VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Komentet

MJESHTRI DHE URA – Poezi nga ANTE POPOVSKI*

Kur u bë ura gati, kur u lartësua,

Kur harku puthi brigjet,

Ulet mjeshtri e pushon,

 

Që punës t’i gëzohet.

 

Mendoi: do ta marrë mësysh – e bukur si zogu.

Jo, tha, pastaj: e bukur si fluturim zogu:

Zogjtë treten – fluturimi mbetet.

 

Pushoi – dhe shkoi.

 

Pasi ura mbeti vetë, parandjeu

Nga toka, shtyllave përpjetë,

Sikur ngjitet zëri i mjeshtrit:

 

“Ç’paskësh bërë ftohtë atje poshtë në histori…”

 

“Dhe qiellit lat kur zogjtë s’fluturojnë dot…”

Kërciti ura dhe u drodh

nga të fthotit e mëngjezit.

 

(Përktheu Resul Shabani)

 

*Ante Popovski (Dibër, 3 qershor 1931 – Shkup, 1 tetor 2003) ishte poet, eseist, përkthyes dhe antolog maqedonas.

 

 

KTHIMI I NGADHËNJYESVE – Poezi nga MATEJA MATEVSKI

Zjarret e mëdhenj lajmëruan kthimin e trimit

Pas luftave dhjetëvjeçare

Troja tanimë është bërë shkrum e hi

Kurse trofetë dhe arin e bien në Eladë

Kremtojnë Mikena dhe Argu

Gëzohen Itaka dhe Pili

Duke pritur ndër ullinj anijet e ngarkuara plot

Para fitores së Agamemnonit shtrihen brohoritje dhe lule

Dhe brirët triumfatorë ftojnë për të kremtuar

 

Por Kasandra më kot mundohet ta zbrapsë sundimtarin e ri

Nga shkëlqimi i oborrit

Nga portat dhe shtrati

Se të parandjesh s’do të thotë të pengohet

Lugina e hapur e gjakut të rrëmbyer i cili do ta

Rrubullakosë kotësinë e marshimit të gjatë

Ajo mund të shikojë vetëm përtej ëndrrave të saj

Sulmin tradhëto të thikës

Në gjakun e shpresës së mallkuar

Dhe në gardhin e saj të brishtë

Shenja e kuqe e parathënies përpëlitet

Me pafuqinë e saj në pezhishkën e kohës

 

Dhe qe ngadhënjyesit me trofetë e tyre

Kah qielli i përgjakur i çojnë kupat

Prej ku pikon dhe në paqenësi rrjedh

Gjaku i fitores së kotë.

(Përktheu Resul Shabani)

Kurrë nuk pushuam të besojmë në magjistarë, në vend që t’i përkrahim intelektualët dhe njerëzit eminentë të kulturës! – Nga Skënder MULLIQI

Si shtete dhe si komb kemi mbetur diku ne mes. Nuk jemi larguar krejt nga tradita dhe e kaluara ,por që as nuk kemi përparuar. Për shembull, ata të cilët I kemi zgjedhur ,për të na udhëhequr , po ju qasemi sikur ata të ishin monark , zotëri të rangut dhe despot, e jo që janë nepunësit tanë.Kemi krijuar kulte të fugurave politike! Mitizimet karshi atyre të cilët po jetojnë në pallate si mbretër , e kan qenë fshatarë, nuk justifikohet. Artificialiteti dhe megalomania e tyre është aristrokraci e rreme , është shkelqim I rremë.Kurrë nuk pushuam të besojmë në magjistarë , ne vend që ti përkrahim intelektualet dhe njerëzit eminentë të kulturës.Këta njerëz për këto vite që I zgjodhem në krye të shtetit, jo që nuk lexojnë asgjë, por ka që nuk dinë më dhënë as “betimin” ,sikur që nuk e dinë shumica, as përmbajtjën e Kushtetutës. Këta dijnë të bëjnë agjenda si ta kalojnë ditën në restorante dhe hotele luksoze në Kosovë, dhe jashtë Kosove.Këta dinë të organizojnë ahengje me para të shtetit.Këta dinë të vishën kat, së tashme e kan mësuar mirë këtë zanat.Nuk lexojnë shtypin , veq nese e lexojnë horoskopin dhe qesin falle me letra ose filgjana të kafës. Shtrohet pyetja ; si kan mundësi këta ta kryenë misionin e politikanit?Sigurisht jo mirë ! Kan emëruar ambasador dhe diplomat në botë , që nuk ka më turp që ta përfaqësojnë shtetin në nivele të tilla të larta. Dihet tashmë për aferat e krijuara të disa ambasadorëve dallkauk që as në zyre nuk kan dijeni si të ulën !Kemi menduar së me feudë nuk do të kemi punë , së moti ka perënduar ky sistem.Nuk kemi menduar që do të vijnë në krye të shtetit, njerëzit që nuk kan dijeni elementare për ndarje të pushtetit.Mos të flasim për formim të shtetit ligjor dhe funksional.Po përballemi më padrejtësi të mëdha, të cilët vështirë të përballohen.Po privohemi nga shumë të drejta tona legjitime elementare, të siguruara më ligje dhe më Kushtetutë.Shumë të drejta tona kan mbetur të drejta të shkruara në letër.Edhe nese nuk kemi pasur shoqeri të bazuar në sistemin shumë partiak pluralist, sigurisht se kemi përjetuar në lëkurën tone, sistemin autokratik komunist .Shqiptarët historikisht kan luftuar për shoqëri moderne , e jo për diktatura që na kanë bërë jetën e zezë më dekada të tëra. Pyetje parësore sot për shqiptaret është:Si n ë menyrë fluide , refleksive, postmoderne të shekullit 21, të krijojmë shtet modern dhë të prosperuar.Ta bëjmë një Kosovë moderne në kuptimin e plotë të fjalës?Nuk kemi ndarje efikase të pushteteve, por na është krijuar një lloj sallamadie .Çka të thëmi për shprehjen e lirë të fjalës?Nuk kemi mundësi të flasim për as për tregun e lirë, dhe as për zgjedhje të lira dhe korrekte.Shumë raporte ndërkombëtare si edhe Fredom Hause , na kan renditur si shtet “ pjesërisht i lirë” dhe pjeserisht i shprehjës së lirë? Kushtetuta e Kosovës , ka mbetur shkronjë e vdekur në letër.Moderniteti është shumë largë.Dhe, me çka të krenohemi ne? Dhe, çka kemi ekzakt të festojmë ?Me të sotmën shumë pak. Të krenohemi na ka mbetur me festat dhe datat tona historike…Me martirët dhe dëshmoret e kombit, sigurisht së shumë krenohemi.Kultura jonë, vlerat dhe jeta e çdo ditëshme , duke llogaritur edhe komunikimin e ndërsjellë, shumë kan mbetur të ngurta apo të betonuara.Investitorët moti do të kishin investuar në Kosovë, mos të ishin këta njerëz të politikës si pengesë e çdo gjeje.Dhe, pyetja më e zëshme në këto momente për të gjithë neve do të ishte: A kemi kohë të presim në ndryshimin aq të nevojshem sot, të vetëdijës tonë…?

Përse pakicat aq të privilegjuara në Shqipëri shprehin urrejtje për shumicën e popullit shqiptar – Nga SHABAN MURATI

Është e vështirë të kuptohet përse pakicat e çdo lloji në Shqipëri, etnike, fetare, gjeografike, linguistike, etj., të cilat gëzojnë pushtet politik dhe ekonomik shumë herë më të madh nga sa është numuri i tyre, shprehin urrejtje për shumicën e popullit shqiptar, shumicë e cila u ka lejuar atyre atë pushtet.

Atdheu… Nga Fatos Baxhaku (In Memoriam)

– Atdheu është vatra familjare, gardhi, era e mirë e shtëpisë, vendi ku e ndien veten të barabartë dhe të respektuar, bash atje ku të zë gjumi rehat. Do hash ndonjë të sharë, por të jesh i sigurt që e ke pasur hallall.

– Atdheu është gjuha, rrugicat, dialekti, ëndrrat, përrallat, hartimet, dashuritë e para dhe ato të munguara, librat e shkoqur erëmirë.

– Atdheu është dhimbja jote. Është pafuqia dhe fuqia jote. Është pikërisht ajo që ti do të doje të ishte më mirë.

– Atdheu është gjeni yt, mëkatet e tua, mëritë e tua, dashuritë e tua, tradhtitë e tua.

– Atdheu është edhe me ngjyra: Flamuri, Kuqezia, Pavarësia, heronjtë, bëmat… Por mos harro, kanë ardhur kohë të tjera, që kanë nevojë për punë dhe jo për legjenda.

