VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Komentet

50-VJETORI I “PRANVERËS SË PRAGËS”: “ATA MUND TË SHTYPIN LULET, POR NUK E NDALOJNË DOT PRANVERËN” – Nga Frank Shkreli

 

Ky vit shënon 50-vjetorin e pushtimit brutal të Çekosllovakisë nga ish-Bashkimi  Sopvjetik.  E ashtuquajtuara “Pranverë e Pragës” filloi me 5 Janar dhe zgjati deri me 21 gusht, 1968, me qëllim për të vendosur një “socializëm me fëtyre njerzore”, kur kjo lëvizje u shtyp brutalisht me pushtimin e Çekosllovakisë nga Bashkimi  Sovjetik dhe nga antarët e tjerë të Paktit të Varshavës, (Bashkimi Sovjetik, Hungaria, Polonia, Bullgaria dhe Gjermania Lindore), duke ndaluar kështu të gjitha reformat që kishin filluar në Çekosllovaki, nën udhëheqjen e politikanit reformist komunist, Aleksandër Dubçek, i cili sa po ishte zgjedhur Sekretar i Parë i Partisë Komuniste të Çekosllovakisë.  Shqipëria, (e cila teknikisht ishte ende anëtare e Paktit të Varshavës) dhe Rumania nuk morën pjesë në okupimin e Çekosllovakisë të udhëhequr nga Moska.

 

Autoritetet komuniste sovjetike kishin frikë nga kjo lëvizje liberalizimi të kryesuar nga Dubçeku në njërin prej vendeve të saj satelite të Evropës Qendrore sespse kjo lëvizje sipas tyre do të kërcënonte seriozisht regjimet komuniste në Evropën lindore, por mbi të gjitha do të kërcënonte kontrollin e Moskës mbi këto vende  satelite të saj.  Pas disa bisedimeve me autoritetet çekosllovake për tu larguar nga rfeormat e ndërmarra,  bisedime këto të cilat më në fund dështuan, Bashkimi Sovjetik vendosi të shtypte “Pranverën e Pragës”, duke dërguar në Çekosllovaki mbi një  gjysëm milion ushtarë të Paktit të Varshavës, me mjetet ushtarake më moderne të kohës, për të pushtuar vendin.  Ndonëse sovjetikët kishin paraparë se do t’a shtypnin Pranverën e Pragës për 4-5 ditë, rezistenca çekosllovake kundër pushtuesve sovjetikë dhe forcave të Paktit të Varshavës, zgjati në të vërtetë, për pothuaj 8-muaj, duke e shtypur atë përfundimisht me 21 gusht, 1968.   Shtypja e “Pranverës së Pragës” mori fund me arrestimin e Aleksandër Dubçekut, i cili më vonë u lirua, por vizioni i tij për një “Sociaslizëm me fëtyrë njerzore” në Çekosllovaki mori fund, megjithse siç është shprehur më vonë, ai mendon se, moralisht dhe politikisht, kishte dalë fitues.

 

Roli i intelektualëve dhe i medias: Aleksandër Dubçeku gjatë kësaj periudhe politike, të cilësuar si “Pranvera e Pragës”, u përpoq të bënte reforma themelore të sistemit komunist, duke lejuar pikë së pari vendosjen e shumë të drejtave për qytetarët e Çekosllovakisë nëpërmjet decentralizimit të ekonomisë dhe demokratizimit të shoqërisë në përgjithësi.  Në prill të vitit 1968, në mbledhjen e Presidiumit të Partisë Komuniste të Çekosllovakisë, Aleksandër Dubçeku njoftoi  programin e tij politikë të, quajtur “socializëm me  fëtyrë njerzore”.    Ndër liritë thelbësore që u miratuan gjatë asaj periudhe eskperimentale qeverisjeje, kryesore ishin liria e shtypit, liria e fjalës dhe liria për të udhëtuar jashtë vendit, ndër të tjera. Ishin këto ide të cilat u promovuan nga shtresa intelektuale e shoqërisë çekosllovake: nga shkrimtarët, artistët dhe gazetarët, ide këto të cilat jo vetëm që nuk u kundërshtuan por u promovuan nga Aleksandër Dubçek, ndërsa toleroi përhapjen e tyre dhe si rrjedhim, për idetë e tija liberale, ai siguroi mbështetje të madhe në radhët e medias, në qeveri dhe në mbarë shoqërinë.

 

Ishte pikërisht Lidhja e Shkrimtarëve të Çekosllovakisë ajo që vuri në sprovë se sa serioz ishte Dubceku, në lidhje me liberalizimin që predikonte, duke botuar për herë të parë në shkurt të vitit 1968, pa cenzurën e Partisë Komuniste, organin e saj letrar, Literarni Listy,  i cili deri atëherë kontrollohej nga elementë konservatorë të Partisë komuniste.  Deri në gusht të atij viti, ky organ i Lidhjes së Shkrimtarëve çekosllovakë kishte arritur qarkullimin më të lartë në Evropë — prej 300, 000 kopjesh.  Ishin pra përpjekjet për sigurimin e lirisë së shtypit, e promovuar nga intelektualët, si hapi më i rëndësishëm drejtë bërjes së reformave, orvatje këto që çuan më në fund në heqjen e plotë të censurës në Çekosllovaki, më 4 mars, 1968.  Ishte kjo hera e parë në historinë çekosllovake që në atë vend nuk kishte cenzurë dhe liria e shtypit, konsiderohet si e vetmja reformë e “Pranverës së Pragës” që me të vërtetë u zbatua, ndonëse ishte jetë-shkurtër.

 

Reformat që kishte ndërmarrë Aleksandër Dubçeku gjatë lëvizjes   së “Pranverës së Pragës” garantonin për herë të parë lirinë e shtypit, përfshirë botimet e komenteve politike dhe kritikat ndaj Partisë Komuniste dhe autoriteteve shtetërore.  Liria e shtypit bëri të mundur gjithashtu që, për herë të parë, ç’prej vesojes së regjimit komunist, t’i hidhej një sy të kaluarës historike komuniste të vendit,   sidomos gjatë periudhës së Jozef Stalinit në Rusi, përfshirë spastrimet, ekszektuimet dhe burgosjet e ish-udhëheqsve komunistë dhe anti-komunistë, të cilët ishin zhdukur nga historia e vendit.  Lidhja e Shkrimtarëve formoi gjatë kësaj periudhe liberalizimi një komision me qëllim për të hetuar persekutimin e shkrimtarëve nga regjimi komunist dhe për të riabilituar figurat e njohura letrare të vendit.  Ishte kjo periudha gjithashtu kur diskutohej lirisht mbi komunizmin dhe të metat e tij, por edhe për idetë abstrakte për kohën, siç ishin liritë bazë në përgjithsi dhe të drejtat e njeriut në veçanti.  Shpejt morën jetë botime të ndryshme të pavarura, ndërkohë që Lidhja e Gazetarëve Çekosllovakë siguroi të drejtën për tu abonuar në gazeta dhe revista nga bota perëndimore duke bërë të mundur kështu edhe zhvillimin e një dialogu ndërkombëtar, mbi situatën politike në botë dhe në vend.  Ente të ndryshme të shtypit organizonin diskutime dhe takime me shkrimtarë e gazetarë të njohur por edhe me intelektualë të tjerë, përfshirë viktimat që e kishin pësuar keq nga komunizmi.  Televizioni transmetonte takime midis udhëheqsve komunistë dhe ish-të burgosurve politikë drejtë për drejtë nga zyrat e policisë sekrete ose nga burgjet ku mbaheshin të arrestuar.  Roli i shtypit në promovimin e lirive të reja në Çekosllovaki gjatë kësaj periudhe kontriboi dukshëm që dialogu politik, përveç sferës intelektuale ku zhvillohej lirisht tanimë, të përhapej edhe në radhët e shoqërisë në përgjithësi.

 

Më kujtohet intervista e korrespondentit të Zërit të Amerikës, Xhojlin Naegele me Aleksandër Dubçekun në vitin 1988 në të cilën ai foli gjërë e gjatë për ngjarjet e vitit 1968 dhe mbi rolin e shtypit në atë lëvizje, përfshirë rolin e medias ndërkombëtare, ndërsa pranoi se gjatë gjithë kohës kishte qenë dëgjues i rregullt i Zërit të Amerikës në gjuhën çeke e sllovake.   Duke iu referuar zhvillimeve të vitit 1968, megjithë dështimin e tyre, në atë intervistë, Aleksandër Dubçeku është shprehur për Zërin e Amerikës se, duke shikuar pas në histori, “Sot e dijmë se mund të fitonim vetëm politikisht dhe moralisht.”  Megjithse “Pranvera e Pragës” u shtyp brutalisht, udhëheqsi i kësaj lëvizjeje ka deklaruar për Zërin e Amerikës, se, prap se prap, “Unë mendoj se ishte një fitore”, ka thënë ai.  Në intervistën me VOA-n në vitin 1988 — në prak të shembjes së Murit të Berlinit — Dubçeku citohet nga gazeta Nju Jork Tajms të jetë shprehur se, “Ajo që po ndodh në Bashkimin Sovjetik është mirë për demokracitë perëndimore dhe për marrëdhëniet ndërkombëtare, pasi do të ndihmojë që Bashkimi Sovjetik të largohet dal nga dalë nga militarizmi stalinist dhe nga dogmatizmi dhe sektarizmi i Brezhnjevit.”

Siç dihet, Çekosllovakia vazhdoi të mbetej nën kontrollin e Bashkimit Sovjetik deri në  Revolucionin paqësor të vitit 1989, ashtu si edhe vendet e  tjera  komuniste të Evropës Lindore, kur me shembjen e Murit të Berlinit, në vitin 1989, mori fund pushtimi sovjetik mbi Evropën Qendrore dhe Lindore.

