VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

MAJI 1950: FOTO E GJIMNAZIT “29 NENTORI” SHKODËR – Nga Fritz RADOVANI

By | June 12, 2019

Komentet

SHQIPNIA DHE HUMNERA – Nga Fritz RADOVANI

1997 Nana Tereza në Aeroportin e Rinasit në Tiranë, heren e fundit në Shqipni lutej:

“O Zot, hiqi mallkimin Tand Popullit Shqiptar!..” E Besoj, edhe sot lutet!

1912 – 1913 “Shqipnia duhej “eliminue” praktikisht si rrezik, pa kenë nevoja për pushtimin e saj ushtarak”. Ky ishte dhe asht piksynimi sllav shekullor…

2019 “Shqipnia” e “Ballkanit Perëndimor” po drejtohet nga Edi Rama, Ilir Meta, Lul Basha, Gramoz Ruçi dhe… A doni ma? – I keni naltë tue u mendue per “Popullin”…

Per marrveshjet “demokratike” dhe klimen politike… Pa vetimë e bumbullima sllave…

Gjithshka si na kanë mësue “vllezrit turq”… Dhe, shteti ligjor i Greqisë… Italia mike e atyne viteve, “mos qofshin harrue… e 1939”.., kur na trumhasi Mretin e, na la pa te !!

Mbas shiut filloi breshni! Jalta e 1945 na siguroi “Shtetin, zgjedhjet e lira, Kushtetuten, demokracinë, barazinë, dialogun me sllav, pushkatimet pa gjyq, dhunen, varfninë, vrasje e varrosje me gropa pa Emna, kampet e shfarosjes, krimin e organizuem nga shteti, plaçkitjen, korrupsionin, mafien shtetnore, spijunimin e mikut, shkatrrimin e Besës dhe Burrnisë, e mandej, per familjen Shqiptare e Ateizmin..,mundet me ua shpjegue ma mirë se unë, “shoku” ose “shokët” që sot drejtojnë shtetin e kalbun… Të cilit, nuk dij sesi me ia vue emnin, mbasi vetem “shqiptar” ai nuk asht. Emni i “shtetit” hajdut që kerkohet perditë nder arkiva të ruejtuna nga “Akademia e antishkencave anadollake” e Toptanëve të Esatit të shkretë, që s’ po e lanë rahat as aty mjedis ushtarve sllav, që i siguruen  jeten.

Madje, aty afer i zhgrehun në vaj… U pat varrosë edhe nipi, fukaraja i thesarit Tiranës…

Eh, moj Nexhmije…Ti mos vdeksh kurr per pa pa me sy tek ai kafazi nalt, çka keni ba … mbi këte Popull rrezikzi e të mjeruem qyshë se pat ra nder duert tua prej tiranësh…

Nuk mjaftuen 47 vjetë që me provue sejcila shtëpi trokitjet e sigurimit tuej, arrestimet e loçkave të zemres dhe, kampet e shfarosjes apo varrosjet tek “qerrshija” e Burrelit…

Po, u deshten 30 vjet të tjera me provue edhe ringjalljen e katilave shpirtzezë e vrasës të Shqiptarëve, tue fillue me Enverin tand, Ramizin, Haxhiun e të tjerë, që “emnat e tyne” mos kjofshin permendë nder Trojet Shqiptare persa të jetë jeta e Kombit Shqiptar, tue fillue nga Ata Bjeshkët e Atyne Katolikve të Lulzim Bashës dhe, deri tek brigjet e Detit Jon, ku kerkon me kullotë bagtitë Edi Rama me dekoruesit e tij grekë…E “vllaznit turq”! 

Rinia Shqiptare po shperndahet nepër Botë… Gjuha Shqipe e Maleve po shkallmohet !

Populli Shqiptar asht ba si Dallndyshat e Filip Shirokës së harruem…E s’ kthehet ma !!

              Melbourne, 19 Qershor 2019.

246 vjetori i fundit të skllavërisë në SHBA

Emancipation Proclamation

Më 19 qershor 1865, burra dhe gra të skllavëruara në Teksas më në fund mësuan se ishin të lirë, më shumë se dy vjet pasi Presidenti Abraham Lincoln nënshkroi Proklamatën e Emancipimit, e cila liroi të gjithë skllevërit në shtetet rebele të Amerikës. Çdo vit më 19 qershor, afrikano-amerikanët në mbarë vendin organizojnë aktivitete për të përkujtuar ditën kur iu dha fund skllavërisë. Korrespondentja e Zërit të Amerikës Jesusemen Oni sjell hollësitë.

Përkujtimi i ditës që shënoi fundin e periudhës 246 vjeçare të skllavërisë në Shtetet e Bashkuara është shndërruar në një traditë verore që shoqërohet me muzikë, parada dhe shfaqje të ndryshme.

“Më 19 qershor të vitit 1865, gjenerali i Ushtrisë së Unionit, Gordon Granger, i cili ishte përgjegjës për distriktin e emancipimit, përfshirë Teksasin, zbarkoi në gjirin e Galvestonit në Teksas dhe lexoi njoftimin, duke deklaruar se nga ai moment, afrikanët e skllavëruar ishin të lirë”, thotë Greg Carr nga Universiteti Howard. HoHow

Juneteenth ose Dita e Lirisë, që shënohet më 19 qershor, tani është festë shtetërore në 45 shtete amerikane. Për shumë afrikano-amerikanë, është një ditë e reflektimit mbi sukseset dhe përpjekjet e vazhdueshme në luftën për barazi racore.

“Kjo na ndihmon të kuptojmë dhe shpjegojmë se si Amerika ka arritur aty ku është sot. Unë do të preferoja që Amerika kurrë të mos ishte një shoqëri skllavopronare. Fakti është se ajo ishte e tillë, dhe efektet e skllavërisë janë akoma duke u ndjerë në shoqërinë amerikane. Pra, ne e dimë prej nga kemi ardhur, dhe shpresojmë se po mësojmë se si të mos i përsërisim gabimet e së kaluarës”, thotë Andra Gillespie nga Universiteti Emory.

Ndërkohë që festimet përfshijnë koncerte dhe tubime familjare, ndoshta më e rëndësishmja është ruajtja e trashëgimisë, thotë Floyd Cooper, autor i librit me ilustrime, “Juneteenth for Mazie”.

“Historia po vazhdon të shkruhet edhe në këto ditë. Brezat e vjetër të familjeve po pasojnë historitë e kësaj dite tek brezi i ri. Historitë e familjeve tona, trashëgimia e afrikano-amerikanëve, përvoja afrikano-amerikane po kalon tek brezi i ri përmes tregimit të historive familjare”.

Nevoja për të vazhduar atë trashëgimi nxiti zonjën Kizzie Calhoun të merrte me vete djalin e saj në paradën e Ditës së Lirisë në San Antonio.

“Ne kemi ngecur në atë që po përpiqemi të arrijmë në të ardhmen, por duhet të kthehemi tek e kaluara për të kujtuar se nga kemi ardhur, në mënyrë që të jemi të suksesshëm në përpjekjet tona për ndërtimin e të ardhmes”.

Dita e Lirisë këtë vit përkon me seancën e parë dëgjimore të kongresit në një dekadë mbi reparacionet për skllavërinë. Mbështetësit e kësaj nisme po i bëjnë thrrje ligjvënësve që të ofrojnë kompensim për pasardhësit e skllevërve.

“Kjo qeveri, ky popull, nëse do ta quanim veten amerikanë, duhet të përballet me faktin se kjo shkelje themelore ndaj afrikanëve në këtë vend duhet të trajtohet në një farë mënyre”, thotë aktivisti Greg Carr.

Ndërsa afrikano-amerikanët vazhdojnë të peshojnë ndikimin e skllavërisë mbi ta, Juneteenth ose Dita e Lirisë është një thirrje ndaj të gjithëve për të festuar hapat e vendit drejt lirisë për të gjithë.

Më 18 qershor 1815 u zhvillua beteja e Vaterlosë (Waterloo)

VOAL – Beteja e Waterloos (e quajtur fillimisht nga Prusianët si beteja e Belle-Aleancës dhe nga francezët si beteja e Mont Saint-Jean) ishte një betejë që u zhvillua gjatë luftës së koalicionit të Shtatë, më 18 qershor 1815, midis ushtrisë Francez të udhëhequr nga Napoleon Bonaparte dhe trupave prusiane të Marshall Gebhard Leberecht von Bluecher, aleate me trupat britanike të Dukës së Wellingtonit.

Fakti që termi “Waterloo” ka hyrë në përdorimin e gjuhës së përbashkët si sinonim i humbjes sensacionale (të pësosh një Waterloo do të thotë të pësosh një disfatë) shënon përmasën historike të ngjarjes: kjo ishte një çështje e betejës së fundit të Napoleonit,sanksiononte humbjen e tij përfundimtare, të cilën do të ndiqte mërgimi i tij në Sant’Elena.

Vendi dhe ngjarja historike

Në të vërtetë, nuk ishte qyteti i Waterloos – ku ishte selia e Dukës së Wellingtonit – por fshati Mont Saint-Jean, i cili në atë kohë ishte pjesë e Mbretërisë së Bashkuar të Holandës. Përleshja filloi në orën një të pasdites, kur Korparmata I e ushtrisë franceze ishte gati për të nisur një sulm ndaj La Haie Sainte dhe Mont Saint-Jean: por në atë kohë 30 mijë burra prusianë që i përkisnin Korparamatës IV të Trupave të Ushtrisë, të udhëhequr nga Marshalli von Bluecher.

Arsyet për humbjen

Njësitë franceze u paraprinë nga këmbësoria e lehtë, e cila ishte hapur në mënyrë të tillë që të shqetësonte armikun me të shtëna precize.