– Atdheu është edhe stinë. Nganjëherë na lodh me zymtësinë, apo me shiun, dhe herë të tjera na ngazëllon me beharin e parakohshëm që vjen befas. Atdheu është ai, vetmitar, i paparashikueshëm.

– Atdheu nuk do brohoritës. Më të famshmit brohoritës nuk kanë pasur fat të mirë.

– Atdheu nuk i do ata që shkojnë nga salla e bilardos drejt e në stadiumin ku mëtojmë të jemi edhe ne. Atdheu na kërkon në radhë të parë punë dhe mend. Si i bëhet?

– Atdheu është ai vend i mrekullueshëm ku na kanë mësuar se më e mbara udhë është të shtojmë miqtë dhe jo armiqtë.

– Nga Atdheu dhe historia e tij e gjatë kemi mësuar se ai nuk do që të fshihemi pas tij. Kjo duhet të jetë e pandershme.

– Atdheu është zemërgjerë, ai na i fal edhe mëkatet tona, dhe të të tjerëve, vetëm e vetëm që njerëzia të jenë mirë.

– Atdheu hera-herës na kujton: Kujdes të korrat!

– Atdheu është ajo gjë që të mungon sa herë që thua me krenari “I am Albanian”.

– Atdheu hap punë, shpresë dhe jo sherre.

Sigurisht që edhe Atdheu ka një cak, ka një limit deri në të cilin mund të na falë mëkatet. Mjaft na ka duruar! Më e para nga të gjitha është se ne duhet të jemi më kokunjur në krenarinë tonë të pabazuar në themel.

Është bazike, nisur nga historia e kulturave njerëzore, që popujt që arrijnë të njohin veten e tyre, njësoj si njerëzit, e kanë jetën më të mbarë, përkundrazi, popujt, që merren me lapidarë, himne, simbole lloj-lloj dhe aspak me thelbin e gjësë, ahere atyre do t’u duhet një rrugë e gjatë drejt përparimit.

Sido që të jetë: Rroftë Atdheu ynë! Kjo për ne. Por rrofshin të gjithë për atdhetarët e tjerë!

Shkup, probleme me zbatimin e marrëveshjes së Prespës

Përpjekjet e qeverisë së Maqedonisë së Veriut për të riemërtuar statujat publike të figurave historike, bazuar në një marrëveshje me Greqinë fqinje, kanë pasur një fillim të vështirë.

Gjatë natës, si pasojë e disa akteve të vandalizimit, u hoqën pllakatet e instaluara të enjten në tre statuja në Shkup, të mbretit të lashtë grek Aleksandrit të Madh dhe familjes së tij, të cilat sqaronin se ato i përkasin historisë antike greke. Një prej pllakateve të hequra u rikthye më vonë gjatë ditës së premte. Deri tani nuk është bërë asnjë arrestim.

Greqia ka akuzuar për një kohë të gjatë vendin fqinj, që më parë quhej “Maqedoni”, se përpiqej për të përvetësuar kulturën e lashtë greke si dhe për pretendime territoriale ndaj pjesës veriore të Greqisë.

Shkupi i ka mohuar këto pretendime, por në të njëjtën kohë qeveria e mëparshme, konservatore ngriti disa statuja të Aleksandrit të Madh dhe familjes së tij në zona të njohura publike.

Në një zhvillim të rëndësishëm, me qëllimin për të normalizuar marrëdhëniet pas rreth 30 vitesh, vendi u riemërtua këtë vit si Maqedonia e Veriut. Nga ana tjetër Greqia ra dakord ta mbështesë atë në proceset për integrim në NATO dhe Bashkimin Evropian.

Rreth 10 statuja në të gjithë Maqedoninë e Veriut po emërtohen sërisht.

Zëri i Amerikës – Tiranë: Ndahet nga jeta studiuesi dhe publicisti i njohur Fatos Baxhaku

Fatos Baxhaku

Komuniteti shqiptar i shtypit është në zi në Shqipëri për publicistin e njohur Fatos Baxhaku, i cili humbi jetën të premten në moshën 55 vjeçare nga një sëmundje e rëndë dhe e gjatë. Pas përfundimit të studimeve në Universitetin e Tiranës për Histori në fund të viteve 1980, zoti Baxhaku u përfshi thuajse plotësisht si gazetar e analist në shtypin e ri të sapokrijuar në fillim të viteve 90.

Në fushën profesionale ai la të botuara dy studime në gjermanisht “Struktura e popullatës dhe kufitjë etnikë mes shqiptarëve, serbëve dhe maqedonasve në gjysmën e dytë të shekullit XIX dhe fillim të shek XX”, Vienë 1994 dhe “Themeli i shoqërisë në Shqipërinë veriore. Dëshmi dhe kërkime të konsujve dhe studiuesve austriakë”, Vienë 1996.

Gjatë tranzicionit, Fatos Baxhaku u bë shpejt i njohur për punën voluminoze në shtypin e shkruar si reporter i thjeshtë, redaktor dhe drejtues redaksie në gazeta, revista dhe televizione të ndryshme vendase.

Zoti Baxhaku u bë veçanërisht i njohur me serialin e dokumentarëve televizivë “Tunel”, një cikël disavjeçar kronika udhëtimesh të autorit nëpër Shqipëri, ku ai raportoi për jetën e njerëzve të thjeshtë në çdo cep të vendit, traditat, historinë dhe të përditshmen e tyre.

Pasioni për historinë dhe gazetarinë e shtynë zotin Baxhaku të botojë një seri librash të tjerë me studime dhe reportazhe si “Gur”, Tiranë 2008, “Në Mirditë & Rreth e Rrotull”, Tiranë 2009, “Roje: Bestytni shqiptare të Shekullit XXI”, Tiranë 2012, “Çadra e Kuqe”, Tiranë 2013, “Gra të Përgjithshme” Tiranë 2014.

Ai përgatiti prej udhëtimeve të shumta edhe një seri guidash turistike për qytetet historike si Lezha, Berati, Elbasani, Vlora, Gjirokastra, Pogradeci, Saranda, Shkodra, Korça, Durrësi.

Gjatë angazhimit afro 30 vjeçar në botime dhe publicistikë, zoti Baxhaku ishte edhe pedagog dhe mentor i disa breza studentësh të gazetarisë së shkruar dhe televizive, të cilët po e nderojnë sot mësuesin e tyre me një mori vlerësimesh.

Për largimin e parakohshëm nga jeta të Fatos Baxhakut dhanë vlerësime e komente publike edhe përfaqësuesit më të lartë të shtetit, politikës dhe qarqeve akademike shqiptare.

Kolinda, presidente e përjetshme e Kroacisë – Nga Prof.Dr.Mehdi HYSENI

Barometri diplomatik

 

 Sepse Kolinda Grabar Kitaroviq, pas  ish-presidentit të ndjerë të Kroacisë Dr. Franjo Tugjman (1999) me vizionin, me vendosmërinë, me politikën dhe me diplomacinë e saj të përqëndruar në mbrojtjen e interesit të përgjithshëm të kombit kroat dhe të Republikës së Kroacisë, ia arriti që ta shpëtojë Kroacinë nga detugjmanizimi serbomadh millosheviqian (2000-2019).

Kjo është merita e saj më e madhe deri tani si presidente e suksesshme dhe e merituar e Republikës së Kroacisë. Këtë, do të duhej që populli kroat ta zgjedhte presidente të përjetshme të Kroacisë, sepse brenda katër viteve të shkuara (2015-2019) dëshmoi aftësinë politike e diplomatike, guximin, diturinë, sakrificën, dashurinë dhe besënikërinë ndaj popullit liridashës kroat dhe ndaj interesave vitale të tij dhe të shtetit të pavarur dhe sovran të Kroacisë, të themeluar nga sakrifica, nga gjaku i qindra e mijëra dëshmorëve dhe heronjve kroatë me liderin-strategun udhëheqës politik, diplomatik dhe ushtarak, presidentin e tyre, Dr. Franjo Tugjman.