 

Pranvera e Pragës nuk ishte një lëvizje anti-komuniste. Në të vërtetë vet Aleksandër Dubceku dhe familja e tij kishin lidhje komuniste. Ndonëse ai siguroi respektin e botës dhe ndërsa bota priste që idetë e kësaj lëvizjeje të përhapeshin anë e mbanë botës, një gjë e tillë nuk ndodhi me atë rast.  Megjithse Aleksandër Dubçek konsiderohet si njëri prej udhëheqsve më frymëzues të shekullit 20, ekspertët e këtyre ngjarjeve kanë thënë gjatë viteve se megjith qëllimet e mira të tija, ai ishte i gabuar të mendonte se mund të promovonte liritë bazë dhe të drejtat e njeriut mbrenda një sistemi komunist. Ai vazhdoi të përdorte komunizmin dhe idetë majtiste të kësaj ideologjie, si një agjent të reformave. Por, ashtu siç i ka thënë edhe Zërit të Amerikës, megjithë dështimin e lëvizjes, ai konsideron se ka dalur fitues, “moralisht dhe politikisht”.

 

Lëvizja “Pranvera e Pragës”  ishte një përpjekje madhështore për liri e demokraci, por që ishte destinuar të dështone prej fillimit, megjith qëllimet e mira të Aleksandër Dubçekut.  Ndryshe nga lëvizja Solidarnost në Poloni gjatë 80-ave, e cila kishte marrë qëndrime absolutisht pa kompromis kundër komunizmit, Aleksandër Dubçek u përpoq, siç është shprehur një historian, t’i jepte komunizmit një fëtyrë njerëzore, një mision ky i pa-arritshëm.

 

Por, ishte revolucioni paqësor anti-komunist i vitit 1989, i udhëhqur nga Vaclav Havel, lëvizja që më në fund realizoi ëndërrrat e Aleksandër Dubcekut dhe të bashkatdhetarëve të tij për liri e demokraci të vërtetë dhe për një çkëputje njëherë e mirë të popujve çek e sllovak nga zgjedha ruso-sovjetike.

Rreziqet që i kanosen Ballkanit nëse ndryshojnë kufijtë e Kosovës – Nga Janusz Bugajski

Spektri i ndarjes po e bezdis Ballkanin këtë verë.
Pas disa deklaratave provokuese nga politikanët serbë dhe kosovarë dhe në mes të heshtjes relative nga Uashingtoni dhe Brukseli, supozimet janë duke u rritur që një plan territorial është duke u planifikuar midis Beogradit dhe Prishtinës.
Presidenti i Kosovës Hashim Thaçi ka pohuar se dialogu Beograd-Prishtinë do të përfshijë bisedime mbi “korrigjimet kufitare” – një term që nënkupton shkëmbimin e territoreve dhe jo thjesht marrëveshjet e demarkacionit siç është lidhur kohët e fundit midis Kosovës dhe Malit të Zi. Disa zyrtarë serbë kanë paraqitur në mënyrë të përsëritur mundësinë territoriale për të normalizuar marrëdhëniet mes dy shteteve, por deri më tani çështja nuk është konsideruar seriozisht.
Në një masë që ndezi thashethemet e shkëmbimeve sekrete, Thaçi deklaroi se bisedimet me Beogradin duhet të konsiderojnë bashkimin me Kosovën e Luginës së Preshevës, një pjesë e Serbisë jugore me popullsi shumicë shqiptare. Thaçi qartë dëshiron ta sjellë Preshevën në diskutim dhe të mos përballet me dorëzimin e njëanshëm të veriut të Kosovës, në të cilin serbët formojnë shumicën në katër komuna.
Shtetet e Bashkuara dhe BE kanë kundërshtuar vazhdimisht çdo ndryshim kufitar, duke parë lëvizje të tilla si të rrezikshme në një rajon ende të paqëndrueshëm. Por thashethemet tani po tregojnë se Uashingtoni dhe Brukseli mund të kërkojnë për të zgjidhur mosmarrëveshjen Serbi-Kosovë me një opsion territorial dhe kanë nisur një balonë gjyqi për të parë se çfarë Beogradi dhe Prishtina mund të bien dakord pa ndërmjetësim të drejtpërdrejtë ndërkombëtar.
Në deklaratat e mediave të fundit, ambasadori i SHBA në Kosovë dhe zëdhënësi i Komisionit Evropian nuk përjashtuan rishikimet territoriale, thjesht duke pohuar se Beogradi dhe Prishtina kishin nevojë për të arritur një zgjidhje. Në të njëjtën kohë, Ministri i Jashtëm i Serbisë Ivica Daçiç, pohoi se ai kishte diskutuar një ndarje të mundshme gjatë një vizite në Uashington. Vetëm kancelarja gjermane Angela Merkel haptas hodhi poshtë çdo ndryshim kufitar gjatë një takimi të fundit në Berlin me kryeministrin boshnjak.
Historikisht, ndarjet nuk janë asgjë e re, qoftë përmes përshtatjeve të pasluftës nga partitë fitimtare, ose në bazë të plebishitave demokratike apo marrëveshjeve ndërqeveritare. Ndërsa Jugosllavia u shpërbë nëpër luftëra dhe zgjedhje, Moska nuk ishte në gjendje ta mbante Bashkimin Sovjetik së bashku me forcë, dhe Çekosllovakia u nda në mënyrë miqësore nga Praga dhe Bratislavë. Sidoqoftë, në çdo rast, vendet e reja ishin ish-subjekte federale që posedonin kufijtë e qartë administrativë dhe qeveritë e zgjedhura. Ndarja e mundshme e Kosovës do të legjitimonte një parim të ri – ndarjen e shteteve që dolën nga federatat e pushuara komuniste.
Një proces i tillë do të kërkonte që të paktën katër kushte të realizoheshin në mënyrë paqësore. Së pari, sepse vetëm shtetet sovrane mund të shkëmbejnë territorin, Serbia dhe Kosova duhet të njohin njëri-tjetrin si vende të pavarura dhe të mos bllokojnë hyrjen në institucionet ndërkombëtare. Së dyti, miratimi popullor në të dy vendet duhet të sigurohet qoftë nëpërmjet parlamentit ose një referendumi publik. Së treti, ndërmjetësimi ndërkombëtar do të ishte thelbësor për të zbatuar ndonjë marrëveshje territoriale. Dhe së katërti, qytetarët e prekur nga shkëmbimet e tokës do të duhej të ndihmoheshin në zhvendosjen në shtetin e zgjedhur prej tyre.
Por edhe nëse të gjitha këto kushte janë plotësuar, ndryshimet kufitare në Ballkanin Perëndimor janë të mbushura me rreziqe dhe do të interpretohen në të gjithë rajonin si legjitimimin e homogjenizimit kombëtar. Me parimin e multietnicitetit, që dukshëm po ikte, kërkesat për monoetnicitet do të përshkallëzonin dhe potencialisht do të zbulonin disa vende. Institucionet perëndimore dhe forcat e NATO-s mund të gjejnë veten të papërgatitur për valën e paqëndrueshmërisë që më pas mund të përfshijë rajonin.
Në Kosovë vetë, Kisha Ortodokse Serbe kundërshton me forcë çdo humbje të territorit, veçanërisht pasi shumica e vendeve fetare serbe dhe mbi 60% e popullsisë serbe nuk janë të vendosura në komunat veriore. Serbët dhe shqiptarët e radikalizuar mund të nxisin protesta të dhunshme për të dëbuar etninë tjetër nga territoret e tyre të caktuara. Dhe një proces i ngjashëm mund të parashihet në luginën e Preshevës nëse është dakord një shkëmbim tokash.
Rishikimet territoriale gjithashtu do të rrisin mbështetjen në Kosovë për bashkim me Shqipërinë. Një moment i tillë mund të përhapet me shpejtësi në Maqedoni ku të paktën një e katërta e popullsisë është shqiptare. Kërcënimet ndaj integritetit territorial të Maqedonisë do të intensifikonin etno-nacionalizmin, potencialisht do të shkatërronin marrëveshjen e emrit me Greqinë dhe do të sillnin Bullgarinë dhe Shqipërinë në një konflikt në zgjerim.
Ndërkohë, njësia serbe në Bosnje-Hercegovinë mund të kërkonte zbatimin e precedentit të Kosovës për t’u bashkuar me Serbinë; popullata kroate mund të kërkojë që Hercegovina perëndimore të absorbohet nga Kroacia; dhe popullata boshnjake mund të bënte fushatë për rajonin me shumicë myslimane të Serbisë në Sandjak për t’u bashkuar me Bosnjën. Mali i Zi gjithashtu do të kapet në mes të këtij maelstrom, me boshnjakët, serbët dhe shqiptarët që kërkojnë të gjithë shqiptarët në vendin në të cilin formojnë shumicën lokale. Dhe e gjithë kjo nuk ka gjasa të ndodhë në një klimë paqësore politike dhe politike por mund të jetë e mbushur me incidente të dhunshme për të provuar se ndarja ishte e nevojshme.
Edhe pse një skenar i tillë duket si një shpërblim ballkanik për Kremlinin dhe mund të kontribuojë në justifikimin e ndarjes së saj të Ukrainës, Gjeorgjisë dhe Moldavisë, do të ishte e parakohshme që Moska të festonte ndarjen e çdo shteti ballkanik. Zhvillime të tilla do të nënvizonin se vetë Federata Ruse, që përmban 85 njësi federale, mund të ndahet në mënyrë territoriale sipas parimeve etnike, fetare ose rajonale. Paradoksalisht, ndarja e Kosovës apo e Bosnjes mund të shërbejë si një prototip për shpërbërjen e ardhshme të Rusisë.

