VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Media belge jep detajet mbi “Toyota Yaris”, nga e dinte Basha se po vinin të fshehura 3.4 milionë euro

By | August 2, 2019

Komentet

Gjermania “huazon” modelin jugkorean në luftim të koronavirusit

Në garë kundër koronavirusit, Gjermania duket se varet nga rritja e numrit të testimeve dhe ashpërsimit të masave të karantinës për të thyer zinxhirin e infektimit, një strategji e huazuar nga Koreja Jugore, suksesin e së cilës kundër pandemisë, është duke e pasur zili e gjithë bota.

Aktualisht, Gjermania është duke kryer testime për koronavirus më shumë se secili vend tjetër evropian, me një shkallë prej 300 000 deri në 500 000 brenda një jave, kanë thënë zyrtarët.

Mirëpo, qeveria e kancelares gjermane, Angela Merkel synon të arrijë shifrën e të paktën 200 000 testimeve në ditë, kanë raportuar mediat gjermane, duke u bazuar në një dokument të Ministrisë së Brendshme.

Synimi është vënë në të testuarit e të dyshuarve me koronavirus, si dhe të të gjithë rrethit të personave që kanë qenë në kontakt me rastet e konfirmuara.

Aktualisht kriteret e testimit janë fokusuar në persona që kanë simptoma të sëmundjes COVID-19, që shkakton koronavirusi, apo në persona që kanë qenë në kontakt me rastet e konfirmuara.

Sipas dokumentit, ideja e strategjisë së re është kalimi nga testimet “që konfirmojnë situatën” në testimet “që shkojnë përtej”.

Një armë e fuqishme në këtë betejë do të ishte përdorimi i lokacionit përmes telefonave të mençur, ashtu që të vëzhgohen lëvizjet e pacientëve dhe potencialisht që të izolohen të njëjtit.

Vëzhgimi përmes telefonave

Ndonëse zyrtarë qeveritarë dhe epidemiologë kanë përkrahur idenë e vëzhgimit përmes telefonit, kjo ide vazhdon të jetë kontroverse për mendësinë që ekziston rreth privatësisë në Gjermani, një komb që ka në të kaluarën epokën naziste dhe policinë sekrete të periudhës komuniste.

Megjithatë planet e propozuara të Gjermanisë për strategjinë, “ndjekje, testim dhe trajtim” duket se kanë qenë të suksesshme për Korenë Jugore, e cila ka arritur të kontrollojë shpërthimin. Aty janë përfshirë kontrollet masive për pacientët potencialë si dhe është shfrytëzuar teknologji e madhe për të monitoruar pacientët.

Pavarësisht pse Gjermania dhe Koreja Jugore janë dy shtete të ndryshme, strategjia e kombit aziatik ndaj virusit “mund të jetë shembull”, ka thënë udhëheqësi i Institutit Robert Koch në Gjermani, Lothat Wieler.

“Pika kyçe qëndron në vëzhgimin e të dhënave përmes telefonit”, ka shtuar mes tjerash ai.

Në prag të stuhisë

Me një total prej 389 vdekjeve nga 52,000 raste të konfirmuara, Gjermania ka shkallë të mortalitetit vetëm 0.7 për qind – në krahasim me Italinë, 10 për qind dhe Spanjën tetë për qind.

Mirëpo ministri gjerman i Shëndetësisë, Jens Spahn ka paralajmëruar se ky shtet mund të përballet me “stuhi” të rasteve të reja në javët në vijim.

Wieler ka paralajmëruar se skenat dramatike të spitaleve italiane mund të ndodhin edhe në Gjermani.

“Ne nuk mund ta përjashtojmë mundësinë, që të kemi më shumë pacientë sesa ventilatorë”, ka thënë ai.

Me më shumë se 25,000 shtretër për kujdes intensiv, të pajisur me ventilatorë, Gjermania aktualisht është në pozicion më të mirë sesa shumë shtetet tjera, për t’u përballur me fluks të pacientëve.

Një spital në Hamburg i pajisur me sistem respirator për pacientët e infektuar me COVID-19.v

Një spital në Hamburg i pajisur me sistem respirator për pacientët e infektuar me COVID-19.v

Mirëpo si pasojë e mosfinancimit të duhur të sistemit shëndetësor në këtë shtet, Gjermania tani përballet me mungesë të stafit mjekësor.

“Në muajt e fundit, disa shtretër për kujdes intensiv është dashur të largohen për shkak të mungesës së stafit”, ka thënë Reinhard Busse, specialist për ekonomi shëndetësore, në Universitetin Teknik në Berlin.

Gjermania aktualisht ka rreth 17,000 pozita të lira për infermierë.

Si rezultat, shumë spitale kanë angazhuar mjekë të pensionuar apo studentë të mjekësisë për të qenë gati në rast të përshkallëzimit të situatës.

“Edhe para krizës me koronavirus, operacionet është dashur të anulohen për shkak të mungesës së stafit”, ka thënë Uwe Luebking, kryetar i politikave për tregun e punës në Asociacionin Gjerman të Komunave dhe Qyteteve, për agjencinë e lajmeve, AFP.

Ekspertët thonë se edhe pas sigurimit të personelit, infermierët duhet të kalojnë deri në katër orë në ditë duke rregulluar formularë, pasi Gjermania vazhdon të jetë mbrapa vendeve tjera në digjitalizim administrativ.

Për të përkeqësuar gjërat edhe më shumë, masat e kufizimit dhe kontrollet kufitare, mund të parandalojnë shkuarjen e punëtorëve të huaj në Gjermani.

Polonia duket të jetë prekur më së shumti nga kjo masë.

Përgatiti: Krenare Cubolli

Zëri i Amerikës: Cila do të jetë rrugëdalja nga kriza politike në Kosovë?

Presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, ritheksoi të hënën se vendi ka nevojë për një qeveri të stabilitetit, unitetit dhe të jetë gjithëpërfshirëse.

Ai i bëri këto komente nëpërmjet një komunikate pas takimit me diplomatët e pesë vendeve kryesore perëndimore dhe shefen e zyrës së Bashkimit Evropian në Prishtinë me të cilët, siç thuhet, i informoi për hapat që do t’i ndërmarrë pas shkarkimit të qeverisë së Kosovës javën e kaluar.

Në komunikatë ai citohet të ketë thënë se do të marrë hapa gjithnjë në përputhje me Kushtetutën e Kosovës, me ligjet e saj dhe detyrat e tij si president i Kosovës dhe se gjatë javës do të ketë këshillime me të gjitha partitë parlamentare, për t’i marrë sugjerimet dhe këshillat e tyre se cilën rrugë duhet ndjekur.

Sipas tij Kosova ka nevojë për një qeveri që do të sjellë stabilitet, unitet sa më të madh politik dhe qytetar, që do të jetë gjithëpërfshirëse dhe e orientimit të qartë euroatlantik, thuhet në komunikatë.

Paralajmërimet e tij për këshillime me partitë politike për formimin e qeverisë së re, janë kundërshtuar nga lëvizja Vetëvendosje e cila i sheh ato si shenja të “përpjekjeve të tij jo kushtetuese”.

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, tha se para se të kërkojë emrin e kandidatit nga Lëvizja Vetëvendosje, presidenti duhet të mendojë për datën e zgjedhjeve pas pandemisë së coronavirusit.

Në një postim më të gjatë në rrjetet sociale ai shkroi “Porsa të mbarojë pandemia Covid-19 – të cilën duhet ta luftojmë të gjithë bashkë duke mbështetur dhe ndihmuar e jo duke penguar a sabotuar qeverinë në detyrë – ne duhet të zbresim te populli si burim sovraniteti, për zgjedhje të reja, të lira e demokratike”.

Më 25 mars, parlamenti i Kosovës miratoi mocionin e mosbesimit ndaj qeverisë, i cili u hodh nga Lidhja Demokratike, pjesë e koalicionit qeverisës.

Kushtetuta e Kosovës parasheh që “nëse Kryeministri jep dorëheqjen ose për arsye të tjera, posti i tij/saj mbetet i lirë, Qeveria bie, dhe Presidenti i Republikës së Kosovës, në konsultim me partitë politike ose koalicionin që ka fituar shumicën në Kuvend, mandaton kandidatin e ri, për të formuar Qeverinë”.

