VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Mustafa: Momenti historik që Lugina e Preshevës t’i bashkohet Kosovës

By | January 6, 2019
blank

Komentet

blank

Sllovenia ngre pyetje të pakëndshme me bisedat për “shpërbërjen” e Bosnjës

Andy Heil

Nisja e tij ka qenë e papritur, motivet e paqarta, ndërsa serioziteti i dyshimtë.

Një debat publik, që lindi në Slloveni, u përhap këtë javë në Bosnje e Hercegovinë dhe në BE dhe nxiti pyetje të pakëndshme për qëndrueshmërinë e kufijve dhe të institucioneve në Ballkan, e sidomos në Bosnje.

Presidenti i Sllovenisë, Borut Pahor, raportohet se ka folur për “shpërbërjen” e mundshme të Bosnje e Hercegovinës gjatë një bisede me presidencën trepalëshe të Bosnjës, muajin e kaluar.

Raporte të pakonfirmuara këtë javë kanë cituar një “non-paper” të kryeministrit slloven, Janez Jansha, që u bën jehonë bisedave për ndryshimin e mundshëm të kufijve.

Publikisht, të dy udhëheqësit i kanë mohuar sugjerimet se mbështesin një ide të tillë.

Pahor ka thënë të premten se i hedh poshtë “lojërat e rrezikshme” për ndryshimin e kufijve, ndërsa Jansha ka mohuar se ekziston një “non-paper” i tillë.

Por, alarmi është ngritur tek ata që mendojnë se reformat janë mënyra më e mirë për ta nxjerrë Bosnjën nga paraliza politike.

“Ideja e ndryshimit të kufijve është e rrezikshme”, thotë Florian Bieber, drejtor i Qendrës për Studime të Evropës Juglindore në Universitetin e Gracit në Austri.

Ai përmend rrezikun e veçantë në Ballkan, ku është përfolur se udhëheqësit e Kosovës dhe Serbisë e kanë konsideruar shkëmbimin e mundshëm të territoreve, tre vjet më parë.

Por, ai po ashtu paralajmëron për përhapjen e paqëllimtë të rrezikut në vende si Ukraina, ku Rusia ka aneksuar Krimenë shtatë vjet më parë dhe vazhdon të mbështesë separatistët e armatosur.

“Ishte shumë e rrezikshme të flitej për ndryshimin e kufirit midis Kosovës dhe Serbisë, e kjo është edhe më e rrezikshme në Bosnje, sepse do të përfshinte jo vetëm një proces jokonsensual, por do t’i ndikonte edhe njerëzit kundër vullnetit të tyre, si dhe do ta flakte qasjen e komunitetit ndërkombëtar, që ka qenë në fuqi qysh në vitin 1991, e që do të thotë se asnjë ndryshim kufiri përgjatë vijave etnike nuk është i pranueshëm”, thotë Bieber.

Një portal slloven i lajmeve ka njoftuar së pari më 11 prill se Pahor i ka pyetur bashkëpresidentët e Bosnjës, në një takim më 5 mars, nëse “ndarja në mënyrë paqësore” është një mundësi për Bosnjën, e cila ende qeveriset në dy entitete: Federata Boshnjake-Kroate dhe Republika Sërpska.

Kjo qeverisje e ndërlikuar është paraparë me Marrëveshjen e Dejtonit, e cila i ka dhënë fund luftës në Bosnje, më 1995.

Kroati Zhelko Komshiq ka thënë një ditë më vonë se pyetja i është bërë atij dhe dy anëtarëve të tjerë të Presidencës së Bosnjës në një takim në mars.

Zyra e Pahorit më vonë ka konfirmuar se ai i ka pyetur udhëheqësit e Bosnjës për “idenë e shpërbërjes së Bosnje e Hercegovinës dhe ripërcaktimin e kufijve në Ballkanin Perëndimor”, gjatë një vizite në Sarajevë, në fillim të marsit.

Sipas raporteve, Millorad Dodik, anëtari serb i Presidencës dhe udhëheqësi i Republikës Sërpska, i cili së voni i ka intensifikuar thirrjet e tij për shkëputje nga pjesa tjetër e Bosnjës, i është përgjigjur më ngrohtë idesë sllovene, sesa homologët e tij, ai boshnjak dhe kroat.

Pahor më pas ka theksuar “mbështetjen” e tij për anëtarësimin e Bosnjës në BE dhe respektin e tij për integritetin territorial të vendit.

Pastaj, këtë javë, kanë dalë raporte që sugjerojnë se Jansha personalisht i ka dorëzuar një “non-paper” presidentit të Këshillit Evropian, Charles Michel, ku përmenden ndryshimet e mundshme të kufijve.

Jansha, aleat politik i kryeministrit nacionalist hungarez, Viktor Orban, ka mohuar se ka shkruar një “non-paper” të tillë.

Një zyrtar i BE-së është përgjigjur në emër të zyrës së Michelit më 12 prill, duke thënë se “ne nuk mund të konfirmojmë se kemi marrë” një dokument të tillë.

Më 15 prill, një medium me qendër në Lubjanë, necenzurirano.si, ka botuar atë që ka thënë se është “non-paper”-i në fjalë.

Në këtë “non-paper” të pretenduar, me titull “Ballkani Perëndimor – rruga përpara”, Jansha propozon “zgjidhje” që përfshijnë “bashkimin e Kosovës dhe Shqipërisë” dhe “bashkimin e një pjese më të madhe të territorit të Republikës Sërpska me Serbinë”.

Ai propozon status të veçantë – duke ndjekur modelin e Tirolit të Jugut, provincës kryesisht gjermanishtfolëse në veri të Italisë – për “pjesën serbe të Kosovës”.

Po ashtu sugjeron ose “bashkimin e kantoneve kryesisht kroate të Bosnje e Hercegovinës me Kroacinë, ose dhënien e statusit të veçantë për pjesën kroate të Bosnje e Hercegovinës”.

Boshnjakët, “kështu do të fitojnë një shtet që funksionon në mënyrë të pavarur dhe do të marrin përgjegjësinë për të”.

Presioni për ndryshim

Bosnje e Hercegovina është përballur me probleme pothuajse konstante të qeverisjes, që nga krijimi i saj me dy njësitë etnike.

Brukseli dhe përfaqësuesi i tij i lartë për politikën e jashtme, Josep Borrell, kanë theksuar vazhdimisht dëshirën e bllokut për të parë një angazhim më të madh të zyrtarëve të Bosnjës për reforma, që do t’i mundësonin vendit të përparonte drejt BE-së.

Por, çështjet e pazgjidhura, përfshirë paqëndrueshmërinë e vazhdueshme politike të Bosnjës, vazhdojnë.

Policia kufitare e Bosnjës pranë Lumit Drina në Zvornik.

Policia kufitare e Bosnjës pranë Lumit Drina në Zvornik.

Muajin e kaluar, Ministria e Jashtme e Kroacisë është cituar të ketë thënë se Zagrebi ka qenë “nxitësi” i një nisme këtë vit, për të hartuar një “non-paper”, ku Bosnja do të nxirrej si “një çështje e rëndësishme për Bashkimin Evropian, e cila duhet të jetë më e dukshme në hapësirën gjeopolitike në Evropën Juglindore”.

Institucionet e BE-së dhe vendet anëtare, herë pas here, ndajnë dokumente të tilla konfidenciale, por jozyrtare, që sugjerojnë korniza të mundshme për diskutimin e temave veçanërisht të mbingarkuara.

Në “non-paper”-in kroat, ministri i Jashtëm, Gordan Gërlliq Radman, ka mbështetur statusin e kandidatit të Bosnjës për anëtarësim në BE.

Sllovenia ishte midis nënshkruesve të tjerë, ashtu si edhe Bullgaria, Qiproja, Greqia dhe Hungaria.

Gërlliq Radman ka thënë pas një takimi të ministrave të jashtëm të BE-së, më 22 mars, se homologët e tjerë evropianë – përfshirë ata nga Franca dhe Gjermania – kanë shprehur gjithashtu mbështetje për dokumentin.

Në “non-paper” është thënë se Bosnja duhet të reformojë legjislacionin e saj zgjedhor, përpara zgjedhjeve të përgjithshme të vitit të ardhshëm.

Sekretari amerikan i Shtetit, Antony Blinken, i ka bërë thirrje presidencës trepalëshe të Bosnjës këtë muaj, që të punojë drejt reformave të paktën modeste, përfshirë “ndryshime të limituara kushtetuese… për të reformuar sistemin zgjedhor”.

Sllovenia do të marrë presidencën e radhës të BE-së në gjysmën e dytë të vitit 2021.

Ndoshta Pahor dhe Jansha thjesht kërkojnë të mbledhin pikë politike, duke ofruar zgjidhje për paqëndrueshmërinë e vazhdueshme midis ish-republikave jugosllave në juglindje.

Disa analistë spekulojnë se udhëheqësit sllovenë mund të kanalizojnë pakënaqësinë me Bosnjën edhe midis “aktorëve më të mëdhenj” brenda Bashkimit Evropian.

Mateusz Seroka, një studiues në Qendrën për Studime Lindore në Varshavë, thotë për Radion Evropa e Lirë se ripërcaktimi i kufijve është një gjë e dështuar – “një mundësi e tillë do të shkaktonte më shumë probleme, sesa do të mund të zgjidhte teorikisht”.

Por, duke folur përpara rrjedhjes së “non-paper”-it, ai ka thënë se “ka ende grupe që mendojnë për ndarjen e rajonit të Ballkanit Perëndimor përgjatë vijave etnike” dhe nuk ka fajësuar domosdoshmërisht Lubjanën për ngritjen e kësaj teme.

Përgatiti: Valona Tela
blank

“Prilli i thyer” i zgjedhjeve parlamentare ­Nga Enxhi Nasto

Raporti studimor: Qëndrime dhe perceptime të zgjedhësve shqiptarë mbi cilësinë e punimeve në Kuvëndin e Republikës së Shqipërisë(Konrad Adenauer Stiftung).

—–

Tani është koha kur ata kujtohen për ekzistencën tonë.

Është koha e telefonatave, e mesazheve, e sondazheve dhe projeksioneve nëpër llogaritjene votuesve me bindjet politike majtas, jo djathtas ose djathtas, jo majtas.