Çdo ndarje e Napoleonit u zhvendos me tetë batalione, të pozicionuar njëra pas tjetrës: një formacion jo shumë efektiv, sepse lejohej të xhironte vetëm dyqind burra, ata në radhën e parë të batalionit të parë.

Midis rangjeve angleze, në vend të kësaj, batalionet u vendosën pranë njëra tjetrës, me dy rreshta pushkësh: në këtë mënyrë këmbësorisë britanike ishin në gjendje të qëllonin pa probleme, kështu që mbi francezët zjarri erdhi nga shumë pjesë.

Në batalionet franceze, në fakt, një stuhi plumbash ra (një ndër dy ushtarë, rreshtuar njëiri pas tjetrit, mund të hapnin zjarrit një herë në dhjetë sekonda). Ndonëse artileria e fuqishme franceze do të kishte pasur mundësinë të shkaktojë shqetësim në rradhët e baterive të Wellingtonit, kjo ngjarje nuk ndodhi sepse britanikët ishin rreshtuar prapa kreshtës së kodrës, në mënyrë që të mos shihej nga bateritë e armiqve: ata dolën hapur vetëm kur francezët u gjetën disa qindra metra larg.

Shtyllat e Napoleonit, tashmë të përballura me humbje mjaft të përgjakshme, nuk arritën të mbeteshin kompakte (ndoshta duke bërë kështu ata do të kishin pasur sukses në ndërprerjen e linjave angleze gjithsesi), gjithashtu sepse ishin të përbërë mbi të gjithë nga rekrutët e rinj pa përvojë, ose nga shumë burra të shtyrë në moshë, dhe për këtë arsye jo të pajisur me nivelet e nevojshme fizike që do të kishin shërbyer për të vazhduar betejën me fitore.

Pavarësisht disa fitoreve të vogla pranë një grope zhavorri, trupat e Napoleonit u përfshinë nga paniku dhe pësuan sulmet e Brigadës së Bashkimit të Ponsonby-t, që pasoi pak pas asaj të kalorësisë së Somerset. Në anën transalpine u hodhën gjithashtu Grayskët e Skotit (të quajtur kështu për shkak të ngjyrës së kuajve të tyre), të cilat megjithatë shkuan më tej se sa ishte e nevojshme: një tepërim që kushtoi shumë dhe kjo shkaktoi vdekjen e të paktën gjysmës së tyre.

Faza e dytë e betejës së Waterloo

Në mes të katër dhe pesë pasdite u zhvillua ngjarja e dytë e cila përfundimisht ndryshoi fatin e betejës: udhëhequr nga Marshalli Ney, 5000 francezë ndërmorën sulmin. Një gabim i madh nga ana e Ney, i cili kishte gabuar një lëvizje të trupave angleze si një sinjal të tërheqjes: në vend të kësaj, ata që po largoheshin nga fusha e betejës ishin vetëm ushtarët e plagosur që po grumbulloheshin nga karrocat e municioneve.

Sulmi i lëshuar nga Nei kishte, rrjedhimisht, pasoja katastrofike.

Pas valës së parë prej 5 mijë kalorësve, ishte rradha e një tjetri 10 mijë, por meshkujt e Wellingtonit u rreshtuan në kuadrate për të sprapsur sulmet, në mënyrë që rreshti më i jashtëm i çdo kuadrati të përbëhej nga njerëz që gjunjëzoheshin me qëllim që të gjuanin me pushkë kuajt. Ndërsa nga rreshtat më të brendshëm u qëllua në burra.

Ishte falë këtij pozicioni strategjik që këmbësoria britanike arriti të mbrojë veten nga kalorësia kundërshtare, gjithashtu sepse kuajt instinktivisht refuzuan të shkelin mbi burrat: kjo nënkuptonte se kalorësit nuk mund të drejtonin drejtpërdrejt kundër armiqve që i shtypnin ato dhe kështu francezët u detyruan për të galopuar rreth britanikëve duke qëlluar me armë.

 

Kur kuajt francezë ishin pothuajse të lodhur, hyri në luftime kalorësia britanike e Uxbridge, duke rifituar pjesën më të madhe të artilerisë që kishte përfunduar në duart e francezëve dhe se armiqtë nuk kishin akoma kohë të dilnin jashtë shërbimit. Shanset e Ney për të fituar në këtë pikë u reduktuan, por pavarësisht kësaj Napoleoni nuk ishte ende jashtë lojës: ai mund të llogarisë, në fakt, në një duzinë batalionësh të grenadiers të Gardës që ishin pjesë e rezervës strategjike të Armatës, dhe se ata ishin të përbërë nga veteranë të zgjedhur të cilësisë.

Fundi i betejës

Ndërsa tamburet e Gardës u rrokullisën, Napoleoni dhe njerëzit e tij arritën në 660 metra nga linjat e kundërta, me artileria anglezë që priste, e fshehur në fushat e misrit.

Përleshja përfundoi me një thirrje që bëri jehonë në ushtrinë franceze: “La garde recule”, që do të thotë “Garda sulmon”. Ndërkohë që ushtria franceze ngurroi për pak momente, Wellington hodhi kapelen e tij në ajër: një sinjal që menjëherë u perceptua nga 40,000 anglezë, të cilët u larguan nga Mont Saint-Jean në drejtim të fushës ku ishin armiqtë, formacioni i të cilëve u shpërbë përfundimisht.

 

Na ishte njëherë një lëvizje opozitare! – Nga Florim Zeqa

Në shkrimin autorial “Thyerja e shpresave të qytetarëve, produkt i politikanëve të papërgjegjshëm!”, të datës 18.03.2019, më qëllim e tërhoqa një parale mes Ibrahim Rugovës dhe Albin Kurtit.

“Edhe pse dy personalitete të kundërta, Ibrahim Rugova dhe Albin Kurti janë të vetmit liderë në historinë më të re të Kosovës që nuk u tërhoqën për as një milimetër nga qëndrimet e tyre politike dhe kombëtare.
I pari, Ibrahim Rugova (i dëshmuar në qeverisjen e vendit) edhe përkundër pengesave të shumta, deri në frymën e tij të fundit nuk e hoqi nga goja pavarësimin e Kosovës nga Serbia. Kurse i dyti, Albin Kurti (i pa dëshmuar akoma në qeverisjen qendrore) nuk heqë dorë nga mbrojtja e integritetit territorial dhe sovranitetin të shtetit të njohur ndërkombëtarisht.
Ashtu sikurse Ibrahim Rugovën, edhe Albin Kurtin konsistenca në qendrime dhe vendosmëria në arritjen e qëllimeve politike, i bën të dallohen prej politikanëve tjerë jo vetëm në Kosovë, por në mbarë trojet etnike shqiptare”.

Vizioni pragmatik rugovian

Presidenti historik Ibrahim Rugova asnjëherë nuk kërkonte rishpallje të pavarësisë, por vetëm njohje ndërkombëtare të saj.
Pasi ai e dinte mirë së në historinë e krijimit të shteteve ekziston vetëm një datë dhe një ditë e shpalljës së pavarësisë, jo dy apo tri sosh!
Kosova një herë ka shpallë pavarësinë e saj më 2 korrik 1990-të, edhe pse në rrethana të okupimit klasik, ka historinë e funksionimit të shtetësisë së saj, ka edhe kushtetutën e saj të shpallur e miratuar nga deputetët shqiptar më 7 shtator 1990 në Kaçanik.
Pse nuk ndodhi njohja ndërkombëtare e Republikës së Kosovës para 17 shkurtit 2008 ?
Sepse presidenti historik, arkitekti i shtetit të Kosovës, Ibrahim Rugova nuk ishte i gatshëm të pranonte kompromiset e dhimbshme e as ndryshimin e përmbajtjës së elementeve shtetërore që solli 17 shkurti; duke filluar nga simbolet antikombëtare, përmajtjen multietnike të shtetit e deri të një kushtetutë e hartuar jo mbi vullnetin dhe nevojat e popullit, por në bazë të një pakoje që avancon pakicat (serbe) në dëm të popullatës shumicë (shqiptare) në vend.
Kjo që solli 17 shkurti 2008, është në kundërshtim të plotë më vullnetin plebishitar të popullit të Kosovës të shprehur në referendumin popullor të 26-30 shtator 1991.
Rikonfirmim i referendumit gjithëpopullor, 2 korrikut e 7 shtatorit 1990, ishte edhe lufta çlirimtare, gjaku i derdhur për liri dhe çlirim kombëtar.
Ikja nga këto data, është ikje nga themelet e shtetit të Kosovës, pavarësisht si do të quhet Republika e Thaçit apo e Kurtit nesër!
Sikure personat fizik (njerëzit) që kanë një datë të lindjes, ashtu edhe subjektet juridike (shtetet) kanë një ditë të lindjës dhe krijimit të tyre.
Në kujtesën historike të popullit, Republika apo shteti i Kosovës daton që nga 2 korriku 1990-të.

Parimet e shëndosha dhe oshilimet e Albin Kurtit

Albin Kurtin edhe sot, edhe nesër dhe përghithmonë, do të dëshiroja ta shihja të vendosur në vizionin e tij për shtetin e Kosovës në frymën kombëtare.
Mirëpo, më oshilimet e fundit, Albin Kurti na shfaqet krejt ndryshe çfarë jemi mësuar ta shihnim deri më tani.