Por, po ashtu sipas Kushtetutës, “Kuvendi mund të shpërndahet nga Presidenti i Republikës së Kosovës, pas votimit të suksesshëm të mosbesimit të Qeverisë”.

Presidenti Thaçi, i cili javën e kaluar tha se do të përqendrohet që mos të lejojë që vendi të shkojë në zgjedhje dhe të shpërndahet parlamenti, po i referohet shpjegimit të parë të Kushtetutës kur “posti i kryeministrit mbetet i lire”.

Kryeministri në detyrë Albin Kurti shkroi se “Neni më i rëndësishëm i Kushtetutës së Republikës së Kosovës për ecjen përpara është ai 82.2: “Kuvendi mund të shpërndahet nga Presidenti i Republikës së Kosovës, pas votimit të suksesshëm të mosbesimit të Qeverisë”. Këtu, folja jokalimtare ‘mund’ nuk është ajo e një mundësie subjektive të zgjedhjes, por e lejes për të proceduar nga një autoritet. Nuk është e rastësishme që në versionin në anglisht të Kushtetutës sonë, fjala ‘mund’ nuk është ‘can’ por ‘may’. Së këndejmi, neni 82.2 është dispozitë e lejimit dhe jo e përzgjedhjes”, shkroi ai, duke ju referuar faktit se në vitin 2010 dhe në vitin 2017 qeveritë në Kosovë u rrëzuan me mocion mosbesimi dhe në të dyja rastet u organizuan zgjedhje të jashtëzakonshme.

U martua me miliarderen kineze, modeli shqiptar dërgon 200 mijë maska mbrojtëse për mjekët

Modeli shqiptar Rolando Lekaj, i cili është martuar prej dy vitesh me biznesmenen shumë të fuqishme miliardere nga Kina, me të cilën ka edhe një djalë, ka kthyer kokën tek vendi i tij që po kalon këtë periudhë mjaft të vështirë për shkka të Covid-19. Në një status në Facebook, Lekaj bën me dije se do të dërgojë 200 mijë maska drejt Shqipërisë, për të gjithë mjekët, të cilët i konsideron heronj.

“Kam nderin dhe kenaqesine te ndaje me ju miqe te dashur kete lajm te mire per Shqiperine tone te dashur. Une dhe Nusja ime kemi vendosur te ndihmojme Shqiperine ne keto dite te veshtira. Se shpejti do arrijne nga Kina 200.000 maska mbrojtese per HERONJTE TONE (DOKTORET) qe po luftojne me armikun e padukshem ne vijen e pare te Luftes. Per Shqiperine qe duam duhet qe gjithe bashke te bejme aq sa eshte e mundur. Te qendroni sa me shume ne shpi eshte nje ndihme shume e madhe ne keto dite”, shkruan Rolando Lekaj.

Lekaj është me origjinë nga qyteti i Lezhës. Ai u bë i njohur në rrjetet sociale pas martesës me të famshem kineze, ceremoni e cila u realizua para dy vitesh. Ai tërhoqi vëmendjen në Kanë, ku pagoi 1.6 milion euro për një fustan, para të cilat do të shkonin për bamirësi./Express

Excelsior (1931)- Ja me sa vite burg u dënuan dy shqiptarët që tentuan të vrisnin mbretin Zog në Vjenë (Fotografia e gjyqit)

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 30 Mars 2020

 

“Excelsior” ka botuar, të dielën e 4 tetorit 1931, në ballinë, një shkrim në lidhje me dënimin e autorëve të atentatit ndaj mbretit Zog në Vjenë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

 

Dënimi i autorëve të atentatit kundër Ahmet Zogut të Shqipërisë

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Gjeloshi (Ndok) dhe Aziz Çami (majtas) në vendin e të akuzuarve.

 

Gjyqi i dy studentëve shqiptarë që u përpoqën të vrasin mbretin Ahmet Zogu në Vjenë dhe vranë ndihmësin e tij të oborrit mbretëror përfundoi në Ried.

 

Gjeloshi u dënua me shtatë vite burg, ndërsa Çami me tre vite.

Pse nuk bindi intervista e Grenellit – Nga FATOS LUBONJA

Dëgjova me vëmendje mbrëmjen e së premtes intervistën e Grenellit në T7 me gazetarin Berat Buzhala ku ai shpjegoi dorën amerikane në rrëzimin e qeverisë Kurti. Sipas Grenellit shkaku ishte mos heqja e taksës pa kushte që, sipas tij, Kurti ia kishte premtuar përpara zgjedhjeve “duke e parë drejt në sy”. Arsyeja pse amerikanët ngulmuan kaq shumë që taksa të hiqet ishte sepse zhvillimi i marrëdhënieve dypalëshe ekonomike është shumë i rëndësishëm për të zgjidhur konfliktin Kosovë-Serbi, se kjo është në të mirë të popullit të Kosovës që po dëmtohet ekonomikisht si dhe në interesin e biznesit amerikan që kërkon të investojë në Kosovë.

Përsa i përket ndryshimit të kufijve Grenelli përsëriti pak a shumë deklaratën e bërë, së bashku me ambasadorin Kosnett dhe Palmerin, se ai nuk ka parë ndonjë plan sekret për të cilin flitet madje u shpreh se ai vetë është kundër idesë së ndryshimit të kufijve.

Këto deklarime u interpretuan si mjaftueshëm bindëse për Buzhalën dhe ata që kryen largimin e qeverisë Kurti, për të hequr dyshimin se dora amerikane u shty që t’i hapej rruga marrëveshjes për ndryshimin e kufijve dhe, më në përgjithësi, dyshimin se Grenelli na e fshehu se ku fle lepuri? Gjykoj se për këtë do ishte dashur të dëgjonim përgjigjet rreth disa pyetjeve/temave që munguan në atë intervistë.

Tema e parë është ajo e ngutit: Pra, pse ky ngut për të rrëzuar një qeveri në kohën e pandemisë? Kaq të paduruar qenkan investitorët amerikanë për të investuar dollarët e tyre në Kosovë në kohë pandemie kur në të gjithë botën ekonomia po sakrifikohet për shëndetin? Po ende, edhe pse Grenelli e paska kaq merak interesin ekonomik të popullit të Kosovës, braktisjen e vendit, siç e theksoi, a nuk do të ishte më mirë që amerikanët të tregonin pak më durim duke pasur parasysh se po kthejnë në pushtet pikërisht ata që i kanë bërë të ikin kosovarët?

Tema e dytë munguese ishte se çfarë mendon Grenelli për reciprocitetin serb që kërkon Kurti, për fushatën që po bën Serbia për çnjohjen e Kosovës, sepse, tek e fundit, taksa u vu pikërisht për të parandaluar këtë fushatë dhe planin e promovuar nga Thaçi për ndarjen e Kosovës?

Dhe këtu vijmë tek pyetja ndoshta më e rëndësishme që mungoi. Si do ta interpretonte Grenelli faktin se administrata amerikane ka deklaruar se nuk e përjashton korigjimin e kufirit nëse shqiptarët dhe serbët do të arrinin një marrëveshje, – çka nuk e ka thënë vetëm ish bosi i tij Boltoni, por edhe kolegu i tij Palmer jo më larg se më 18 shkurt 2020? Pra, Grenelli duhej pyetur se ku e kanë burimin këto qëndrime amerikane, aq më tepër kur aleatët kryesorë evropianë të SHBA janë shprehur haptazi se janë kundër edhe sikur ta duan të dy palët. Them se ai do të na bindte më mirë sikur të na thoshte se e di që ka qarkulluar kjo ide, se edhe administrata amerikane e ka menduar si mundësi, por se tani kanë ndryshuar mendim duke na shtjelluar, mundësisht, edhe arësyet pse kanë ndryshuar mendim.

Pra, lidhur me intervistën, mund të them se ajo nuk e hoqi dyshimin se projekti i ndryshimit të kufijve vazhdon të jetë i vlefshëm për administratën amerikane, (qoftë edhe pse, për këtë, nuk mjafton që Grenelli të thotë “unë jam kundër”) por, nga ana tjetër, ajo na përforcoi bindjen se Grenelli e mbajti të fshehur arësyen e ngutit amerikan për të rrëzuar një qeveri në kohë pandemie.