Intervista – David Kanin: Çështja kryesore është sovraniteti i Kosovës, jo shkëmbimi i territoreve

Një ekspert i çështjeve të Ballkanit, ish-analist i lartë i CIA-s për rajonin dhe Evropën, thotë se patologjia e perëndimit për çdo zhvendosje territori e cungon diskutimin për Kosovën dhe Serbinë. David Kanin, profesor për Studime Evropiane në Universitetin “Johns Hopkins” në Uashington thotë se historia e Evropës është një histori e ndryshimit të kufijve. Por në këndvështrimin e tij, debati i rihapur për këtë temë është dytësor dhe çështja më e rëndësishme është ajo e sovraniteti të Kosovës, që do të mbetet e hapur përsa kohë nuk njihet nga Serbia dhe nga pesë anëtarët e BE-së që nuk e kanë pranuar pavarësinë e saj. Zoti Kanin e intervistoi gazetarja e Zërit të Amerikës, Keida Kostreci:

Zëri i Amerikës: Zoti Kanin, ju jeni mes ekspertëve që e njohin rajonin që e kanë ndjekur me vëmendje diskutimin e rihapur për shkëmbim territori, ndryshim kufijsh, apo ndarje mes Kosovës dhe Serbisë. Por mendoj se ju jeni ndoshta i vetmi që keni shprehur shqetësim se kjo përbën një kërcënim për statusin e Kosovës. Pse?

David Kanin: Unë nuk mendoj se ky diskutim kërcënon statusin e Kosovës. Statusi i Kosovës ishte i kërcënuar që në fillim. Konteksti është sovraniteti i cunguar i Kosovës. Nuk është një shtet i njohur universalisht. Nuk ka rëndësi sesa vende e njohin, pesë vende të Bashkimit Evropian nuk e njohin dhe sigurisht edhe Serbia, Rusia dhe Kina. Çështja është statusi i kontestuar i Kosovës. Diskutimi i tanishëm për ndarjen sado i zhurmshëm merret me çështjen dytësore se cili (vend) merr cilin territor. Pyetja për sovranitetin e Kosovës është çështja kryesore dhe do të mbetet e hapur përsa kohë nuk njihet nga Serbia dhe nga pesë anëtarët e BE-së që nuk e njohin dhe unë nuk shoh shenja se kjo do të ndryshojë. I gjithë ky diskutim nuk ka lidhje me këtë.

Zëri i Amerikës: Shkëmbimi i territoreve mund të ndodhë midis dy shteteve sovrane. A nënkupton kjo që Serbia duhet ta njohë Kosovën më parë? Si mund të hyjë Serbia në diskutim me një territor që sipas saj nuk është shtet?

David Kanin: Jo, nuk është e thënë. Pjesë e diskutimeve ka qenë mundësia që Kosova të marrë një vend në Kombet e Bashkuara, domethënë që të mos njihet zyrtarisht (nga Serbia). Kjo do të bënte të mundur që Serbia të shmangte njohjen de jure të Kosovës. Shumë akademikë dhe diplomatë perëndimorë do të ishin të kënaqur me anëtarësimin në OKB, duke menduar se vendi në OKB do të thoshte njohje e pavarësisë. Jo, nuk do të thotë këtë. Kosova do të ishte në OKB dhe një shkëmbim territori mund të ndodhte – dhe e përsëris që kjo është teorike dhe nuk besoj se do të ndodhë – por Kosova do të kishte diçka më pak sesa status të plotë. Taivani kishte një vend në OKB dhe në Këshillin e Sigurimit për dekada, derisa balanca e pushtetit ndryshoi dhe tani Kina është në OKB dhe Taivani jo. Kosova nuk është Taivan, është një kontekst tjetër, por ngjashmëria mes dy situatave do të ishte se Kosova nuk do të kishte sovranitet, do të kishte vetëm një vend në OKB, që është shumë më pak. Kjo ka qenë pjesë e diskutimeve. Sipas pikëpamjes sime, nëse Kosova pranon që në fillim më pak sesa sovranitet të plotë, si pjesë e marrëveshjes fillestare, atëherë e ka humbur lojën.

Zëri i Amerikës: Çfarë mendoni për idenë në vetvete?

David Kanin: Ndarjen?

Zëri i Amerikës: Njerëzit po e quajnë shkëmbim territori, ndryshim kufiri. Nuk e di nëse mund të quhet ndarje nëse palët bien dakord…

David Kanin: Çdo shkëmbim territori dhe lëvizje popullate – dhe të dyja këto do të ndodhnin me këtë ide – sido që t’ia vësh emrin, do të ishte sakrilegj në sytë e institucioneve perëndimore, diplomatëve OJQ-ve, akademikëve dhe intelektualëve publikë, që kanë një farë besnikërie patologjike ndaj demokracive laike, shumëetnike, të integruara, si rruga e vetme për të ecur përpara, rruga evropiane. Angela Merkel tha përsëri se kufijtë në Ballkan nuk do të ndryshojnë. Historia evropiane është një histori e ndryshimit të kufijve dhe lëvizje popullsish. Kjo nuk ka ndaluar. Çdo ndryshim i Jugosllavisë që kur Jugosllavia u shpërbë ka qenë për ndryshim kufijsh lëvizje njerëzish, disa të mbështetura nga perëndimi dhe disa të kundërshtuara.

Ajo që po them është se elitat perëndimore që pretendojnë se dominojnë rajonin, vazhdojnë t’u thonë njerëzve në rajon se nuk ka alternativë përveç demokracive shumëetnike, laike të integruara. Çdo zhvendosje territori që do të sillte lëvizje njerëzish dhe njohje e çdo gjëje mbi baza etnike është sakrilegj, sulmohet si ide, gjithkush thotë që është e tmerrshme, se nuk mund të ndodhë. Pra është diçka që ka të bëjë me politikat e perëndimit dhe ndjesisë së tij të privilegjit në rajon, pasigurive të veta për problemet e veta dhe modelet e veta dhe mendoj se patologjia për këtë nocion, e cungon diskutimin, do të thotë që nuk lejohesh t’i shqyrtosh këto lloj idesh. Dhe është kjo mungesë e shqyrtimit të mundësisë për ndryshim që do të ishin të ngjashme me ndryshimet që kanë ndodhur dhe vazhdojnë të ndodhin në Evropë, lënia e të gjitha atyre jashtë, që e ndryshon drejtimin e diskutimit dhe bën që të mos jetë shumë i vërtetë sipas mendimit tim dhe sjell si rezultat mungesë zgjidhjeje, e lë pezull statusin aktual dhe mendoj se do të vijë dita kur të ketë një raund të ri luftimesh, qoftë në Maqedoni, Bosnje, Kosovë, do të ketë raunde të reja vështirësish, pjesërisht sepse shqyrtimi i mundësive të tjera përveç atyre që lejohen nga institucionet perëndimore nuk lejohen.

Zëri i Amerikës: Pra ju mendoni se kundërshtimi nga Perëndimi ia ndryshon drejtimin diskutimit?

David Kanin: Mendoj që ia ndryshon drejtimin dhe e frenon diskutimin, e mban rajonin në pozita varësie. “Nuk janë gati për këtë apo atë”. Kjo e gjitha presupozon se të huajt i lejojnë vetes të drejtën që t’u thonë njerëzve në rajon se ç’të bëjnë. E bllokon diskutimin.

Zëri i Amerikës: Ju sa folët për pozicionin e Kancelares Merkel, pozicionin e Bashkimit Evropian, por pozicioni i Shteteve të Bashkuara ka qenë më pak i qartë. Më parë ishte thënë se nuk do të kishte ndryshim kufijsh dhe shkëmbim territoresh ndërsa tani thuhet se palët duhet të jenë elastike dhe zgjidhja duhet të vijë prej tyre. Por nuk ka qëndrim të prerë pro ose kundër. A është kjo një çarje mes Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara?

David Kanin: Së pari desha të them, meqë kam punuar për qeverinë se mendimet që po shpreh janë të miat, jo të qeverisë. Jam i kënaqur që shoh një mungesë qartësie në pozicionin e Shteteve të Bashkuara, sepse ka hapur shumë gjëra për diskutim. Mendoj se saktësia e rreme e kënvështrimit tradicional perëndimor dhe i këndvështrimit që ende ka Evropa, i ndrydh shumë gjërat. Ideja e shkëmbimit të territoreve, lëvizjes së popullatave, ka qenë që në fillim mbi tryezë. Privatisht, njerëzit flasin për këtë në rajon gjithë kohës, ky diskutim nuk ka ndalur kurrë. Pyetja për qëndrimin e Amerikës, i ka hequr kapakun këtij diskutimi dhe tani po bëhet hapur dhe kjo është diçka e mirë. Nuk do të thotë se do të sjellë këmbim territoresh ose ndarje, ose çfarëdo që do ta quash. Unë nuk besoj se do të ketë zgjidhje, diplomatike apo të ndonjë lloji tjetër, për një kohë të gjatë në rajon. Mendoj se kjo gjendje do të vazhdojë për një kohë të gjatë, derisa disa aspekte të kontekstit të lëvizin, përsa u takon fuqive të jashtme dhe vendasve. Por mendoj se mungesa e qartësisë në pozicionin amerikan nuk është gjë edhe aq e keqe, duke pasur parasysh problemet në rajon dhe dëmin që është bërë nga kufizimi që perëndimi ka imponuar për një kohë kaq të gjatë. Është diçka konstruktive.