Republika e Thaçit, siq i pëlqen Kurtit ta quaj përiudhën pas 17 shkurti 2008, erdhi si rezultat i një lidershipi të papërgjegjëshëm, që pranoj të tjetërsohet lufta çlirimtare dhe vullneti i popullatës shumicë të Kosovës për hatër të atyre ndërkombëtarëve që nuk e duan një shtet të dytë shqiptar në Ballkan.
Kosova “multietnike” e Thaçit jo vetëm që nuk është vullnet i popullatës shumicë shqiptare në këtë vend, është një shkelje e rëndë e gjakut të dëshmorëve e martirëve dhe sakrificave të panumërta të popullit.
Të gjithë e dimë së ndryshimi i kësaj “status quo”-je është nëvojë imediate, do të thoja urgjente. Në ketë pikë dakordohem plotësisht më zotin Kurti, një ditë më shumë për këtë qeveri është një ditë më pak për Kosovën.
Sikur opzita të ishte unike, e keqja do të ndalej shumë më herët, dhe pasojat e keq-qeverisjes do të ishin më të vogla.
“Pakoja e Ahtisarit” mbi të cilën u shpall pavarësia e 17 shkurtit 2008, na ka shkaktuar probleme zinxhirore duke filluar nga decentralizimi etnik, trashëgimia kulturore e deri të Asociacioni i komunave serbe.

Reformim apo revizionim konceptesh ideologjike

Ideja e Albin Kurtit për një “Republikë” të tretë, daton nga korriku i vitit 2013!
Edhe pse shpallja e një “pavarësie të tretë” apo “Republike të Tretë”, për të mos thënë fatale, do të ishte me shumë pasoja për vendin.
Pas “Republikës së Hashimit”, “Republika e Kurtit” do të ishte prezentimi më qesharak para botës demokratike dhe jo serioz ndaj qytetarëve të Kosovës.
Kush e di, pas Republikës së tretë mund të vije e katërta, e pesta,…e kështu më radhë derisa në Kosovën e vogël të mos mbetët asnjë shqiptarë!
Sikurse sot “shaminë”, idenë e Albin Kurtitë për Republikë të tretë e pata kundërshtuar më 24.07.2013 përmes shkrimit autorial “Jo Republikë të tretë, zoti Kurti!”
Andaj, edhe sot pas gjashtë viteve, i kërkojë Albin Kurtit që t’na sqarojë cili ishte projekti i “Republikës së tretë”!?
Deri para hyrjes së Vetëvendosjes në Parlamentin e Kosovës, ideologjia kryesore e Vetëvendosjes ka qënë bashkimi kombëtar i Shqipërisë me Kosovën.
Shijimi nga afër i aromës së pushtetit, bëri që Lëvizja Vetëvendosje të harrojë jo vetëm idenë e bashkimit kombëtar, e ndërroj komplet fizionominë dhe kahjen e veprimeve të saj.
Sikur Lëvizja Vetëvendosje të mos bëhej pjesë e sistemit (pranimit të “Pakos së Ahtisarit” dhe kushteve të lojes parlamentare ), jam i sigurtë se do ta kishim një forcë të fuqishme politike opozitare, të gatshme jo vetëm për të protestuar, por edhe për t’u ballafaquar me sfidat e kohës nëpër të cilën po kalojmë si dhe për të sjellur ndryshimin e shumëpritur.

Të qartësohen kauzat e Albin Kurtit

Albin Kurti duhet të dëshmohet për këtë para qytetarëve të vendit.
Tërheqja e mandateve të deputetëve të LVV-së nga Parlamenti i Kosovës, dhe largimi nga të gjitha koalicionet qeverisëse komunale, do të krijonte besueshmëri qytetare dhe kredibiltet politik për subjektin që drejton z. Kurti.
Ndryshe, nuk ka logjikë dhe nuk mund t’i besojnë qytetarët kauzave për pushtet të Albin Kurtit.
Për shkak se, dëmi që i shkaktoi LVV-ja kryeqytetit me kandidaturën e Shpend Ahmetit është i madh dhe i pa llogaritshëm.
Dorëheqjen e Shpend Jahtit në komunën e Prishtinës, duhet ta kërkojë në radhë të parë lideri i LVV-së, zoti Albin Kurti, për të larë borxhin moral para qytetarëve për dëmin që i shkaktoi kryeqytetit me kandidaturën e Shpend Ahmetit. Për shkak se dyshohet se Shpend Ahmeti ka paluar dhjetëra miliona gjatë këtyre dy mandateve në komunën e Prishtinës duke shitur leje ndërtimore dhe duke bërë pazar tokat komunale me mafio-oligarkët ekonomik.
Ky nuk është i vetmi milionerë, produkt i VV-së, ka edhe milionerë të tjerë në radhët e VV-së, që u pasuruan nga aferat korruptive si anëtarë të PDK-së, të cilat kaluan në VV për “larjen” e mëkateve.
Nëse vërtetë Albin Kurti dëshrion të mbajë fjalën, për burgosjen dhe dënimin e politikanëve të inkriminuar, duhet të filloj nga shtëpia e tij (LVV) për burgosjen dhe konfiskimin e pasurive të figurave të inkriminuara, ish pjestarëve të SHIK-ut famëkeq, që krijuan biznese tejët profitabile si anëtarë të PDK-së.
Vetëm në këtë mënyrë Albin Kurti mund t’i bind qytetarët e zakonshëm për kauzën e drejtësisë që aq shumë i referohet në fjalimet e tij të sinkronizuara me patriotizëm folklorik.
“Përgjërimi” dy herë radhazi brenda pak muajëve i Albin Kurtit ndaj Isa Mustafës, suportit më të madh të Hashim Thaçit në këto 10 vjetët e fundit dhe nënshkruesit të dytë të “Zajednicës” (me 25 Gusht 2015 në Bruksel), përveqse befasi e papritur për qytetarët, ishte ogurëzi për ndryshimet pozitive në vend.
Kjo e dëshmon faktin se Albin Kurti nuk ka mungesë të kujtesës, por ka mungesë sinqeriteti.
Le t’iu tregojë Albin Kurti qytetarëve të vendit, cila ishte kauza e tij kur e gjuante me vezë në Parlament ish kryeministrin Isa Mustafa, ishte për shtet apo për pushtet!?
Le t’na tregojë Albin Kurti, se çfarë paska ndryshuar tek Isa Mustafa, dhe se takimet me Isa Mustafen, janë kauzë për shtet apo pushtet!?
Pranimi publik i shamive nga Albin Kurti, gjegjësisht anëtarësimi publik i Labinotë Demi-Murtezi në radhët e LVV-së, me ç’rast Albin Kurti e prezantoi Labinoten më shami si letrare dge albanologe që ka përfunduar Letersinë dhe Gjuhën Shqipe në Fakultetin Filologjik në Universitetin e Prishtinës, paraqet rrëshqitjen më drastike të Albin Kurtit nga rrafshi kombëtar në atë fetar.
Mos zgjedhja e mjeteve për arritjen e qëllimit politik për marrjen e pushtetit, do të jetë tepër e kushtueshme për personalitetin e Albin Kurtit. Jam i sigurtë se më të shëndetshme për LVV-në dhe Albin Kurtin do të ishin votat shqiptare sesa votat e shamive apo sekteve tjera fetare.
Kjo nuk paraqet reformim të LVV-së, por reformim të “shamive” nga Gëzim Kelmendi tek Isa Mustafa, e prej Isa Mustafës tek trimat e Vetëvendosjes së Albin Kurtit!

Me këtë po dëshmohet katërçipërisht se klasa aktuale politike standard të veprimeve të tyre e kanë gënjeshtrën dhe mashtrimin, vjedhjen dhe abuzimin e votes së qytetarëve.
Partitë politike në përgjithësi janë shndërruar në korporata fitimprurëse për liderët e tyre, ndërsa janë bërë shkelëse dhe abuzuese te besimit të qytetarëve.
Duke u ngritur në karrierë politike dhe pasuruar nga mashtrimet dhe kauzat e rrejshme, klasa aktuale aktuale (pushtet dhe opozitë) modelin e abuzimit e kanë ngritur në standard të politikës ditore.

Na ishtë një herë një levizje opozitare (Lëvizja Vetëvendosje) jashtë Parlamentit të Kosovës, e dashur dhe e respektuar, e cila reflektonte shpresë e besim tek qytetarët dhe tmerr për pushtetarët.

“BASHKJETESA PAQSORE” E TRADHTARIT ME HERONJ – Nga Fritz RADOVANI

 

MARY EDITH DURHAM

(1863 – 1944)

Ah MARY, MAry, nga Vorri do t’ ikshe ba me dijtë shka ngjet sot në Shqipni…

Sesi e shikon syni i një Mikeshës së huej Popullin Shqiptar dhe Shqipninë e Kastriotit, e tregon libri i së Nderuemes Mary Edith Durham me titull “Brenga e Ballkanit”. Ajo na tregon që në ditët e para që shkeli në Token Shqiptare se i perket Maleve e Bjeshkëve…

Rrethimi i Shkodres ka fillue me 20 Tetor 1912 dhe asht mbyllë me 23 Prill 1913. Kjo luftë asht kenë nder ma të mnershmet e kohës moderne, ku per mbrojtjen e Shkodres askush nuk ka kursye as jeten e vet dhe, as të trashigimtarëve të shtrenjtë të Rozafës heroike.

Edhe Kisha Kathedrale u kthye në streh per sigurimin e jetës së Popullit trishtuem…

Vetem gjyle fluturonin në qiellin e zymtë të Shkodres së rrethueme nga malazezët vrasës.

Me 10 Nandor 1912 në këte luftë u fut edhe Serbia. Në ndihmë të Hasan Rizasë erdhi Esat Pashë Toptani. Si drejtues lufte Hasan Rizaja ishte i pergatitun. Me 29 Dhjetor 1912 u zhvillue edhe sulmi i fundit serbo malazez, ku Shqiptarët treguen veten të pathyeshem.