Si përfundim, shpjegimi i amerikanit Grenell se e rrëzuan qeverinë në kohë pandemie për hallin e popullit shqiptar është po aq i pabesueshëm sa edhe shpjegimi i shqiptarëve që thonë se Kurti duhej larguar se po na prishte me amerikanët. Në këtë histori amerikani Grenell është po aq i (keq)përdorur nga shqiptarët sa ç’i ka (keq)përdorur ai shqiptarët për qëllimet e administratës amerikane. Se cilët janë këto qëllimet do të bëhet më e qartë në kohën në vazhdim, por meqënëse kemi mbetur me dyshime, do të thoja se i pari që të vjen në mendje është se Grenelli dhe Vuçiçi nuk duan Kurtin, por Thaçin në bisedimet mes tyre.

Sa për atë se cilat ishin qëllimet e shqiptarëve që rrëzuan qeverinë në kohë pandemie nuk ka nevojë të ngresh dyshime sepse ato janë të qarta. Janë të shkruara thuajse në çdo faqe të historisë sonë, si këtej kufirit nga Shqipëria edhe andej kufirit nga Kosova./Panorama

Skuadra me 30 mjekë shqiptarë në Itali, mediat italiane: Shqipëria bëri gjestin e madh bujar, leksion për gjithë Europën e pasur

Media italiane “Open Online” kanë komentuar gjestin e kryeministrit shqiptar Edi Rama, për të dërguar në Itali një ekip prej 30 mjekësh e infermierësh, për të ndihmuar shtetin fqinj, pas situatës nga koronavirusi.



Lufta ndaj koronavirusi nuk ka kombësi dhe në këtë mes nuk ka vend as për ego. Kryeministri shqiptar Edi Rama me gjestin e tij të madh, iu mësoi liderëve europianë se cfarë do të thotë të jesh pjesë e Europës.

Shqipëria ka dërguar një ekip prej 30 mjekësh dhe infermierësh për të ndihmuar Lombardinë në luftën kundër koronavirusit. Një armatë e vogël, por ndihmë e mirë, duke marrë parasysh se është dërguar nga një vend me një mijë probleme ddhe që hasi në vështirësi, edhe për shkak të tërmetit të nëntorit 2019.

Kryeministri Rama përshëndeti në fluturim mjekët dhe infermierët, duke thënë se janë duke bërë një veprim të tillë, në ndihmë të Italisë fqinje. “Ne nuk jemi pa kujtesë. Ne po i dëshmojmë sot Italisë, se është një mik i yni që n aka mirëpritur dhe do ta ndihmojmë në këto caste të vështira, me aq sa kemi mundësi. Sot ne jemi me Italisë, Shqipëria është me Italinë, që ajo të kalojë këtë pandemi. Italia do ta fitojë këtë luftë për veten, për ne dhe për mbarë botën”, deklaroi Rama në gjuhën italiane.

Ky është një gjest humanitar që Shqipëria tregon ndaj Italisë, për të dëshmuar bujarinë shqiptare, që edhe pse një vend jo aq i pasur sa Italia, dëshmon se është pro-europiane në qëndrime dhe shumë pranë miqve të saj përtej Adriatikut. Shqipëria është një vend, që shpreson të hyjë në Bashkimin Europian dhe sot veproi pikërisht me mendësinë europiane.

“Është e vërtetë se të gjithë janë mbyllur në kufijtë e vet, por sot ne jemi të vendosur për t’i treguar Italisë se Shqipëria dhe populli shqiptar nuk e braktisin asnjëherë atë”, tha Rama

Konstitucionalizëm integral, jo voluntarizëm presidencial – Nga ALBIN KURTI

 

Neni më i rëndësishëm i Kushtetutës së Republikës së Kosovës për ecjen përpara është ai 82.2: “Kuvendi mund të shpërndahet nga Presidenti i Republikës së Kosovës, pas votimit të suksesshëm të mosbesimit të Qeverisë”. Këtu, folja jokalimtare ‘mund’ nuk është ajo e një mundësie subjektive të zgjedhjes, por e lejes për të proceduar nga një autoritet. Nuk është e rastësishme që në versionin në anglisht të Kushtetutës sonë, fjala ‘mund’ nuk është ‘can’ por ‘may’. Sëkëndejmi, neni 82.2 është dispozitë e lejimit dhe jo e përzgjedhjes.

Presidenti i Republikës së Kosovës, në vend se të hutohet me nenin 95 te Kapitulli VI i Kushtetutës (Qeveria e Republikës së Kosovës), duhet të fokusohet në nenin 82 te Kapitulli IV (Kuvendi i Republikës së Kosovës). Njëherazi, togfjalëshat e tij kundërkushtetues të deklaruar publikisht si “qeveri e re” apo “kritere mbizotëruese” nuk ndriçojnë rrugën përpara. Përkundrazi.

Në zgjedhjet parlamentare të 6 tetorit 2019, nuk kemi garuar se kush do të bëhet kryetar i komisioni parlamentar, shef grupi apo kryetar Kuvendi. Partitë kanë garuar me programe qeverisëse dhe me kandidatë për kryeministra. Kontrata legjitimuese me popullin është ndërprerë dhe duhet të rikthehemi tek ai. Porsa të mbarojë pandemia Covid-19 – të cilën duhet ta luftojmë të gjithë bashkë duke mbështetur dhe ndihmuar e jo duke penguar a sabotuar qeverinë në detyrë – ne duhet të zbresim te populli si burim sovraniteti, për zgjedhje të reja, të lira e demokratike.

Ka dallim thelbësor ndërmjet situatës kur kryeministri dorëhiqet nga posti i tij dhe asaj kur Kuvendi voton mocion mosbesimi ndaj qeverisë. Në rastin e parë kemi mungesë vullneti ose aftësie të vetëdeklaruar nga kryeministri i cili largohet. Në rastin e dytë qeveria dhe kryeministri janë në detyrë, nuk ka vakuum deri në zgjedhjet e reja, andaj edhe stabiliteti e funksionimi shtetëror nuk cënohen. Pra, në rastin e dytë e që është ky yni tani, nevojitet Kuvend i ri për qeveri të re.

Kjo do të jetë hera e tretë e situatës së njëjtë në Kosovën e pavarur: kishim mocione të suksesshme të mosbesimit edhe në vitet 2010 e 2017, pas të cilave Presidenti shpërndante Kuvendin dhe shpalleshin zgjedhjet e parakohshme. Për më tepër, në vitin 2017 ishte po ky President që është tani, dhe, në atë kohë, ai nuk kishte dilemë se cila ishte rruga e duhur pas mocionit të suksesshëm të mosbesimit.

Kushtetutëdhënësi e ka bërë të qartë se një mocion mosbesimi i suksesshëm prodhon zgjedhjet dhe jo një qeveri tjetër, me faktin se nuk ka paraparë asnjë procedim tjetër në Kushtetutë, për dallim nga dorëheqja, pas së cilës Kushtetuta ka paraparë që Presidenti fillon konsultimet me partinë apo koalicionin fitues.

Mocioni i mosbesimit i 25 marsit 2020 ishte i llojit destruktiv: synonte rrëzimin e qeverisë. Kaq. Nuk ishte mosbesim konstruktiv me ç’rast Kuvendit do t’i paraqitej njëkohësisht edhe një ofertë e re për qeveri të ardhshme. Vota PËR me 25 mars 2020 ishte asgjë më shumë sesa votë KUNDËR. Si e tillë ajo shkëputi lidhjen pushtet-popull. E vuri qeverinë në pyetje në mënyrën ku populli (dhe jo Kuvendi) jep përgjigje. Kuvendi e rrëzoi qeverinë në Kuvend. Qeveria në detyrë qeveris.

Përfundimisht, para se të kërkojë emrin e kandidatit nga Lëvizja VETËVENDOSJE!, Presidenti duhet të mendojë për datë të zgjedhjeve për të gjithë. Sepse ai duhet ta zbatojë Kushtetutën e jo ta interpretojë atë.