 

Kolinda Grabar Kitaroviq-fat i madh për Kroacinë

Presidenti i parë historik i Kroacisë së pavarur, demokratike dhe sovrane (1990-1999) Dr.FranjoTugjman, kroatëve ua ka lënë këtë amanet historik, politik, kombëtar dhe atdhetar : “ Të dashur vëllezër dhe motra kroate, kemi me çka ta ndërtojmë historinë tonë, kemi  përse të jemi historikë. Pra, ta ruajmë këtë që kemi krijuar. E dimë se fati ynë është vetëm në duart tona. Le të rrojë Kroacia jonë e  vetme dhe e përjetshme

 

Rođen dr. Franjo Tuđman, prvi hrvatski predsjednik

 

Rođen dr. Franjo Tuđman, prvi hrvatski predsjednik

Kao antifašist, vojnik, a poslije znanstveni istraživač, dr. Tuđman je i pod cijenu sudskih progona godinama upo…

 

Pas vdekjes së themeluesit-presidentit të Kroacisë, Dr. Frano Tugjman (1999), 16 vjet  më pas, pikërisht më 2015, presidente e Kroacisë u zgjodh Kolinda Grabar Kitaroviq.

Ky ishte një fat  i madh  për kombin kroat dhe për Kroacinë e lirë, demokratike, të pavrur, sovrane dhe paqësore, se  me t’u zgjedhur presidente, Kolinda Grabar Kitaroviq ia arriti që t’i betonojë  të gjitha përpjekjet politike, propagandistike dhe diplomatike  serbomëdha për detugjmanizimin-serbizimin e Republikës së Kroacisë. Kjo është fitorja më e madhe e politikës kombëtare dhe demokratike racionale dhe paqësore e presidentes kroate Kolinda Grabar Kitaroviq brenda mandatit të saj të deritashëm (2015 – 2019).

Kjo është pasuesja më besnike, autentike, mendjehollë, largpamëse, e ditur, e vendosur dhe krenare, që ndjek rrugën revolucionare çlirimitare kombëtare dhe shtetërore, demokratike dhe paqësore të themeluesit-presidentit të parë të Republikës së Pavarur dhe Sovrane të Kroacisë, Dr. Franjo Tugjman. Kjo është fati i popullit kroat dhe i Kroacisë së pavarur të Tugjmanit, i cili e deshi dhe e jetësoi lirinë dhe pavarësinë  e Kroacisë dhe të kombit kroat, duke ia thyer kurrizin-duke triumfuar mbi agresionin dhe gjenocidin serbomadh (1990-1995).

Ndryshe, Kroacia e themeluar me gjakun e heronjve dhe të dëshmorëve kroatë në luftën  e drejtë mbrojtëse me Dr. Franjo Tugjman në krye (presidenti i parë historik i Kroacisë,1990-1999), në kohë paqeje, sistematikisht dhe institucionalisht, do të rrezikohej nga politika kolonizuese serbo-sllave e Serbisë së Madhe sikurse këtu e 72 vite më parë (1918-1990) kinse në ermër të “mbrojtjes” së të drejtave dhe lirive të minoritarëve serbë në Kroaci.

Vakumin politik nacional dhe shtetëror të Tugjmanit e zëvendësoi doktrina e politikës shoviniste serbomadhe e detugjmanizimit në Kroaci (1999-2015).

 

Sidomos pas vdekjes së presidentit Franjo Tugjman, në format më perfide të veprimeve politike dhe propagandistike të liderëve politikë serbomëdhenjë dhe proserbë në Kroaci përmes partive politike të “moderuara” siç ishte  Partia Social Demokratike (PSD-ja) e Ivica  Raçanit dhe  Partia e Pavarur Demokratike Serbe (PPDS) e Milorad Pupovcit, si dhe e disa liderëve të partive të tjera “partizane” minore, mbështetëse të tyre, shpërfaqën rezervat, dyshimet, urrjetjen , alergjinë dhe mospajtueshmërinë ndaj koncepteve të strategjisë mbrojtëse të doktrinës çlirimtare kombëtare dhe liridashëse të  HDZ-së, përkatëtisht të themeluesit dhe të kryetarit të saj historik, Dr. Franjo Tugjman, me moton se  Tugjamni  “ishte fajtor”  për  “spastrimin”  dhe shpërnguljen e minoritarëve serbë nga Kroacia, me rastin e ndërmarrjes së operacioneve luftarake kundër okupatrëve çetniko-fashistë serbomëmedhnjë, të njohura me emrin “OLUJA”  (STUHIA), më 1995.

 

Përzierja e Serbisë në çështje të brendshme të  Republikës së Kroacisë

 

Fatkeqësisht, mosndëshkimi i 3 gjenocideve të Serbisë nga ana bashkësisë ndërkombëtare, Serbia, edhe sot, në kohë paqeje (2019) nuk ndihet fajtore e as përgjegjëse për 3 agresionet dhe gjenocidet e saj ndaj kroatëve, myslimanëve boshnjakë dhe shqiptarëve, por vepron në rolin e “viktimës”, duke u përzier në çështje të brendshme, pikësëpari të Kroacisë, të cilës orvatet t’i diktojë dhe t’ia imponojë  vendimet e saj politike se, çfarë duhet  shteti dhe populli kroat të konsiderojnë si vlera të tyre historike, nacionale dhe shtetërore, duke ua kontestuar dhe mohuar edhe  fitoren  e çlirimit përfundimtar të Kroacisë, të kurorëzuar përmes aksionit luftarak gjithëkombëtar dhe  gjithështetëror mbrojtës(domovinski rat), të njohur me emërtimin ”OLUJA”- STUHIA, 1995.

-Kontestimi i kësaj fitoreje nga ana e Beogradit zyrtar dhe nga forcat regresive nacionaliste dhe shoviniste serbe brenda  minoritet serb në Kroaci me Milorad Pupovac në krye dhe me kuislingët serbosllavë, pas vdekjes së presidentit historik, Dr.Franjo Tugjman (1999) nxori në sipërfaqe projektin “Detudjmanizacija Hrvatske” (Detugjmanizimi i Kroacisë). Ky projekt famëkeq antikroat  serbomadh ka për qëllim  mohimin dhe vënien në pikëpyetje të luftës dhe të vlerave çlirimtare kombëtare mbrojtëse të popullit kroat kundër agresorit dhe okupatorit çetniko-fashist serb (1990-1995).

 “Stuhia”  ishte ndëshkimi dhe përgjigjja legjitime agresionit  ushtarak serbomadh ndaj Kroacisë

 

Kjo ishte kuintesenca  dhe kurora vlerore e fitores së të gjitha betejave të luftës së drejtë mbrojtëse çlirimtare kombëtare dhe ushtarake të Kroacisë kundër okupatorit çetniko-fashist serb, i cili duke vrarë kroatë civilë, ia arriti ta formojë njëfarë republike fantome , të vetëquajtur “Republika Srpska Krajina” me kryeqytet Kninin brenda territorit të Republikës së Kroacisë.

Mirëpo, kjo farë republike serbe ,  de facto dhe de jure ishte agresion dhe përzierje direkte dhe indirekte e Serbisë në punë të brendshme të Kroacisë, e cila brenda një kohe të shkurtër në saje të luftës çlirimtare të forcave ushtarake  kroate, u hodh në erë si kulla prej letre, ku fatin e saj përjetësisht e vulosi  aksioni luftarak “Stuhia” me  gjeneralët dhe me ushtrinë e saj fitimtarë kroatë mbi agresionin  pushtues serbomadh(1991-1995).

 

   Sipas tandemit Vuçiq-Daçiq, “velikasrpska agresija, prazna reç” !?

 

-PO, atëherë, pse forcat serbe pushtuan dhe dogjën rrafsh me tokë Vukovarin e Kroacisë, duke mos kursyer as qendrën spitalore me personelin dhe me pacientët e tij?

-Ishte kjo “prazna rec” dhe “floskulë” e propagandës kroate, Jo, assesi, kjo ishte “vojna, paravojna i policijska velikosrpska agresija i klasican genocid” ndaj popullit civil kroat dhe ndaj shtetit të pavarur dhe sovran të Kroacisë.  Këtë tragjedi e ka parë tërë Evropa dhe tërë bota në rrjetet televizive dhe sociale të përbotshme, përpos popullit serb në Serbi, i cili ishte mbyllur si “zogu në kafaz” nën bllokadën dhe në terrinën totale të inoformimit medial (TV, radio, gazeta, revista etj.) të regjimit policor-ushtarak të Slobodan Milosheviqit, që serbët i ushqente vetëm me informacionet e cenzuruara serbomëdha të Agjencisë fashsitoide “Tanjug”, RTS  dhe gazeta “Politika” etj., që dezinformonin për “fitoret e mëdha” të bandave paramilitare, militare dhe policore në frontet e ndryshme në territoret e Kroacisë, të Bosnjës dhe të Kosovës (1991-1999).