Shkodra u mbrojt nga Shqiptarët. Hasan Riza Pasha e pau se Shkodra nuk shkelet, dhe u deklaroi Shkodranve se, krahas flamurit turk, në Kala Rozafat duhet ngritë edhe Flamuri Shqiptar, që të kuptohet lidhja e Shkodres me Vlonen, dhe malazezët të pranojnë edhe ata Pavarsinë e Shqipnisë me Shkodren e Lirë… U caktue edhe data 31 Janar 1913 per me ngritë Flamurin në Rozafë si, dhe një sulm i forcave të Garnizonit Shkodres kunder serbo – malazezëve. Po, plani deshtoi! Hasan Riza Pashen e vrane sa doli prej Esat Toptanit…

Koha provoi se Komandanti turk kje ma besnik se Esat Pasha i Toptanve të Tiranës!

Mis Durham shkruente: “Osman Bali dhe Mehmet Kavaja, dy sherbëtorë të Esat Pashës, lavdoheshin ma vonë per vepren që kishin ba!” Komanden e mori Esat Pasha dhe pa kalue 6 muej, filloi marrveshjet me malazezë per dorzimin e Shkodres… Me 23 Prill 1913 Esati nenshkroi dorzimin e Shkodres mretit Nikolla, dhe ai vetë u terhoq… Shkodra ju shit anmikut shekullor e tradhtueme nga Esat Pashë Toptani… Që mbas 106 vjetësh po na del edhe ky “hero” perbrijë Haxhi Qamilit, Enver Hoxhes, Ramiz Alisë… Kam frikë se “historianët e prof” tanë dikush po na i drogon! Kjo pra asht “bashkjetesa paqsore”!

Siper Vorrezave t’ Heronjve, per me rritë lulet e “rilindjes, duhet me.., hjedhë pleh”…

            Melbourne, 17 Qershor 2019.          

E plotë – 16 përgjimet e reja të BILD: Si u blenë votat në Dibër

Gazeta gjermane “Bild” ka publikuar përgjime të tjera në lidhje me skandalin e blerjes së votave në Shqipëri. Përgjimet e publikuara janë pjesë e dosjes 184 të prokurorisë për blerjen e votave në zgjedhjet e parakohshme lokale në Dibër. Në 16 sekuencat e publikuara nga gazetari gjerman Piter Tiede, rezultojnë kryeministri i vendit Edi Rama, ish-ministri Damian Gjiknuri, ish-deputetet Pjerin Ndreu dhe Artan Gaçi, Arben Keshi, drejtor në ministrinë e brendshme, shefi i komisariatit numër 5 Sali Skura, si dhe drejtori i zyrës arsimore të Dibrës.

Nga përgjimet, del se njeriu kryesor i cili është marrë më blerjen e votave në Bashkinë e Dibrës në vitin 2017, është pikërisht Arben Keshi.

Në një audio përgjim drejtori i Ministrisë së Brendshme , Arben Keshi flet me ish-deputetin e PS-së, Artan Gaçi, i cili njëherësh është edhe bashkëshorti i Ministres së Mbrojtjes , Olta Xhacka.

Zyrtari Arben Keshi, drejtor pranë Ministrisë së Brendshme flet me një person me numrin e telefonit 0685922860 dhe ata së bashku shihen tek bëjnë pazar për blerje votash.

Po ashtu Keshi në bisedë me një person të paidentifikuar që punon si mësues (0686434568) Një person i paidentifikuar që punon si mësues informon drejtorin e Ministrisë së Brendshme Arben Keshi që një person që ka 4 vota kërkon 20.000 lekë. Gjatë bisedës, mësuesi tregon se si i ka bërë presion një çifti. Ai e informon se i ka zbatuar të gjitha këshillat që i ka dhënë.

Në përgjimin e pestë shfaqet dialogu në mes Arben Keshit, drejtor në Ministrinë e Brendshme dhe dy personave të tjerë, ndërsa njëri prej tyre ankohet se nuk i ka marrë paratë për votat. Një qytetar ((Xhabiri) i ankohet Arben Keshit se nuk ka marrë lekët. Nga ana tjetër, personi që është ngarkuar me detyrën e shpërndarjes, i thotë se ja ka dhënë dhe është gati për t’u ballafaquar.

Në videon numër 6 dëgjohet Arben Keshi, zyrtar pranë Ministrisë së Brendshme, i cili flet me një person me numrin e telefonit 0686913636. Keshi duket se flet me këtë person për blerje votash. Aty dëgjohet sesi dikush ka ardhur me dajën e tij, ndërsa përmendet edhe një person me emrin Xhevat.

Në përgjimet e publikuara, gazetari gjerman ka siguruar edhe telefonatën e drejtorit të ministrisë së Brendshme, Arben Keshi, me drejtorin rajonal në Dibër. Keshi kërkon nga drejtori i Arsimit në Dibër rë telefonojë drejtorët e shkollave për t’i kujtuar ata të votojnë për PS në të kundërt, një ditë pas zgjedhjeve në Dibër të gjithë do të jenë të pushuar. Drejtori i Arsimit e garanton atë se do t’i telefonojë të gjithë, drejtore e mësues.

Në përgjimin numër tetë, shfaqet biseda mes shefit të komisariatit të Kamzës dhe Drejtorit në Ministrinë e Brendshme, Arben Keshi. Shefi i komisariatit të Kamzës i thotë Keshit se kreu i Bashkisë së Kamzës ka nisur 450 njerëz me furgon drejt Lurës dhe Recit. Kjo lëvizje duket se e shqetëson shumë drejtorin e Ministrisë së Brendshme.

Në përgjimin numër 9 të gazetës gjermane, zyrtari i Ministrisë së Brendshme Arben Keshi flet me shefin e Komisariatit numër 5 Sali Skurën. Në këtë bisedë, Skura thotë ndër të tjera: “kemi bllokuar disa autobusë, por disa ia hodhën me miqësi”.

Në përgjimin e mëposhtëm është drejtor i lartë i Ministrisë së Brendshme, Arben Keshi i cili flet me ish-ministrin Damian Gjiknuri. Gjiknuri i thotë Arben Keshit se do t’i çojë tek qendra votimi disa djem problematik që t’i ketë për çdo rast.

Në përgjimet e publikuara nga gazetari gjermanr, Peter Tiede rezulton edhe biseda mes ish-deputetit Pjerin Ndreu, aktualisht kandidat për zgjedhjet e 30 qershorit në Bashkinë e Lezhës, me Drini Gjecin drejtor i Arsmit në qarkun e Dibrës.

Nga 16 përgjimet e publikuara sot nga gazetari i Bild, Peter Tiede që tregon blerjen e votave, kërcënimet e shantazhet në zgjedhjet e 2017 në Dibër, pjesë e dosjes hetimore 184. Drejtori Rajonal i Arsimit zbaton urdhrat e dhëna nga deputeti Pjerin Ndreu. Drini Gjeci (Drejtor rajonal në Dibër në bisedë me drejtorin e shkollës në Reç (Reshat Elezi 0686433077). Në ditën e zgjedhjeve, Drejtori i Arsimit Drini Gjeci urdhëron një drejtor shkolle, Reshat Elezi për të hedhur votën e tij dhe të familjarëve të tij hapur, duke shprehur dyshime se ata mund të votojnë për PD. Ai e kërcënon atë se nëse ai dhe familja e tij nuk voton hapur, mund të kërkojë një punë tjetër.

Në përgjimin numër trembëdhjetë drejtori i Arsimit në Dibër, Drini Gjeçi telefonon shtetasin Lavdrim Murati dhe e pyet se a ka votuar. Qytetari me emrin Lavdrim Murati i thotë se ende nuk ka votuar me arsyetimin që të lirohet pak radha në qendrën e votimit.

Ish-ministri i Transporteve Damian Gjiknuri është përgjuar teksa flet ne telefon me Bekim Krashin, biznesmen, i cili është angazhuar për zgjedhjet në Dibër me Partinë Socialiste. Sipas përgjimit të BILD, Gjinuri i kërkon llogari biznesmenit se kush është angazhuar në një komunë të caktuar dhe që ka mbuluar pjesën e transportit të parave.

Biznesmeni Bekim Krashi (një biznesmen i zonës që merret me mermerin) dhe një person i paidentifikuar, flasin për paratë që janë shpërndarë për blerjen e votave. Personi i paidentifikuar pyet se sa para mund të ofrojnë për një votë, sepse ai ka dy familje, në total 5 vota. Çmimi për një votë është rreth 4.000 lekë.

Në videon e 16-të të publikuar nga Peter Tiede, rezulton biseda e Bekim Krashit me një prej votuesve në Dibër. Votuesi duket se e ka shitur votën e tij për partinë socialiste dhe në bisedë pyet personin që e ka paguar atë në këtë rast, Bekim Krashin se cfarë shenje duhet të vendosë në fletën e votimit që ata ta kuptojnë.

Excelsior (1939) – Djalë apo vajzë ? Ja emrat e zgjedhur nga mbreti Zog dhe mbretëresha Geraldinë për fëmijën e tyre

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 16 Qershor 2019

 

“Excelsior” ka botuar, të mërkurën e 29 marsit 1939, në faqen n°2, një shkrim mbi emrin e ardhshëm të fëmijës së mbretit Zog dhe mbretëreshës Geraldinë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

 

Skënder apo Donika ?

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Mbretëresha e bukur e Shqipërisë, Geraldina, pret pas pak ditësh të lindë fëmijën e saj të parë.

 

Çdo gjë është gati në Pallatin e Tiranës për këtë ngjarje të lumtur. I gjithë populli ndan padurimin e lumtur të prindërve të ardhshëm.

 

Këto ditët e fundit, ata kanë zgjedhur emrat e destinuara për trashëgimtarin e fronit apo për princeshën e re.

 

Nëse fëmija lind djalë, ai do të quhet Skënder; nëse lind vajzë, ajo do të quhet Donika.

 

Nga e kanë prejardhjen këto emra, simpatikë dhe bukurtingulluesë ?