Reporterët Pa Kufij: Nëse shtypi kinez do ishte i lirë, Covid mund të mos ishte një pandemi

Reporterët pa Kufij (RSF) tregojnë se, pa kontrollin dhe censurimin e imponuar nga autoritetet, mediat kineze do ta kishin informuar publikun shumë më herët për ashpërsinë e epidemisë së coronavirusit, duke kursyer mijëra jetë dhe ndoshta duke shmangur pandeminë globale.

Në një analizë të publikuar në 13 Mars, studiuesit e Universitetit të Southampton sugjerojnë se numri i rasteve të coronavirusit në Kinë mund të ishte zvogëluar me 86% nëse masat e para, të cilat u morën në 20 Janar, do të ishin zbatuar dy javë më parë.

18 tetor: Shtypi kinez mund të kishte raportuar rezultatet e frikshme për mundësinë e një pandemie

Qendra John Hopkins për Sigurinë Shëndetësore, në partneritet me Forumin Ekonomik Botëror dhe Fondacionin Bill dhe Melinda Gates, kryen një imitim pandemie të coronavirusit në 18 tetor 2019, dhe paralajmëruan komunitetin ndërkombëtar për rezultatet e frikshme: 65 milion vdekje në 18 muaj.

Nëse interneti kinez nuk do të izolohej nga një sistem i hollësishëm i censurës elektronike dhe media nuk do të detyroheshin të ndiqnin udhëzimet e Partisë Komuniste, publiku dhe autoritetet do të kishin qenë pa dyshim të interesuar për këtë informacion që mund të shoqërohej me masat paraprake.

20 dhjetor: autoritetet e qytetit Wuhan mund të kishin njoftuar gazetarët

Një muaj pas rastit të parë të dokumentuar, qyteti i Ëuhan tashmë regjistron 60 pacientë me një pneumoni të panjohur në formë SARS, disa prej të cilëve kanë frekuentuar tregun e peshkut Huanan. Pavarësisht situatës, autoritetet nuk e shohin të përshtatshme për t’ia komunikuar këtë informacion mediave.

Nëse autoritetet nuk do të kishin fshehur nga media ekzistencën e një shpërthimi epidemie të lidhur me një treg shumë të popullarizuar, publiku do të kishte ndaluar të vizitonte këtë vend shumë kohë para mbylljes së tij zyrtare në 1 janar.

25 dhjetor: Doktor Lu Xiaohong mund të ketë shprehur frikë për shtypin

Doktor Lu Xiaohong, drejtuesi i gastroenterologjisë në Spitalin Nr. 5 të qytetit Ëuhan, mëson mbi rastet e infeksionit që preku stafin mjekësor në 25 dhjetor dhe dyshon që nga java e parë e janarit se infeksioni është i transmetueshëm midis njerëzve.

Nëse burimet e gazetarëve në Kinë nuk do të përballeshin me dënime të rënda, duke filluar nga qortimi profesional, deri në kushtet e rënda të burgut, Doktor Lu Xiaohong do të kishte marrë përgjegjësinë për paralajmërimin e mediave, duke detyruar autoritetet të ndërmarrin veprime, gjë që ndodhi vetëm tre javë më vonë.

30 dhjetor: arrestohen mjekët që paralajmëruan pandeminë

Drejtori i departamentit të urgjencës në Spitalin Qendror Ëuhan, Ai Fen, dhe një grup mjekësh fillojnë një alarm në lidhje me një “koronavirus të ngjashëm me SARS”. Tetë prej tyre, përfshirë doktor Li Ëenliang, i cili më vonë vdiq nga sëmundja, do të arrestohet nga policia Ëuhan në 3 janar për qarkullimin e “thashethemeve të rreme”.

Nëse shtypi dhe media sociale do të kishin qenë të afta të transmetonin lirshëm informacionin e transmetuar nga kallëzuesit në 30 Dhjetor, publiku do ta kishte kuptuar rrezikun dhe do të bënte presion tek autoritetet për të ndërmarrë masa që kufizojnë zgjerimin e virusit.

31 dhjetor: media sociale do të kishte transmetuar alarmin zyrtar në Kinë

Kina njofton zyrtarisht Organizatën Botërore të Shëndetit (ËHO) më 31 dhjetor, por në të njëjtën kohë detyron platformën ËeChat të censurojë një numër të madh fjalësh kyçe që i referohen epidemisë.

Pa censurë, rrjeti social WeChat, i cili ka një miliard përdorues aktivë në Kinë, mund t’iu mundësonte gazetarëve të transmetojnë raporte dhe këshilla paraprake duke kontribuar në respektimin më të mirë të rregullave të rekomanduara nga autoritetet shëndetësore.

11 janar, vdekja e parë 

Ekipi i profesorit Zhang Yongzhen në Qendrën Klinike të Shëndetit Publik në Shanghai arrin të rendisë virusin në 5 janar, por autoritetet duket se nuk dëshirojnë ta bëjnë gjenomin publik. Më 11 Janar, ditën kur Kina konfirmon vdekjen e saj të parë nga virusi, studiuesit zbulojnë informacion në platformat me burim të hapur, të cilat do të rezultojnë në mbylljen ndëshkuese të laboratorit të tyre.

Nëse autoritetet kineze do të ishin transparente, ata do të kishin komunikuar menjëherë sekuencën e gjenomit të coronavirusit në median shkencore, duke kursyer kohën e çmuar të komunitetit ndërkombëtar në hulumtimet e tyre për zhvillimin e një vaksine.

13 janar: bashkësia ndërkombëtare do të parashikonte rrezikun e një pandemie

Rasti i parë i infeksionit koronavirus jashtë Kinës, një turist nga Wuhan, raportohet në Tajlandë.

Nëse mediat ndërkombëtare do të kishin qasje të plotë në informacionet e mbajtura nga autoritetet kineze në shkallën e epidemisë para 13 janarit, ka të ngjarë që bashkësia ndërkombëtare do të kishte vlerësuar krizën dhe do ta parashikonte më mirë atë, duke zvogëluar rrezikun e epidemisë duke u përhapur jashtë Kinës dhe ndoshta shmangur shndërrimin e saj në një pandemi./dita

Dr. Genc Sulçebe: Kombinim masash për të minimizuar humbjet nga COVID-19

Nga shifrat e deritanishme në bote duket se vdekshmëria nga epidemia COVID-19 luhatet nga rreth 10% në Itali në 0.3% në rajone të tjere relativisht të vegjel, ku janë masa drastike izolimi dhe veçimi fizik bashkë me testim viral të përgjithshëm.

Janë disa llogaritje të thjeshta të cilat mund t’i bëjmë duke ekstrapoluar nga epidemitë e tjera të ngjashme me COVID-19, siç janë ato të gripit të zakonshëm (influencës) dhe që njihen shumë mirë.

Në fillim të epidemisë u duk se vdekshmëria nga COVID-19 do ishte të paktën 10 herë më e lartë se sa nga gripi i zakonshëm në të cilin vdekshmëria është 1 për 1000 të infektuar.

Tani, duket se numri i individëve të infektuar, por pa shenja klinike, pra ata që i quajmë asimptomatikë, është shumë me i madh se numri i atyre që shfaqin shenja të sëmundjes.

Ka mundësi pra, që në fund të kësaj epidemie nga COVID-19, vdekshmëria mund të jetë në rastin më të mirë 1 në 1000 ashtu si dhe në gripin e zakonshëm.

Në popullatën shqiptare, që të arrihet “imunitetit i tufës”, i cili do të lejonte ndalimin e epidemisë, do të duhet të infektohen të pakten 1 Milion vete. Pra, vdekshmëria e pritshme e përgjithsme nuk duhet të jetë më teper se 1000 në shifra totale.

“Mjeshteria dhe Arti” i masave epidemiologjike, mjekësore, administrative etj. është që të minimizohen këto humbje duke i shtrirë ato në kohë dhe duke zhvilluar një aktivitet ekonomik, social, shëndetësor (edhe për të sëmurët jo-COVID-19) sa më afër normalitetit dhe me sa më pak kosto ekonomike dhe sociale.

Pse Suedia po i reziston trendit evropian kundër koronavirusit?