Është koha e premtimeve elektorale ku gënjeshtrat e bukura rrallë herë i gjen, përgjithësisht ndeshesh me të shëmtuarën e fjalëve dhe keqardhjeve për situatën e papunësisë tënde, për ëndrrat e tua tëvrara,epër shpresën e munguar.

Është koha e riciklimit të programeve politike ku një herë në kater vite thuhen të njëjta ide dhe thuren të njëjta plane strategjike. Urrehen ata qëderi dje duheshin, e më pas rifillojnë flirte politike për një qëllim të përbashkët makiavelist.

Është koha e trokitjeve në dyert e shqiptarëve duke fjalosur për hallet e tyre, një pikë loti atje, një nënqeshje këtu.

Të them diçka o Sovran?

Mos i fshi gjurmët e këpucëve të tyre në pragun e shtëpisë tënde.

Ruaji me fanatizëm se do të tëduhenqët’ua tregosh kur pas 4 vitesh ata të trokasin sërish.

Prandaj, 61.2% e shqiptarëve në studimin e realizuar në bashkëpunim me Konrad Adenauer Stiftung, rezultojnë se i njohin fare pak deputetët e Parlamentit Shqiptar, pikërisht se gjurmët e këpucëve tëtyre lihen vetëm 1 herë në 1461 ditë (llogaritur këtu edhe viti i brishtë).

Prandaj 46.3% e shqiptarëve nuk ndihen të përfaqësuar nga ligjvënësit, se “kërpëratat” janëdominanca e atij parlamenti.Nuk ndihen të përfaqësuar nga disa trupa pa kokë, fytyrëe dinjitet, pa personalitet juridik e moral, pa përgjithësuar.

Prandaj të rinjtë na janë renditur në rradhët e fundittëlistave zgjedhore, jo se ata nuk janë subjekte të afta potencialisht për t’u shndërruar nëveprues politik, jo sepse ata nuk janëreformist, por sepse ata sfidohen nga fakti se nuk kanë famën e emrit për të grumbulluar sasi numrash.

Nga këtu nis konkurrenca e pandershme dhe tregtia e votave, sepse fokusi është kalkulimi i numrave pas tëcilave fshihen manipulime, shantazhe dhe kompromise.

Kështu të rinjtë zgjedhin të rriten nën ombrellën e të vjetërve në politikë.

Ju mësojnë teknikat e mbledhjes së votave.

Ju marrin në fillim si asete dhe ju trajtojnë nëfund si instrumente.

Atëhere, më thoni, në ç’drejtimpolitikgjëndet ai reformisti i ndershëmqë nuk thith gjakun e shqiptarëve,

Ai luftëtari i rezistencës në këtë “Prill të thyer”?

Për më shumë lexoni raportin studimor:

Qëndrime dhe perceptime të zgjedhësve shqiptarë mbi cilësinë e punimeve në Kuvëndin e Republikës së Shqipërisë, Konrad Adenauer Stiftung Albania.https://www.kas.de/documents/271859/0/Studim+E.+Nasto.pdf/645b0193-95d0-461c-3263-c9752ae95ded?version=1.0&t=1601987828652

blank

Daullexhinjtë kokëboshë e frikacakë të Tiranës e te Prishtinës… Nga Adriatik R. Dosti

Jane ngritur ne kembe e kane nxjerre Jataganet per t’i prere koken Albin Kurtit mercenaret e rrenegatet e Partive politike dhe jaranet e Lidereve te tyre sa ne Prishtine po aq edhe ne Tirane…

…Çdo Albini qe viziton tani Shqiperine e pse ben fushate per kandidatet e tij te VV ne Tirane, Gjirokaster e Lezhe …kjo eshte flagrante, e pa lejueshme , e pa pranueshme…nderhyrje ne punet e brendeshme te Shqiperise etj etj …cirren e ulerasin Mero Bazet , Minxhozet, Kol Ballat, Mut Nanot etj etj …kukuvajka te kafazit shpendëror te Edvinit….

Dhe harrojne te thone se fjala vjen çdo Erdogani qe nderhyn ne menyre kaq flagrante ne punet e brendeshme te Shqiperise duke ndihmuar fare haptazi e ne menyre skandaloze me gjithçka qe ka ne dore Edi Ramen per te fituar nje mandat te tij te trete qeverises…

….Mos ja refuzo vaksinen Rames, nderprit fushaten ne Shqiperi e merru me punet e Kosoves dhe mos saboto e prish maredheniet mes Kosoves e Shqiperise e ”porosisin” por edhe e urdherojne ca daullexhinj kokeboshe te Prishtines…shume prej tyre te partive te Enver Hoxhajt [PDK] te ish partise se Mustafes [LDK] dhe te asaj te Ramushit [AAK]….

Dhe jane pikerisht keta palaco, sharlatane e antishqiptare qe dje i dhane ne parlamentin e Kosoves vetem 61 vota Konjufces per Kryetar dhe 91 vota serbit Simic …apo edhe jane po keta qe braktisen parlamentin e u bene bashke me Listen Serbe vetem e vetem qe te mos votonin Albinin kryeminister e qeverine e tij dhe te mos votonin Vjosen Presidente…

Dhe po merren fort me Albinin e maredheniet Kosove – Shqiperi …pikerisht ata zagare partie qe dje nuk guxuan qe per te mire te Kosoves e popullit te saj te votonin as Albinin qe i fitoi bindshem zgjedhjet prej popullit te tij.. .e as qeverine Kurti 2 e as Presidenten Osmani qe ishte personi me i votuar prej popullit te vet ne historine e Kosoves …

Dhe po e shajne e kritikojne Albinin pse po ben fushate ne Shqiperi ata te pa fytyre, te pa moralshem e bythe e shpirt shitur ne Tirane…qe sot as nuk guxojne te merren me skandalin e madh te Pergjimeve te shqiptareve pikerisht nga Rama e Partia e tij…

Po ku ishit ju …te dyja palet e kritikeve ze larte ne Tirane e ne Prishtine kur Rama vuri Traun ndares ne Rrugen e Kombit dhe ishte ai i pari qe zyrtarisht coi ne demtimin serioz te maredhenieve vellazerore mes dy popujve te te njejtit Komb ?

Ku ishit ju e pse nuk u ndjete kerkundi kur Rama vizitoi disa here Prishtinen , u takua me ke donte vete, beri propagande per Thacin e Mustafen sa e si deshi vete…e madje guxoi e u tha jo vetem politikaneve te Kosoves por krejt popullit te saj se….kush nuk shkon pas Thaçit e kush nuk e mbeshtet ate…eshte Gomar…apo e harruat kete fakt ?

Ku ishit ju kritiket e sotem qe ”ju digjet zemra” per Kosoven kur po ky filo serb gabimisht prej 8 vjetesh ne krye te qeverise shqiptare pak kohe me pare hodhi ne gjyq nje koleg te tij po shqiptar [ Kryeministrin e Kosoves Ramush Haradinajn] vetem e vetem pse ja plasi ”bomben” ne dore duke ja bere publike krejt poshtersite e tij e te Vucicit ne lidhje me planet ogurzeza kunder Kosoves ?

Ku ishit ju ”trimat” e Tirane – Prishtines kur u bene publike fotot e Rame-Thac-B.Haxhiut e Vucicit me harten e Kosoves nder duar e me thiken gati per ti prere e ndare territoret e saj njesoj si dekada me pare ne Kongresin e Berlinit e ne Konferencen e Londres?

Ku ishit ju zhurmemedhenj te sotem kur Rama dje e priste kriminelin serb Vucic ne mes te Tiranes e me Tapet te Kuq ndersa Albinit i mbyllte deren e i thoshte se s’kemi c’te bisedojme me bashke….?

Ku ishit ju daullexhinj te çmendur kur po ky kryeminister i Shqiperise e priste dje Vjosa Osmanin me dyer te mbyllura e me keq akoma e bojkotonte fjalimin e saj ne Parlamentin e Shqiperise e madje poshtersisht guxonte edhe ta fyente publikisht teksa e quante me percmim si…folkloriste qe kishte ardhur te mblidhte ca vota ne Tirane se ne Prishtine nuk e votonte kush …tregojani pak nese keni bythe Edi Rames se sa qindra mijera vota fitoi ne Kosoven e saj ”folkloristja” Osmani ok…..

Po c’them e c’shkruaj une dhe kujt i drejtohem…te pa bytheve e te pa moralshmeve…te pa burrave e pseudo patrioteve …qenieve frymore me dy kembe qe e kane shitur njehere e mire shpirtin e mendjen tek Lideri e tek Partia …atyre vemjeve qe kurre njehere te vetme se kane vene as Shqiperine e as Kosoven mbi Partine…

Pftyyyy rrace e poshter bastardesh e gjakshiturish e prishurish…mercenare te neveritshem me pagese…

Behuni te pakten njehere te vetme ne jeten tuaj gjysem – Burra e thoni ca te verteta tamam e ashtu sic jane e sic kane ndodhur… se Burra prej verteti e per te thene te verteten troc, publikisht e me ze te larte…. s’keni per tu bere dot kurren e kurres …

Behuni sa 1 e 100 e Albinit dhe e Vjoses ….behuni sa çereku i Donika Gervalles qe sot tundi krejt Seline e OKB dhe beri nje Keshill te tere Sigurimi te dridhej nga themelet duke e vene me shpatulla pas muri Rusine e Serbine bashke madje edhe Kinen e vaksinave te skaduara te Edvinit qe ju turperisht guxoni dhe i dilni per zot…

Ju mirë që jeni të trashë por jeni edhe të poshtër e antishqiptare ndaj dhe …

…Nderi e historia e vertete e Shqiperise dhe e Kosoves ju zente syte ishalla !

A.R.DOSTI

blank

Shkencëtarët: Në botë kanë jetuar 2.5 miliardë dinozaurë të llojit T-rex

New York

Shkencëtarët kanë parashikuar se në botë gjatë 2 milionë viteve kanë jetuar 2.5 miliardë dinozaurë të llojit T-rex, transmeton Anadolu Agency (AA).

Universiteti i Kalifornisë publikoi një studim mbi atë se sa dinozaurë mund të kenë jetuar gjatë më shumë se 127 mijë brezave, duke llogaritur madhësinë e trupit të dinozaurëve, pjekurinë seksuale dhe nevojat e tyre për energji.