Kjo  “ishte e vërteta” e  3 agresioneve dhe e 3 gjenocideve serbomëdha, të cilën me paturpësinë më të madhe, edhe sot, pas 30 vitesh e politika zyrtare serbomamdhe dhe serbomëdhenjtë  e mbrojnë këtë të “vërtetë si fitimtarë” në tokat e huaja, duke mos u penduar fare dhe, duke mos kërkuar falje kolektive për krimet e gjenocidit  ndaj kroatëve, myslimanëve boshnjakë dhe ndaj shqiptarëve në Kosovë.

Pra, sa ia vlen, kur edhe pas 30 vitesh agresionin dhe gjenocidin serbomadh nuk e pranojnë liderët politikë drejtues të Serbisë, duke u “justifikuar” se as në Kroaci, as në Bosnjë e as në Kosovë nkishte “agresion” dhe “gjenocid” serb, por vetëm “luftë civile” !?

Mirëpo, faktet dhe argumentet flasin ndyrshe, viktimat  flasin vetë, të zhdukurit, shkatërrimet masive të shtëpive dhe të vendbanmimeve kroate në Kroaci, në Bosnjë dhe në Kosovë dëshmojnë brutalitetin e agresionit dhe të gjenocidit serbomadh ndaj kroatëve, myslimanëve boshnjakë dhe shqiptarëve (1990-1999).

Pavarësisht nga propaganda, politika dhe diplomacia e  liderëve të sotëm të Serbisë (Vuçiq, Daçiq, Vulin etj.), duke mos pranuar të vërtetën e krimeve  të agresonit gjenocidal serb ndaj kroatëve, myslimanëve boshnjakë dhe shqiptarëve, -agresioni pushtues serbomadh  nuk ishte “floskulë”- “fjalë boshe” siç thotë me paturpësi presidenti aktual  i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, si dhe nuk ishte “najveca lazh” siç gënjen ministri i Jashtëm i Serbisë, Ivica Daçiq, por ishte vërtet “VELIKOSRPSKA AGRESIJA “ kundër kombit kroat dhe kundër Kroacisë, që zgjati 5 vjet (1991-1995), ku mori shumë viktima kroate :   “13.914 prej tyre 8257 luftëtarë dhe 5657 civil֝ë, si dhe 1093 persona  evidencohen si të zhdukur” sipas evidencës së  “HMDCDR” të Kroacisë.

 

  E vërteta e vetme e hidhur-as në Kroaci, as në Bosnjë e as në Kosovë nuk ka pasur luftë civile

 

“Sot (2017) si nënkryetar  i Qeverisë së Republikës së Kroacisë dhe si Ministër i Mbrojtjes, por edhe si gjeneral i Ushtrisë fitimtare të Kroacisë, dëshiroj t’i vë në dijeni të gjithë, se nuk ekzistojnë DY TË VËRTETA, POR VETËM NJË. Republika e Kroacisë nuk ka zhvilluar  kurrfarë ‘lufte qytetare’, POR luftë të drejtë mbrojtëse-DOMOVINSI RAT kundër  agresionit brutal serbomadh. Ushtari kroat ka luftuar brenda kufijve  të Republikës së Kroacisë për të fituar lirinë dhe paqen dhe, në këtë luftë të imponuar jemi mbrojtur dhe kemi fituar. “ (DAMIR KRSTIČEVIĆ SPUSTIO SRPSKOM MINISTRU ‘Ne postoje dvije istine, ovdje nije bilo građanskog rata, mi smo se borili unutar svojih granica za mir’).

 

Nuk ka dyshim se, Serbia ka kryer 3 agresione dhe 3 gjenocide (1990-1999), mirëpo, shteti serb deri tash nuk ka pranuar se ka kryer këto akte të dënueshme , antinjerëzore, antiligjore dhe anticivilizuese kundër popujve kroatë myslimanë boshnjakë dhe kundër popullit shqiptar në Kosovë (2000-2019).

-Thjesht, nuk i ka pranuar dhe, as që do t’i pranojë ndonjëherë këto krime kundër njerëzimit, për shkak se Serbia asgjë nuk ka humbur sa i përket statusit të saj si subjekt juridik ndërkombëtar, duke qenë se është e kënqur me mospërjashtimin e saj nga Organizata e Kombeve të Bashkuara (edhe pse i ka kryer 3 agresione ushtarake dhe 3 gjenocide mbi popujt e pafajshëm kroatë, myslimanë boshnjakë dhe shqiptar, gjatë viteve 1990-1999).

Vështruar në aspektin  juridik ndërkombëtar, Serbia si anëtare e OKB-së, pikësëpari ka shkelur  Nenin 2 të Kartës së Kombeve të Bashkuara , ku sipas  7 pikave të tij, rigorozisht  janë të ndaluara dhe të dënueshme rrezikimi i paqes dhe i drejtësisë ndërkombëtare, si dhe kërcënimi me force dhe  përdorimi i forcës, siç janë agresioni dhe ndërhyrja kundër tërësisë territoriale të cilitodo shtet të pavarur dhe sovran.

Edhe sipas së drejtës ndërkombëtare, edhe sipas Kartës së Kombeve të Bashkuara, edhe sipas Konventave të Gjenevës (1949; 1969…) etj., kjo ndërhyrje e Serbisë me Slobodan Milisheviqin në krye, ishte agresion direkt kundër Kroacisë. Mirëpo, në këtë rast, për çudi, nuk intervenoi as OKB-ja, as BE-ja, edhe pse Serbia, pa asnjë të drejtë historike dhe ligjore pati formuar një shtet të ri serb-republika srpska krajina brenda shtetit fqinjë-Kroacisë. Kjo tolerancë e  OKB-së ndaj Serbisë agresore dhe pushtuese të territorit të Kroacisë, është në kundërshtim flagrant me parimet dhe me qëllimet e Kartës së Kombeve të Bashkuara, sepse duke vrarë  popullatën civile kroate, duke djegur dhe rrënuar shtëpi dhe vendbanime të panumërta, duke vjedhur dhe plaçkitur pasurinë e qytetarëve koratë, si dhe duke bombarduar objekte civile, spitale, shkolla e kisha etj., siç ishte edhe gjenocidi serb në Vukovar…etj., Serbia me aktet e saj agresive pushtuese rrezikoi jo vetëm Kroacinë, Ballkanin, por edhe  sigurinë dhe paqen në Evropë.

Edhe pse, në këtë rast Serbia si anëtare e OKB-së bëri 3 agresione dhe 3 gjneocide, KS-ja nuk vuri në zbaim të menjërhershëm  Nenet: 39, 40, 41dhe 42 (KREU VII) të Kartës së OKB-së,  sipas  të cilave, ligjërisht dhe ushtarakisht, do të duhej të ndëshkohej dhe sanksionohej  Serbia për 3 agresionet dhe për 3 gjenocidet e saj ndaj Kroacisë, Bosnjës dhe Kosovës (1990-1999).

Madje, jo vetëm kaq, OKB-ja, në bazë të Kartës së saj, do të duhej ta përjashtonte Serbinë nga radhët e saj, sepse si shtet agresor dhe gjenocidal nuk ka asnjë të drejtë ligjore të jetë anëtare e Kombeve të Bashkuara.

Kjo do të ishte  mbrojtja e sigurisë, e rendit, e drejtësisë ndërkombëtare, e humanizmit,  e paqes, e demokracisë dhe e bashkëpunimit  si vlera universale botërore.

“Zabrana Oluje” është kërcënim dhe provokim koherent nga pozita e politikës së forcës  serbomadhe !

Ky kërcënim  i politikës serbomadhe nënkupton se, edhe sot(2019) Serbia ëndërron të përzihet në punë të brendshme të Kroacisë, ky fenomen absurd, por edhe shumë i rrezikshëm për unitetin, sigurinë dhe paqen, si duket ka   “lëshuar rrënjë dhe lozë” tek ekstremistët serbomëdhenjë në Koraci, që nga vdekja e Tugjmanit (1999).

Kjo strategji kundër qenies së shtetit të pavarur dhe sovran kroat ka karakter afatgjatë me moton  “e butë demorkatike” serbomadhe të ashtuquajtur  “DETUGJAMNIZIMI” (DETUDJMANIZACIJA ) kinse në “dobi” të gjithë qyetarëve të Kroacisë dhe të “demokratizimit” të Kroacisë !?

Ky është mashtrimi, manipulimi dhe gënjeshtra më e rafinuar politiko-propagandistike serboamdhe, që haptazi dhe fshehurazi ka  në shënjestër rrënimin dhe asgjësimin urgjent sistematik dhe institucional të vlerave vitale kombëtare dhe shtetërore të Kroacisë së pavarur dhe sovrane të popullit liridashës kroat.