Rikard Jozwiak

Ndërkohë që shtetet anëtare të Bashkimit Evropian miratojnë masa të ashpra të karantinës për të luftuar pandeminë me koronavirus, duke përfshirë edhe mbylljen e kufijve kombëtarë, mbylljen e shumë bizneseve dhe prezantimin e masave strikte për distancim shoqëror, është një vend në BE që është duke vepruar ndryshe deri më tani, Suedia.

Në Suedi, fëmijët deri në moshën 16-vjeçare ende shkojnë në shkollë, Dyqanet, restorantet dhe kafiteritë janë të hapura, ndonëse një masë e fundit e prezantuar lidhur me koronavirusin u ndalon konsumatorëve bërjen e porosisë në banak – vetëm shërbimi në tavolinë është i lejuar.

Kufijtë e këtij shteti nuk janë mbyllur dhe grumbullimet e më shumë se 50 personave ende janë të lejuara. Deri më 27 mars, ai numër ka qenë deri në 500. Në qyteza dhe qytete tjera, njerëzit ende janë duke mbushur rrugët, sheshet dhe transportin publik.

Madje nëpër rrugë është e vështirë të shihni dikë duke mbajtur maskë mbrojtëse. Ditëve të fundit, mijëra persona janë nisur nëpër qendra të skijimit në veri, ku ka pak objekte spitalore. Rekomandimi më i ashpër nga qeveria deri më tani ndaj qytetarëve ka qenë që këta të fundit të shmangin udhëtimet jo të domosdoshme dhe u kanë nisur këshillë shoqërore atyre që janë mbi moshën 70-vjeçare, që të qëndrojnë në shtëpi.

Koronavirusi nuk ua ndryshon shumë jetën suedezëve
Fotogaleri

Koronavirusi nuk ua ndryshon shumë jetën suedezëve

Derisa miliarda banorë të botës janë urdhëruar të izolohen, për të frenuar përhapjen e koronavirusit, në Suedi shumica e dyqaneve, shkollave, bareve dhe restoranteve mbeten të hapura.

Të gjitha këto imazhe janë vështirë të kuptueshme në shtetet tjera nordike, ku kufijtë ndërkombëtarë veçse janë mbyllur javën e kaluar dhe ka nisur vëzhgimi i distancimit shoqëror.

Prandaj, politikat suedeze duken si fantazi totale për shumë njerëz në vendet tjera të BE-së, të cilët pritet të përballen me masa edhe më të ashpra sesa ato që kanë tani.

Qasja suedeze është ndjekur edhe nga Mbretëria e Bashkuar deri vonë. Vetëm disa ditë më parë, Qeveria e kryeministrit britanik, Boris Johnson ka vendosur të ndjekë trendin evropian të karantinës, pasi numri i personave të vdekur si pasojë e pandemisë me koronavirus kishte nisur të rritej ndjeshëm.

Më 27 mars, është bërë e ditur se vetë Johnson ka dalë pozitiv në testin për këtë virus.

Anders Tegnell, kryetari i Agjencisë së Shëndetit Publik në Suedi, Folkhälsomyndigheten, ka mohuar pretendimet se taktikat e Suedisë kanë për qëllim të arrijnë “imunitet grupor”, që ndodh kur një virus infekton të paktën 60 apo 70 për qind të popullsisë, të cilët më pas shërohen dhe fitojnë imunitet, duke parandaluar infektim më të madh.

Tegnell ka thënë se qëllimi i qeverisë është që të parandalojë shpërndarjen e infektimit me qëllim të mosngarkimit të shërbimit shëndetësor në asnjë pikë.

Deri më 27 mars, Suedia ka regjistruar 2,840 raste dhe 77 vdekje – shifra jo shumë të ndryshme sesa ato të fqinjve, ndonëse numri i rasteve, sikur edhe në shtetet tjera është duke u rritur shpejt në kohën e fundit.

Distancimi shoqëror si masë kundër koronavirusit

Distanca fizike mbi 1 metër është këshilla më e shpeshtë e ekspertëve mjekësorë, për të parandaluar përhapjen e koronavirusit. Disa fotografi të agjencisë Reuters tregojnë se si po praktikohet kjo masë në disa vende të botës.

Kritikët thonë se niveli i ulët i testimeve në fakt mund të fshehë numër të madh të personave të infektuar. Tegnell është kthyer në fytyrën zyrtare të qasjes suedeze dhe vazhdimisht shihet në media.

Deri më tani, ai ka mbështetjen e plotë të qeverisë. Përgjatë fundjavës, kryeministri suedez, Stefan Lofven ka bërë një fjalim drejtuar kombit – diçka që në këtë shtet është shumë e pazakonshme – në të cilën ai ka theksuar nevojën e përgjegjësisë dhe solidaritetit, mirëpo nuk ka njoftuar për marrjen e masave të reja, ndonëse ka përmendur që kufizimet shtesë mund të jenë të domosdoshme për një periudhë të shkurtër kohore.

Pavarësisht faktit që shumica e suedezëve janë të vetëdijshëm që shteti i tyre po vepron çuditshëm në këtë kohë virusi, megjithatë duket se ka mbështetje të plotë për qeverinë.

Qytetarët në Suedi duke ndjekur fjalimin drejtuar kombit të kryeministrit Lofven.

Qytetarët në Suedi duke ndjekur fjalimin drejtuar kombit të kryeministrit Lofven.

Në një sondazh të publikuar javën e kaluar, mbështetja për partinë e Lofvenit, Social-Demokratët, në fakt është rritur për 3 për qind – çka përbën një lajm të mirë për partinë që është përballur me shpërndarje të votës në vitet e fundit.

Në një shtet me kulturë të lartë të konsensusit politik, kur edhe deklaratat më agresive mbështillen në lesh pambuku, ka pasur tejet pak rezistencë për taktikat qeveritare sa i përket luftimit të koronavirusit. Një varg figurash mediatike dhe mjekë kanë vënë në pikëpyetje mençurinë e qeverisë, derisa në një shkëmbim emailash të parë nga transmetuesi shtetëror, SVT, disa profesionistë shëndetësorë kanë kritikuar Agjencinë Folkhälsomyndigheten, duke e akuzuar atë se nuk është duke u treguar kompetente, duke rrezikuar popullsinë dhe duke analizuar me më shumë shqetësim lëvizjet ekonomike sesa rrezikun me të cilin përballet shëndeti publik.

Argumenti ekonomik duket se deri më tani ka triumfuar. Kryeministri u ka bërë thirrje qytetarëve që të blejnë ushqime për t’i marrë me vete nga restorantet lokale për të mbështetur bizneset lokale, teksa më shumë analistë kanë folur për rëniet në tregjet e aksioneve dhe shkallën e papunësisë, me të cilin mund të përballet ky shtet, sesa nëse qytetarët janë duke vdekur apo rreth raportimeve për mungesë të pajisjeve të domosdoshme shëndetësore.

Duke vëzhguar Suedinë nga afër, nga pjesë të ndryshme të Evropës për gati dy dekada, unë po ashtu po vërej “ një dallim” që e bën këtë shtet të prirur të shkojë kundër rrjedhës aktuale.

Paralelja me krizën e migrantëve në Evropë në vjeshtën e vitit 2015 është e habitshme. Atëbotë, Suedia ka folur me dhimbje për kufijtë që ngriheshin kundër qindra mijëra migrantëve që ishin nisur përmes Detit Egje drejt Evropës. Po atë vit, më shumë se 160,000 azilkërkues kanë arritur në Suedi– më së shumti për kokë banori sesa në secilin vend në Evropë – pasi qeveria nuk ka dëgjuar thirrjet për kuota dhe kontrolle nëpër kufij.

Më vonë ishte krijuar pika e kthesës, pasi për një kohë të shkurtër janë rikthyer kufijtë mes Suedisë dhe Danimarkës, dhe që nga ajo kohë bisedimet për imigrim dhe integrim kanë dominuar skenën politikën. Prandaj Demokratët Suedezë të së djathtës ekstreme kanë arritur që nga errësira të kthehen në partinë më të madhe opozitare në këtë shtet.