 

Skënder, është shkurtimi i emrit Skënderbe, heroit kombëtar të Shqipërisë, dhe Donika, emri i bukur i gruas së tij.

 

Kështu, një dinasti e re vazhdon me traditën.

 

Excelsior (1938) – Ja kërkesa e veçantë e Geraldina Apponyi për dasmën e saj

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 15 Qershor 2019

 

“Excelsior” ka botuar, të premten e 1 prillit 1938, në faqen n°4, një shkrim në lidhje me kërkesën e veçantë të mbretëreshës së ardhshme të Shqipërisë për dasmën e saj, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :  

 

Kontesha Apponyi, e fejuara e mbretit të Shqipërisë, nuk dëshiron të marrë dhurata për dasmën e saj

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Budapest, 31 mars. – Nga Tirana u është thënë gazetave hungareze se kontesha Geraldinë Apponyi, e fejuar me Mbretin e Shqipërisë, ka vendosur të mos pranojë dhuratat e dasmës, dhe në vend të tyre, ajo ka kërkuar që pjesëmarrësit të ndihmojnë (dhurojnë) për krijimin e Shtëpisë së Veteranëve në Tiranë.

Le Temps (1930) – Fjalimi mbresëlënës i ambasadorit amerikan, Herman Bernstein, para mbretit Zog

Herman Bernstein (Ambasador i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Shqipëri)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 17 Qershor 2019

 

“Le Temps” ka botuar, të premten e 5 shtatorit 1930, në faqen n°2, një shkrim në lidhje me fjalimin e ambasadorit amerikan, mbajtur para mbretit Zog, me rastin e përvjetorit të themelimit të monarkisë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

 

Festa Kombëtare

 

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Na telegrafojnë nga Tirana :

 

Me rastin e përvjetorit të themelimit të monarkisë, ambasadori i Shteteve të Bashkuara, z. Herman Bernstein, Dekan i Korpusit Diplomatik, mbajti, para mbretit, fjalimin e mëposhtëm :

 

Në emër të kolegëve të mi të ndëruar të korpusit diplomatik, kam privilegjin dhe kënaqësinë e madhe, në këtë rast të paharrueshëm të përvjetorit të Mbretërisë së Shqipërisë, për të përshëndetur me përzemërsinë dhe urimet e mia më të ngrohta Madhërinë tuaj, organizatorin e këtij vendi për përparim.

 

Madhëri, ju, simbol i Shqipërisë së vjetër dhe të re, në këtë vend të lashtë dhe të madh, të njohur për heroizmin dhe lavdinë e tij, për përpjekjet shekullore për pavarësinë e tij, keni qenë instrumenti i rinovimit dhe rehabilitimit të këtij kombi, i cili në sajë të rendit, paqes, këmbënguljes dhe tolerancës së gjerë fetare dhe në sajë të frymës suaj tradicionale dhe të pandryshueshme bashkëngjitur pavarësisë, tani renditet në mesin e vendeve të tjera të botës, duke bërë hapa të mëdhenj drejt progresit.

 

Në këtë ditë historike, mundësuar nga Asambleja Kushtetuese, e cila shpreh vullnetin e popullit shqiptar, më lejoni t’i shpreh Madhërisë suaj, urimet tona më të mira për prosperitetin dhe përparimin e kombit dhe për shëndetin dhe lumturinë e Madhërisë suaj.

 

Mbreti u përgjigj :

 

Kam qenë veçanërisht i ndjeshëm ndaj urimeve që Shkëlqesia juaj, në emër të tij dhe të kolegëve të tij të nderuar, më shprehën. Kam kënaqësinë të theksoj se punët e paqes, rendit dhe progresit, të ndërmarra tashmë në Shqipëri, konsolidimi i të cilave i mbush zemrat tona me besim të madh në të ardhmen e kombit, hasin të njëjtin konstatim pranë jush dhe kolegëve tuaj të shquar, përfaqësuesë të fuqive miqësore të Shqipërisë.

Si iu kërkua industrialistit amerikan të bëhej mbreti i Shqipërisë! Debati në ‘New York Times’ dhe replika e Konicës: Mbretërit lindin, s’bëhen

Kreshnik KUÇAJ/ Në përfundim të Luftës së Madhe, apo Luftës së Parë Botërore, në Shqipëri nis një periudhë stabiliteti e vëmendja përqendrohet paralelisht në ngritjen e institucioneve qeverisëse dhe në ngritjen e ekonomisë.

 

Në fillim të viteve ’20, një ndër potencialet kryesore për të zhvilluar ekonominë e vendit ishte ajo e dhënies së koncesioneve të ndryshme për kompanitë e huaja.

Në kushtet kur Shqipërisë i ishte refuzuar një  hua ndërkombëtare nga Lidhja e Kombeve, që mbetej opsioni më i preferuar, qeveritarët shqiptarë iu drejtuar opsionit të dytë, atij të dhënies së koncesioneve për pasuritë natyrore që deri atëhere njiheshin por nuk ishin shfrytëzuar akoma.

Një nga pasuritë më të rëndësishme për të cilat studimet ishin premtuese ishte nafta.  Për këtë qëllim, në Shqipëri erdhën përfaqësues të kompanive më të mëdha të botës duke zhvilluar atë që mund të cilësohet ‘garë’ për të marrë të drejtën e eksplorimit e shfrytëzimit të naftës.

Kompani italiane, franceze, britanike e amerikane erdhën në Shqipëri për të kërkuar këto të drejta nga  autoritetet shqiptare. Në listën e këtyre kompanive, ishte edhe kompania e naftës “Sinclair” që në atë kohë konsiderohej një ndër shtatë kompanitë më të mëdha në Amerikë dhe një ndër kompanitë më të rëndësishme në botë.

Emrat e kompanive dhe të pronarëve të tyre u bënë shumë të famshme në Shqipërinë e fillimviteve ’20, ndaj edhe pronari i “Sinclair”, Henry Ford Sinclar ishte gjithashtu i famshëm dhe si të gjithë amerikanët gëzonte vlerësimin pozitiv të shqiptarëve edhe pse këta të fundit nuk e kishin takuar ndonjëherë industrialistin e famshëm.

Elemente që duhen evidentuar janë se shqiptarët gëzonin një adhurim për amerikanët sidomos pas rolit të luajtur nga Presidenti Thomas Woodrow Willson në moslejimin e copëtimit të territorit të Shqipërisë dhe falë rolit të luajtur nga misionarët amerikanë të Kryqit të Kuq Amerikan që erdhën direkt pas përfundimit të luftës në Shqipëri duke ndihmuar familjet shqiptare për kapërcimin e pasojave të luftës.

Ndaj, në rast se një amerikan do të propozohej si alternativë për detyrën më të lartë qeverisëse të vendit, në shembullin e Princ Vidit në 1914, pak ose aspak shqiptarë do t’i thonin JO kësaj alternative.

Rendi kushtetues

Konform vendimit të Konferencës së Ambasadorëve në Londër të vitit 1913, ishte përcaktuar se Shqipëria do të ishte një Principatë kushtetuese e pavarur dhe e trashëgueshme, nën garancinë e Fuqive të Mëdha.

Në këtë mënyrë, Princi Wilhelm Wied u zgjodh për fronin e Shqipërisë por këtë detyrë e mbajti vetëm pak muaj, duke u detyruar të largohet nga Shqipëria pas trazirave.

Pas periudhës së Luftës kur Shqipëria administrohej nga trupat ushtarake ndërkombëtare, në vitet ’20 do të rikthehej diskutimi sërish se cili do të ishte rendi kushtetues i vendit.

Deri në atë periudhë, në fuqi mbetej Statuti Organik i vitit 1914 që juridikisht nënkuptonte se Shqipëria ishte principatë e që Princi Wilhelm Wied formalisht ishte akoma sovrani i vendit.

Megjithatë, pas Kongresit të Lushnjes në vitit 1920 dhe sidomos pas Statutit të Zgjeruar të Lushnjes u konfirmua edhe më shumë se rendi kushtetues do të ishte një tjetër. Vendimi i marrë ishte për përzgjedhjen e rendit kushtetues “Republikë” me një president të fortë, sipas modelit amerikan.

Por ndërsa Shqipëria po konsolidonte rrugën e vendosjes së rendit kushtetues Republikë, që praktikisht rrëzonte Statutin Organik të 1914 dhe si rrjedhojë edhe do të zhbënte “Mbretërinë e Wied-it”, në shtypin amerikan del një lajm për një ftesë të pazakontë.

Gazeta amerikane “Chicago Tribune” do të publikonte një artikull që më pas do të gjente reflektim edhe në New York Times me 17 dhjetor të vitit 1923. Në artikull evidentohej se një anëtar i misionit shqiptar në Romë i kishte thënë “Tribunës” se njëfarë milioneri amerikan i është ofruar froni i Shqipërisë së pasues i Princ Wied-it, me shpresën se ai mund ta vendoste vendin në një bazë financiare të shëndoshë.

Kjo gazetë në fakt, edhe pse nuk e ka konfirmuar emrin e milionerit amerikan, hedh dyshime se personi për të cilin bëhet fjalë është industrialisti i njohur amerikan Harry Ford Sinclair.

Shumë agjentë të fshehtë të zotit Sinclair janë parë të lëvizin nëpër Romë dhe Tiranë javën e kaluar. Ata janë në vëzhgim të të afërt nga policia politike e shumë vendeve europiane” shkruan gazeta.

New York Times nuk do të linte me kaq këtë lajm, por do t’i kushtonte vazhdimisht rëndësi.

Me 19 dhjetor të vitit 1923, gazeta do të publikonte një artikull me titullin “Të kënaqur me historinë e ‘mbretit’ Sinclair. Miqtë e tij në Wall Street e marrin me humor ‘ofertën’ shqiptare”.