Zëri i Amerikës: Kur thoni mungesë qartësie, a keni parasysh mungesën e shprehjes së një qëndrimi publikisht, apo mungesë e një politike koherente, sepse ka nga ata që mund të thonë që mungesa e një politike koherente amerikane do të ishte problematike.

David Kanin: Nuk jam i sigurt nëse ka një politikë koherente amerikane (për këtë çështje). Unë nuk shoh që të ketë. Kjo nuk me shqetëson edhe aq shumë. Gjithmonë flasim se çfarë mendon perëndimi, cila është politika perëndimore, nëse popujt e Ballkanit Perëndimor do të hyjnë në Bashkimin Evropian ose jo, nëse amerikanët kanë një politikë apo jo. Unë mendoj se sa më shumë vendasit t’i marrin çështjet në dyert e tyre, aq më mirë është, çfarëdo që të ndodhë. Unë mendoj se i vetmi shans për një zgjidhje afatgjatë është nëse për të bihet dakord nga vendet vetë dhe kjo do të kishte problemet e veta. Jo vetëm që nuk është e lehtë dhe ka shumë çështje që pengojnë një zgjidhje së shpejti. Por mendoj se përsa kohë të ekzistojë në rajon statusi i imponuar nga perëndimi, i imponuar nga jashtë, presioni do të vazhdojë të shtohet. Do të vijë një ditë kur luftrat e viteve 1990, do të mbeten mjaftueshëm larg në të shkuarën, saqë dikush do të arrijë në përfundimin se nuk janë më të shqetësuar për dëmin e shkaktuar, njerëzit do të harrojnë për dëmin, një brez i ri do të vijë dhe do të ketë luftime prapë, unë mendoj se ka gjasa që kjo të ndodhë. Lajmi i mirë përsa i takon mungesës së konfliktit, është se ka njerëz mjaftueshëm që e mbajnë mend tmerrin dhe nuk duan që ta përjetojnë prapë. Por kjo nuk do të zgjasë ndërsa vijnë brezat e rinj. Do të vijë një kohë kur status-quo-ja e tanishme që është tentative dhe asgjë nuk është zgjidhur në Jug të lumit Ibër, do të vijë koha kur të do të ketë konflikt tjetër nëse nuk fillon të zgjerohet diskutimi, të marrë drejtim tjetër dhe nëse vendim-marrësit lokale nuk fillojnë të marrin autoritetin dhe përgjegjësinë për atë që ndodh në rajonin e tyre dhe të ndjejnë përgjegjësinë e llogaridhënies para aktorëvë të tjerë lokalë që kanë interesa, jo vetëm ndaj amerikanëve, evropianëve ose apo edhe rusëve apo të tjerëve.

Zëri i Amerikës: Por si mund të ndodhë kjo kur këto vende aspirojnë të futen në klubin ku janë këto vende të Perëndimit, të Bashkimin Evropian?

David Kanin: Mendoj se aspirata për BE-në, është pjesë e patologjisë. Ata nuk do të futen aty të paktën për të ardhmen e afërt. Data që ekziston sot është 2025 por evropianët vazhdojnë ta shtyjnë. Nuk ka shenja që evropianët janë pranë pranimit të ndonjërit prej këtyre e vendeve. Shtyrjet e vazhdueshme e mbajnë situatën siç është, e ngrijnë. Por status-quoja nuk do të vazhdojë përgjithmonë, ashtu si edhe kufizimet e tjera të sigurisë të imponuara nga perëndimi që nga Kongresi i Berlinit, kanë mundur të zgjatin për një periudhë kohe dhe pastaj kur gjendja e sigurisë ndryshon, kur kushtet e jashtme të sigurisë ndryshojnë, kur konteksti ndryshon atëherë gjërat rrëzohen në rajon. Dhe me situatën e tanishme, nëse asgjë nuk ndryshon kjo do të çojë në konflikt të mëtejshëm.

Zëri i Amerikës: Pra ju po thoni që nuk është ide e keqe por nuk është realiste?

David Kanin: Nuk është ide e keqe, është një bazë konstruktive për diskutim. Nuk ka asgjë mbi tryezë, mbi tryezën e askujt, nuk ka asgjë në Uashington, e sigurt që nuk ka gjë në Bruksel, asgjë në Moskë, që do ta zgjidhte këtë çështje, asnjë ide, asnjë propozim. Asnjë nga palët e jashtme nuk do ta zgjidhë këtë. Ajo që mund të bëjnë është që ta ngrijnë për një kohë dhe këtë kanë bërë. Problemi është se një ditë kur kjo ngrirje të thyhet, kur kjo situatë të kriset, personat që do të jenë viktima do të jenë njerëzit e rajonit sepse do ta gjejnë vetën në një situatë kur gjërat përsëri do të jenë të mundura për t’u marrë.

Zëri i Amerikës: Çfarë të ngrijnë?

David Kanin: Ata përpiqen të ngrijnë kufijtë dhe kontrollojnë diskutimin për zgjidhjet e mundshme. Asgjë nuk është e pranueshme në Bruksel nëse nuk është “prodhuar” në Bruksel. Bashkimi Evropian ka nevojë ta përdorë Ballkanin për të marrë meritën për çdo “zgjidhje” dhe e them në thonjëza, sepse nuk ka një zgjidhje, por për çdo “zgjidhje” që mund të japin ata, sepse evropianët janë të shqetësuar sepse tani janë të vegjël, nuk kanë atë ndikim që kanë pasur. Dhe këtu bëhet fjalë vetëm për përpjekjen e Evropës që t’i provojë vetvetes dhe të tjerëve, se janë ende të rëndësishëm në botë. Balkani është thjesht një instrument në këtë drejtim, asgjë më shumë.

Zëri i Amerikës: Nëse kjo ide hidhet në tryezë dhe BE-ja dhe Uashingtoni bien dakord, a e vë kjo Kosovën në një pozicion më të dobët sesa Serbinë meqenëse është ajo të cilën Serbia dhe vende të tjera nuk e kanë njohur?

David Kanin: Kosova është në një pozitë më të dobët se Serbia sepse është një vend që nuk është i njohur nga të gjithë. Kjo nuk ndryshon nëse Serbia nuk e ndryshon. Serbia ka avantazhin që është një vend universalisht i njohur që ka të drejtën të japë ose jo njohjen e Kosovës. Kosova nuk e ka atë marrëdhënie me Serbinë. Mënyra se si u bë pavarësia e Kosovës në vitin 2008, dhe ne e bëmë këtë, ne e kemi faij, e ka bllokuar sovranitetin e saj dhe e ka vendosur Kosovën në një pozitë të pafavorshme. Ky diskutim nuk e ndryshon një gjë të tillë.

Zëri i Amerikës: Si mendoni që kjo iniciativë e prek rajonin më gjerë, së pari Maqedoninë meqë referendumi po afrohet por edhe rajonin?

David Kanin: Lidhje me Maqedoninë është e qartë. Dy çështjet nuk janë identike por nuk janë as paralele. Evropianët kanë nevojë për disa lajme të mira, u duhet që diçka të shkojë mbarë në Kosovë, ose Maqedoni. Këto dy çështje nuk do të përckatojnë njëra-tjetrën por nëse gjërat nuk shkojnë mirë në Maqedoni, kjo do të ushtronte më shumë presion mbi serbët dhe kosovarët nga evropianët që të gjejnë diçka, që të mund ta quajnë normalizim, që mua më duket një term shumë i keq. Nëse çështja e Maqedonisë është e suksesshme, atëherë do të ketë një lloj tjetër trysnie ndaj Kosovës për të ruajtur vëmendjen e njerëzve. Unë jam i shqetësuar se problemi i Maqedonisë do të dështojë në Greqi. Mendoj se qeveria e Maqedonisë do të jetë në gjendje që të ketë sukses me referendumin dhe nga ana e saj ta nënshkruajë marrëveshjen, por nuk jam shumë i sigurt për Greqinë. Opozita greke mund ta hedhë poshtë. Dy proceset do të ndikojnë tek njëri tjetri për shkak të nevojës së BE-së për sukses, për shkak të paqartësisë së qëndrimit amerikan, sespe i jep mundësi Rusisë të manovrojë në dy pjesët e rajonit ka mjaft hapësirë të veprojë në dy pjesët e rajonit, si edhe në Bosnnje, por gjithçka është disi e papërcaktuar dhe përsa kohë që këto diskutime të vazhdojnë, kjo gjendje do të vazhdojë. Parashikimi im është që në fund të fundit nuk do të kemi shumë ndryshim për Kosovën, që ky diskutim do të shkojë deri në një farë pike dhe pastaj do të fillojë të zbehet. Mendoj se çështja e Maqedonisë është shumë më kritike sepse atje ose do të kemi ose nuk do të kemi ratifikim marrëveshjeje. Me Kosovën, diskutimi i ndarjes, shkëmbimit të territoreve, mund të vazhdojë deri në një farë kohe, të zbehet dhe pastaj të vazhdohet me të njëjtën situatë. Por me Maqedoninë meqë ka pasur një marrëveshje mes dy vendeve, nëse ajo dështon do të ishte shumë më serioze.

Zëri i Amerikës: Një nga temat që është hapur me diskutimin e shkëmbimit të territorit, është se disa njerëz filluan të shprehin shqetësimin se çfarë do të ndodhë në të ardhmen nëse Kosova do që të bashkohet me Shqipërinë. Nëse dy vendet bien dakord, ç’të keqe do të kishte?