E vërteta është që Suedia përbën dallim në Evropë. Në një kontinent që është formësuar nga revolucionet e përgjakshme, nga konfliktet shkatërruese dhe gjenocidet, ky vend ka shmangur luftën dhe pushtimin për më shumë se 2 shekuj. Teksa shtetet tjera mund të jenë “të dëmtuara nga lufta” dhe të shohin kërcënime për kulturën dhe sovranitetin e tyre, dikush mund të thotë që Suedia mund të jetë “e dëmtuar nga paqja” pasi popullsia e saj nuk beson që mund të ndodhin gjëra të këqija dhe është krejtësisht e papërgatitur kur përballet me ndonjë krizë, që nuk mund të zgjidhet me sqarime racionale, dhe qëllim të mirë.

Thuhet se rruga drejt ferrit është e shtruar me qëllime të mira. Megjithatë, ka shpresë që rrugëtimi aktual i Suedisë nuk po e drejton atë drejt ndonjë kaldaje.

Përgatiti: Krenare Cubolli

Modernizimi i ekonomisë kalon pikërisht nëpërmjet prodhimit vendor – Nga ALBIN KURTI*

Fjalimi në edicionin e dytë të Konventës së Prodhuesve të Kosovës

Përshëndetje të gjithëve,
Të nderuar zotëri Osmani dhe zotëri Panxha,
Të nderuar prodhues e afaristë nga Kosova, nga Shqipëria, nga Maqedonia e Veriut e nga mërgata,
E nderuara ministre Hajdari,
Përfaqësues të institucioneve qendrore e lokale,
Zonja e zotërinj, të nderuar të pranishëm,

Ju faleminderit për ftesën që më keni bërë, është vërtetë kënaqësi të jem këtu me juve sot në edicionin e dytë të Konventës së Prodhuesve të Kosovës dhe dua t’ua them se jeni duke bërë një punë tejet të rëndësishme në promovimin e prodhuesve dhe produkteve vendore.

Prodhuesit tanë janë edhe shtylla e shoqërisë, jo vetëm e ekonomisë.

Përkundër vështirësive dhe pengesave të shumta me të cilat përballeni ju, e që janë të shumta edhe në numër edhe në lloj, keni vendosur që të investoni dhe të punoni në Kosovë.

Nga unë si kryeministër dhe nga qeveria që unë drejtoj ju do të keni vëmendjen maksimale, prandaj pres që edhe nga kjo konventë të dilni me rekomandime të cilat ne do t’i kthejmë në veprime konkrete.

Më lejoni të flas shkurt për tri çështje: për programin qeverisës në mbështetje të prodhuesve vendor; për reciprocitetin tregtar dhe ekonomik; si dhe, për nevojën për prodhime vendore.

Së pari, ne i shohim ndërmarrësit si partner kyç në hapjen e vendeve të reja të punës dhe në zhvillimin ekonomik, prandaj do të heqim barrierat e tw çlirojnë potencialin tonë.

Do të sigurojmë një ambient të barabartë duke hequr monopolet, duke eliminuar evazionin fiskal, por edhe duke siguruar furnizimin me energji elektrike me çmim të përballueshëm.

Pra, së pari, do të bëjmë veprime me të cilat e nivelizojmë garën sepse një biznes nuk mund të rrisë prodhimin nëse operon në kushte të pabarabarta në treg. Pabarazia të dekurajon për garën.

Do të identifikojmë sektorët me potencial të rritjes së prodhimit e rrjedhimisht të punësimit.

Ju keni vite që më keni thënë se ajo që ju mungon është konkurrenca fer dhe mungesa e qasjes në financa, sepse, idetë dhe inovacionin i keni.

Tash erdhi dita që t’i bëjmë këto të dyja: edhe të heqim monopolet e të barazojmë garën, por, edhe të ofrojmë qasje në financa që ju të rriteni e të forcoheni.

Nuk e di se si i keni parë ndërtesat e zyrat e qeverisë e qeveritarëve deri dje, por sot ato janë në shërbim tuajin, prandaj mos hezitoni të na këshilloni e të na korrigjoni sepse ne jemi aty që t’ju ndihmojmë juve.

Me Fondin Zhvillimor do të ofrojmë mbështetje për prodhuesit vendorë për të shtuar cilësinë dhe kapacitetet për të rritur punësimin dhe për të zgjeruar tregun.

Mbështetje do të ketë për secilin sektor prodhues.

Ministria e Bujqësisë së shpejti do të filloj me riorganizimin e plotë të skemës së subvencioneve dhe të granteve, bazuar në kritere të qarta dhe transparencë të plotë, duke nisur me mbështetjen në produktivitet (sasi të prodhimit) e jo në sipërfaqe, në mënyrë që të përkrahet rritja e produktivitetit.

Po ashtu do të lehtësohet qasja në fonde për bujq nëpërmjet rritjes së mbulueshmërisë së kredive nga Fondi për Garantim të Kredive.

Ne nuk mund të parandalojmë fatkeqësitë natyrore por mund të krijojmë fond për kompensim të dëmeve kur ato ndodhin, prandaj do të fillojmë përgatitjet për themelimin e Fondit të Sigurimeve Bujqësore.

Do të investojmë në sisteme të ujitjes të tokave dhe në sigurimin e çmimeve minimale për produkte bujqësore nga ana e shtetit. Për prodhimet e atyre që punojnë duke i shndërruar tokat në ara, duhet të ketë çmime dysheme.

Investime të huaja në Kosovë ka pak sepse ka pasur shumë korrupsion dhe pak mbështetje. Korrupsioni dhe mungesa e sundimit të ligjit, e shoqëruar me monopolet për kompani të caktuara ka dëmtuar imazhin dhe ka frikësuar investitorët potencial. Nga studime të cilat janë bërë del se mungon raportimi për korrupsionin. Unë besoj që kjo nuk ndodh pse njerëzit frikësohen, sa njerëzit e ndjejnë kotësinë e raportimit. Pra, nuk është se i frikësohen hakmarrjes nëse raportojnë, sa kanë hall që s’do të bëhet asgjë edhe kur do të raportojnë. Prandaj sistemi i drejtësisë duhet të jetë efikas, meqenëse është bindja ime se ai është më shumë pasiv sesa i keq.

Këtë pra do ta ndryshojmë ne. Dhe, luftimi i korrupsionit, pamundësimi i ryshfeteve është i domosdoshëm për besimin, për sigurinë. Pasivitetin dhe dyshimin duhet ta zëvendësojmë me besim dhe stabilitet.

Ne gjithashtu kemi një diasporë të fuqishme të cilën siç e dini të gjithë ju është më shumë brenda se jashtë. Ajo ka vullnetin dhe kapitalin kurse tash do të kenë edhe mundësinë që të investojë në vendin e vet.

Së dyti, do të zëvendësojmë tarifën 100% dhe do të zbatojmë reciprocitetin e plotë tregtar me Serbinë sikurse me secilin shtet. Tarifa ka qenë vendim i qeverisë së kaluar. Ne nuk jemi për tarifa si masë ndëshkuese ndaj konsumatorit por për reciprocitet si masë mbrojtëse ndaj prodhuesve. Produktet që prodhohen në Kosovë e të cilat i nënshtrohen praktikave dhe konkurrencës jolojale do të mbrohen.

Parimet e reciprocitetit që do të nxjeren nga Qeveria e Kosovës do të jenë të bazuara ne parimet e Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT) dhe në CEFTA.

Me mua sot është ministrja e ekonomisë, punësimit, tregtisë, industrisë, ndërmarrësisë dhe investimeve strategjike, znj. Rozeta Hajdari e cila ka bërë disa hapa të cilët na sjellin edhe më afër heqjes së tarifës dhe vendosjes së reciprocitetit të plotë.

Rozeta tashmë ka marrë vendim për të krijuar grupin punues me anëtarët nga Departamenti i Tregtisë, Oda Ekonomike e Kosovës, Oda e Afaristëve të Kosovës, Dogana, AVUK-u dhe Klubi i Prodhuesve te Kosovës. Ky grup do të përmbledhë te gjitha barrierat tregtare me Serbinë dhe do të vijë me rekomandim te qeveria.

Porsa të vijnë në zyrën time këto rekomandime do t’i analizojmë dhe do të marrim vendim për largim të tarifës dhe vendosje të reciprocitetit.

Ne jemi shtet i pavarur dhe sovran dhe do të veprojmë si të tillë.