Mirëpo, populli kroat, as politika, as shkenca, as propaganda, as diplomacia, as kisha katolike e as subjektet e tjera shoqërore etj., me asnjë çmim mashtrues, nuk do të duhej të lejonin dot “DETUGJMANIZIMIN” SERBOMADH, që pas tij fshihet  retushimi dhe shlyerja e historisë dhe e luftës heroike dhe të lavdishme çlirimtare   dhe atdhetare kroate kundër agresorit serbomadh (1990-1995).

DASMA E BESOS – Tregim nga HAMIT TAKA

 

– Ah, ç’qe ky ekskursioni sot! Falë drejtorit, thyem pak atë rutinën e përditshme, – tha Linda, e vetmja mësuese nga qyteti në shkollën e mesme, pasi kishim lënë prapa kalanë e Gradishtës në lagjen Bulkaj të Peshkopisë së sotme.

-“Juve u bëri mirë se thyet rutinën

Mua më bëri mirë se u takova me Dinën”- E sajoi aty për aty një dyvargsh Besi.

– Dinën? – u hodh Marjola.

– U takova me Kostandinën, mama Marjola, sekretaren e komitetit ekzekutiv nga Gjirokastra. Po unë e thërras Dina, nga një këngë që është kënduar dikur. Ma bëri trëk në zemër. Ka një këngë edhe për këtë. Një vajzë si ajo,  aman o zot, është e zonja ta nxjerrë burrin edhe nga skutat më të errëta të ferrit.

– Ç’ne ti me Dinën, a t’u mbylltë?…Kaq keq ju paska zënë?

– Për atë vajzë jam gati të hidhem në zjarr.

– O Perëndi! Mos keni ndërmend të martoheni?

– Po, fill sa të fillojmë pushimet verore.

Marjola u kthye nga Raqi.

– Po fol, mo Raqi, ti e di e s’na ke thënë?

– Mos u ngut, kolege,  jo me Dinën, me vajzën e drejtorit, – sqaroi Raqi .

– Me kë, mo, me atë të voglën?

– Jo, jo, mama Marjola, me të madhen, – i pëshpëriti në vesh Raqi.

Nëndrejtoreshë Marjolës nga Korça djemtë i thonin “mama”, se kishte gjashtë vjet në rrethin e Peshkopisë dhe ajo u thoshte “bir”. Ajo prishi buzët, sikur t’ia bënte “pëf!” Besi e lexoi shpërfilljen e saj dhe, si përgjigje për të, madje edhe për të tjerët, tha ashtu në hava:

– Ajo nuk është e lumtur këtu. Kam frikë se i ati nuk e trajton si duhet. Nganjëherë më duket, madje, se ajo do të martohet me mua, vetëm që të shpëtojë nga ky vend. Ama, tani që takova atë të uruarën, Dinën, nuk më bën zemra as për t’u martuar, as për të vdekur, – tha Besi diçka si me humor                                                                                          .

Marjola, duke e ndjerë gafën që bëri, ndërroi temë dhe i pëshpëriti Raqit:

– Di gjë ti, ka kohë që ka vdekur burri i Kostandinës?

– Jo, po pse më pyet?

– Ashtu kot.

– Përderisa i biri i saj është 13 vjeç, kaq i bie në klasë të shtatë, apo jo, babai e ka lënë nëntë vjeç, duhet të ketë katër vjet, – arsyetoi Raqi.

– Të paska zënë, më duket, edhe ty, – i tha ajo.

-Gjepura!

– Dhe keq bile.

– Jo, ç’ne.

-Të ka rënë në kokë që ç’ke me të.

– Ehu!

– Epo, pranverë, lëvrin gjaku.

– Mjaft tani, mama Marjola

– Si, nuk të janë shpejtuar të rrahurat e zemrës?

– Aspak.

– Nuk ndien një si pikëllim të ëmbël?

– Ç’janë këto!

– Nuk ndien të dridhura, nuk e di se çfarë?

– Hiç fare.

– Gënjeshtar! – briti  Marjola. – Nuk ia hedh dot ti një mamaje korçare.

Pasoi një heshtje tjetër e gjatë.

– Marjola, – tha më në fund Raqi, – e di që mbase ke të drejtë?

Të hënën, pa filluar mësimi, Raqin e thirri drejtori,  profesor Boriçi. Kishte veshur një xhaketë dopiopet, paksa më të gjatë se përmasat e trupit të tij. Në çastin kur dëgjoi  të trokiturat te dera,  u ngrit nga karrigia dhe filloi ta drejtonte me duar pas kofshëve, para se të thoshte “hyr!”. Raqi, sa shtyu derën, vuri re se drejtori dukej i shqetësuar dhe i plakur.

-Shoku Raqi, – zuri t’i thoshte, – sot në mëngjes mora një goditje të fortë, madje dy do të thosha. E para ishte vërtetë e pakëndshme, por jo e papritur. Kolegu juaj Besimi, pra, Besi, siç i flisni ju, nuk është ashtu si e njohim ne, ai ka probleme me biografinë, të cilën na e ka fshehur.

Raqi nisi diçka të thoshte, sigurisht në mbrojtje të Besit.

– Mos më ndërpre,të lutem, shoku Raqi. Për ato që të thashë ka prova që nuk lënë asnjë dyshim për përgjegjësinë dhe fajësinë e tij, pra ai ka kryer një krim, ju po deshët quajeni veprim, të cilin unë nuk jam i zoti as ta kuptoj, as ta justifikoj.  Nuk është nevoja t’ju tregoj hollësira. Karakterin e tij të dobët të këtij njeriu unë e pata vënë re që në fillim të njohjes sime me të dhe nuk kam dyshim se edhe ju, si djalë i zgjuar dhe i ndjeshëm që jeni, duke jetuar kaq kohë me të dhe e keni njohur nga afër, do ta keni kuptuar këtë gjë. Por unë kisha shpresuar, madje isha i bindur, se nuk do të paraqitej nevoja për t’i bërë një diskreditim në kolektiv, i cili pas pak do të bëhej publik, gjë kjo fort e pakëndshme për ne.

Sidoqoftë nuk është kjo kryesorja. Gjatë karrierës sime të gjatë pedagogjike kam pasur të bëj me mjaft raste të ngjashme. Ajo që më shqetësoi dhe më dëshpëroi , aq sa s’jam në gjëndje t’jua shpreh, është njoftimi  që m’u bë nga ana e vajzës se ata paskan ndërmend të martohen. Këtë as që e prisja. Mendoj se nuk e kisha hak një poshtërim të tillë. Po jua themë këto, shoku Raqi, sepse për aq kohë sa ju kam njohur, kam krijuar bindjen se e meritoni tërë respektin dhe besimin tim.

Drejtori nxorri nga xhepi një shami të kaltër, shfryu hundët i mallëngjyer dhe vazhdoi:

Kuptohet, shoku  Raqi, se Besimi nuk është aspak njeriu që do të kisha zgjedhur unë për dhëndërr. Do t’ia kisha falur edhe këmbët e shtrembëra, edhe leshrat e gjata si paruke, pasi i ka grënë veshin qeni që në fëmini, çoroditjen morale dhe tiparet e neveritshme. Mund t’i kisha falur madje edhe fjalorin jo etik që përdor me nxënësit e kolegët, mjaft që të ishte pak i mirësjellur. Ju lutem të mos më merrni për snob. Ju mbase keni vënë re tek unë një farë paragjykimi për sa u përket njërëzve që vijnë nga shtresat e ulëta e të pakënaqurve. Kjo mund të jetë edhe e vërtetë. Për mua kjo gjë ka rëndësi të madhe. Dua t’ju themë se edhe vetë  jam martuar dikur me një grua nga shtresë e ulët, por kjo është tjetër gjë. Ama sot ne kemi përparuar dhe fëmijët tanë duhet të emancipohen e të zgjedhin partner të denjë nga shtresa e vet. Po nejse, u larguam ca nga tema.

– Më fal, shoku drejtor, por Besi nuk më duket kaq djalë i keq. Ato që përmendni ju, këmba, flokët, biografia nuk varen nga ai, – bëri një ndërhyrje të sikletshme Raqi.

– Dakord, dakord, ju keni një farë të drejte, por ai le të shkojë të gjej shoqen e vet, jo vajzën time, se nuk e meriton fare, – u përgjigj drejtori dhe pastaj e mblodhi pak veten.