Si rezultat i hulumtimit është parashikuar se gjatë 2 milionë viteve mund të kenë jetuar 2.5 miliardë dinozaurë të llojit T-rex.

Në studim thuhet se ky lloj i dinozaurit ka jetuar në Amerikën Veriore gjatë 1.2 milion deri në 3.6 milionë vitesh.

Drejtori i Muzeut të Paleontologjisë pranë Universitetit të Kalifornisë, Charles Marshall tha se janë gjetur 100 fosile të dinozaurëve T-rex, prej të cilëve 32 janë meshkuj. “Në vend të 2.5 miliardë, të kishin jetuar 2.5 milionë dinozaurë, ndoshta kurrë nuk do ta dinim se dinozaurët ekzistonin”, thekson ai.

Në hulumtim gjithashtu thuhet se dinozaurët e llojit T-rex, në pjekurinë seksuale e kanë arritur brenda 14 dhe 17 viteve dhe se kanë jetuar 28 vite.

blank

VLORA NË STUDIMET E KATËR AUTORËVE TË HUAJ: NJË VËSHTRIM I SHKURTËR – Nga MSc. Albert HABAZAJ

Shkurtore. Natyra ia ka falur me bujari Vlorën Shqipërisë, në pjesën JP të vendit, si një kartolinë Mesdheu, një perlë mesdhetare, sikur ta kishte qëndisur vetë Zoti me dorë të artë! Vërtet është e bukur si nuse bregdeti, por kaq nuk mjafton për interesat që ka paraqitur tek të tjerët në rrjedhat e kohës. Për kontributin e dhënë në luftërat për liri dhe pavarësi Vlorës i është dhënë titulli “Qytet Hero” (1962). Vlora shtrihet në një hapësirë në l.m.d 6 m, që përbën një pozicion gjeostrategjik të favorshëm dhe automatikisht të lakmueshëm prej fqinjve, pushtuesve apo të mëdhenjve.  E banuar qysh në shek. VII p.e.r., ajo që në lashtësi ishte një qytet skelë dhe nyjë e rëndësishme e rrugëve detare dhe tokësore. Përmendet me emrin Aulona nga autorët antikë Lukiani dhe Plotemeu (shek. II të e.r.). Është emër tipi ilir dhe, sipas akad. Shaban Demiraj, emri i Vlorës është ndër të paktët emra gjeografikë të bregdetit lindor të Adriatikut dhe Jonit, që i kanë qëndruar kohës qysh nga periudhat e lashta”[1]. Rilindasi Sami Frashëri shkruan: “Frengjisht e greqisht quhet Avlona, italisht Valona, por emri origjinal në shqip është Vlora”[2]. Kemi vërejtur që në rrjedhat e kohës gjer më sot, Vlorën e kanë dashur dhe e duan shumë, e kanë lakmuar dhe e lakmojnë shumë, e kanë urryer dhe e urrejnë jo pak… Pse? Kushdo nga ne, natyrshëm kërkon të gjurmojë në kujtesën e shkruar apo gojore, në shkrimet e historianëve, dëshmitarëve, udhëpërshkruesve, antropologëve apo studiuesve të tjerë, vendas a të huaj. Po ndalojmë telegrafisht tek përshkrimet që i bëjnë Vlorës sonë katër autorë të huaj:

Johannes Georg von Hahn, (1811-1869), albanolog gjerman, diplomat në shërbim të Austrisë, i cili, qysh në vitin 1834, kur ra në kontakt me shqiptarët dhe filloi të mësonte shqip e deri sa mbylli sytë iu përkushtua fuqishëm Çështjes Shqiptare me histori, etnografi, gjuhësi folkor, statistikë etj,, aqsa  mendimi i tij u shërbeu përfaqësueseve të Rilindejs Shqiptare për kërkesat e tyre: të njiheshin shqiptarët si një popull më vete, me të drejtat e tyre dhe me rrugë historike të veçantë. Ai njihet si dijetari më i shumanshëm e më i thelluar i kohës së vet në fushën e studimeve shqiptare, konsiderohet si dekan i studimeve shqiptare të shek. XIX dhe babai i albanologjisë në kuptimin shkencor të fjalës. Në vëllimin e parë të veprës madhore “Studime shqiptare”, botuar në Jenë, në vitin 1854, ai i kushton Vlorës mbi 20 faqe shqyrtime, që përfshijnë imtësira deri edhe eksportin e vajit, leshit, lëkurëve të qengjit, misrit, valanidhit, kripës, serës, gurëve të strrallit, breshkave, shpendëve, deshëve, peshqëve të kripur, hajvarit dhe gjalpit. Ai shikon te Vlora më shumë pamjen e përparimit, sesa të amullisë, ndërkohë shkruan: “E ashtuquajtuna Arbëni, malsia midis lumit të Gjinokastrës dhe të detit, në veri e kufizueme prej Vjosës, përfaqëson vendbanimin kryesor jugor të kastës luftarake turko-shqipare dhe Vlona mund të quhet si kryeqendra e saj. Këtu ka qenë vatra e mirëfilltë e kryengritjeve të ndryshme të drejtuara kundër risive.[3]. Si të ishte një gjeograf dhe meteorolog i devotshëm, Hahn u bën edhe një shërbim të vyer njerëzve të detit, dashamirësve, turistëve, lundërtarëve, tregtarëve dhe detarëve të rinj apo të panjohur me këto vise “Asnjë pikë në të gjithë bregun shqiptar nuk asht i pershtatshëm për nji vendqendrim flote si gjini i Vlonës, sepse ka nji pozitë gjeografike të mirë, asht i sigurtë, i gjanë dhe mund të furnizohet lehtë me ushqime… Gjini i Vlonës u shërben si strehë të gjitha anijeve, të cilat i zen furtuna në kanalin e Otrantos ose luftojnë me erna të kundërta…Kur fryn nji shirok i fortë, skela e Vlonës, që gjindet kundrejt kepit të Karaburunit, asht e rrezikshme për anijet e vogla. Këtyne u duhet me u tërhekë në brendësinë e gjinit, në Pasha Liman, të cilët italianët e quajnë Gjini i Raguzës; ky gjindet 10 mila në jug-perëndim të Vlonës. Atje ka qenë dikur qyteti i vjetër  Orikum, megjithëqë sot s’ka ma gjurma. Si duket, muret  e vjetra  janë mbulue me baltë dhe vendasit thonë se kur deti asht i qetë, shifen në ujë teprica muresh[4]. Ai e quan skelë kryesore të rajonit dhe më tej shkruan … “i gjithë eksporti i Vlonës, që asht dy herë ma i madh se importi, shkon në Trieshe me vaporë austriakë dhe të huaj”[5]. Hahn shkruan edhe për Kaninën që del në Mesjetë në vendin e qytetetve të vjetër të Bylisit, Aulonës dhe Orikumit dhe tregon interes për fortesën e Kaninës, e cila sipas tij, qe ndërtuar mbi rrënoja ndërtimesh helene, ku gjatë hulumtimeve janë gjendur vërte blloqe katërkëndëshe guri të Antikitetit. “Nga kodra e kështjellës hapet nji pamje e gjanë përmbi tokë dhe det; nga ana e detit prej aty duket krejt gjini, gjuhza e tokës, ishulli i Sazanit dhe pjesërisht edhe përvijimet e bregdetit ët rrafshët deri në Durrës, nga ana e tokës duket fusha e Myzeqesë, e rrethuem nga unaza madhështore e maleve, ku spikasin sidomos, për bukurinë e tyne, maja e Tomorit dhe e Kudhësit”[6]. Në pjesën historike, ku trajton edhe luftrat e Skënderbeut dhe fatin e shqiptarëve pas vdekjes së tij, autori shkruan: “Turqit në fillim pushtuen vetëm fushat dhe vendet ku kishte rrugë, bile disa krahina malore mbetën krejt të lira dhe vetëm kur u kthyen në fenë muhamedane u banë të turqve. Madje, disa krahina të krishtena malore janë sot më vete. Njana prej tyne asht Himara, e cila përfshin pjesën ma të madhe të Akrokeraunies. Himariotët e mbrojtën lirinë e tyne me gjak dhe përballuen sulmet e Bajazidit II më 1492 dhe Sulejmanit më 1537 dhe fituen fermane nga sulltanët, në bazë të të cilave rronin të lirë dhe pa dhanë taksa nëpër malet e tyne, vetëm se ishin të detyrue me shkue në luftë kur i kërkonte Sulltani. Këto privilegje i hoqi Ali Pasha, i cili Himarën e shtiu në dorë ma shumë me dredhi sesa me trimëni”[7]

Një ndër historianët dhe specialistët më të mirë të Mesjetës Evropiane, Jacques Le Goff (1924 -2014) shkruan: “Gjeografia nuk ekziston pa historinë, por edhe historia nuk shpjegohet pa gjeografinë. Historia e Adriatikut fillon në lashtësinë e hershme me origjinalitetin e saj detar, sipas ritmit të popullsive që vijnë nga brendësia dhe nga jashtë. Historia e tij është histori e një deti, e brigjeve, qyteteve bregdetare, anijeve të tregtisë, peizazhesh që shkojnë nga Alpet deri në zemër të Mesdheut”[8]. Këtë thënie po e përshtas për Vlorën: Historia e Vlorës fillon në lashtësinë e hershme me trinitetin e saj origjinal: detar, fushor dhe malor, sipas ritmit të popullsive që vijnë nga brendësia (krahinat e Vlorës) dhe nga jashtë (krahinat e tjera të vendit, pse jo dhe nga jashtë Shqipërie. Historia e saj është histori e dy deteve dhe lumenjve, e ishullit dhe gadishullit, e brigjeve dhe qyteteve bregdetare, anijeve të tregtisë dhe peizazheve që shkojnë nga këmbët e zvërnecit deri në vargmalet Akrokeraune me kryemajë malin e Çikës e përkarshi Këndrevicën. Ta ngushtojmë në lokalitet vështrimin e autorëve të huaj për Vlorën:

Adriatiku përbën një gji të pellgut mesdhetar, që në pikën më të ngushtë ka kanalin e Otrantos 72 km/ 49 milje i gjerë (distanca nga porti i Vlorës në Otranto), që është një grykëderdhje shtratgjerë. Fati i detit Jon është i lidhur me atë të Adriatikut. Kanali i Otrantos paraqet interes strategjik: fuqitë kryesore bregdetare janë përpjekur sa e sa herë që t’i mbajnë nën sundim të dyja brigjet e e tij. Këtej vjen dhe vlera e ishujve që qëndrojnë si roje në dalje të kanalit. Pierre Canabes shkruan: “I ndoshur pranë brigjeve shqiptare, ku [Kanali i Otrantos, shën. im-A.H] e kyç Gjirin  Vlorës, ishulli i Sazanit, një shkrep i ngushtë pa ndonjë liman për të qenë, mori rëndësi vetëm në  shekullin XX, kur pas vitit 1920, Italia e ktheu në vegël të synimeve të saj ballkanike, si dhe më vonë, nga viti 1945 deri më 1960, kur marina ruse dislokoi atje disa nëndetëse”[9]

Peter Bartl, (Cottbus, Gjermani, 1938 –) është studiues dhe historian gjerman, specialist i historisë shqiptare, njihet si një ndër studiuesit më seriozë e më të rëndësishëm të albanologjisë. Pas studimit të historisë së Europës Lindore, sllavistikës dhe turkologjisë, ka botuar një sërë studimesh historike rreth Europës Juglindore e më ngushtë Shqipërisë. Në vitet 1980-2004, ishte profesor për historinë e Europës Juglindore e Lindore në Universitetin e Munihut. Këtu drejtoi edhe Institutin e Shqipërisë, qendër studimore me bibliotekë të pasur që i kushtohej tërësisht vendit tonë. Vepra e tij e fundit është vepra madhore me disa vëllime “Albania sacra: Relacione të vizitave baritore prej Shqipërisë”. Vepra parashikohet të përshfijë pesë vëllime dhe paraqesin mundin e punës sëë tij shumëvjeçare në hulumtimin e përgatitjen e një serie të gjatë dokumentesh që hedhin dritë mbi periudha  dhe problemem të rëndësishme të historisë sonë kombëtare. Ndër të tjera, në monografinë “Shqiptarët: nga Mesjeta  deri në ditët tona” historiani gjerman shkruan: “Vlora (Valona). Paraardhëse e qytetit-port të sotëm ka qenë Aulona, e vendosur pak më në veriperëndim të Vlorës (vendbanimi dëshmohet të paktën që nga shekulli i 4-t p.e.s). emir Vlorë, si edhe italisht Valona dhe turqisht Avlonya, kanë rrjedhur nga Aulon. Duke i mbetur Bizantit gjatë ndarjes së perandorisë […], Vlora përmendet si seli peshkopale që në shekullin e 5-të. E pushtuar nga normanët në vitin 1081 dhe 1107, pas vitit 1204 Vlora përfshihet në despotatin e Epirit; në 1272 në Mbretërinë Anzhu të Shqipërisë; në 1343 i takon serbëve dhe në 1378 është në zotërim të Balshës. Në 1417 qyteti pushtohet nga turqit. Vlora u bë skela kryesore e Shqipërisë turke dhe pikënisje edhe e ekspeditës turke drejt Italisë në 1480. Reth viti 1537 turqit ndërtuan një kështjellë për sigurimin e qytetit, mbeturinat e së cilës u rrafshuan në 1906. Në 28.11.1912 në Vlorë u shpall pavarësia e Shqipërisë dhe u krijua një qeveri e përkohshme; për këtë arsye Vlora mund të quhet kryeqyteti i parë i Shqipërisë. Nga dhjetori i vitit 1914 e deri në gusht 1920 Vlora qe e pushtuar nga italianët. Ndër përmendoret janë ruajtur xhamia e Muradijes, [në Vlorë i thonë Xhamia e Plumbit (kryesorja tek stacioni autobuzit, Shkolla nr.1. Shën im. A.H] (mesi i shekullit të 16-të), shtëpia ku u shpall Pavarësia e Shqipërisë, [Sarajet e Vlorajve apo e Xhemil Beut. Shën im. A.H] si dhe një teqe bektashinjsh në kodrën Kusbaba (sot restorant)”[10]. Po ashtu objekt kulti ka qenë Xhamia e Tabakëve (tek sheshi përballë Bashkisë, para ish – hotelit të Kinezëve), po ashtu sot është është Xhamia e Neshat Pashait, ose Xhamia e Kuqe (ku ka qenë konsullata italiane).

Duke shfletuar monografinë “Pena të arta franceze për shqiptarët (1332-2007)”, një antologji voluminoze me 764 faqe, që ka një shtrirje të gjerë kohore prej gati shtatë shekujsh, ku 120 autorëv francezë, ndër penat më të ndritura të letrave të Francës, dëshmojnë për virtytin, dinjitetin, krenarinë dhe fisnikërinë shqiptare ndër kohëra, krahas dhembjes, mjerimit dhe tragjikes që i ka shoqëruar, vështrimi u përqëndrua tek shkrimi i dijetarit Jean Claude Faveyrial [Zhan Klod Favejrial (1817-1893)].  Favejrial është i pari dijetar që ka shkruar historinë e Shqipërisë në shek. XIX ka qenë prift në Kongregacionin e Misionit Lazarist, u dërgua si misionar në Ballkanin e Jugut, ku kaloi një gjysmë shekull të jetës së tij. Studioi në thellësi historinë  e etnive të ndryshme evropiane dhe u bë mik i madh i vllehëve dhe shqiptarëve. Çeli shkolla në Berat, Korçë e Prizren. Dha mësim për gjuhën frënge e filozofinë. Vepra e tij “Historia e Shqipërisë” është zbukuar nga studiuesi i mirënjohur albanologu Robert Elsie. Shkrimi në fjalë i Zh. K. Favejrial titullohet “Grurë nga Vlora për popullin e varfër të Parisit”[11]. Po sjellim për të interesuarit, dashamirësit dhe ndjekësit tanë disa fragmente: “Në vitet 1730-1740, sikurse dhe në epoka të tjera, pati në Shqipërinë Jugore, e veçanërisht në Thesproti, rrëmuja të mëdha dhe një anarki të pafund. Dhe kjo për dy arsye kryesore: politika venedikase dhe patriotizmi. Për të mbrojtur sa më mirë zotërimet  e veta ishullore dhe kontinentale, Korfuzin, Pargën, Buthrinton e Prevezën, Venediku jo vetëm nxiste kundërshtimin ndaj qeverisë turke, por furnizonte edhe armë, barut e municione të tjera të dollojshme për rebelët… Pukëvili na mëson se megjithë ndalimet e Portës, eksportoheshin nga Durazzo e Avlona me grurë, thekër, tërshërë e mil gjashtëdhjetë deri në njëqind anije tregtare, anije të destinuara një pjesë për Francën, të tjerat për Spanjën… Në vitin 1741, Z. Boulle, konsull i Francës në Avlonë, nisi nga ky port një sasi të madhe gruri që ndihmoi lehtësimin e urisë në Parisin e mbërthyer nga skamja. Por më pas, ai ra viktimë e dështimeve dhe falimentimeve. Duke mos mundur të shlyejë borxhet, atij iu desh të bëhej turk. Por me letrat që dërgonte nga Tenedo më 1762, shohim se ai është penduar. Si mbërriti në Kostandionopojë, shleu me gjakun  etij atë skandal fatkeq që kish shkaktuar. Më 1754, Mustafa Pasha hakmerret ndaj të krishterëve të Janinës për humbjet që i kishin shkaktuar suljotët”[12]. Këto shënime të autorëve të huaj, personalitete të kohës që kanë jetuar dhe më vijimësi na njohin me këndvështrimin e tyre real për Vlorën tonë, si pjesë e së tërës Shqipëri. Ato s’kanë nevojë për komente, veç duhen mirëlexuar, sepse mesazhet që duhet të marrim ne janë të fuqishme, frymëzimtare e besimmbushur në asetet vlonjate e shqiptare (jo vetëm natyrore, tokësore e nëntokësore, por edhe burimet e pasura njerëzore në të gjitha fushat e jetesës sonë sotmërisht dhe për nesër.

 

 

[1] DEMIRAJ, Shaban: “Vlora në rrjedhat e kohës, konferencë shkencore”, Tiranë, Toena, 2001, f.15.

[2] ) FRASHËRI, Sami, Vepra 2, Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë, Tiranë, 1988 f. 259.

[3] )HAHN, Johan George fon: Studime shqiptare=Albanesische studien”, përkth. nga gjermanishtja: Veniamin Dashi, Afrim Koçi,  Tiranë, Instituti i Dialogut dhe i Komunikimit, 2007, f. 93.

[4] )  HAHN, Johan George fon: Studime shqiptare=Albanesische studien”, vep. e cit.  f. 89.

[5] ) HAHN, Johan George fon: po aty, f. 89.

[6] ) HAHN, Johan George fon: po aty, f. 107.

[7] ) HAHN, Johan George fon: po aty, f. 443.

[8] ) CABANES, Pierre – në drejtimin e një grupi autorësh: “Historia e Adriatikut”, Tiranë, Shtëpia e Librit dhe Komunikimit, 2005, f. 13.

[9][9] “HISTORIA e Adriatikut”, vep. e cit., f. 17

[10] ) BARTL, Peter: “Shqiptarët: nga Mesjeta  deri në ditët tona”, Tiranë, IDK, 2017, f. 303-304.

[11] ) PENA të arta franceze për shqiptarët (1332-2007): antologji, udhëpërshkrime, portrete, letërsi, art&kulturë”, përgat.: Fotaq Andrea, Tiranë, 2009, f. 51.

[12] PENA të arta franceze për shqiptarët…, vep e cit. f. 52.

blank

Pjesëtari i njësisë “Shqiponjat e Zeza” rrëfen momentin e vrasjes së Agim Ramadanit

Pjesëtari i njësisë speciale “Shqiponjat e Zeza”, Bashkim Lokaj i ishte bashkuar njësiteve që zhvilluan Betejën e Koshares me urdhër të Ramush Haradinajt.

Lokaj kujton momentet kur është takuar me Agim Ramadanin dhe fjalët që i kishte thënë ai.

“Agimi më tha nga sot je ushtar i imi. Unë i thashë me gjithë dëshirë komandant, por ju e dini që unë jam ushtarë diku tjetër. Agimi më tha: Ku je ushtarë ti, jam edhe unë”, tregoi ai në “Debat Plus”, duke shtuar se për Agim Ramadanin nuk kishte ndasi UÇK-FARK.