Për çështjet e ekonomisë unë do të jem me juve dhe për juve, sepse për qytetarët e vendit tonë dhe për ekonominë vendore. Nuk do të marr vendime për ekonominë e prodhimtarinë pa diskutuar e pa u konsultuar njëherë me juve. Ekonomistët e qeverisë nuk mund të kenë prioritet ndaj ekonomisë prodhuese.

E treta është siguria e produkteve.

Mbrojta e prodhuesve vendor sot shkon përtej punësimit dhe zhvillimit ekonomik dhe prek shëndetin e konsumatorit.

Po jetojmë në një kohë ku lëvizja e njerëzve dhe e mallrave është më e madhe dhe më e shpejtë se kurdoherë dhe kjo i ka sjellë edhe rreziqet e veta.

Një lodër që prodhohet me përmbajtje të rrezikshme në Kinë apo Brazil vjen shumë shpejt në duar të fëmijëve tanë sikurse që vjen një produkt ushqimor.

Natyrisht ne duhet dhe do të shtojmë kontrollin e ushqimit por akoma më mirë është që ne ta prodhojmë ushqimin.

Mbrojtja e prodhuesve vendor e sidomos prodhuesve ushqimor është jo vetëm çështje ekonomie por çështje e sigurisë tonë kombëtare. Kështu duhet ta trajtojmë, sepse e tillë është, sepse ne nuk mund të varemi për produkte kaq bazë nga importi enorm. Një shtet që varet shumë te të tjerët nuk është shumë i pavarur. Ju të gjithë e dini se çfarë deficiti tregtar ka Kosova. Ne nuk do të mund të rikëmbemi as si shtet demokratik se lëre më si ekonomi e zhvilluar me këtë deficit tregtar që mbërrin diku 40% e bruto produktit vendor. Merreni me mend, nëse i mbledhim bashkë investimet kapitale dhe eksportin, bëjnë përafërsisht sa importi. Praktikisht, bruto produktin vendor e kemi sa konsumi, të cilin përgjithësisht na e financon mërgata jonë. Mërgata jonë e financon konsumin tonë, e financon deficitin tregtar, na e bën bruto produktin vendor. Prandaj, po them, ajo është më shumë brenda se sa jashtë.

Struktura e ekonomisë së vendit tonë është si e një vendi të Lindjes së Mesme që është i pasur me naftë, por me dallimin që ne s’kemi naftë. Ne e kemi mërgatën. Ne e kemi mërgatën, e cila na mundëson që ne t’i blejmë mallrat e panumërta të importit. Dy të tretat e buxhetit i mbledhim në kufi, si në mesjetë: detyrimi doganor, TVSh-ja edhe akciza janë dy të tretat! Pra, ne duhet ta modernizojmë ekonominë tonë. Modernizimi i ekonomisë kalon pikërisht nëpërmjet prodhimit vendor. Fjala modernizim nuk lidhet vetëm me teknologji. Modern nuk je pse ke telefon mobil, por pse i ke marrëdhëniet moderne. Marrëdhëniet në ekonomi duhet t’i kemi moderne, jo feudale. E marrëdhënie moderne bëhet atëherë kur e rrit prodhimtarinë, kur prodhon, kur krijon, e jo vetëm konsumon.

Ne sot pak e dimë se çfarë hamë e çfarë pijmë e nuk e dimë se si e prodhohen e në ç’kushte prodhohen ato që hamë e pijmë.

Një pjesë e madhe e sëmundjeve shkaktohen pikërisht nga ushqimi i keq dhe i pakontrolluar, dhe kjo jo vetëm që rrezikon jetën e qytetarëve por edhe sjellë më vete një kosto shtesë për shërbimin tonë shëndetësor të cilin duhet ta paguajnë qytetarët.

Pra, më mirë të zgjedhim që të shpenzojmë më shumë në mbështetje të prodhuesve vendor ku edhe rrisim punësimin edhe cilësinë e ushqimeve se sa të shpenzojmë në faturat e shpenzimeve spitalore.

Të nderuar të pranishëm,

Vetëm 8% e transportit në botë është transport i ushqimit. Shumica dërrmuese e ushqimit prodhohet jo larg prej vendit ku konsumohet, është përgjithësisht prodhim vendor ushqimi. Transporti është ndër ndotësit më të mëdhenj të mjedisit në botë. Sa më pak që transportojmë ushqim në botë, aq më mirë për mjedisin dhe, rrjedhimisht, aq më i shëndetshëm mjedisi prej nga edhe na vjen ushqimi.

Të gjithë ne e dimë se shteti nuk është vetëm administrator e ekzekutor e legjislativ e gjyqësor, por është edhe konsumator. Shteti është konsumator dhe kjo duhet të reflektohet në prokurimin publik. Nuk mundet një politikan, e para së gjithash e mbi të gjitha unë si kryeministër i Republikës së Kosovës, të them konsumoni qytetarë të republikës prodhime vendore, e këtë mos ta bëj edhe shteti! Nuk mund t’i themi qytetarëve konsumoni prodhime vendore e shtetit konsumo prodhime të huaja. Edhe qytetari edhe shteti duhet të konsumojnë prodhime vendore. Jo qytetari pa shtet, jo shteti pa qytetar, por edhe qytetari edhe shteti.

Tani më lejoni të flas edhe dy fjalë për idenë e mini-shengenit të cilën ju e keni pasur temë sot.

Siç e kam theksuar në Tiranë me 11 shkurt, ne do të angazhohemi për bashkëpunim tregtar me Shqipërinë. Nëse me të tjerët duhet të negociojmë shumë për të hequr pengesat e barrierat e panumërta sepse ka më shumë interesa sesa vullnet, kjo nuk do duhej të ndodhte mes Kosovës e Shqipërisë. Mes Kosovës e Shqipërisë ka vetëm një interes, e ai është i bashkëpunimit të plotë.

Unë besoj se ashtu siç ka vullnet për të hequr barrierat e kontrollit të vizitorëve gjatë kohës së pushimeve verore mund të ketë e duhet të ketë vullnet edhe për produktet e prodhuesve andej e këndej kufirit.

Unë ju përgëzoj shumë për punën që bëni dhe ju uroj punime të mbara sot, edhe shumë edhe edicione edhe prodhime klubit të prodhuesve dhe gjithë prodhuesve të vendit tonë.

Ju faleminderit.

19 shkurt 2020

KORONAVIRUSI ARMË BIOLOGJIKE APO AKSIDENT NATYRE? – Nga ASLLAN BUSHATI

Në emisionin “opinion” të TV Klan të datës 25 mars 2020, opinion publik shqiptar u pyet në se: ”koronavirusi ishte virus i përgatitur në laborator, apo një aksident natyre”? Në këtë testim (vullnetarisht) morën pjesë mbi 21 mijë teleshikues, prej të cilëve 87 përqind mendonin se është virus i përgatitur qëllimisht në laboratoret e kërkimeve biologjike dhe 13 përqind mendonin se është aksident natyre.

Këto ditët e fundit (mars 2020), Presidenti i SHBA-së Donald Trump, në daljet e tij publike para mediave e cilësoi koronavirusin si “virusi kinez”. Kur e dëgjuan kinezët këtë, u hidhruan shumë dhe thanë se ky emërtim është fyes për ne. Në daljet e tjera publike Presidenti Trump jo vetëm që nuk e tërhoqi, togfjalshin e më sipërm, por shtoi se:”Kjo nuk është fyese. E vërteta është se virusi erdhi nga Kina”.

Ky qëndrim i amerikanëve i shtoi shumë hamendësimet, sepse në një farë mënyre gishti u drejtu atje nga erdhi virusi. Të ndodhur në një situatë që nënkuptonte përgjegjësi të mëdha botrore për jetët e humbura dhe shkatrrimin e bizneseve, kinezët prodhuan kundërvënien duke deklaruar se ”në vjeshtë pati ushtarë amerikan në rajonin e Uhanit në Kinë dhe ata janë shkaktarët- thanë disa zyrtarë të niveli të dytë në Kinë”. Këtë deklaratë e amplifikuan edhe rusët e iranianët etj, duke u përpjekur që përgjegjësia të adresohet tek amerikanët.