Më tej, gazeta hedh dritë më shumë se çfarë ka ndodhur. Në artikull shkruhet se një fraksion i partisë monarkiste në Shqipëri ka thënë se është për amerikanin e naftës.

Raportime të ndryshme shkruajnë se froni i Shqipërisë i është ofruar Harry F.Sinclair, amerikanit të naftës, si pasues i Princit Wilhelm Wied me shpresë së ai mund të fusë vendin në baza ekonomike të shëndosha” shkruhet në artikull, por më tej evidentohet se kur është marrë mendimi i ortakëve të biznesit të Sinclair, këta të fundit u morën me të qeshur duke thënë vetëm se kompanitë e shumta që zotëronte industrialisti i njohur e mbanin atë më të ngarkuar me punë sesa do të mundeshin ndonjëherë financat e Shqipërisë.

Në artikull evidentohet gjithashtu se në zyrën e Sinclair kishin mbërritur shumë telegrame nga miqtë e tij me adresimin “Kink Sinclair”. Në këtë rast, bëhej fjalë për një lojë fjalësh Kink (ngërç)-King (mbret);pra “Ngërçi Sinclair” dhe jo “Mbreti Sinclair”. Më tej, ortakët e industrialistit të njohur shprehen se “Harry nuk do të ndërronte punën që ka as për postin e mbretit të Anglisë”.

Gazeta që shkruajti e para për ftesën shqiptare për industrialistin e famshëm amerikan shkon me tej kur jep detaje se nga erdhi oferta.

“Chicago Tribune” në dhjetorin e 1923 shkruan se “një telegram nga Tirana konfirmon se një seksion i partisë monarkiste shqiptare ka nisur të “tenderojë”informalisht  postin e mbretit për Harry F. Sinclair por një fraksion tjetër i drejtuar nga Aqif Pasha që ndodhet në Vienë, po punon për kthimin e Princ Wied-it”.

Nëse fraksioni monarkist, sipas gazetës, do të merrte pushtet në zgjedhje, atëhere ata do t’i ofronin zotit Sinclair postin e mbretit dhe koncesione ekskluzive për naftën në këmbim të një huaje domethënëse që ai do t’i jepte qeverisë.

Kush ishte Harry Ford Sinclair

Harry Ford Sinclair lindi në vitin 1876 në West Wirginia dhe u nda nga jeta në vitin 1956. Ai ishte një industrialist amerikan, themelues i Sinclair Oil.

Në vitin 1910 sëbashku me 3 biznesmenë të tjerë ai blen një bankë bujqësore të falimentuar që e shndërron.  Ai bëhet President i bankës. Në vitin 1916, me suksesin e madh të arritur, ai formon ‘Sinclair Oil’ nga asetet e 11 kompanive të vogla të naftës që i bashkoi.

Në të njëjtin vit, ai bleu një kompani që kishte në zotërim tubacione të shumta dhe rafineri të tjera. Kompania e tij arriti të bëhej kompania e 7-të më e madhe në Shtetet e Bashkuar.

Në vitin 1920 ai ishte përfshirë në një skandal dhe kishte kryer 6 muaj burg për pengim të jurisë gjatë procesit gjyqësor. Pas kësaj ai iu rikthyer jetës së mëparshme dhe shijoi pasurinë e tij derisa u nda nga jeta.

Reagimi i Faik Konicës: “Mbretërit, ashtu si poetët,  lindin, nuk bëhen”.  

Artikujt e shumtë që filluan të “ziejnë” në shtypin amerikan, e sidomos qasja ironike që kishte përmbajtja e tyre, sollën një fushatë reagimesh nga pala shqiptare. Në “lojë” futet Faik Konica, misionari amerikan që ishte në Shqipëri Charles Telford Ericksson dhe konsulli shqiptar A.B.Sula.

Me stilin e tij të veçantë të të shkruarit që e karakterizonte, Faik Konica i drejton një letër editorëve të New York Times me titullin “Nuk duhet një mbret amerikan. Në çdo rast, mbretëria e naftës ofron më shumë siguri se Shqipëria”.

Letra e publikuar edhe në gazetë me 21 dhjetor 1923 nis me fjalinë “Shtypi amerikan në ditët e fundit ka qenë viktime e një shakaje  budallaqe”.

Zërat se zotërisë Sinclair i është ofruar kurora e Shqipërisë janë, sigurisht, një shaka, një shaka me shije të dyshimtë, madje edhe i mungon edhe hiri i risisë. Është përsëritur aq shpesh edhe në kurriz të personaliteteve të tjera amerikane dhe është në mënyrë të pashpresë bajate.

Një fakt i vogël që do të mjaftojë për të hedhur në erë këtë shaka. Zgjedhjet për një konventë konstitucionale po mbahen tanimë në Shqipëri dhe si partia qeverisëse dhe ajo opozitare që me shumë gjasa do të fitojë, kanë shpalosur platformat e tyre për regjimin republikan, si më të përshtatshmin për Shqipërinë. 

Kështu që mesa duket nuk ka shanse për një monarki. Gjithsesi, mbretërit ashtu si poetët,  lindin, nuk bëhen” shkruan në letrën e tij Konica.

Më tej, në cilësinë e presidentit të Federatës Shqiptare, Konica shkruan se amerikanët janë të huajt më popullorë në Shqipëri dhe se askush nuk e harron kontributin e dhënë nga presidenti Willson dhe punën e bërë nga Kryqi i Kuq Amerikan në përfundim të Luftës së Parë Botërore.

Ndërsa e vlerëson Sinclair si “një amerikan të vlefshëm” Konica shprehet se “ai nuk është Amerika”.

Me siguri se ky zotëri i dashur ka qenë i pari që ka qeshur me këtë shaka. Mbretëria e naftës është më pak romantike se mbretëritë e tjera, është më domethënëse dhe më e sigurtë” e mbyll letrën e tij Konica.

Replikat që prodhoi “Marquise de Fontenoy”

Në debatin për “mbretin amerikan” të shqiptarëve do të përfshihej edhe Frederick Cunliffe-Owen, një shkrimtar britanik që jetonte në New York dhe që punonte si gazetar.

Ky i fundit, që njihej me pseudonimin “Marquise de Fontenoy” shkruante kryesisht për shoqërinë aristokratike e mbretërore europiane si dhe kishte eksperiencë diplomatike.

Ai mbante gradën e kolonelit dhe kishet marrë një serë titujsh nderi nga Britania deri në Serbi. Në rastin aktual, ai i kushton një editorial në New York Times propozimit për fronin shqiptar duke analizuar arsyet se pse shqiptarët po e bënin një kërkesë të tillë.

Në editorialin e tij, Cunliffe-Owen bën një përshkrim të gjatë se cilët janë shqiptarët dhe dhe ndalet mes të tjerash edhe në situatën politike dhe ekonomike të vendit.

Shqipëria njihet nga të gjithë dashamirësit e sportit në të gjithë Europën se ka një nga gjuetitë më të mira në botë por njihet edhe nga fuqitë e mëdha e të vogla si burimi i sherreve ndërkombëtare dhe shqetësimeve të brendshme, të cilat deri më tani u kanë zënë rrugën eksplorimeve dhe zhvillimit të resurseve të fjetura, sidomos fushave të pasura naftëmbajtëse” shkruan ai në artikull.

Më tej ai evidenton se arka e shtetit është bosh dhe se ka një rritje të ndjeshme të kriminalitetit.

Pas ofertës shqiptare për ‘mbretin e naftës’, sipas tij, fshihet nevoja e Shqipërisë për të pasur administrim ekonomik, eksplorim të rezervave të naftës si dhe për t’u mbrojtur nga ndërhyrjet e huaja.

Artikulli në fakt përmban disa pasaktësi historike por edhe mosnjohje të realitetit të Shqipërisë së vitit 1923, çka bën që të ketë dy reagime të njëpasnjëshme.

Reagimi  i parë vjen nga Charles Telford Erickson, misionari i njohur amerikan që jetoi rreth 30 vite në Shqipëri e që ngriti shkollën shqiptaro-amerikane bujqësore në Kavajë. Në replikën e tij, Erickson evidenton pasaktësitë historike që përmbante editoriali i Cunliffe-Owen, vlerëson lart shqiptarët dhe hedh poshtë pretendimin se ishte rritur kriminaliteti.

Misionari amerikan evidenton faktin se ka jetuar në Shqipëri dhe ashtu si Konica, shkruan se dy forcat kryesore që garojnë në zgjedhje janë për një rend kushtetues republikan. Gjithsesi, nëse ndodh ndryshe, Erickson shkruan se “do të jetë i pari që do të thërrasë ‘Rroftë Mbreti’ nëse shqiptarët do të zgjedhin monarkinë dhe si mbret amerikanin e naftës”.

Përgënjeshtrimi zyrtar dhe mbyllja e debatit

Debatit i jep fund një një shkrim zyrtar i konsullit shqiptar (A.B Sula) që në reagimin zyrtar hedh poshtë pretendimet se situata në Shqipërinë e pasluftës botërore është ende e pastabilizuar dhe se arka e shtetit është bosh.

Sot Shqipëria ka një buxhet të balancuar, që është e rrallë në mes vendeve europiane. Po ashtu Shqipëria nuk ka borxh publik duke u bërë një prej pak vendeve që e shijon një privilegj të tillë dhe në të njëtën kohë ka si monedhë arin.

Domethënë thesari nuk është bosh sikurse pretendon zoti Owen. Në kuadrin e lajmeve false të raportuara jam i detyruar që të shpreh qendrimin se pas eksperiencës së hidhur me Princ Wied-in në 1914 dhe në kuadër të ecurisë së përditshme të demokracisë me shtetet fqinje, shqiptarët janë të vendosur që të mos lejojnë despotizmin e një mbreti. Si rrjedhim, ata nuk ia kanë ofruar fronin asnjë princi e as zotit Harry Sinclair” shkruan konsulli shqiptar në reagimin drejtuar Neë York Times.