David Kanin: Problemi është se jo të gjithë do të bien dakord, as në botën shqiptare nuk do të bien të gjithë dakord. Nuk është aq e thjeshtë. Le të mos flasim për anën ekonomikë, për disa çështje kulturore dhe historike. Për shqiptarët e Maqedonisë problemi bëhet i mprehtë. Ata do të pyesin veten. Çfarë do të bëjmë? A mund të bashkohemi edhe ne me ta? Dhe maqedonasit do të pyesin se ç’do të thotë kjo për vendin e tyre, a mund të mbështetemi tek shqiptarët që të jenë pjesë e këtij koalicioni që kanë pasur që më vitet 1990, me qeverinë me përfaqësues nga të dyja komunitetet? E vë në pikë pyetje Maqedoninë. Por nuk besoj se duhet të shqetësohemi për këtë, sepse kundërshtimi ndaj një Shqipërie të Madhe, brenda komunitetit shqiptar është i konsiderueshëm. Nuk është aq e thjeshtë. Dhe sigurisht ata që nuk janë shqiptarë do të kishin shumë dyshime për këtë çështje. Këto gjëra mund të ndodhin në një të ardhme të pacaktuar, por vetëm si rezultat i një konflikti të mëtejshëm. Për fat të keq – dhe ka literaturë për këtë – nëse nuk ka konflikt, është shumë vështirë të kesh zgjidhje të përhershme. Unë nuk po bëhem avokat për konflikt por historikisht negociatat nuk janë të suksesshme, përsa i takon marrëveshjeve të përhershme dhe të pranuara universalisht. Prandaj unë nuk do ta shikoja diskutimin aktual si bazë për Shqipëri të Madhe, apo ndarje të Kosovës, apo anëtarësim të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian. Asnjë nga këto nuk ka gjasa që të ndodhë,

Zëri i Amerikës: Domethënë, gjendja do të mbetet për të ardhmen e afërt ashtu siç është?

David Kanin: Do të mbetet për të ardhmen e afërt, e papërcaktuar. “Ashtu siç është” është e diskutueshme. Ndryshime kemi parë. Shumica e ndyshimeve që kemi parë që nga vitet 1990, kanë qenë shkëmbime territori, ose ndarje, ose lëvizje popullatash, të gjitha gjëra që qeveritë dhe intelektualët perëndimorë, thonë se nuk mund të ndodhin dhe kanë thënë që nuk mund të ndodhin që në vitet 1990. Shikoni deklaratat e qeverive perëndimore, akademikëve dhe OJQ-ve gjatë gjithë kësaj kohe, që thonë çfarëdo që të jetë status-quoja, nuk mund të ketë më ndryshim kufijsh dhe në fakt janë bërë ndryshime kufijsh dhe pastaj ajo bëhet status-quoja. Status-quotë nuk mund të zgjasin për gjithmonë. Status-quoja aktuale, sipas mendimit tim do të ndryshojë përsëri.

Çfarë ndodh nëse hani hudhër me stomak bosh

Hudhra përmban alicinë që është përbërësi më aktiv kundër mykut dhe infeksioneve të stomakut.

Kur mendon për ushqimet që duhen ngrënë me stomak bosh, hudhra është e fundit që të vjen ndër mend.

Megjithatë sipas ekspertëve të mjekësisë popullore, kjo perime është e para që duhet ngrënë në mëngjes.

Ekspertët kanë kryer shumë studime sipas të cilave, njeriu duhet të konsumojë hudhër përpara se të hajë apo pijë.

Në këtë mënyrë dhe krejt e vetme, hudhra do të ketë aftësi më të forta kundër mikrobeve dhe infeksioneve.

Kjo ndodh sepse kur jeni pa ngrënë, bakteret janë tejet të ekspozuar dhe të brishtë.

Më poshtë do të ndiqni nga AgroWeb.org të gjitha arsyet përse hudhra duhet ngrënë me stomak bosh.

Përse Duhet Ngrënë Hudhra Me Stomak Bosh

Sipas të dhënave të AgroWeb.org hudhra duhet ngrënë me stomak bosh sepse largon simptomat e hipertensionit, rregullon tensionin e gjakut dhe nxit funksionin normal të mëlçisë.

Ajo është ideale kundër problemeve në stomak, sidomos diaresë.

Ajo promovon një tretje të shkëlqyer dhe oreks të mirë.

Hudhra vjen në ndihmë edhe kundër stresit dhe nervozizmit.

Jo pa arsye, hudhra është njohur gjithnjë si një ushqim me aftësi shëruese.

Në mjekësinë popullore, ajo konsiderohet një nga ushqimet më të mira për pastrimin e organizmit.

Disa studime thonë se hudhra mund të ketë efekte anësore tek pacientët që marrin medikamente kundër HIV/AIDS-it.

Përfitime Të Tjera Që Vijnë Nga Përdorimi i Hudhrës

Sipas të dhënave të AgroWeb.org hudhra është e shkëlqyer për shëndetin e rrugëve të frymëmarrjes.

Ajo është efikase në parandalimin dhe kurimin e tuberkulozit, azmës, bronshitit dhe kollës.

Efikasiteti i hudhrës është më i lartë nëse hahet e gjallë ose e pjekur në furrë.

Atë mund ta përdorni edhe në përgatitjen e pomadave të cilat përdoren në raste të të ftohurës.

Hudhrën mund ta përdorni edhe në rastet e dhimbjes së dhëmbit duke vendosur gjysmën e një thelbi hudhër mbi dhëmballë.

Kur ju dhemb veshi, mund të shtrydhni pak hudhër dhe të hidhni një ose dy pika në veshin që dhemb.

Nëse hezitoni të konsumoni hudhra për shkak të aromës së saj klikoni këtu për të mësuar metodat natyrale për evitimin e erës së keqe të saj.

Lista me ushqimet më të mira për shëndetin e syve

Një regjim i shëndetshëm ushqimor mundet të pakësojë rrezikun e sëmundjeve të syve.

Njerëzit e lidhin shëndetin e syve me plakjen e paevitueshme.

Në të vërtetë, një regjim i shëndetshëm ushqimor mundet të pakësojë rrezikun e sëmundjeve të syve.

Një studim i vitit 2001 mbi sëmundjet e syve si pasojë e moshës, zbuloi se një sërë ushqyes si: zinku, bakri, vitamina C, vitamina E dhe beta karoteni, munden të përmirësojnë shëndetin e syve me 25%.

Studimi u përditësua edhe në vitin 2013 dhe arriti në konkluzionin se acidet yndyrore omega- 3, beta karoteni, luteina dhe antioksidantë të tjerë janë thelbësorë për shëndetin e syve.

Në këtë artikull të AgroWeb.org do të mësoni për 10 ushqimet më të mira dhe të nevojshme për shëndetin e syve.

Peshku

Shumë lloje peshqish janë burime të larmishme të acideve yndyrore omega-3.  Megjithatë, peshqit më të pasur me këto acide yndyrore janë toni, salmoni, trofta, sardelet, skumbria

Shumë studime kanë zbuluar se vaji i peshkut është efikas kundër përtharjes së syve, sidomos asaj të shkaktuar nga të qëndruarit përpara kompjuterit.

Arrorët Dhe Bishtajoret

Arrorët janë gjithashtu të pasur me acide yndyrore omega-3.

Sipas të  dhënave të AgroWeb.org arrorët përmbajnë edhe shumë vitaminë E që mbron sytë nga dëmet e vazhdueshme prej moshës.

Konsumoni më shumë arra, shqeme, kikirikë dhe bishtajore si fasule, thjerëza etj.

Farat

Njësoj si arrorët dhe bishtajoret, edhe farat janë të pasura me omega-3 dhe një burim i shkëlqyer i vitaminës E.

Zgjidhni farat chia, farat e linit për të mirëmbajtur shëndetin e syve.

Agrumet

Agrumet janë shumë të pasura me vitaminë C, një antioksidant i rekomanduar kundër sëmundjeve të syve.

AgroWeb.org ju këshillon të konsumoni më shumë limonë, portokalle, qitro për të marrë sa më shumë vitaminë C.

Barishtet

Barishtet si spinaqi janë të pasura me shumë antioksidantë dhe vitaminë C.

Ato duhen konsumuar rregullisht.

Karrotat

Karrotat janë të pasura me beta karoten dhe vitaiminë A e cila luan një rol thelbësor në shikimin tuaj.

Patatja e Ëmbël

Ashtu si karrotat edhe patatja e ëmbël përmban beta karoten por edhe vitaminë E.

Panxhari

Panxhari është i pasur me zink, që luan një rol mirëmbajtës për shëndetin e syve.

Sipas të dhënave të AgroWeb.org zinku ndihmon në ruajtjen e shikimit pavarësisht moshës dhe parandalon formimin e perdes së syrit.

Vezët

Vezët janë një burim i shkëlqyer antioksidantësh që mbrojnë shikimin.

Ato përmban zink, vitaminë C dhe E.

Uji

Uji është thelbësor  për shëndetin e syve.

Duhet të pini shumë ujë që të parandaloni hidratimin dhe përtharjen e syve.

Tartufi shqiptar – Gjueti ilegale për produktin që sjell miliona

Tartufi më i shtrenjtë rritet në rrënjët e lisit dhe merr aromën e kësaj peme.

Rreth 3.000 Euro për një kilogram kërpudha. Duket një çmenduri dhe në fakt është, por tartufi e ka piacën e lartë.

Aq sa në Itali dhe Francë, gjuetarët e tartufit i stërvisin qentë e llojit Lagotto Romagnolo. Në mënyrë që të nuhasin kërpudhën më të shtrenjtë në botë.