Pjesëtari i njësisë speciale “Shqiponjat e Zeza” thotë se asnjëherë nuk ka pasur ndarje te ushtarët që kanë qenë në front.

“Ngrohtësinë që e kishim në Dukagjin e kemi gjetur edhe në Papaj [ku ishte FARK-u]. Dallimet më shumë i kemi parë pas periudhës së luftës”, thotë ai.

Lokaj tregon se bashkë me Agim Ramadanin e të tjerë ishin nisur në mision për të marrë pikat e Junikut apo Jasiqit siç njihen nga banorët.

“Unë kam bartur një snajper. Agimi më ka thënë se unë duhet të qëndrojë 1 km mbrapa shpinës së tij për ta mbrojtur…Njësitet serbe kanë hyrë në mes të frontit për të marrë pikat tona. Njesitet na kanë lajmëruar për këtë zhvillim dhe ne jemi detyruar të kthehemi për t’iu dalë në ndihmë shokëve në pikën lartë”.

“Naser Vllasi na ka treguar se njësitet serbe që kishin ardhur ishin njesite elitare që kanë ardhur nga Nishi dhe ishin të specializuara për marrjen e pikave. “Nëse i zëmë këta të gjallë, ushtria serbe ka kapitulluar”, tha Naseri. Naseri me djemtë më të mirë u nisën në një drejtim ndërsa ne shkuam në krahun e djathtë të serbëve”, rrëfen Lokaj ngjarjet dramatike të luftës.

“Agimi edhe pse ishte komandant ishte i pari në front. Unë pasi shpenzova 5 plumbat e snajperit u ktheva të marr municion. Aty me tha dikush se na është plagosur një ushtar. U drejtova te Naseri se e kisha shokun më të afërt. Ai më tha që është mirë por që komandanti [Agim Ramadani] është plagosur…Unë kam shkuar në drejtim të vendit ku ishte Agimi. Ai kishte pasur plagën mjaft të madhe në anën e majtë që e kishte marrë ashtu siç ishte duke luftuar. E kam prekur dhe kam parë që nuk ka puls. Në momentin që e kam parë gjendjen kam bërtitur duke ftuar ushtarët. Ka ardhur Naseri e të tjerët. E kemi vendosur në një thes që e mbanim në çantë dhe jemi tërhequr. Më mbrapa kemi marrë edhe dy ushtarë që kanë rënë në front gjatë asaj dite dhe kemi shkuar në shtab. Kam njoftuar Rrustem Berishën që të mos merrnin vesh të tjerët. Aty Rrustemit ja kam dorëzuar edhe armën e Agimit dhe personalisht më ka rënë morali”, tregon ndër të tjera Bashkim Lokaj.

blank

Mediat botërore për kërkesën e Rusisë për heqjen e flamurit të Kosovës në OKB

“Incidenti” i djeshëm në seancën virtuale të Këshillit të Sigurimit të OKB-së ku Rusia kërkoi që ministrja Donika Gërvalla ta heqë flamurin e Kosovës nga prapavija ka bërë bujë në mediat ndërkombëtare, raporton Gazeta Express.

Agjencia prestigjioze amerikane e lajmeve Associated Press ka raportuar për ngjarjen e djeshme në Këshill të Sigurimit duke e titulluar lajmin “Rusia provon ta heqë flamurin e Kosovës në OKB, por pa sukses”.

Të njëjtin lajm e ka ripublikuar edhe presigjiozja amerikane ‘The Washington Post’ dhe media franceze ‘France 24’.

blank

blank

blank

 

Përfaqësuesi i Rusisë në seancën e Këshillit të Sigurimit të OKB-së  ka kërkuar nga udhëheqësi i seancës që Ministrja e Jashtme e Kosovës, Donika Gërvalla ta heqë flamurin e Kosovës në prapavijë ose të ndryshojë ambientin.

“Ne nuk jemi kundër përfaqësuesve të Kosovës, megjithatë dua të ndaj faktin që zonja Donika Gërvalla është ulur para flamurit të Kosovës. Kosova nuk është e njohur si shtet por vetëm si territor, prandaj kërkojmë që për të vazhduar prezantimin ajo ose të ndryshojë pamjen prapa ose të heq flamurin në mënyrë që të vazhdojmë tutje”, tha përfaqësuesi rus.

Këshilli i Sigurimit vendosi që të vazhdojë punimet e seancës virtuale për Kosovën përkundër kërkesës së Rusisë që Ministrja e Punëve të Jashtme Donika Gërvalla ta heqë flamurin e Kosovës nga prapavija.

Pas fillimit të seancës, kryediplomatja Donika Gërvalla nuk ka ndryshuar prapavijën dhe flamuri i Kosovës po qëndron sërish prapa saj në ambientin ku ajo po qëndron.

blank

Lajçak e Reeker takohen pas kërkesave për rinisje të dialogut pa vonesa, paralajmërojnë veprime

Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë duke kërkuar që dialogu në mes të Kosovës dhe Serbisë të vazhdojë pa vonesa. Këtë e kanë thënë zyrtarë nga Brukseli dhe e ka përsëritur edhe Sekretari Amerikan i Shtetit, Anthony Blinken, në letrën që i ka dërguar kreut të Qeverisë së Kosovës, Albin Kurtit.

E pas këtyre thirrjeve për vazhdim të negociatave në mes të Kosovës dhe Serbisë, sot janë takuar Përfaqësuesi Special i BE-së për dialogun, Miroslav Lajcak, dhe Ushtruesi i detyrës së ndihmëssekretarit amerikan të Shtetit për Evropën dhe Euro-Azinë, Philip Reeker, me të cilin kanë biseduar për zhvillimet në Ballkanin Perëndimor.

 

Lajçak ka thënë se në këtë takim janë koordinuar me Shtetet e Bashkuara të Amerikës për veprimet që do t’i ndërmarrin në të ardhmen, raporton Gazeta Express.

“ Këtë mëngjes pata një takim shumë të vlefshëm me Philip Reeker, Ushtruesi i detyrës së ndihmëssekretarit amerikan të Shtetit për Evropën dhe Euro-Azinë. Është gjithmonë mirë që të krahasojmë mendime, të koordinohemi dhe të pajtohemi për bashkëpunimin tonë BE – ShBA për aktivitetet e ardhshme në Ballkanin Perëndimor. ”, ka shkruar Lajçak.

blank

Përgjigje dhe sfidë e pa autorizuar nga unë për mundësin Bujar Leskaj drejtuar të mundurit Edi Rama – Nga Ndriçim Kulla

Nuk e prisja nga një kryeministër ish-sportistsi Rama që të më satirizonte për pasionin tim për ushtrimin e një  spori burrëror olimpik, siç është mundja klasike. Si lab kam në gjak pasionin për  mundjen klasike megjithëse lebërit të cilët e kanë ushtruar masivisht këtë sport, rrallë kanë ndjekur një karrierë sportive në të. Me sa duket ka pasur një efekt paradoksal fakti që mundja klasike ka qenë aq  e përhapur te lebërit sa në se thoshe se ishe bërë sportist dhe të pyesnin se me çfarë sporti merresh, kur thoshe se merreshe me mundje klasike të përgjigjeshin: “Po mundës je mi të gjithë ne!”

Dhe pastaj vinte ftesa për të provuar forcat në një ndeshje mundjeje. Burrat lebër e kanë zakon që të ndeshen në mundje klasike edhe kur mblidhen në dreka e darka pasi kanë ngriturdolli përnjëri-tjetrin.Ky duhet të jetë një zakon i lashtë sa vetë ky sport.Mundja si sport është një traditë e vjetër sa njerëzimi. Kjo edhe për arsye sepse mundja është një sport që nuk kërkon asnjë lloj mjeti veç duarve të atyre që ndeshen. Gjithashtu edhe sepse filozofia e mundjes është që ajo të jetë një lloj simulimi i dyluftimit me armë mes burrave. Në mundje matet jo vetëm fuqia bazë e e burrave, ajo fizike, por edhe forca e karakterit të tyre. Madje edhe kalitet karakteri i njeriut. Një ndeshje mundjeje është një test i personalitetit të njeriut, madje e kalit personalitetin e njeriut.

Libri më i vjetër i njerëzimit, “Eposi i Gilgameshit” na thotë se Gilgameshi ia zuri vendin Enkidut si mbret  pasi fitoi ndaj tij në një ndeshje mundjeje. Në Bibël, në Librin e Gjenezës tregohet se Patriarku Jakob bëri mundje me Zotin që iu paraqit si një engjëll. Edhe vetë Zoti e pëlqente mundjen. Zeusi ia zuri vendin të atit, Kronosit, si kryezoti i Olimpit, pasi fitoi me të në një ndeshje mundjeje. Një nga ngjarjet e jetës së Muhamedit, si studiues i jetës të së cilit na hiqet zoti Rama, na tregon se Muhamedi e pëlqente mundjen dhe bënte ndeshje mundjeje. Në moshën 50 vjeç, Muhamedi u sfidua në një ndeshje mundjeje nga një banor i Mekës, i quajtur Ruhan, i cili njihej si një burrë i fuqishëm dhe mundës i njohur. Ky Ruhani nuk e donte Muhamedin dhe donte ta poshtëronte në njëfarë mënyre. Muhamedi e mundi duke e hedhur në tuç. Ruhani i kërkoi një ndeshje të dytë dhe Muhamedi përsëri e hodhi në tuç. Ruhani i kërkoi një ndeshje të tretë dhe Muhamedi përsëri e hodhi në tuç.

“Askush nuk më ka mundur mua deri më sot”, tha Ruhani.

Djalli nuk del që ta pëlqente dhe për këtë arsye me sa duket nuk i pëlqen zotit Rama sepse ai është i linjës së Djallit, jo asaj të Zotit. Kuptohet që Djalli nuk e pëlqen mundjen si sport sepse mundja është një sport i ndershëm, ndërsa Djalli pëlqen hilet, gënjeshtrat. Krishti nuk del që të ketë bërë ndeshje mundjeje dhe kjo kuptohet se ai kishte një karakter tërësisht paqësor dhe nuk pranonte as simulimin e dyluftimit, çfarë është mundja. Por Krishti nuk foli kundër mundjes, ashtu siç foli kundër fajdesë, p.sh.

