, punoi avokat e mbronte mafiozët. Jo vetëm kaq, si i përndjekur, pas vitit 1997, u zgjodh anëtar i Këshilliit të Lartë të Drejtësisë.

Historianët e ndonjë shkrimtar i plakur këto histori i dinë më së miri, por nuk shkruajnë, se u është mbaruar boja. Kur takohen, nuk thonë asnjë fjalë për to, qajnë hallet për librat e tyre, që s’i prek me dorë askush e psherëtijnë për fatin e fabrikave gërmadha tok me oxhaqet pa tym.

—-

blank

POEZIA QË NA NDJEK… Nga Visar Zhiti

Me poezi u mbrojtëm, kur na sulmonin
edhe nga shkaku i poezisë.
Prandaj ka dhe poezi të urrejtjes, nga vuajtja…
Kështu po mendoja, kur një mik burgu, H. Bajo, më kërkoi poezinë që kisha bërë me mend në qeli kunder diktatorit,
e donte se nuk e mbante mend mirë.
Dhe ku? Larg, shumë larg me të gjitha kuptimet, në New York.
E fotografova në librin tim “Thesaret e frikës” dhe si vazhdim gjeta dhe një poezi tjetër në librin e botuar në SHBA, dy gjuhësh, shqip dhe anglisht,
me përkthim të albanalogut Robert Elsie,
“The condemned apple”, “Molla e dënuar”.
– E tillë është poezia jonë, – po vazhdoja përsiatjet.
– Na përndoqi në përndjekje.
Në burg ishte dhe copëz lirie, kam thënë.
Ne urryem dhe me poezi. Me atë luftuam.
Poezinë e angazhuar një poet i njohur botëror e quan “poezi të mbrojtjes së të drejtave të njeriut.”
Diktatorët s’janë më, por diktaturat e zhbëra sikur kërkojnë të ribëhen gjithandej.
Edhe klithmat e liga të realizmit socialist po aviten si korba…
Ne prapë do t’i vemë përballë poezinë e jetës, që s’është më në burg.
Në fund të fundit ajo mbetet…
Visar Zhiti
blank blank blank blank blank
blank

DUKE NGRËNË POEZI – Poezi nga MARK STRAND (11 prill 1934 – 29 nëntor 2014 ) – Përktheu Skënder Buçpapaj

Boja e shkrimit rrjedh nga cepat e buzëve të mia.
Nuk ka lumturi si timen.
Unë po ha poezi.
Librarja nuk po i beson syve të saj.
Sytë e saj janë të trishtuar
Dhe ajo sillet vërdallë me duart në veshjen e saj.
Poezitë kanë vdekur.
Drita është shuar.
Qentë janë në shkallët fillestare duke u ngjitur përpjetë.
Kokrrat e syve të tyre vërtiten rrotull.
Këmbët e tyre bionde digjen si brusha.
Librarja e gjorë nis të përplasë këmbët e saj dhe të qajë.
Ajo nuk kupton.
Kur unë bie në gjunj dhe ia lëpij dorën,
ajo fillon të çirret.
Unë jam një njeri tjetër.
Unë i hungëroj dhe i leh asaj.
Unë kërcej nga gëzimi në terrin libror.

blank

BLIRI – Poezi nga VEHBI SKËNDERI (1927 – 2011)

Tri orë plot nën bli. Në këtë diell e shi
real e imagjinar.
Ulur përmbi një stol. Pështetur diku në mur.
Shtrirë diku në bar.

Midis këtij blerimi real e imagjinar.

Këtu e ngrysmë ditën!
Flladi po vërshëllen një melodi për ne.
Harruam që të flasim.
Harruam që të flemë.

Mjegulla si dy zogj, në krahët e veta nafsheh.
E ndoshta nga gëzimi, po çelim gjeth si pemë?
E ndoshta nga trishtimi,
Po avullojmë si re!

Tiranë, 21 tetor 1994

(Nga libri “Bëjmë sikur” 1995)

 

blank

SHI – RREBESH – Poezi nga VEHBI SKËNDERI (1927 – 2011)

Nuk qenka keq të jesh pakëz Profet,
Pak magjistar të jesh!
Kur piqet si kali në zheg nga dashuria,
Pikon dëborë e shi dhe Perëndia!

Nuk di sa herë e kam parë këtë grua
E mjaft serioz që larg kam përshëndetur
Gjoja si rastësisht. Pa i thënë: Unë të dua!

Por asnjë çast nuk është ndalur;
Ka qeshur djallëzisht dhe më ka talllur.

Atëhere prej inatit fanitem lumë- shi!

Ja ngatërroj gishtërinjtë mes flokëve të praruara.
Dhe si e flak, i skuqur flakë, turpin:
E giciloj në gushë; hyj zonave të ndaluara…
Dhe i mbuloj me puthje gjithë trupin.

Pastaj nga zjarri fluturoj si avull!
Po zbres nga kup’ e qiellit përsëri.

I heq fustanë e lagur.
E vesh, edhe e zhvesh, sa herë që dua unë: me fshehtësi,
I cicëroj plot këngë shiu si gargull,
Pa na dëgjuar dhe shikuar asnjeri!

Tiranë, 25 tetor 1992

(Nga libri “Bëjmë sikur” 1995)

 

blank

MBI BIJTË – Poezi nga KHALIL GIBRAN – Përktheu Elida Buçpapaj

 

E një grua që po i jepte gji një fëmije:
na fol për Bijtë.
E ai tha:
Bijtë tuaj nuk janë bijtë tuaj.
Janë bijtë dhe bijat e etjes që jeta ka për veten e saj.
Ata vijnë nëpërmjet jush por jo nga ju,
E ndonëse jetojnë me juve nuk ju përkasin.

Mund t’iu dhuroni atyre dashurinë por jo mendimet tuaja:
Ata kanë mendimet e tyre.
Mund t’iu bëheni strehë trupit të tyre por jo shpirtit të tyre:
Ata banojnë në shtëpinë e së nesërmes,
Të cilën nuk ju lejohet ta vizitoni as në ëndërr.
Mund të orvateni të jeni të ngjashëm me ata,
Por jo që t’i bëni të ngjashëm me ju:
Jeta ecën përpara e nuk vonohet me të shkuarën.

Ju jeni harqet prej të cilëve bijtë, si shigjeta plot jetë, vërshojnë përpara.

Harkëtari shikon shenjën mbi ndjesinë e së pakufishmes,

Dhe iu jep forcë gjersa shigjetat e tij të rendin shpejt dhe larg.

Besojini me zemër në dorë Harkëtarit;

Sepse siç e dashuron fluturimin e shigjetës ashtu dashuron ndalesën e harkut.


RSS
Follow by Email
Twitter
LinkedIn
LinkedIn
Share
Send this to a friend