Në Shqipëri, kjo kërpudhë e rrallë rritet gjerësisht.

Askush nuk e di për çmimin tejet të shtrenjtë që ka, për më tepër që qentë e huaj po vijnë e po na e nuhasin.

Tartufi shqiptar është shumë i ngjashëm me kushëririn e tij francez, por ato kushtojnë shumë më pak.

Por ndodh shpesh që tartufi shqiptar të merret dhe të shitet në tregun evropian me shumëfishin e vlerës.

Aq me vlerë është tartufi i bardhë saqë është i kuotuar edhe në bursë, ku çmimet fillojnë nga 300 në 1000 Euro.

Mungesa e një legjislacioni që të mbrojë këtë bimë të rrallë ka bërë që Shqipëria të humbasë me miliona euro të vjedhura nga “gjuetarë” të paligjshëm të tregut vendas dhe atij të huaj.

Ata mbërrijnë në Shqipëri kryesisht nga Italia por dhe vende të tjera dhe jenë kërkues të tartufit. Vjedhja e të cilit do t’u siguronte atyre përfitime të mëdha.

Kjo, pasi janë konstatuar edhe transportime të zhardhokëve të ngjashëm me pataten drejt Italisë. Për të cilat nuk është se ka një kuadër të përcaktuar ligjor që e ndalon kalimin jashtë kufijve.

Gjuetia e Tartufit 

Për gjetjen e tartufit, “gjuetarëve” u nevojiten edhe qentë e stërvitur mirë, që janë edhe maskimi i tyre më i mirë.

Më parë përdoreshin derrat të cilët lëshohen në pyll.

Aroma e tartufit i ndjell, pasi ka të njëjtat feromone seksuale si të mashkullit, duke bërë që në këtë mënyrë të gjejnë bimën.

Tartufi është një lloj kërpudhe që rritet në rrënjët e lisit, blirit, pishës dhe shelgut të egër.

Zakonisht ai rritet në tokë ranore dhe nuk ka as rrënjë, as gjedhe, as degë. Kjo specie është në formën e zhardhokut dhe e merr ushqimin nga rrënjët e bimëve të tjera.

Ai thith prej rrënjëve kripëra minerale, të cilat janë pikërisht ato që e bëjnë kaq të kërkuar dhe të çmuar këtë specie të rrallë.

Në natyrë gjenden disa lloje tartufë. I ziu është ai që haset më shpesh dhe që arrin një vlerë deri në 350 euro për kilogramë.

Tartufët e bardhë ngjajnë me zhardhokët e patates. Por me formacion më të çrregullt, të cilët çmohen më shumë, për shkak të vlerave ushqyese dhe shijeve që mbartin.

E veçanta e këtyre kërpudhave është se aroma e tyre varet nga bima në të cilën rritet.

Tartufi më i shtrenjtë rritet në rrënjët e lisit dhe merr aromën e kësaj peme.

Zhardhoku i tartufit e merr formën nga formacioni i terrenit dhe nga rrënjët e bimëve në të cilat paraziton.

Sa më i madh të jetë zhardhoku i tartufit aq më shumë vlerësohet e për këtë arsye i rritet edhe çmimi.

Kërpudhat e zonës së Reçit në Malësi të Madhe janë gjithashtu tejet të kërkuara dhe eksportohen në Francë.

Këto kërpudha rriten në zonën e gështenjave dhe mbulohen nga degë dhe gjethe gështenjash.

Këto kërpudha të bardha të cilësisë së lartë, të cilat pak kush i njeh shiten më pas restorantet e Tiranës dhe Durrësit.

Për shkak se kultivimi i kësaj specieje nuk ka arritur të imitojë asnjë prej cilësive të saj në gjendje të egër, e ka rritur tej mase çmimin në treg.

Tartufi është padyshim një thesar i fshehur në pyjet tona. Për të cilin ne dimë kaq pak dhe që kemi humbur kaq shumë.Tartufi është një biznes me fitim marramendës./AgroWeb.org

Kunefe – Ëmbëlsia unike e kadaifit me krem

Kunefe është një ëmbëlsirë unike me prejardhje nga vendet e Lindjes që ka një shije mahnitëse.

Është një ëmbëlsirë krejt e veçantë, e cila përgatitet krej lehtë dhe shpejt.

Përgatitet me kadaif, krem djathi dhe sherbet dhe emri i saj është Kunefe.

Kjo ëmbëlsirë unike me prejardhje nga vendet e Lindjes ka një shije mahnitëse dhe është ideale për t’u përgatitur në raste të veçanta festash e gëzimesh familjare por edhe në ditë të zakonshme gjithashtu.

AgroWeb.org ju sugjeron më poshtë përgatitjen e Kunefes në shtëpi, një mënyrë për të ëmbëlsuar veten dhe më të dashurit tuaj në familje por edhe miqtë dhe të afërmit.

Përgatitja e  Kadaifit me Krem Djathi dhe Sherbet

500 gr kadaif (e gjeni kudo në supermarkete)

200 gr gjalpë i freskët

300 gr krem djathi (e gjeni në supermarkete)

Një filxhan kafeje me qumësht

Për shurupin

300 ml ujë

500 gr sheqer

Lëngu i një gjysme kokrre limoni

Përgatitja

Si fillim, AgroWeb.org ju udhëzon që të copëtoni kadaifin në copëza e fije të holla.

Në vijim, shkrini gjalpin dhe hidhjani sipër duke e përzjerë mirë në mënyrë të gjitha copëzat e kadaifit të lyhen me të.

Më pas, lyeni një tepsi ose tavë me pak gjalpë në të gjithë sipërfaqen e saj.

Shtroni aty gjysmën e masës së kadaifit.

Më pas, AgroWeb.orb ju udhëzon të shtroni kremin e djathit të cilin për t’u bërë edhe më shumë kremoz e holloni edhe me pak qumësht.

Në vijim, shtroni shtresën tjetër të kadaifit.

Dhe futeni të piqet në furrë të parangrohur me 180 gradë për 30 minuta derisa sipërfaqja e kadaifit të marrë ngjyrë portokalle në të kuqërremtë.

Shurupi

Hedhim në një tenxhere sheqerin dhe ujin.

E lëmë derisa sheqeri të shkrihet dhe të vlojë deri sa të masa të krijohet në formën e shurupit.

Shtoni lëngun e limonit.

Shurupin e ngrohtë por jo shumë të nxehtë ia hedhim kadaifit të pjekur menjëherë në momentin që del nga furra dhe është i nxehtë.

Shurupi duhet të hidhet i ngrohtë në mënyrë që kremi i djathit me të cilin kemi mbushur kadaifin të jetë kremoz.

Sipër, sipas preferencës mund t’i hidhni arra, bajame apo fistikë.

Banane me kanellë – Si ta përdorni për një gjumë të patrazuar

Banania gjithashtu përmirëson humorin dhe mban nën fre urinë.

Gjumi është shumë i rëndësishëm për shëndetin mendor dhe atë fizik.

Që truri të funksionojë siç duhet, ai ka nevojë për gjumë.

Nëse njeriu nuk fle sa dhe siç duhet, ai do të vuajë nga një sërë problemesh shëndetësore.

Mungesa e gjumit, sipas të dhënave të AgroWeb.org, ka një ndikim të fortë tek të menduarit, puna, komunikimi dhe aftësia për të mësuar.

Shkaqet E Gjumit Të Keq

Ankthi dhe stresi

Regjimi jo i shëndetshëm ushqimor

Mungesa e mineraleve

Pjesa më e frikshme e pagjumësisë është se ajo është një faktor kontribues i shumë sëmundjeve serioze siç janë: mbipesha apo diabeti.

Si Të Bëni Një Gjumë Të Qetë Dhe Të Patrazuar

Nëse keni probleme me gjumin, mund të shfrytëzoni recetën e mëposhtme me kanellë dhe banane sugjeruar nga AgroWeb.org.

Përbërësit:

Gjysëm luge çaji me kanellë pluhur

2- 3 gota ujë

Një banane

Përgatitja:

Ziejeni ujin në tenxhere.

Shtoni bananen e plotë duke prerë paraprakisht majat e saj.

Mund t’ja hiqni lëkurën ose ta zjeni me gjithë lëkurë për efekt më maksimal.

Ziejeni bananen për 10 minuta dhe më pas kullojeni.

Shtoni kanellën, prisni sa të ftohet dhe më pas pijeni.

Ky lëng duhet pirë një orë përpara se të shtriheni për të fjetur.

Pini një gotë dhe pjesë tjetër ruajeni në frigorifer.

Vlerat e Pijes Kundër Pagjumësisë

Bananja përmban një amino acid që njihet si tryptophan.

Sipas të dhënave të AgroWeb.org, ky amino acid ndihomn në prodhimin e serotoninës, një hormon që rregullon cilësinë e gjumit.

Banania gjithashtu përmirëson humorin dhe mban nën fre urinë.

Ky frut është shumë i pasur me hekur, kalçium, kalium dhe minerale të tjera.

Të gjjithë këto ushqyes ndihmojnë organizmin të mos bjerë në kthetrat e pagjumësisë.

Kanella përmban vajra esencialë të cilët i japin pijes një shijë të ëmbël.

Kjo erëz e veçantë ka aftësi qetësuese për trupin.

Kanella gjithashtu përmirëson procesin e tretjes dhe qarkullimin e gjakut.

Në këtë mënyrë, kanella është kontribuese e drejtpërdrejtë e një gjuimi cilësor.