Historia e njerëzimit na thotë se mundja e quajtur klasike është një sport që i ka bashkuar njerëzit e të gjitha feve, duke përfshirë edhe paganët. Homeri na tregon te “Iliada” se heronjtë në Luftën e Trojës bënin ndeshje mundjeje mes tyre. Marin Barleti na tregon se Skënderbeu që në rini ushtrohej në ndeshjeje mundjeje, madje në librin e tij është një gravurë e famshme që e tregon Heroin Kombëtar në një ndeshje të tillë.

Nuk e kuptoj se përse kryeministri ynë e quan të turpshme për një burrë që të ndeshet në mundje klasike kur është në një festë me disa miq dhe jo një person që tash është dhe kryeministër  del me allate jashtë. Platoni, filozofi i madh i Lashtësisë ka shkruar për mundjen si një sport i vlefshëm për edukimin e njeriut. Filozofi dhe perandori i iluminuar romak Mark Aureli, një i apasionuar pas mundjes, ka thënë: “Arti i të jetuarit është më shumë si mundja se si vallzimi.”

Shumë pak njerëz e dijnë se e famshmja D Day, pra dita e zbarkimit të forcave aleate anglo-amerikane në Francë, në 6 qershor 1944 duhej të shtyhej edhe me një ditë që të përmirësohej moti në kanalin që ndaj Britaninë nga Franca. Por Churchilli, kryeministri britanik, një njohës i mirë i historisë kundërshtoi sepse 7 qershori ishte një ditë që u kujtonte britanikëve diçka që cënonte krenarinë e tyre dhe për më tepër kjo gjë kishte ndodhur në Francë, ku tani do të kryhej zbarkimi më i madh detar në histori.

Në7 qershor 1520 ishte bërë një nga ndeshjet më të famshme të mundjes në historinë e njerëzimit ku u ndeshën mbretërit e dy shteteve të mëdha europiane. Mbreti Fransua I i Francës u ndesh me Mbretin Henri VIII i Anglisë dhe fitoi francezi. Për të keqen e vet, pasi disa vite më vonë Fransua I kur nuk pati ndihmën e anglezit të mërzitur në luftën me perandorin Karli V. Por Fransua I, me karakterin e formuar si ushtrues i sportit të mundjes tha fjalët që kanë mbetur të famshme: “I humbëm të gjitha përveç nderit!”Me siguri ka ndikuar humbja në këtë ndeshje mundjeje e Mbretit Henri VIII që më vonë Dhoma l e Lordëve në Londër mori si këshilltar për edukimin një mundës të famshëm europian.

Historia e SHBA na tregon se një nga sportet kryesore që nisën të ushtrojnë emigrantët europianë që shkuan në Amerikë ishte pikërisht mundja. Madje ata u habitën që edhe te indigjenët vendas ky sport ishte shumë i përhapur.Këtë gjë e kam lexuar në librin e autorit amerikan Frank Salamone “The Native American Identity in Sports” (botimi “Rowman &Littlefield”, 2013)

Ish-kongresmeni amerikan James Leach ka thënë: “Asnjë sport që unë njoh nuk është më i përshtatshëm se mundja që njëkohësisht  të krijojë  te  njeriu si vetëbesimin ashtu dhe modestinë.”

Aktori amerikan Andy Kaufman, një mundë si apasionuar dhe mikui James Belushittonë, të dy patën vdekje të parakohshme (Kaufman vdiq 35 vjeç) kathënë: “Nuk ka dramë më të madhe një ndeshje mundjeje.”

Carl Bert Albert, drejtues (speaker) i Kongresit Amerikan në vitet shtatë dhjetë dhe një i apasionuar pas mundjes kathënë: “Mundja është një sport që ka shndërruar shumë djemnë burra dhe shumë burra në liderë. Dhe është një sport në të cilin mund të jesh gjigant pavarësisht sa i madh je.”

Në se ka ndonjë sport që i bashkon të gjithë sportistët që ushtrojnë sportë që duan forcë fizike, dhe them i bashkon në  kuptimin që e kanë ushtruar brenda grupit të tyre për stërvitje, kjo është mundja. Sepse të gjithë këta janë ndeshur në mundje klasike mes tyre për stërvitje për të forcuar karakterin, por edhe për kënaqësi. Basketbollistët nuk bëjnë përjashtim.

Fakti që Kryeministri Rama e përçmon mundjen klasike, megjithëse i përket një brezi që ka   jetuar në kohën kur ky ishte një sport që i bëhej shumë më tepër publicitet se sot në Shqipëri, tregon se Rama nuk ka qenë vërtet as basketbollist por një basketbollist figurant. Këtë e them edhe sepse Rama kur bën  krahasime nga sporti në fjalimet e tij na flet për futbollin jo për basketbollin, sportin e tij. Edhe fotografi bëri me Ronaldon jo ndonjë basketbollist. Rama i rikthehet basketbollit kur i japin topin në dorë servilët për ta gjuajtur në kosh gjatë përurimit për të disatën herë të ndonjë fushe sportive. Dhe në këto raste Rama gjuan njëzet herë derisa ta futë topin në kosh që pastaj të dalë në television si “Ronaldo” i koshit dhe të postoj fotografinë e radhës siç e ka zakon ai për të krijuar imazhin e  Shqipërisë që ndryshon me fotografitë e tij.

Unë e di që Edi Rama e përçmon mundjen si sport ,se ai me ndeshje mundjeje kupton dhe pëlqen atë ku dy meshkuj mbërthehen seksualisht mes tyre  . Por megjithatë unë e sfidoj ish sportisin Edi Rama, i cili si politikan tallet me sportin, që të bëjë me mua mundësin amator  në një ndeshje mundjeje. Jemi të dy pothuajse të një moshe dhe ai është më i madh në trup se unë. Nuk ka pse të ketë turp sepse në mundje janë ndeshur edhe mbretër të famshëm. Nëse nuk e hedh në tuç unë jap dorëheqjen nga politika. Atij nuk i kërkoj që të japë dorëheqjen. Por i kërkoj vetëm një gjë. Sipas rregullave sportive të bëjmë të dy testin e drogës para ndeshjes dhe ta publikojmë. Ndeshja le të bëhet te  Sheshi i Flamuritnë Vlorë.

Dhe tani kam një fjalë për  të gjithë ata lebër që do të votojnë Ramën dhe partinë e tij në 25 qershor. Duke më fyer mua si mundës ai ka fyer të gjithë para ardhësit e lebërve që e kanë ushtruar në shekuj këtë sport burrëror. Unë nuk e ndjej veten të fyer nga ai si Bujar, por si ushtrues i sportit tradicional lab të mundjes. Çdo lab ka qenë një mundës amator dhe është i tillë akoma dhe sot. Rama më sfidoi vetë tani unë e pres deri më 24 prill që të ndeshemi. Unë e pres si si lab dhe burrë Vlore që jam. Ua kërkoi edhe atyre që do të votojnë për të në Vlorë që t’ ia kërkojnë të vijë të ndeshet. Madje jam gati të pranoj që të vijë bashkë me Taulant Ballën dhe të ndeshem me të dy njëkohësisht. Nëse Rama nuk paraqitet në sfidën të cilën e nxiti vetë, atëherë unë i them sipas zakonit vlonjat dhe lab: “O Edi ule kokën se Vlora (Labëria) ta ashtu…”

Unë di të ndeshem edhe në mundje si burrë lab, di edhe të ngre dolli si burrë lab, di edhe të pasuroj erudicionin tim me lexime librash sic them me modesti se kuptohet edhe nga kjo përgjigje.

Të më fal z.Bujar Leskaj për këtë përgjigje të pa autorizuar publike,  e cila  në fakt është një trillim ironik, që i shkon për shtat të sharave të përditëshme  publike  dhe presioneve të shumta hakëmarrëse, që u bën kryeministri kundërshtarëve të tij në të gjitha drejtimet.

blank

Qeverisë së re i duhet qetësia dhe urtësia politike – Nga Skënder MULLIQI

Nese qeveritë dhe qeveritartë e deridjeshëm nuk e plotësuan misionin e vet, se nuk ishin të interesuar më bërë punë të mira, nuk kan të drejtë , të lëshohen në opstrukcione jo parimore politike ndaj Qeverise premtuese të Albin Kurtit.Ka kaluar koha e fallcifikimeve dhe falcifikatorëve, ka kaluar koha e mistikëve dhe te teorive te gabuara politike.Shumë gjatë nuk është kuptuar nga qytetarët së pushtetet nuk ishin duke punuar mirë. Përgjigjën e duhur e morën me 14 shkurt, por shumë vonë dhe këtë më pasoja politike dhe më pasoja ekonimike për Kosovën. Me pasoja së nuk u kryen shumë punë të rëndësishme për qytetarët dhe as në shtëtndërtim.Dominuan egot dhe plotësimi I dëshirave personale. Qytetarët po i shohin të metat 20 vjeqare të pushteteve të korruptuara që i kishin . Sigurishtë së janë të vetëdijshem dhe mëndojë së duhet ta përkrahin klasën e re politike në pushtet. Përkrahja po , por që pritet edhe realizimi i premtimeve të dhëna .Ministratë dhe zëvëndës ministratë duhet të punojnë ndërshmerisht dhe më pëgjëgjësi të lartë politike . Hapat që ka filluar më i marrë Qeveria kunder dukurive negative , në këtë contest edhe të konfiskimit të pasurive te paligjshme janë shpresëdhnëse, së më në fund proceset do të kthehën për së mbari.Nuk pritet që kjo qeveri qysh në start të bën mrekullira , kur dihet së së sa janë te grumbulluara problemet politike dhe veqmas ato ekonomike gjatë këtyre viteve , të cilat kërkojnë kohë që të zgjedhen. Kaosi dhe komoditeti nuk kan vend , nese vërtetë mendojmë më formuar shtet ligjor, demokratik dhe funksional. Ka ardhur koha që frika dhe pasiguria ti mbetën të së kaluarës . Punët e mira nuk bëhën më nguti , as me eufori , ato planifikohen mirë .Po hymë në një epokë të re , duke lënë ërrësirën mbrapa. Qeverisë së re i duhet qetësia dhe urtësia politike , që të kemi stabilitet shoqëror dhe politike ne vend .Natyrisht së një opozitë parimore është shumë e dobishme sikur në qdo vend tjetër demokratik , por jo edhe opozite destructive . Gjenerata e re është irituar në gardën e vjetër politike e cila nuk u kujdes që të rinjët tanë përspektiven e tyre ta kerkojnë në vendlindje , e jo ate ta kërkojnë duke u larguar nga Kosova e tyre e dashur…

blank

Gërvalla: Kosova, e hapur për epokë të re me Serbinë

Ministrja për Punë të Jashtme dhe Diasporë në Kosovë, Donika Gërvalla ka thënë se pavarësisht dëmit të shkaktuar nga Serbia, Kosova mbetet e hapur për dialog me këtë shtet.