– Ja se ç’dëshiroja t’ju thosha, shoku Raqi: bisedova me atë fatkeqen, time bijë, dhe arrita në përfundimin se ajo nuk ndien ndonjë gjë të madhe për Besimin. Ç’është e drejta më duket e pamundur që vajzat e mia ta ulin veten deri në këtë shkallë. Po nuk e di për ç’arsye ajo ka një dëshirë të papërmbajtur për t’u martuar me kë të jetë… Natyrisht, unë do të isha i gatshëm ta bëja pjestar të familjes sime dhëndërrin tim të ardhshëm, në rast se ai do t’më pëlqente. Të ardhurat që siguron familja ime, normalisht nuk bien poshtë mesatares, falë edhe kontributit që jep  shoqja Rahmie në ekonomisjen e shtëpisë. Pra, kalojmë shumë mirë. Duke qënë nëpunës edhe dhëndërri im, qoftë edhe i thjeshtë, ne renditemi ndër familjet e rangut të mesëm dhe me mirëqënie të lartë ekonomike. Në se është nga fshati, siguron edhe qytetin. Peshkopia është qytet i kategorisë së parë. Eshtë një perspektivë që plot të rinj do t’i joshte, apo jo? More le të ishim edhe pak më poshtë, por biografinë, nuk mund ta falim… Prandaj, shoku Raqi, duke e parë çështjen nga ana praktike, pa paragjykime, më kuptoni, thjesht dhe pastër, duke i marrë gjërat siç janë dhe duke i vlerësuar faktet siç u takon, mendova se mos ju, mbase, mundet, që…nuk di apo shprehem qartë?

– Jo, shoku drejtor, – tha Raqi, – kjo më duket e pamundur. Nuk dua të tregohem i pasjellshëm, po… në të vërtetë… më duket…

– Nuk keni pse të kërkoni ndjesë, biri im, s’është nevoja, ju kuptoj. Ma merrte mendja se kështu do t’më përgjigjeshit. Atëherë s’kemi ç’të bëjmë, do të kënaqemi me Besimin. Besoj se është e kot t’ia bëj këtë ofertë… atij të matematikës.

-U jam shumë mirënjohës për dashamirësinë që treguat për mua, profesor Boriçi,  – tha Raqi, duke iu shmangur pyetjes së fundit të drejtorit.

– Jo, jo, mos më falënderoni, kolegu Raqi. Dasma do të bëhet në fund të qershorit, domethënë sapo të kemi mbyllur me sukses vitin shkollor. Nuk është ndonjë gjë zyrtare ajo puna e biografisë, një letër nga fshati është. Sigurisht kolegët janë të ftuar. Mund t’i thoni Besimit po ta takoni. Me të dua të kem të bëj sa më pak të jetë e mundur.

Raqi u kthye në sallën e mësuesve dhe komunikoi fjalët e drejtorit.

– Të trashëgoheni! – nxituan kolegët ta uronin pothuajse njëzëri.

– Bre! Bre! – ia bëri Besi. – Ta marrë djalli! Si ndodhi kjo punë fët e fët! Si m’u qepën mua, një mistrec me xhufkë, i krisur, i shëmtuar i pahairit, ama më i dituri nga të diturit! Ha-ha!… Kisha akoma shpresë se mos e anulonte të shkretën.

Kolegët shtangën nga ky monolog. Besi e vërejti këtë dhe, duke u drejtuar drejt tyre, tha me entusiazëm:

–  Atëherë, u bë! Ju jeni të gjithë të ftuarit e mi. Nga familja e fisi im do të vijë vetëm babai e nëna. Që sot do të pronotoj dy dhoma dyshe në hotel-turizëm. Njëra për babanë e nënën, tjetra për nusen e dhëndërrin.

– Çfarë dhuratë do për dasmë, – u hodh Raqi ta kapërcente atë bisedë.

Besi u çel.

– Atë ahengun që na premtove mua e Tomorrit, si thua?

– Në rregull, – tha Raqi. – E lëmë për nesër atëherë.

Hotel “Korabi”, në Peshkopi, është pa fjalë hoteli më i madh në tërë Shqipërinë e Veriut. Dhomat 314, 315 u porositën dhe u parapaguan për katër netë rresht: e prëmte, e shtunë, e diel, e hënë. Prindërit e Besit mbritën në hotel ditën e prëmte, në mbrëmje vonë. Si rrallë ndonjë herë, mbase edhe të vetmen herë, u rregullua që dasma të bëhej në sallën e haje-pijes së hotel-turizmit, i cili u bë për Besin dhe prindërit e tij si shtëpia e dytë.

Të dielën, rreth orës shtatë pas dite, pritej të mbrinte në hollin e hotelit dhëndërri me nusen. Korridoret e hotelit ishin mbushur me mësues, doktorë, inxhinierë, agronomë e veterinerë, shumica nga Jugu dhe zyrtarë e ofiqarë të lartë të qytetit. Mes tyre ishte edhe Dina e admiruar prej Besit. Në momentin që, sipas zakonit, prindërit dhe motra e vogël do të shoqëronin nusen e dhëndërrin te hyrja e sallës së dasmës, ku i prisnin prindërit e dhëndërrit, ndodhi e papritura e shekullit. Besi e kishte lënë nusen dhe kishte ikur në drejtim të pa ditur. Çdo përpjekje për ta gjetur, e administruar nga kryefamiljarët e çiftit dhe nga organet kompetnte në rreth, Besit nuk iu gjet asnjë gjurmë.

Profesor Boriçi thirri Raqin.

– Shoku Raqi, më thuaj çfarë lodër po kurdis ai sharlatani, se na turpëroi fare.

Raqi mblodhi supet.

– Deri pak më parë ishte me ne, bëmë shaka mjaft. Pastaj u ngjit lart, duke na thënë: “bekojeni çiftin e ri!” Diku rrotull do të jetë.

– Do të kthehet ai si pulë e lagur, – tha me mllef drejtori dhe doli jashtë plot zemëratë.

– Nuk ka asnjë shans, të mos kthehet, – tha Liria, vajza e vogël e drejtorit.

– I gjori Besi! – tha mama Marjola. – Studimet i kishte kryer me mua.

Ndërkohë edhe Liria u shkëput nga ne.

– Të dyja janë bushtra, – tha mësuesja e gjuhës së huaj. – Do ta ketë pisk Besi me to

– Besi, – tha Raqi, gati nën zë, – është symbol i forcës jetësore.

Kjo shprehje bëri shumë përshtypje mes kolegëve. Ata vështruan njëri-tjetrin me nënkuptim.

– Ti, Raqi, di gjë për të? – pyeti Myzejeni, një punonjëse në komitetin e partisë, që mbulonte arsimin.

– Jo, ç’ është kjo pyetje? – iu përgjigj Raqi.

Të ftuarit dolën nga salla një e nga një dhe kryqëzonin vështrimet, duke nënkuptuar “ç’të bëjmë tani? Kjo s’ka më asnjë kuptim”

Salla mbeti bosh, si një shtëpi e braktisur nga lëkundjet e tërmetit.

LAGJJA VULLNETARI – Esé nga FASLLI HALITI

( Revista Nëntori nr. 11- Nëntor 1970 )

 

 LAGJJA VULLNETARI

ESE

nga

FASLLI HALITI

 

Ishim një grup shokësh.
Tha njëri:
– Ore, cili qytet ju pëlqen më shumë?
– Tirana.
– Korça.
– Durrësi.
– Shkodra.
– Vlora.
– Elbasani.
– Lushnja, – thashë unë.
– Lushnja?
– Po!

– Lushnja është fshat, fjalën e kemi për qytete…
Ishte viti 1947.
Unë u preka ahere, po Lushnja vërtet ishte fshat.
Qysh ahere u bëra tifoz. Tifoz i ndërtimeve në qytetin tim.
Hapej një themel, atje më kishe mua. Pyesja, më përgjigjeshin:

– Janë themelet e një banese.

– Janë themelet e një shkolle.
– Janë themelet e një mapoje..
– Janë themelet e një depoje grumbullimi (Depot ahere më dukeshin pallatet më të bukura të botës!
Kurse tani dua që të prishen sa më parë, se janë mu në qytet. Të prishen e të ndërtohen diku jashtë qytetit).