Kjo pije është një zëvendësuese e mirë e pilulave të gjumit të cilat ofrojnë një zgjidhje afatshkurtër por edhe krijojnë varësi dhe e drobisin sistemin nervor./AgroWeb.org

Pulë me kos dhe hudhra – Receta më e shijshme e stinës

AgroWeb.org ju sjellë recetën e pulës me kos dhe hudhra, e cila përgatitet në shumë pak minuta dhe krijon një pjatë të mrekullueshme

Problemi që haset më shumë kur mishi i pulës gatuhet në furrë, është se bëhet shumë i thatë.

AgroWeb.org ju sjellë recetën e pulës me kos dhe hudhra, e cila përgatitet në shumë pak minuta dhe krijon një pjatë të mrekullueshme.

Kjo do të jetë një recetë që do t’ju mahnisë, mishi qëndron i butë e plot lëng, por gjithashtu ka një shije perfekte nga erëzat e përdorura.

Përbërësit për 4-5 persona

Një pulë mesatare

2 gota me kos

6-8 thelpinj hudhër

2-3 lugë gjelle me vaj ulliri

Kripë

Piper

Majdanoz i grirë

Përgatitja e recetës

Pulën lajeni me ujë të bollshëm, pasi ta keni pastruar, ndajeni në disa copa. Pasi t’i keni kulluar, vendosini në një pjatë dhe spërkatni me pak kripë.

Në një tas hedhim kosin, pak kripë e piper sipas dëshirës, dhe i përziejmë në mënyrë që të formojnë një masë të njëtrajtshme.

AgroWeb.org ju këshillon që në rast se përdorni kos të përgatitur në shtëpi, duhet t’i kulloni lëngun që lëshon vetë kosi. Kjo recetë mund të bëhet me çdo lloj kosi, por më ideali është ai i deles, pasi është dhe më kremoz.

Pasi e kemi përgatitur kosin, kalojmë aty copat e mishit të pulës dhe i përziejmë me një lugë druri.

Në një tavë qelqi ose balte, hedhim vajin e ullirit dhe mundohemi që ta përhapim në të gjithë sipërfaqen e saj. Më pas qërojmë hudhrat dhe mjafton t’i ndajmë në gjysmë.

Masën me kosin dhe mishin e pulës e kalojmë në tavë, aty shtojmë dhe hudhrat e prera.

E vendosim për t’u pjekur në furrë të parangrohur me 220 gradë celsius, përreth 40 minuta, ose derisa mishi i pulës të jetë pjekur plotësisht.

Nëse dëshironi t’i forconi shijen kësaj recete mund t’i shtoni dhe disa feta limoni pasi kanë kaluar 20 minuta nga pjekja.

AgroWeb.org ju sugjeron që kur mishi i pulës të ketë marrë një ngjyrë të artë, ta kthejmë nga ana tjetër, kështu do të piqet uniform.

Para se ta servirni në tryezën tuaj, hidhini sipër majdanozin e freskët, të cilin e keni grirë imët, dhe përgatituni për një shije unike.

Mund të shoqërohet me bukë të thekur apo me sallatë perimesh të stinës për një vakt sa më të lehtë.

Avni Arifi: Serbia s’mund ta kontrollojë Kosovën përmes Asociacionit

Flamuj të Serbisë në Mitrovicën e Veriut. Fotografi nga arkivi.

Ideja e Serbisë që ta kontrollojë shtetësinë e Kosovës përmes Asociacionit të komunave serbe nuk do të ketë sukses, ka thënë këshilltari politik i kryeministrit të Kosovës, Avni Arifi, përmes një postimi në Facebook.

Sipas tij, Kosova ka marrë obligime ta krijojë Asociacionin, por jo në dëm të Kosovës.

“Kosova kurrë nuk ka marrë obligim që të krijojë Asociacion që do të shërbejë si instrument i shtetit serb për defunksionalizimin dhe kontrollimin e shtetit të Kosovës. Ideja që nëpërmjet Asociacionit të depërtohet në funksionim të shtetit të Kosovës, është perfide dhe nuk do të kalojë”, ka shkruar Arifi.

Një ekip menaxhues i përbërë nga serbë të Kosovës, tashmë ka përfunduar hartimin e draftit të statutit, mirëpo ende nuk është bërë publik. Qeveria e Kosovës ka hedhur poshtë zërat që thonë se duhet të ketë ndryshime në Kushtetutën e Kosovës për t’i dhënë Asociacionit kompetenca shtesë.

“Në këtë qëndrim Kosova vazhdon të kërkojë zgjidhje dhe ka konsensus të mjaftueshëm në shoqërinë e Kosovës për gjetjen e një zgjidhjeje gjithnjë duke ruajtur kushtetutshmërinë, tërësinë territoriale dhe funksionalitetin e shtetit”.

Arifi ka thënë se shteti i Kosovës nuk do të krijojë Asociacion, i cili do të jetë instrument i shtetit serb.

Më 17 gusht 1953 lindi shkrimtarja nobeliste gjermane Herta Müller

VOAL – Herta Müller (Nitchidorf, 17 gusht, 1953) është një romanciere, eseiste dhe poete gjermane, lindur në Rumani dhe fituese e çmimit Nobel për Letërsi në vitin 2009. Ajo është e njohur se ka përshkruar në veprat e saj kushtet e jetesës në Rumani gjatë diktaturës së Nikolae Çausheskut.

Herta Müller ka lindur në Nitchidorf në Qarku Timiş, në rajonin Banat (në Rumani), më 17 gusht 1953 nga një familje e minoritetit gjerman në rajon. Babai i saj kishte shërbyer në Waffen-SS gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur Rumania ishte një aleate e Gjermanisë naziste në atë kohë. Pak para përfundimit të konfliktit, vendi kaloi në sferën e ndikimit të Bashkimit Sovjetik të Stalinit, i cili, në janar 1945, urdhëroi  për hakmarrje dëbimin e të gjithë rumunëve gjermanishtfolës të moshës mes 17 dhe 45 vjet, mes të dëbuarve figuron edhe nëna e shkrimtares. Ajo studioi letërsi gjermane dhe rumune në Universitetin e Timishoara, qyteti ku ajo u bashkua me grupin e shkrimtarëve anti-komunistë Aktionsgruppe Banat dhe, në vitin 1976, filloi të punojë si përkthyese për një kompani inxhinierie, nga e cila do të pushohet nga puna në vitin 1979 për dështim për të bashkëpunuar me Sekuritate, shërbimet sekrete të regjimit komunist rumun.


Fiton jetesën duke punuar edukatore në kopshtin e fëmijëve dhe mësuese e gjuhës gjermane. Në vitin 1982 boton librin e parë, Niederungen (Bassure), që, megjithatë, do të vijë vetëm në një formë të censuruar, si shumica e botimeve të kohës: Tema qendrore e veprës është diktatura e regjimit të Çausheskut, përshkruar dhe vërejtur përmes syve të një fëmije në rolin kryesor. Versioni i pacensuruar vjen vetëm dy vjet më vonë në Gjermani, së bashku me veprën e dytë, Drückender Tango (Tango shtypës). Në vitin 1987, pas ngacmimeve të përsëritura nga ana e Sigurimit, e la Rumaninë për të jetuar në Gjermani, në Berlin (ku ende banon), së bashku me shkrimtarin Richard Wagner, burrin e saj në atë kohë, dhe nga atje do të fillojë të marrë propozime për një karrige universiteti. Përvoja e emigrimit dhe e qëndrimit në një vend të huaj do të kondensohet në romanin Reisende auf einem bein (Udhëtim në një këmbë).

Në maj të vitit 1989, Roland Kirsch, një nga miqtë e saj më të mirë dhe ish-anëtar dell’Aktionsgruppe Banat, u gjet i varur në banesën e tij. Edhe pse rasti është paraqitur si vetëvrasje, Müller tha tek e përjavshmja gjermane Die Zeit se nuk besonte këtë version të ngjarjeve: sipas saj, fqinjët e shtëpisë së Kirsch dëgjuan shumë njerëz duke folur me zë të lartë në banesën e Kirsch natën e vdekjes së tij. Kirsch vetë gjithashtu nuk do t’i nënshtrohet asnjë autopsie post-mortem dhe emri i tij do të hiqet nga dosja e Sigurimit, sikur kurrë nuk ka ekzistuar.

Në vitin 1995, Müller u bë anëtare e Akademisë Gjermane të Letërsisë dhe Poezisë Gjermane. Në vitin 1997 largohet nga PEN International, në shenjë proteste ndaj vendimit për të bashkuar shoqatat që vepruan në Gjermaninë Lindore dhe Perëndimore para rënies së Murit të Berlinit. Në vitin 2008 ajo i dërgoi një letër kritike Horia-Roman Patapivicit, president i Institutit rumun të Kulturës, që kishte shprehur mbështetje për një shkollë rumune-gjermane e cila kishte punësuar dy ish-informatorë të Securitate.

Në vitin 2009 botoi romanin Atemschaukel (Kolovajza e frymëmarrjes), ku denoncon tmerret e vuajtura nga rumunët gjermanisht-folës të deportuar në kampet sovjetike të punës. Libri ishte menduar të jetë një partneritet me poetin rumun të Gjermanisë dhe ish të deportuarin Oskar Pastior, përvoja e jetës tragjike e të cilit shërben si frymëzim për veprën, por Pastior vdiq në vitin 2006, duke e detyruar Müller ta realizojë e vetme veprën. Romani është një sukses i jashtëzakonshëm, sa nominohet për Çmimin e Librit Gjerman, një nga çmimet më prestigjioze gjermane letrare. Më 8 tetor të të njëjtit vit Herta Müller merr çmimin Nobel në letërsi, me motivacionin: “Me përqendrimin e poezisë dhe çiltërsinë e prozës, përshkruan peizazhin e të shpërngulurve.” Shkrimtari i fundit gjerman që e fitonte atë para saj ishte Günter Grass në vitin 1999.