Sipas saj, sa më parë që Serbia e pranon realitetin e Kosovës së pavarur, aq më shpejt do të dilet nga situata.

“Ne mbesim të hapur me gjithë dëmin që na ka shkaktuar Serbia, të zgjatim dorën dhe të fillojmë një epokë të re”, ka thënë ajo gjatë fjalimit të mbajtur në takimin e radhës për Kosovën në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.

Megjithatë, ajo ka kërkuar që Serbia të identifikojë kriminelët e luftës dhe t’i ndëshkojë ata.

Ministri për Punë të Jashtme i Serbisë, Nikolla Sellakoviq ka thënë se pala serbe është gati për dialog, por jo edhe për ultimatime që ka vënë Qeveria e re në Kosovë.

Pas Selakoviq, fjalën e ka marrë kryediplomatja kosovare, Donika Gërvalla, e cila fjalimin e saj e ka nisur me atë se çfarë ka ndodhur në zgjedhjet e 14 shkurtit dhe nuk i është kundërpërgjigjur Selakoviqit për asnjë prej pretendimeve të tij.

Gërvalla ka thënë se për herë të parë në histori të vendeve të Ballkanit Perëndimor, ka ndodhur që njerëzit të votojnë për një parti aq shumë.

Gervalla ka thënë se njerëzit në Kosovë kanë votuar që të çlirohen nga krimi dhe korrupsioni.

Për herë të parë, shumica e njerëzve kanë votuar që të çlirohen nga korrupsioni dhe krimi.

Republika e Kosovës po futet në një histori e re. Jemi në një rrugë për të përmbushur vullnetin e popullit. Jemi në rrugë që ta bëjmë vendin tonë të respektuar dhe të pranuar nga të gjithë, ku sundon ligji dhe demokracia”, ka thënë Gërvalla.

Tutje ajo ka thënë se është e rëndësishme që të kuptohet kualiteti i Qeverisë aktuale dhe synimet që kjo Qeveri ka për të lënë prapa periudhën e keqqeverisjes dhe korrupsionit.

“Është e rëndësishme të kuptohet kualiteti i kësaj Qeverie dhe synimi që ka. Do ta lëmë periudhën e korrupsionit, për të ecur përpara në sundim të ligjit. Në këtë qeveri të re do të gjeni mendje të hapura”, ka thënë Gërvalla tutje.

Donika Gërvalla ka thënë se Kosova mbetet e përkushtuar për t’u anëtarësuar në Bashkim Evropian dhe NATO dhe se si shtet është e interesuar për pajtim me Serbinë.

“Kosova mbetet e përkushtuar për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe në NATO. Këtë mund ta shihni edhe nga prapavija ime.

Ne jemi të hapur dhe s’jemi të frikësuar nga askush. Jemi për t’u pajtuar”, ka shtuar tutje ajo.

Megjithatë është kujdesuar që kritikojë Serbinë që nuk e ka mbajtur përgjegjës askënd për shumë krime të kryera në Kosovë nga regjimi i Sllobodan Millosheviqit.

Gërvalla ia ka kujtuar Selakoviqit faktin që kryeministri Kurti ka qenë i burgosur nga Serbia, që nënkryetarja e Kuvendit, Saranda Bogujevci është e mbijetuar e një masakre, dhe se një prej deputeteve më të votuara, Vasfije Krasniqi-Goodman është e mbijetuar e dhunës.

“Asnjë nga serbët për kryerjen e këtyre veprave nuk është mbajtur përgjegjës asnjëherë.

Serbia duhet të dijë se duhet të paguajë për krimet e saj dhe duhet të bëjë përpjekje që të bëhet një vend vërtet i civilizuar”, ka potencuar Gërvalla.

Përveç kësaj, Donika ka përmendur edhe vrasjen e babait të saj, Jusuf Gërvallës.

“Babai im është vrarë nga regjimi i Beogradit në Gjermani”, ka theksuar kryediplomatja.

Ajo në fund ka thënë se pavarësia e Kosovës është punë e kryer dhe Serbia sa më shpejtë që e pranon, do të dalë nga errësira ku gjendet.

“Pavarësia e Kosovës është e kryer. Sa më shpejtë që e pranon Serbia, do të dalë nga errësira në një të ardhme të ndritur.

Të fillojmë një histori të re”, ka thënë ndër të tjera.

Shefi i misionit të Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK), Zahir Tanin, ka thënë se ka biseduar si me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurtin ashtu edhe presidentin e Serbisë Aleksandar Vuçiq, për rëndësinë e vazhdimit të dialogut në mes të të dyja vendeve.

Ai ka thënë se nuk ka formulë për dialog dhe se zgjidhja duhet të burojë nga brenda.

Thirrje për vazhdim të dialogut në mes të të dyja vendeve kanë bërë edhe vendet tjera pjesëmarrëse në takim, përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe Norvegjinë.
Formimi i institucioneve të reja në Kosovë

Ministrja për Punë të Jashtme dhe Diasporës në Kosovë, Donika Gërvalla ka thënë se Kosova ka hyrë në epokë të re politike, teksa ka përmendur fitoren e Lëvizjes Vetëvendosje në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, të mbajtura më 14 shkurt.

Ajo ka thënë se Qeveria e re e Kosovës do të punojë për reforma në drejtësi dhe investime të huaja, dhe luftim të korrupsionit.

Edhe shefi i misionit të Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK), Zahir Tanin, ka përmendur zgjedhjet në Kosovë duke thënë se ato janë mbajtur në mënyrë të duhur.

Ai ka përmendur faktin se prej kur ka shpërthyer pandemia, Kosova është udhëhequr nga tri qeveri të ndryshme, çka ka rritur edhe më shumë rëndësinë e mbajtjes së zgjedhjeve në këtë vend.

“Dalja ka qenë e madhe”, ka thënë ai, duke përmendur se Lëvizja Vetëvendosje ka fituar mbi gjysmën e votave në këtë proces.

Ai ka thënë se Qeveria e Kurtit ka shumë mundësi, ashtu sikurse shumë sfida, duke përmendur premtimet e tij për vende te reja puna, dhe luftim të krimit dhe korrupsionit.

“Hapja e dyerve për të ardhmen kërkon transformim dhe ndryshim të prioriteteve, të cilat reflektohen në fjalë dhe vepra. Ulja e tensioneve po ashtu kërkon që pushteti dhe partitë opozita dëshmojnë aftësitë e tyre për t’u bashkuar në interesa më të gjera”, ka thënë ai.

Mes tjerash, Tanin ka përmendur se Vjosa Osmani është kthyer në gruan e dytë të zgjedhur në krye të pozitës së presidentit të Kosovës.
Përballja e Kosovës me pandeminë

Mes tjerash, Gërvalla ka falënderuar miqtë dhe aleatët e Kosovës për sigurimin e vaksinave kundër koronavirusit.

Kosova ka nisur procesin e vaksinimit kundër koronavirusit më 29 mars, pas sigurimit të 24,000 dozave të vaksinës AstraZeneca, përmes programit COVAX i Organizatës Botërore të Shëndetësisë, i cili ka për qëllim shpërndarjen e vaksinave në vendet e varfra.

Ky vend është thënë se do të pranojë edhe 76,800 doza tjera të vaksinës së AstraZeneca nga ky program në periudhën prill-qershor, ashtu sikurse mbi 100,000 doza të vaksinës Pfizer/BioNTech, deri në fund të qershorit.

Refuzimi i Rusisë ndaj flamurit të Kosovës

Në nisje të këtij takimi përfaqësuesi i Rusisë në këtë trup, i ka kërkuar ministres për Punë të Jashtme dhe Diasporës në Kosovë, Donika Gërvallës, që të mos prezantohet me flamurin e Kosovës në këtë takim.

Ai ka thënë se disa vende anëtare të Kombeve të Bashkuara nuk e kanë njohur shtetësinë e Kosovës, andaj ajo nuk mund të prezantohet me këtë simbol.

Përfaqësuesi i Mbretërisë së Bashkuar në këtë takim, ka thënë se nuk e sheh të arsyeshme kërkesën e Rusisë.

Megjithatë, pas një ndërprerjeje, mbledhja ka vazhduar ashtu siç ka nisur, me flamurin e Kosovës mbrapa Gërvallës.

Ministri për Punë të Jashtme i Serbisë, Nikolla Sellakoviq, e ka quajtur abuzim takimin në formatin virutal, me shfaqjen e flamurit të Kosovës në takim.

“Abuzimet të tilla janë absolutisht të papranueshme”, ka thënë ai, duke shtuar se një gjë e tillë përbën shkelje të rregullave të Këshillit të Sigurimit.

blank

Gjoba “Becchetti” e shkaktuar nga Edi Rama është sa 10 vjet buxhet shtetëror për gjithë kulturën – Nga Ndriçim Kulla

Shumë njerëz mund të pyesin se ç’ lidhje ka midis masës së gjobës që gjykata ndërkombëtare i vuri shtetit shqiptar për marrëzitë e Kryeministrit Rama  dhe buxhetit shtetëror për kulturën. Lidhja është se në një vend që harxhon kaq pak për kulturën, do të ketë patjetër pushtetarë abuzues që sjellin dëme të tilla me veprimet e tyre. Nëse buxheti vjetor për kulturën do të kishte qenë 120 milionë euro, sa ç’ është masa e gjobës “Becchetti” dhe kjo gjë do të kishte qenë e mundur nëse me taksat e shqiptarëve dhe ndihmat e huaja nuk do të abuzohej sic bëhet, atëherë sot nuk do të kishim pushtetarë që do të bënin shkelje të tilla, sepse nuk do të kishin shans për të qenë në pushtet. Politika e mirë dhe drejtësia i kanë themelet në kulturë. Dhe zhvillimi kulturor do një program si parakusht.