Ky reagim në fakt i jep fund debatit në shtypit amerikan! Shqipëria vijon rrugëtimin duke u shpallur në vitin 1925 Republikë dhe jo monarki.

Megjithatë, vetëm tre vite më vonë, fjalët e Konicës në New York Times nuk do të realizoheshin sepse në vitin 1928 Shqipëria u shpall monarki “me një mbret të bërë dhe jo të lindur”.

Marre nga SCAN

Excelsior (1931) – Ja makina e mbretit Zog shpuar nga plumbat gjatë atentatit të Vjenës

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 14 Qershor 2019

 

“Excelsior” ka botuar, të mërkurën e 25 shkurtit 1931, në faqen n°6, fotografinë e makinës së mbretit Zog të shpuar nga plumbat gjatë atentatit që iu bë në kryeqytetin austriak, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

 

Atentati kundra mbretit të Shqipërisë në Vjenë

Makina e mbretit e qëlluar nga vrasësit – Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Ne raportuam për atentatin ndaj mbretit të Shqipërisë, Ahmet Zogu, në dalje të Operas së Vjenës. Dy ish-oficerë shqiptarë gjuajtën pesëmbëdhjetë herë me revolver mbi makinën në të cilën gjendej sovrani, duke vrarë një pjesëtar të oborrit mbretëror, por duke dështuar për të arritur mbretin.

Përsëri për Ali Pashë Tepelenën dhe historinë

( INTERVISTE E MOIKOM ZEQOS DHENE GAZETARES JORIDA PASKU)

Eruditi Moikom  Zeqo flet për Ali Pashën ushtarakun e zot , që dinte të rrinte në korrent të ngjarjeve me rëndësi të kohës; për diplomatin që  diti të krijonte marrëdhënie me një tjetër dinak si ai, Bonapartin e Francës, por edhe për burrin që joshi 14 vjeçaren e cila që e dashuroi përjetë

“Hankoja, kjo grua provokuese, autarkike dhe e pangopur, vendosi te banorët taksa të rënda. Përveç kësaj, me ndihmën e trimave të saj, rrëmbeu dhe një fshat që i takonte kardhiqotëve. Ata ia mbajtën vathë në vesh dhe një natë hynë në Karjan të armatosur, zunë rob Hankon, Shanishanë dhe djaloshin Ali dhe i çuan në Kardhiq. Dhe aty, para syve të tiranit të ardhshëm, në shenjë hakmarrjeje, shpërthyen në orgji kolektive mbi trupat e nënës dhe të motrës së tij. Në shpirtin e tij primitiv, të egër dhe krenar, hodhi rrënjë urrejtja kundër njerëzve, si dhe etja e pashuar për t’u bërë i fuqishëm, me qëllim që të dënonte dhe të shpëlante këtë ofendim”. Ky përshkrim që Spiro Mela ia ofron lexuesit qysh në hyrje të librit “Luani i Epirit-Ali Pasha dhe Suli” (Toena 2013).
Eruditi Moikom Zeqos, që bëri një analizë të shkurtër, por të hollë për librin bashkë me Aurel Plasarin, i solli ndër mend Aleksandrin e Madh,”që u formësua nën ndikimin e s’ëmës së tij, Olimbisë, një grua e egër e cila e stërviste të bëhej një sundimtar që ambicia të mos kishte asnjë kufi”.
Kurse Hankoja e atij djalit që pa tmerre qysh në moshë të njomë,“mundohej ta rriste me frymën e një urrejtjeje dhe një vetëdije, madje edhe të një deliri që ai duhej t’i sundonte të gjithë të tjerët”. Ai nuk ia la hakun pa marrë nënës, duke i djegur dhe i shkretuar hormovitët, i shkoi në hell dhe i torturoi gra e fëmijë, aq sa Mela shkruan edhe që “u qethi flokët për të mbushur jastëkët”. Kurse Zeqo do të kujtojë amanetin e dytë që Aliu nuk e çoi dot deri në fund, atë të dërgimit të një thesari në Mekë për shpëtimin e shpirtit të gruas pedante, Hankos. “ Por në Mekë duhet të çohej një thesar i fituar me djersën e ballit, jo i grabitur dhe Ali Pasha nuk e kishte atë”. Nuk mund të nisë historia e njohjes së Aliut, pa njohur “këtë fshatar të pagdhendur, pa asnjë kacidhe”, një bandit i pamëshirshëm, që nuk kurseu në vrasje mikun e tij, kunatin, krushqit, deri edhe vajzën e vet, më tej gruan e parë Eminenë e bindur. Tradhëtoi bijtë: Myftarit i mbyti të dashurën, Veliut i vidhte pas krahëve Zejbedejën. Nuk ra në paqe derisa i shkretoi dhe bastisti suljotët trima me të cilët luftoi për vite, duke ditur fare mirë forcën dhe durimin e tyre. Nuk kishte grua që nuk i nënshtrohej po t’i hipte gjaku në kokë pashait plot fuqi. Mister ngelet edhe për studiuesin Moikom Zeqo historia e dashurisë me Vasiliqinë e njomë, 50 vjet më e vogël se ai, që nuk e tradhtoi edhe kur këtëe bënë të gjithë, dhe nuk u martua kurrë pas vdekjes së tij. Një figurë hipnotizuese, Aliu, që krijoi marrëdhënie interesi me konsuj francezë e anglezë, gjithmonë aty ku e çonte ambicia. Shqetësimi i studiuesit Zeqo, që ka lexuar jo pak për figurën shqiptare më me rëndësi të shekujve XVIII-XIX,është varfëria që ekziston në burime, në botimin e dokumentave. Deri më tani“janë botuar një pjesë fare e vogël e dokumentave angleze, vetëm libri i Pukëvilit nga ato diplomatike franceze, po përgatiten greket, pormaterialet osmane nuk janë ende botuar, të Rusisë po ashtu, dhe ato të vendeve rreth e qark që kanë shkruar për Ali Pashën. Ato duhen botuar, pastaj duhet bërë një gjykim më gjakftohtë, më objektiv, ndoshta edhe më tolerant”.

-Zoti Moikom, si e vlerësoni botimin më të fundit për figurën e Ali Pashës, “Ali Pasha dhe Suli-Luani i Epirit” te akademikut grek Spiro Mela?

-Ali Pasha është më i ndërlikuar nga ç’duket në shikim të parë. Është bërë edhe më i ndërlikuar për shkak të librave paradoksalë, shënimeve dhe përshkrimeve me kahe të ndryshme që janë shkruar për të. Nuk kemi një studim në bazë të dokumentave,janëmë tepër studime në bazë të opinioneve dhe librave të bashkëkohësve të tij, kryesisht të huaj. Mungojnë dokumentat shqiptare për të, ose dëshmitë e shqiptarëve për të.
-Nga vjen kjo mungesë?

-Mendoj se mungojnë një pjesë e shqiptarëve, përveç një shqiptari i cili ka lënë dëshminë më të madhe, poeti i tij zyrtar Haxhi Shehreti, që ka botuar poemën epike me titull “ALIPASHIADA”. Ai ka të dhëna historike të cilat konfirmohen edhe nga dokumentat e kohës, por natyrisht, ka një qendrim apologjik, bën apologjinë e Ali Pashë Tepelenës. Shumë të dhëna që ka te “Alipashiada”, të cilën e ka përkthyer në shqip Irakli Koçollari, janë tepër interesante dhe autentike. Haxhi Shehreti, poeti i tij i oborrit, e ka shkruar në një greqishte vulgare eposin e tij.Edhe padyshim është një figurë e madhe kulturore e shek XIX. Kaq e vërtetë është kjo sa shumë shkrimtarë grekë të shek XX e çmojnë tepër veprën e tij.

-Mbi cilat fakte ka hedhur dritë, që nuk ka guxuar dhe arritur kush më parë?

– Ai ka hedhur dritë përgjithësisht në faktet e kulmit të fuqisë së Ali Pashës, ka diçka nga fëmijëria. Por, përveç faktit të palëkundshëm që Ali Pasha është shqiptar dhe ka lindur në një fshat të Tepelenës, edhe disa elementëve që lidhen me fëmijërinë e tij, sidomos në raport me të ëmën dhe motrën, pjesa tjetër ku flitet për këtë fazë të parë të jetës është apokrife, nuk është e saktë. Madje edhe në këtë libër, thuhet që gjoja Ali Pashë Tepelena pohon se e ka origjinën nga një fis i largët arab. Këto janë gjenealogji fantaziste të përhapura shumë në atë kohë. Të gjithë shpiknin gjenealogji të tilla. Ali Pasha është shqiptar i kulluar dhe është një lab, po ta quajmë në kuptimin krahinor, me një zgjuarësi të pazakontë.

-Cilët autorëve u referoheni kur pohoni se kanë shkruar pa u mbështetur në dokumente shkencore?
-Po të marrim ambasadorin e Francës, Pukëvilin, ai ka shkruar mirë kur Ali Pasha kishte marrëdhënie të qeta me Francën, pastaj kur ai pati marrëdhënie të mira me Anglinë, pra u bë kundërshtar i Francës, Pukëvili ka shkruar gjërat më të mënxyrshme. Ai arrin të shkruajë edhe kundër Bajronit dhe Likut nga urrejtja që ka për pashain e Janinës.

-Po çfarë duhet marrë me rezerva tek diplomati francez?