Në vitin 2012, me rastin e dhënies së Çmimit Nobel për Letërsi në kinez Mo Yan, autorja e ka quajtur këtë vendim nga ana e Akademisë Suedeze, “një katastrofë”, pasi shkrimtari kinez do të demonstrohet në mënyrë të përsëritur i vetëkënaqur nga “ligjet e ashpra censurë e vendit aziatik “. Një sulm i tillë do të lindte nga një deklaratë Mo Yan, në konferencën për shtyp pas ceremonisë së çmimeve, që censura është një akt i domosdoshëm.

Kampi i Tepelenës, hapen dosjet që dëshmojnë persekutimin komunist

ALMA MILE/ Vetëm me 400 gramë bukë. Nuk vonoi shumë dhe ra tifo e dizenteri njëherësh. Filloi vdekja në seri. Ambulancë dhe ilaçe nuk kishte. Vend i izoluar, pyll, epidemi. Ishte krijuar një skuadër vetëm për të hapur varre. Ajo shkonte për të hapur 2-3 varre e pastaj lajmëroheshin që të hapnin edhe një tjetër, edhe një tjetër… Kishte raste, 5-6 varre në ditë”.

Kjo është dëshmia e një të mbijetuari në kampin famëkeq të Tepelenës. Dikush thotë se atje “nuk ka qenë edhe aq keq”, ndërsa një ndër pinjollët e ish-udhëheqjes komuniste, njëkohësisht edhe viktimë e saj, Bashkim Shehu, i biri i ish-Kryeministrit Mehmet Shehu, në një intervistë të kohëve të fundit do të shprehej se në atë kamp ishte më keq se burgu ku ai kishte vuajtur dënimin dhe se vdekshmëria foshnjore ishte aq e lartë, saqë vetë ata që e kishin ngritur vendosën ta mbyllnin.

Që prej debatit për kampin e Tepelenës, ky i fundit është kthyer në simbolin e vuajtjes çnjerëzore nën komunizëm. Për t’i dhënë më shumë dritë, jo vetëm këtij debati, por edhe persekutimit komunist në këtë zonë të Shqipërisë, Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit organizon në datën 20 gusht ekspozitën me titull “Persekutimi komunist në zonën e Tepelenës”. Sipas AIDSSH-së, pjesë e kësaj ekspozite do të jenë dokumente arkivore të dhjetëra dosjeve, që dokumentojnë përndjekjen e ishSigurimit të Shtetit në zonën e Tepelenës, dokumentet e kryengritjes së Zhapokikës, përndjekjes së klerit, dosjet e Sigurimit të ish-kampit të Bënçës, indekset alfabetike të përndjekjes në Tepelenë, dosja e Trifon Xhagjikës, Neim Pashës, Zenel Shehut, Selahudin Totos dhe dhjetëra të tjera.

Aktiviteti do të zhvillohet të hënën, më 20 gusht, ora 11:00, në mjediset e AIDSSH-së, pranë Gardës së Republikës. Kjo ekspozitë dokumentare, kushtuar përkujtimit të viktimave dhe personave të mbijetuar nga regjimi totalitar komunist, i paraprin Ditës Muze Memorial/Tepelenë që do të zhvillohet në qytetin e Tepelenës më 23 gusht 2018. Të ftuar do të jenë familjarë, studiues, përfaqësues të komunitetit lokal, shoqatave të ish-të përndjekurve dhe grupeve të interesit.

Me synimin që ky aktivitet të jetë sa përkujtimor, aq edhe edukativ, reflektues, rinor, artistik e dokumentues, të ofrojë njohje, nderim dhe dialog shoqëror, gjatë Ditës Muze në Tepelenë do të ketë një larmi ngjarjesh. Do të ketë nderim për viktimat dhe të mbijetuarit, ekspozita, simpoziume, dëshmi, biseda, dokumentarë, por edhe art të mirëfilltë. Nuk mund të mungojë edhe muzika, ajo rrok, që simbolizon protestën. “Tre muskëtierët” dhe Asgjë sikur dielli” do të mbyllin këtë ditë-natë të gjatë, ku dhimbja shërben si katarsis, si pastrim, çlirim dhe kujtesë.

Aktivitetet në Tepelenë

• Nga orën 10:00, në sallën e teatrit të qytetit do të ketë një ekspozitë dokumentare me përndjekjen komuniste në Tepelenë, ku publiku i përbërë nga studiues, autoritete të qytetit dhe familje të ish-përndjekurve politikë do të njihen me materiale të rëndësishme të Sigurimit në Tepelenë dhe në ngjarje të rëndësishme të rezistencës si p.sh., Kryengritja e Zhapokikës, atë për të drejtën e besimit bektashi dhe katolik (përmes dosjes së At Gjergj Sulit, apo Baba Shefqet Koshtashit) apo atë të përndjekjes se Zenel Shehut apo Trifon Xhagjikës e Neim Pashës. Të gjithë figura të nderuara të përpjekjes për liri e dinjitet.

• Më tej, po në sallën e teatrit të qytetit, do të zhvillohet Simpoziumi Shkencor që vë bazat konceptuale të punës shkencore për Muzeun e Punës së Detyruar në Shqipëri, me prezantime nga prof. Beqir Meta dhe prof. dr. Ermal Frashëri etj.

• Në orën 18:00 organizohet dhënia e dekoratave të nderit për 4 të mbijetuar të kampit të Tepelenës nga Presidenti Meta. Aktiviteti zhvendoset në mjediset e kampit të Tepelenës, ku do të ketë disa postera, fotografi dhe dokumente të përgatitura nga AIDSSH. Aktiviteti mbështetet nga projekti “Përkujto për të Parandaluar dhe Shëruar”, financuar nga UNDP dhe Italia dhe partnerë të tjerë që do të bashkohen.

• Në ora 19:30 fillon aktiviteti rinor artistik “Kampi N’dritë” dhe do të ndriçohet i gjithë kampi për një natë. Brenda në kampet do të ngrihen çadra kampingu, ku do të akomodohen të rinjtë dhe do të ketë disa performanca artistike, ku pritet të mblidhen disa qindra të pranishëm, kryesisht të rinj. Do të shfaqet një film dokumentar “Edhe Muret Kanë Veshë”, si dhe më pas do të projektohen në muret e kampit instalacioni “Edhe Muret Kanë Veshë” si dhe “I Përkasim NjëriTjetrit”.

• Vonë në mbrëmje ka performanca nga 2 grupe këngëtarësh “Asgjë Sikur Dielli” dhe “Tre muskëtierët”, si shenjë e triumfit të jetës dhe dinjitetit njerëzor.

Kur dy diktatura nënshkruajnë një pakt

Më 23 gusht 1939, përfaqësuesit e dy superfuqive dhe njëkohësisht dy diktaturave më të mëdha dhe gjakatare në botë, Bashkimi Sovjetik dhe Gjermania naziste, nënshkruan një marrëveshje. Parlamenti Europian në vitin 2008 miratoi një deklaratë mbi shpalljen e 23 gushtit si Dita Europiane e Kujtimit për Viktimat e Stalinizmit dhe Nazizmit. Deklarata përsëriti se deportimet masive, vrasjet dhe skllavërimet e kryera në kontekstin e akteve të agresionit nga stalinizmi dhe nazizmi bien në kategorinë e krimeve të luftës dhe krime kundër njerëzimit.

Gjatë Presidencës hungareze të BE-së të vitit 2011, një nismë hungareze-lituaneze- polake rezultoi në marrjen e ministrive të drejtësisë nga BEja, duke pranuar një dokument që lidhet me kujtimin e regjimeve totalitare. Kjo ditë u shpall më 23 gusht. Që nga viti 2011, çdo vit një vend europian organizon një konferencë kushtuar Ditës Europiane të Kujtimit. Dita Europiane e Përkujtimit të Viktimave të Stalinizmit dhe Nazizmit, e njohur si Dita e Shiritit të Zi në disa vende, e cila është vërejtur më 23 gusht, është dita ndërkombëtare e përkujtimit për viktimat e ideologjive totalitare, veçanërisht regjimet totalitare komuniste, stalinizmin, nazizmin dhe fashizmin.

Ajo u caktua nga Parlamenti Europian në 2008/ 2009 si “Dita e Kujtimit për të gjithë Europën për viktimat e të gjitha regjimeve totalitare dhe autoritare, për t’u përkujtuar me dinjitet dhe paanësi. Kjo datë u zgjodh në kujtim të Paktit Molotov-Ribbentrop, një nënshkrim pa agresion, i vitit 1939 midis BRSS-së dhe Gjermanisë naziste që përmbante një protokoll që ndau Rumaninë, Poloninë, Lituaninë, Letoninë, Estoninë dhe Finlandën në Sferat gjermane dhe sovjetike të influencës. Traktati u përshkrua nga Presidenti i Parlamentit Europian, Jerzy Buzek, në vitin 2010 si “marrëveshja e dy formave më të këqija të totalitarizmit në historinë e njerëzimit”.

Dita e përkujtimit filloi në protestat e mbajtura në qytetet perëndimore kundër krimeve sovjetike dhe okupimit në vitet 1980, të iniciuara nga refugjatët kanadezë nga vendet e pushtuara nga Bashkimi Sovjetik dhe që kulmuan në Rrugën Baltike, një demonstrim i madh gjatë revolucioneve të vitit 1989 që kontribuuan në çlirimin e shteteve baltike.