 


                                                  LAGJA VULLNETARE

 

 

Ishte koha e themeleve.
Kudo:
Themele.
Themele.
Themele në ndërtim, në arsim, kulturë, industri, bujqësi, shkencë.
Domethënë, Shqipëria kudo fillonte nga a-ja. Pra dhe Lushnja fillonte nga a-ja.
U ndërtua pallati i parë. Qyteti u gëzua shumë për pallatin e parë si gëzohet një familje kur i del fëmijës dhëmbi i parë. Qyteti u gëzua, po unë sikur u gëzova më shumë.
Pas daljes së dhëmbit të parë, të dytë, të tretë, të katërt, familja dhe nëna nuk e vënë më re daljen e dhëmbëve të tjerë në gojën e fëmijës.
Pas pallatit të parë, të dytë, të tretë, të katërt, të dhjetë, të njëzetë edhe ne s’e vumë më re mbirjen e pallateve. Ndërtimi i pallateve u bë i zakonshëm.
Po Pushteti Popullor s’pushon kurrë se vëni re, që nga dhëmbi i parë gjer te dhëmballa e syrit. Për partinë asgjë s’bëhet e zakonshme.
Ti vetë e ke dëgjuar partinë të thotë:
– Nuk jemi mirë me banesat!
– Ka shumë kërkesa!
– Sigurisht. Zhvillohet industria, shtohen kërkesat për banim.
– Pastaj fejohen dhe duan shtëpi.
– Shtohen dhe duan zgjerim.
– Kemi shumë për të bërë, shokë!
– Po, kemi shumë për të bërë.
Ti dhe unë habitemi.
Një ditë, motra ime, e cila ishte martuar në një qytet tjetër, zbriti nga autobuzi me të shoqin, në sheshin e qytetit.
I tha motra të shoqit:
– Shoferi na zbriti gabim.
– Pse?
– Kjo s’është Lushnja, – tha ajo.
– Lushnja, moj është.
– Jo nuk jemi në Lushnjë këtu.
I shoqi qeshi. Shoferi qeshi.
Motra ime u hutua, u habit. Edhe ty edhe mua na habisin ndyshimet e qytetit. Ne ngopemi shpejt, kënaqemi shpejt.
Po Pushteti ynë as habitet,    as ngopet e as kënaqet shpejt. Pshteti nuk shikon smaltin. Ai shikon palcën, nervin.
“Si të ndërtojmë më shumë, më shpejt?.
Kjo inisiativë u përhap në gjithë Atdheun siç përhapet blerimi kur vjen pranvera.
Nëpër lëndinat e qyteteve tona buluan themelet e para. Nga bulat e themeleve shpërthyen petalet e kuqe të mureve, nën ngrohtësinë e vrullit revolucionar të njerëzve tanë.
Edhe në qytetin tim filloi blerimi, lulëzimi i banesave të ndërtuara me kontribut vullnetar.
Në lëndinën e qytetit tim deri tashti kanë çelur si petalet e pjeshkës muret e 330 apartamenteve, për ngritjene  të cilave 250 forca derdhin djersën e tyre përditë.
– Ke qejf t’i shikosh? Eja!
– Ku ndërtohen?
– Në lagjen “Çlirimi”.
– Vetëm në “Çlirimi”?
– Edhe në “Skënder Libohova”.
Tulla, gurë, llaç, karro dore, punëtorë, mësuesë e nëpunës.
– Kush ndërton këtu?
– Ferma.
– Po atje?
– “Bashkimi”.
– Po më tej?
– SMT, Dega, Instituti bujqësor, Bonifikimi, ujrat, NILP…
– “Bashkimi” paska ecur mirë!
– Ka ecur vërtet. Në fund të tetorit ata e dorëzojnë pallatin.
Në katin e tretë të pallatit të Bashkimit valvitet flamuri i kuq tranzitor.
– Kasëm, tulla!
– Gimçe, llaç!
– Poshtë të pirët e duhanit, shoku Bimi!
– Poshtë llafet, shoku Peçi!
Tullat kërcasin. Duket sikur kërcasin lugët mbi tavolinën e shtruar në dhomat e këtij pallati.
Edhe drejtoria e ujrave ka ecur mirë.
– Po ti, Natasha?
– Ja, po punoj.
– Sot e paske radhën ti?
– Po. Çdo të mërkurë kam radhën e punës vullnetare.
– E mërkura është ditë e bukur.
Ajo qesh. Natasha është një vajzë e qeshur, e hajthme dhe me shije. Atje ku punon Natasha edhe puna bëhet me shije.
– Natasha! SMT-ja qënka para?!
– Po. Së shpejti mbarojmë. Kemi marrë angazhim.
– Po flamurin e ka “Bashkimi”!
– Do ta marrim ne.
– Ashtu?
– Ja, ta shikosh. Eja pas një jave. Eja, ë!
Natasha flet e vendosur dhe shtyn karron me llaç.
– Një pyetje, Natasha: “Pse është “Bashkimi” më përpara se ndërmarrjet e tjera?”.
– Se ka pasur furnizim më të mirë.
– S’e besoj. Të gjithë njëlloj furnizohen.
– Po, pse ahere?
– Se “Bashkimi” ka shumë të fejuar.
– Pastaj?
– Të fejuarit sikur punojnë më shumë, sikur me dashurinë e tyre e ngrejnë murin më tepër se të tjerët.
– Po edhe ne në SMT kemi të fejuar.
– Keni, po jo sa “Bashkimi”. Ju jeni më mbrapa. Prandaj edhe në ndërtim jeni më mbrapa.
Natasha skuqet. Qesh. Thotë:
– Do ta kemi parasysh…
Natasha shtyn karron me llaç. Rrota e karros kërkëllin. Më tej dy, tre, katër, dhjetë, tridhjetë e ca karro të tjera çonin llaç dhe rrotat e tyre kërkëllinin.  Befasm mua m’u bë sikur ato kërkëllima ishin zërat e fëmijëve të ardhëshëm që do të lindnin në këto pallate. Fëmijët e ardhëshëm të kësaj lagjeje të ardhme.
Në pallatin e fermës dy të rinj i çonin me vrap karrot e ngarkuara, ktheheshin, i mbushnin me llaç. Ish një vajzë edhe një djalë. Të dy punëtorë në fermë. Pyes Natashën:
– Motër e vëlla janë këtë, Natasha?
– Jo. Janë të fejuar.
– I njeh?
– Këtu në punë vullnetare i njoha.
– Kisha qejf të bisedoja me ta.
– I thërras unë.
Jo. Vemi ne më mirë atje.
– Vemi.
Natasha iu foli:
– Mjaft, moj Luljeta, se u këpute!
– Kjo më shumë punon këtu se në brigadë tha i fejuari.
– Kërkon të shkurtojë ditën e martesës, – tha Natasha.
– Ç’thua moj Natasha! – tha Luljeta. – Po jo, moj dreq, se nuk e kam për atë, po në punë vullnetare duhet punuar më shumë e më me ndërgjegje se në punën e normuar.
– Natasha më njohu me ta.
– Ne po ndërtojmë folenë tonë, – tha i fejuari i Luljetës.
– Pse vetëm ne ndërtojmë folenë tonë? Të gjithë folenë e tyre ndërtojnë, – foli Luljeta.
Tha Natasha:
– Mjafton t’ju mbyllet goja juve të fejuarve.
– Pse?
– Po ja, sa takohesh me ju dhe ju pyet se kur do të martoheni, ju menjëherë: “kur të gjejmë shtëpi. S’ka shtëpi. Keq për shtëpi”.
– Ashtu, vërtet. Po tashti shumë vetë do ta zgjidhin këtë problem. Këtu po ndërtohet një lagje e re.
– Thonë se atë ditë që do të inagurohen këto ndërtesa, do të celebrohen martesa.
– Ndoshta moj Tasha, – tha Luljeta.
– Po thonë se atë ditë që do të inagurohen këto ndërtesa, do të bëhen edhe shumë fejesa të reja, – shtoi i fejuari i Luljetës.
– Ndoshta – tha Tasha dhe u skuq.
– Luljeta, si ju duken apartamentet?
– Shumë të mira, Tasha. Janë apartamente moderne. Dhoma është e bollshme. Kuzhina, me aneks. Ka depo,  koridor të gjerë, banjo.
– Domethënë janë më të mira se ato banesat e para që u ndërtuan me punë vullnetare afër stadiumit dy vjet më parë.
– Jo më të mira, po shumë më të mira. Bile as që mund të krahasohen fare me to.
– Pse, moj Luli?
– Ato të parat u punuan shkel-e-shko. Ato janë përdhese. Këto janë 2-3 katësh.
– Ja. Eja. Futu. E shikon? Kjo është kuzhina. E sheh çfarë guzhinë? Ja, kjo e ndara këtu është aneksi i kuzhinës. Këtu vihet soba. Një perde këtu dhe soba nuk duket fare. Lavamanin e ke po aty. Në pjesën tjetër vë tavolinën, vë një minder. Në këtë qoshen këtu, bufeja. Bile, po të duash, këtu mund të vesh dhe një divan dhe një komodinë. Mbi komodinë, radio.
– Po televizorin?
– Ti Tasha tallesh tashti! Po duhet menduar vërtet edhe për televizorin. Ja, erdhi 71-shi.
– Po etazherin e librave, Luli, ku do ta vendosësh?
– Në dhomën e gjumit. E shikon? Kjo është dhoma e gjumit. Poshtë do të shtrohet me parket. Ka dritë, ë? Këtu do të vemë krevatin, këtu dollapin…
– Po krevatin e bebit ?
– Pusho, moj Tasha, çfarë dreqi që je ti! Ka kohë për krevatin e bebit.
Dalim nga apartamenti. Ndahemi me dy të fejuarit. Natasha vazhdon punën. Zhani i mbush karron, Natasha e shtyn. Karro të tjera. Makina që shkarkohen. Vazhdimisht vinë tulla nga kooperativat, vinë gurë nga gurorja. Gatuhet llaç, beton. Muret, rriten. Suvatojnë. Zëra:
– Llaç, Sadik!
– Tulla, Shokë, tulla!
– Silli këtu ato dërrasa!
– Shofer! Shkarko këtu atë çimento!
– Gëlqerë, Taqi!
– Hë, Bimi, jepi, leri fjalët.
Bimi nxehet.
– Pse vetëm unë po bëj fjalë?
Askush s’i përgjigjet. Askush nuk ka kohë t’i përgjigjet. Punojnë. I kanë dhënë fjalën partisë.
Zërat përzihen me zhurmën e makinave, karrove, tullave, transportjerëve. Është një zhurmë karakteristike kantieri. Kjo zhurmë pune do të lindë zërat e fëmijëve, këngët e fëmijëve.
Ja këtu do të luajë ajo vajza e ardhme e Luljetës; këtu do të këndojë një grup i ardhshëm fëmijësh.
Disa lenë punën. Të tjerë vinë me lopatat e tyre në dorë nga zyrat, shkollat, fabrikat, fushat. Kjo çdo ditë. Shkon tjetri me lopatën në krah mespërmes pazarit. Askujt nuk i bën përshtypje, as atij vetë dhe as njerëzve që e shohin. Lopata rri në zyrë. Mbaron tjetri punën e zyrës dhe kap lopatën.
Kjo lagje që ngrihet me punë vullnetare do të jetë e bukur. Çdo gjë vullnetare është e bukur.
Unë i shoh këta pallate sot, disa një metër, ca katër, ca një kat, dy, tre, ca me taraca, ca të tjerë gati për taracë. Sot ata janë si ata fëmijët, dy muajsh, gjashtë muajsh, një vjeç, dy. Si ata fëmijët që janë ngritur e s’janë ngritur në këmbë, por që një ditë do të ngrihen të gjithë.
Këto pallate patën një ditëlindje, prandaj pavarësisht nga gjendja e tyre e tanishme ata do të hedhin shtate të gjithë njëlloj gjer në muajin nëntor dhe do të ngrihen në këmbë.
Dikush do të ngrihet më parë. Kjo s’ka rëndësi.
Dikush do të ngrihet më vonë. Prap kjo s’ka rëndësi.
Rëndësi ka se në Nëntori, pikërisht atëherë kur pallatet dhe lagja e re do të ngrihen njëherësh si të mbinin nga dheu…