Amerikanët realisht u gjendën para pandemisë botrore njëlloj të papërgatitur, si e gjithë pjesa tjetër e globit. Kurse kinezët jo vetëm qenë të vonuar, por edhe shumë të rezervuar në deklarimin e të dhënave të koronavirusit. Madje tashmë ata po përpiqen ta paraqesin vehten dhe veprimtarinë e tyre para botës si të mencur, të matur e triumfatore. Domethënia e kësaj është se ne koronavirusin e shkatrruam në vendin tonë dhe tani jemi në gjendje ti vijmë ndihmë kujtdo në botë .

Për një këndshikim më të gjërë, të këtij problem madhor e shumë të rrezikshëm me të cilin sot po përballet gjithë planetin, do të sjellë në kujtesën e lexuesve dy vendime të rëndësishme që ndryshuan strategjinë ushtarake ndaj armës biologjike.

Së pari: Marrë shkas nga përvoja e hidhur në këtë fushë para vitit 1980, me propozim të Presidentit Regan, Kongresi Amerikan miratoi doktrinën ushtarake lidhur me armën biologjike (përfshi edhe atë toksike), ku thuhet:”Shtetet e Bashkuara nuk do ta përdorin kurrë armën biologjike. Edhe në qoftë se ne do të goditemi nga të tjerët me armë biologjike, përfshi këtu edhe atë toksike. SHBA-të nuk do të përgjigjen kurrë me përdorimin e armës biologjike”. Kjo doktrinë ushtarake u adaptu edhe nga antarët e tjerë të NATO-s në 1983.

Së dyti: me inisiativën e SHBA-së, Asambleja e Përgjithëshme e OKB-së, mbajti dy konferenca të posacme në 1980-1986 për ndalimin dhe mospërhapjen e armës biologjike. Po ashtu në verën e vitit 1987 OKB-ja “adoptoi vendimet e ekspertve teknik të vendeve pjesmarrëse në konference për ndalimin, mospërhapjen, mos përdorimin dhe kontrollin për agjentët biologjik”.

Edhe sot kjo është doktrina ushtarake e SHBA-së dhe NATO-s, është në fuqi ku asgjë nuk ka ndryshuar që nga Presidenti Regan deri tek Presidenti Trump.

Tani para se të nxjerrim disa përfundime për situaten tronditëse që po kalojmë, shkarazi le të cekim fare pak njohuri nga përdorimi i armës biologjike.

Arma biologjike në mendimin ushtarak konsiderohet armë e dëmtimit masiv (ADM). Ajo bazohet në veprimin dëmtues të mikrobeve patogjene (me helmet e tyre) dhe toksinat e ndryshme që përdoren për dëmtimin dhe asgjësimin masiv të njerzve dhe kafshëve.

Literatura na bën të ditur se përvoja historike e epidemive të së kaluarës, shërbeu si bazë për zhvillimin e armës biologjike. Për këtë ka shumë shembuj nga paslufta e Dytë Botrore që tregojnë se si mikrobet e toksinat u përgatitën nëpër laboratore për tu vënë në shërbim të mendimit ushtarak. Përvoja e parë (e cilësuar negative) ishte lufta e Koresë.

Por ish Bashkimi Sovjetik u muar gjatë me këtë ADM. Në këtë fushë ai prodhoi shumë toksina dhe u paraqit në opinion se ato janë derivate i armës kimisë, madje duke i konsideruar hapur jo si ADM, po si degë e municioneve të zakonshme . Mbështetur mbi këtë ide filluan ti përdorin toksinat në Afganistan në vitin 1980 kundër forcave Muxhahidine. Pra përvojën e punës laboratorike e trasferuan në veprimtari konkrete ushtarake në teren.

Gazetari danez Bernard Debruin pa helikopterë sovjetik që hidhnin kutija mbi fshatrat që mbroheshin nga Muxhahidinët.” Kutitë shpërthyen dhe nxirrnin një tym të verdh të ndotur. Pesë orë më pas, Debruin hyri në fshat dhe fotografoi viktima me lëkura të nxira të infektuara e me flluska të mbushura mbi trup. Viktimat villnin gjak. Brenda pak orësh disa nga viktimat e helmuara më në fund për pak minuta ndalonin të vjellurat dhe vdisnin menjëherë. Në momentin e fundit tek viktima cfaqej një spazëm dhe nga goja, hundët e jashtqitja dilte një shkumë gjaku”.

Ngjarja e mësipërme ndodhi në qershor 1980 dhe duke u transmetuar nëpërmjet masmedias tronditi rëndë gjithë opinionin publik botror. Por mbi të gjitha lajmi shkaktoi “furtunë” në qarqet ushtarake të shumë vendeve përfshi edhe atë të NATO-s. Këto të fundit, nën drejtimin e amerikanëve u pozicionuan hapur ndaj kësaj masakre dhe “në kundërshtim me sovjetikët e cilësuan armën toksinë si pjesë të armës biologjike të ndaluar për përdorim ushtarak me konventë ndërkombëtare”. Mbi këtë bazë denoncuan pikpamjet sovjetike për përdorimin e armës biologjike ku sipas tyre”arma biologjike mund të përdoret në funksion të një roli të vecantë strategjik për mbështetjen e trupave sulmuese ose për shkatrrimin e resurseve të bimëve e të kafshëve”.

Marrë shkas nga sa më sipër, nga përvoja negative e luftës së Koresë, nga përvoja brenda strukturave ushtarake amerikane, mendimi ushtarak amerikan rreth armës biologjike , u sintetizu në doktrinën ushtarake Regan të cilën e përmendëm më lart dhe që në esencë nënvizon se amerikanët kurrë nuk do ta përdorin atë edhe sikur të tjerët ta përdorin kundër tyre. Kjo është në fuqi edhe sot.

Tani kthehemi tek koronavirusi i cila është kthyer në një makth, rrezikshmëri serioze për jetën, panik, stres psikologjik e paralize e ekonomisë botrore. Nga kjo situatë (qesharake për shekullin 21), edhe nga njerzit më të thjeshtë e më me pak përvojë në botë dalin disa pyetje:
– Pse Kina fillimisht u përpoq ta fshihte (ose minimizonte) koronavirusin në Uhan, kur për ngjarje të tilla ka konventa ndërkombëtare ?
– Pse Kina ishte shumë e vonuar në dhënien e informacioneve dhe këto të fundit hershëm ishin sipërfaqsore e me gjuhë të drujtë? Në vend që të sherbenin si përvojë për të tjerët.
– Pse vetë Kina nuk kërkoi ndihmë nga partnerët ndërkombëtar dhe tashmë ju ofron ndihmë e eksperiencë të tjerve? A mos ajo ishte e parapërgatitur për një situatë të tillë?
– Vedhja e sekreteve të tenologjisë botrore (nga ndonjë shtet i vecantë) është kthyer në gjënë më të paskrupullt. Po supozoj për një moment se në një laborator(qoftë ky amerikan, kanadez, francez ose i dikujt tjetër), po studiohet krijimi i viruseve artificiale për qëllime studimore e humane dhe këtë e vjedh dikush dhe nga mos dija i plas “bomba në dorë” atij që e vjedh. Atherë përgjegjsinë e ka ai që merrët me studim apo ai që vjedh?
– Edhe në se në koronavirus (kovid 19), shkencërisht nuk ka asnjë dyshim për veprimtari subversive, njeriu më i thjeshtë në botë kërkon si domosdoshmëri imperative një investigim ndërkombëtar shkencor e të paanshëm që kjo hije e shëmtuar antinjerzore të hiqet.
– Unë nuk kam të drejtë të akuzoj askënd në botë për këtë katraurë botrore që po ndodh në sytë tanë, por jam dyshues edhe sikur një njeri i vetëm të menojë se është veprimtari agjenturore. Prandaj lypset investigim sapo emergjenca të fillojë të ulet.

Në gjykimin tim, postkoronavirusi do të sjellë ndryshime të rëndësishme në organizimin e rendit botror. Ata do të jenë të shumanëshe që nga individi e deri tek shteti e rruzulli toksor. Do të ndryshojnë mendimin e mënyrën tonë të jetesë. Ne duhet ti përqasemi të resë. Shpresojmë të mbetemi gjallë e shëndosh nga pandemia , shpresojmë se ditë më të mira do të vijnë për të gjithë.