Një nga kritikat e shumta që i bënë qeverisjes të shkurtër në vitin 1924 të kryeministrit më të kulturuar shqiptar të të gjitha kohërave, politikanit me diplomë të Universitetit të Harvardit Fan Noli ishte se përse  çuditërisht nuk kishte dhënë sadopak para për zhvillimin e kulturës në vend. Por Fan Noli e dinte se Shqipëria në vitin 1924 akoma nuk kishte një program të elaboruar për zhvillimin kulturor dhe pa u bërë një i tillë, këto do të ishin para të hedhura kot.Programin për zhvillimin kulturor duhet ta bënin intelektualët më të mençur të kombit. Rilindasit, me kontributin edhe të Fan Nolit, kishin skicuar në linja të përgjithshme një program të tillë por ai nuk ishte bërë akoma.

Kur pas Fan Nolit erdhi Ahmet Zogu, edhe ai, sado që nuk kishte erudicionin e Nolit e kuptonte pak a shumë një gjë të tillë. Prandaj Zogu financoi ata që po punonin për një program të tillë. Këtë gjë na e thotë në kujtimet e tij Petro Marko, i cili ishte armik i Zogut, por megjithatë na tregon sesi është ndodhur në zyrat qeveritare të kohës bashkë me Branko Merxhanin, ku iu është dhënë financim shtetëror për revistën kulturore. Kështu ndodhte edhe me të tjerë. Kështu, qeveritë e Zogut, sado që ishin shumë më pak të iluminuara se qeveria e Nolit bënë atë që duhej të bënin duke financuar përgatitjen e programit të kulturës kombëtare. Këtë gjë në vitet ’20-’30 e bënë kryesisht kolosë të tillë të mendimit shqiptar si Branko Merxhani sidomos por edhe Vangjel Koça, At Anton Harapi etj.

Sigurisht që nuk u hartua një master-plan i kulturës shqiptar, por formulat e Neo-Shqiptarizmës të Merxhanit, që si të thuash përbëjnë boshtin e këtij programi, ato të Vangjel Koçës, një numër shkrimesh të At Anton Harapit, At Zef Valentinit, Mehdi Frashërit, Krist Malokit, Tajar Zavalanit etj., të marra në tërësi formojnë një master-plan të kulturës.

Kur Branko Merxhani iku nga Shqipëria pas pushtimit të vendit në 1939, ai la pas pikërisht boshtin e një programi kulturor të gatshëm të vlefshëm për brezat që do të vinin më pas. Për arsye që kuptohen si qeveritë fashiste ashtu edhe ato komuniste deri në 1991 nuk do ta zbatonin këtë program.Si qeveritë fashiste ashtu edhe ato komuniste zbatuan programe të kulturës së ideologjizuar me ideologjitë përkatëse. Programi kulturor i hartuar nga kolosët e mendimit shqiptar në vitet ’20-’30 mbeti në arkiva, ku zuri pluhur në faqet e periodikëve të asaj kohe. Por megjithatë duhet thënë se edhe në kohën e regjimit komunist në Shqipëri ka pasur disa shkrimtarë të cilit ishin njohës të mendimit shqiptar të viteve ’20-’30, si   Dhimitër Shuteriqi, Jakov Xoxa dhe Dritëro Agolli, njerëz shumë të kulturuar, të cilët pavarësisht se ishin të detyruar që të bënin letërsi të realizmit socialist, e gjetën mënyrën që të futnin në librat e tyre ide të mendimit shqiptar të viteve ’20-’30, qoftë edhe duke i vënë ato në gojën e personazheve. Madje Dritëro Agolli te “Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo” duke bërë satirën e programit kulturor të ideologjizuar të shtetit komunist, nxjerr indirekt në pah vlerat e programit kulturor të viteve ’20-’30.

Sidoqoftë, me gjithë këto përpjekje, Branko Merxhani dhe kolosët e tjerë të mendimit shqiptar të viteve ’20-’30 mbetën të panjohur për disa breza dhe nuk mund të ishte ndryshe. Për regjimin komunist ishte e rëndësishme që kjo periudhë e mendimit shqiptar të mbetej e panjohur, e zhytur në harresë, e varrosur në sarkofagun e censurës shtetërore dhe partiake.Shumë-shumë, kolosët e mendimit shqiptar të viteve ’20-’30 përmendeshin sa për t’ u sharë. Nëse kërkoje leje për t’ i lexuar periodikët e kësaj periudhe në bibliotekë, i kishe vënë vetes damkën e armikut të regjimit. Vetëm aty-këtu kishte disa njerëz të cilët kishin fatin që të kishin nëpër bibliotekat familjare botime të periodikëve të viteve ’20-’30, ose ndonjë që mund t’ i siguronte nga njerëz të besuar, të cilët mund të njiheshin me mendimin shqiptar të kësaj periudhe dhe vecanërisht me programin kulturor që përmenda më lart.

Vepra e rilindasve, ndonëse aty-këtu e cunguar, megjithatë vazhdoi të popullarizohej edhe në kohën e regjimit komunist, dhe të bëhej e njohur për brezat përmes botimeve dhe teksteve shkollore. Kjo për arsye sepse regjimi komunist e shikonte periudhën e Rilindjes sipas teorisë marksiste-leniniste të etapave të zhvillimit, si periudhën e lëvizjes për çlirim kombëtar, pas së cilës vinte lëvizja fshatare (e caktuar në 1914), revolucioni demokratiko-borgjez (i caktuar në 1924) dhe më pas revolucioni komunist. Sipas kësaj formule ideologjike, mendimi shqiptar i viteve ’20-’30 dilte i tepërt dhe quhej “reaksionar” me përjashtim të asaj pjese të tij që shihej si pararendëse e lëvizjes komuniste.

Nëse Rilindja Kombëtare ishte larg në kohë për t’ iu prishur punë komunistëve që e krijuan partinë në 1941, programi i kolosëve të mendimit shqiptar, i hartuar kryesisht në vitet ’30 ishte fare afër në kohë me rritjen e lëvizjes komuniste dhe ardhjen e komunizmit në pushtet, në 1944. Udhëheqësit e regjimit komunist mund ta shpallnin veten si vazhdues të veprës së rilindasve pasi vëllezërit Frashëri kishin vdekur disa dekada para ardhjes së tyre në pushtet. Hasan Tahsini, Jani Vreto, Naum Veqilharxhi, Pashko Vasa kishin vdekur më parë se vëllezërit Frashëri. Ndërsa Branko Merxhani do të ishte gjallë deri në mes të viteve shtatëdhjetë dhe regjimi komunist nuk mund ta shpallte veprën e tij si përparimtare sepse duhet ta ftonte Merxhanin në Shqipëri. Njëlloj si ai, jezuiti Zef Valentini ishte gjallë deri në 1980. Regjimi komunist kishte shpallur si përparimtarë priftërinjtë katolikë Ndre Mjeda dhe Shtjefën Gjeçovi, sepse ata kishin vdekur me kohë, por nuk mund të bënte të njëjtën gjë me Valentinin. Tajar Zavalani ishte gjallë deri në fund të viteve gjashtëdhjetë dhe fliste te Radio Londra kundër regjimit komunist shqiptar, Mehdi Frashëri ishte gjallëderi afër mesit të viteve gjashtëdhjetë, Krist Maloki deri në vitet shtatëdhjetë.At Anton Harapi ishte pushkatuar nga regjimi komunist, prandaj vepra e tij duhej të varrosej.

Duhej menduar që shteti shqiptar pas rënies së komunizmit do të plotësonte detyrimin që kishte për të zhvarrosur trashëgiminë intelektuale të mendimit shqiptar të viteve ’20-’30, me programin kulturor si thelbin e tij. Investimi i vërtetë i shtetit shqiptar për kulturën nuk mund të niste veçse pas vitit 1990, me rënien e komunizmit. Tani ishte e nevojshme që së pari të bëhej i njohur mendimi shqiptar i viteve ’20-’30, me programin kulturor si “gurin” më tëçmuar të tij. Edhe këtu shteti bëri shumë pak. Shteti paskomunist shqiptar, si pushteti qendror ashtu edhe ai vendor harxhonte dhe harxhon akoma edhe sot para për spektakle e koncerte mediokre, por në krahasim me to, e shumta harxhoi veç disa qindarka  për të nxjerrë nga pluhuri i harresës veprën e kolosëve të mendimit shqiptar të viteve ’20-’30.Ndërsa pushteti Edi Ramës si kryeministër gjatë  mandatit 8 vjeçar në qeverisje i thau  fare edhe ato qindarka duke e parë me armqësi këtë lloj kulture.

Pas vitit 1990 disa intelektualë, një ndër të cilët jam edhe unë, i vunë vetes si mision që të nxjerrin nga pluhuri i arkivave programin kulturor të hartuar nga kolosët e mendimit shqiptar të viteve ’20-’30. Shumë nga ata që e nisën këtë përpjekje u tërhoqën, shumë kanë bërë pak dhe me hope, megjithëse nuk i fajësoj sepse secili bën sa të mundë. Unë nuk u tërhoqa dhe i vazhdova përpjekjet si botues dhe si studiues. Shumë njerëz më përgëzojnë se kam bërë shumë, por mua më duket se më ka mbetur edhe shumë për të bërë akoma.

Por kur dëgjoj se shteti shqiptar merr një gjobë 120 milion euro për kapriço të kryeministrit Rama nga gjykata ndërkombëtare e arbitrazhit për gabime të pushtetarëve (Çështja “Becchetti”) dhe me një llogari të thjeshtë më del se kjo shumë përbën buxhetin e kulturës të qeverisë shqiptare për rreth 10   vjetët e ardhshëm, bëhem shumë pesimist.Eshtë tragjike dhe e vajtueshme sa do vuaj kultura ,trashëgimia historike shqiptare dhe libri shqip në vitet e ardhshëm nga pushtetarë të tillë masakrues  . Dhe kjo bëhet më tragjike kur zotnia  e tij kryeminstër  nuk lë gurë pa lëvizur për të marrë dhe mandatin  tretë.


blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
Send this to a friend