 

Lushnjë, 1970

Më 17 gusht 1932 lindi shkrimtari nobelist V. S. Naipaul

VOAL – Sir Vidiadhar Surajprasad Naipaul, i njohur gjithashtu si V. S. Naipaul (Chaguanas, 17 gusht 1932 – Londër, 11 gusht 2018, ishte një shkrimtar britanik i natyralizuar nga Trinidadi.

Ndër shkrimtarët më të mëdhenj bashkëkohorë, ai lindi në Chaguanas, një fshat i vogël në ishullin Karaibe të Trinidad më 1932 nga prindërit indianë të kastës Brahmin. Gjyshi i tij, një vendas i Indisë veri-lindore, kishte emigruar në Trinidad në shekullin e kaluar për të punuar në plantacione. Babai i tij Seepersad ishte një gazetar i Trinidad Guardian dhe autor i tregimeve të shkurtra. V. S. Naipaul u transferua në Angli në vitin 1950 ku ndoqi Universitetin e Oksfordit. Ai filloi të punojë herë pas here në gazeta të ndryshme dhe botoi romanin e tij të parë në 1954.

Jeta e tij shënohet nga udhëtimet e shumta që ai ka bërë: ai fillon të udhëtojë në vitin 1960. Më 1990 Mbretëresha Elizabetë i jep atij titullin Knight Bachelor (kalorës); tre vjet më vonë, më 1993 ai ishte marrësi i parë i çmimit të Letërsisë Britanike David Cohen dhe më 1999 mori çmimin Grinzane Cavour. Ai mori çmimin Nobel për Letërsi në 2001 për arsyen e mëposhtme: “për ndërthurjen e një përshkrimi perceptues me një ekzaminim të saktë të pakorruptueshëm, duke na detyruar të shohim praninë e historive të shtypura”.

Më 17 gusht 1974 u nda nga jeta Aldo Palazzeschi, shkrimtar i shquar avangardë italian

VOAL – Aldo Palazzeschi (Aldo Palaceski; 2 shkurt 1885 – 17 gusht 1974) është pseudonim i Aldo Giurlani, një romancier, poet, gazetar dhe eseist italian.

Ai lindi në Firence në një familje të mirënjohur, borgjeze. Duke ndjekur drejtimin e babait të tij ai studioi kontabilitetin, por hoqi dorë nga profesioni kur u dashurua me teatrin dhe aktrimin. Duke respektuar dëshirat e babait të tij që emri i familjes të mos shoqërohej me aktrimin, ai zgjodhi emrin e vajzërisë së gjyshes së tij Palazzeschi si një pseudonim.

Rrethanat e rehatshme të familjes i mundësuan atij të botonte librin e tij të parë me poezi, I cavalli bianchi (Kuaj të Bardhë) më 1905 duke përdorur pseudonimin e tij.

Pas takimit me Filippo Tommaso Marinetti, ai u bë një Futurist i zjarrtë. Sidoqoftë, ai kurrë nuk ishte plotësisht i lidhur ideologjikisht me lëvizjen dhe pati një krisje të madhe me grupin mbi përfshirjen e Italisë në Luftën e Parë Botërore të cilën ai kundërshtoi, edhe pse kaloi një periudhë të shkurtër në vijat e para, pasi ishte përfshirë në ushtri më 1916. “Periudha e tij futuriste” (afërsisht vitet 1910) ishte një kohë shumë e pjekur në të cilën ai botoi një seri punimesh që çimentuan reputacionin e tij. Më e rëndësishmja nga këto është romani i tij Il codice di Perelà i botuar në vitin 1911.


Gjatë viteve ndërluftuese, prodhimi i tij poetik u ul, pasi u përfshi në gazetari dhe vpeimtari të tjera. Ai nuk mori pjesë në kulturën zyrtare të regjimit fashist, por e gjeti veten duke punuar në revista të ndryshme. Disa prej tyre ishin: Pegaso, Pan, drejtuar nga Ugo Ojetti dhe Il Selvaggio, drejtuar nga Mino Maccari.

Në fund të viteve gjashtëdhjetë dhe fillimin e viteve shtatëdhjetë ai filloi të botojë përsëri, me një seri romanesh që rezervuan vendin e tij në avangardën e re, pas luftës. Ai vdiq më 1974 në banesën e tij në Romë.

Sot ai shpesh konsiderohet autor me një ndikim të rëndësishëm tek shkrimtarët e mëvonshëm italianë, veçanërisht ata të neoavangardistë si në prozë ashtu edhe në vargje. Vepra e tij është e shënuar fort nga “elementet groteske dhe fantastike”.

VEPRAT E BOTUARA

  • I cavalli bianchi (1905)
  • Lanterna (1907)
  • Poemi (1909)
  • L’incendiario (1910)
  • Il codice di Perelà (1911)
  • Il controdolore (1914)
  • Due imperi… mancati (1920)
  • L’interrogatorio della contessa Maria (1925)
  • La piramide (1926)
  • Stampe dell’Ottocento (1932)
  • Sorelle Materassi (1934)
  • Il palio dei buffi (1936)
  • Allegoria di novembre (1943)
  • Difetti 1905 (1947)
  • I fratelli Cuccoli (1948)
  • Bestie del ‘900 (1951)
  • Roma (1953)
  • Scherzi di gioventù (1956)
  • Il buffo integrale (1966)
  • Il doge (1967)
  • Cuor mio (1968)
  • Stefanino (1969)
  • Storia di un’amicizia (1971)
  • Via delle cento stelle (1972)