-Pukëvili është një figurë minore e historiografisë, nuk është ndonjë dijetar i madh. Sot në Francë nuk e njeh askush. Për shkak se edhe pashai e mbajti gati-gati si të internuar, ka një urrejtje të kuptueshme dhe për këtë shkak, ai i zmadhon të metat e Ali Pashës dhe i minimizon të mirat.
I dyti që ka shkruar keq për Ali Pashën është Manzur Efendiu, një prift i i Zyrës së Shenjtë të Vatikanit, që ra rob në duart e Aliut, ndërroi fenë, u bë bektashian dhe për shkak të gjuhëve të shumta qëdinte, u bë një lloj sekretari poliglot i administratës së tij. Të gjitha këto janë një pjesë e realitetit, por nuk janë realiteti i plotë. Që ta rindërtosh atë, duhen botuar dokumentat origjinale. Irakli Koçollari po përgatit për botim disa mijëra faqe, dekrete, urdhëra, dokumente tëadministratës së tij, por më të rëndësishme ngelen ato të arkivave të huaja. Po ashtu janë botuar 50 syresh të panjohura të arkivave britanike. Interesante është se në këto dokumenta, Ali Pasha ka pamjen e një diplomati të madh, të një figure shtetari, të një figure të respektueshme, aq sa britanikët, duke përfshirë edhe Lord Nelson, që është figurë me rëndësi e historisë së Anglisë, përdornin edhekundrejt tij edhe titullaturën, gjë që ka shumë rëndësi në diplomaci. E quanin “madhëri”, “shkëlqesi” në një kohë kur ai nuk ishte sulltani i Turqisë, por thjesht pashai i një krahine.

-Çfarë thuhet për kontributin që ka dhënë për Shqipërinë në këto dokumente?

-Ekziston një dokument i përpiluar në oborrin e Ali Pashës, një lloj promemorie ku tregohen edhe idetë e tij për kombin shqiptar, për krijimin e një shteti tëpavarur, madje edhe për një kushtetutë. Dihet që dërgoi edhe njeriun e tij te konti Meterlik në Austri për t’i kërkuar propozimin e projektit të një kushtetute. Ai ka qenë i ndikuar nga idetë e revolucionit francez, por njëkohësisht edhe i lidhur me atë fuqi që ishte më përpara sesa Franca në pikëpamje të perspektivës historike. Në konfliktin midis Francës dhe Anglisë në fund të fundit, fitoi Anglia. Marrë nga një pikëpamje e perspektivës,ai e kuptoi që anglezët do të ishin fitues. Siç del nga dokumentat, britanikëte çmuan shumë rolin e Ali Pashës, por në momentet e fundit nuk e ndihmuan. Bënë diçka tjetër, i dërguan një mesazh ku i premtuan dërgimin enjë anije për të shpëtuar njerëzit e afërt dhe thesarin, sepse asokoheLondra nuk mund t’i shpallte luftë Perandorisë Osmane. Ai pranoi të sakrifikohet.

-Si i shërbeu ky diplomat dhe ushtarak Greqisë dhe Perandorisë Osmane?

-Libri i Melës është një libër popullarizues, nuk është një studim historik. Është një biografi e letrarizuar dhe nga kjo pikëpamje, ai të kujton më tepër librat e tipit të Stefan Cvajgut, Emil Ludvigut ose Andrea Moruasë. I thjeshtëzojnë faktet historike, i shkruajnë me një stil të bukur dhe ky ka një stil shkrimtari, tërheqës, grishës, me elementë romantikë. Ai thotë edhe disa të vërteta që janë me rëndësi. Në historiografinë greke ka libra në të cilët shahet, por ka edhe nga ata që e lavdërojnë sepse roli politik i Ali Pashës, kundër qendrës osmane, Stambollit, krijoi premisat për çlirimin e Greqisë. Dokumentat janë të sakta kur dëshmojnë që ai ka ndihmuar të ashtuquajturit komplotistë, që donin të krijonin pavarësinë e Greqisë. Ka pasur njohje dhe i ka ndihmuar me para, me armë. Pak a shumë ka bërë atë që ka bërë Bajroni për kryengritësit grekë. Aq më tepër që një pjesë e komandantëve të revolucionit grek qenë shqiptarë, madje disa të oborrit të tij. Ai kishte një koncept pak modern, kozmopolit, për administratën e pashallëkut të vet. Krijonte një barazi formale midis feve dhe etnive, i jepte shumë rëndësi tregtisë.
Libri më i mirë që kam lexuar është i një amerikaneje, Katherine Flemng, ai me titull: “Bonaparti Musliman”.
Është hera e parë që shikoj një studim që merret me të dhënat ekonomike, të tregtisë, të qarkullimit financiar, duke treguar që Aliu krijoi formën më moderne ekonomike në të gjithë perandorinë osmane. Nga kjo pikëpamje, elementët e tjerë të zhvillimit tregtar të lirë, kanë qenë premisa pozitive të pushtetit të tij.
Kurse libri që më ka tronditur më shumë është ai i një mendimtari amerikan që quhet Edward Said, “Orientalizmi”, i cili bën analizën e koncepteve të letërsisë europiane, romantizmit, autorëve të shumtë. Koncepti i shtrembëruar i romantizmit ka ndikuar edhe te Ali Pasha, përshembull edhe Aleksandër Dyma nuk ka saktësinë historike. Kanë një prirje metaforike për ta bërë sa më interesante veprën, për ta bërë sa më mistike. Saidi bën kritikën e këtyre koncepteve.

-Po në dokumentet shqiptare çfarë thuhet për të?

– Ne nuk i kemi të shumta, përveç disa mbishkrimeve të disa kishave që janë ndërtuar me mbështetjen e Ali Pashës, ndonjë kronike të thjeshtë të shek XIX-të. Interesant është korpusi i poezive popullore për fundin e tij, për vrasjen. Populli i ka ditur mizoritë e tij, ka ditur edhe faktin që ai ishte kundër Perandorisë Otomane. Nga kjo pikëpamje, natyrisht është shkruar edhe ndonjë biografi e letrarizuar.
I pari është Myfit Libohova, që veprën e ka shkruar turqisht.
Pastaj Sabri Godo, por nuk ka sjellë risi të madhe. Studime historike të vërteta për Ali Pashën i ka shkruar vetëm Irakli Koçollari,- dhe libri më i rëndësishëm është ai,- për dokumentat angleze.

-Çfarë vlerësohet në marrëdhënien që krijoi me diplomatë të Francës dhe Anglisë?

-Ai është produkt i kohës. Në një kohë që Perandoria Osmane po pësonte përçarje, kur ishin luftrat ruso-turke, kur revolucioni francez krijoi një klimë për lirinë e popujve, Anglia mundohej të luante rolin e saj parësor në kontinentin Europian.
Të gjitha këto krijuan një personazh napoleonid,- sepse Andre Morua por edhe Svajku thonë ,-që të gjithë personazhet e shek XIX janë napoleonide, dhe e vërteta është që këta ishin njerëz rrebelë, që donin pavarësinë, me një prirje të mëvetshme. Në këtë kohë shquhen tre shqiptarë të mëdhenj: më i madhi është Mehmet Ali Pasha i Egjiptit, i dyti është Ali Pasha i Janinës dhe i treti është Mehmet Bushatlliu i Shkodrës. Për fat të keq Bushatlliu është lënë pak mënjanë. Të gjithë ishin fillimisht pjesë të Perandorisë Osmane. Më i sukseshmit qe Ali Pasha i Egjiptit sepse ai e shkëputi dhe e bëri shtet modern. Kurse këta mbetën brenda kuadrit formal, politik të Perandorisë, kishin pushtet absolut brenda pashallëqeve të tyre, por përfunduan tragjikisht. Këto pashallëqe ishin forma fillestare që treguan aftësitë shtetformuese të shqiptarëve për të qenë të pavarur nga Perandoria.Aftësi qënuk qenë të plota, por pregatitëse, pjesë e një procesi. Mendoj se Lidhja Shqiptare e Prizrenit e vitit 1878, ndikimi i Ali Pashës dhe i Bushatlliut ka qenë thjesht njëfrymë, meqë shqiptarët donin të krijonin një shtet.Një shtet që u krijua më 1912.

-Po në lidhje me Perandorinë Osmane, thuhet që ai vendosi rregull në pikëpamjen administrative, paguheshin taksat, dënohej vjedhja, grabitja, imoraliteti edhe pse shumicën e ndëshkimeve e bënte për interesa të tjera tërësisht vetjake…

-Perandoria Otomane në atë kohë ishte në kulmin e krizës. Në kohën e Ali Pashë Tepelenës marrëdhëniet e pashallëqeve me qendrën qenë më tepër klienteliste.
Vlen të përmendet edhe që ai është krijues i shërbimit inteligjent shqiptar, pra rrjetit të spiunazhit, natyrisht për interesat e veta. Një pjesë e historisë është akoma konfuze. Megjithatë, këto lëvizje e dobësonin qendrën e Perandorisë Osmane.
Objektivisht ishin pozitive për pavarësinë e shqiptarëve, por ajo që pati rezultatin më të hershëm ishte pavarësia e grekëve. Mos të harrojmë që në revolucionin grek, një pjesë e madhe e kapedanëve qenë shqiptarë.
-Çfarë duhet riparë dhe rifreskuar në tekstet e shkollës së mesme, apo universiteteve kur shkruhet për këtë kohë?

-Mendoj që Ali Pasha është ende si duhet i pastudiuar në Shqipëri. Asnjë historian shqiptar nuk është marrë seriozisht me të.Por Irakli Kocollari ka bere nje veper te jetes me studimet e tij shumedimensionale mbi Ali Pashe Tepelenen dhe epoken e tij .
Librat që janë shkruar, si puna e Godos, hyjnë më tepër në letërsi.
Ka një libër historik, për Bushatllinjtë, që e ka bërë Stavri Naço, “Bushatllinjtë e Shkodrës”, i pajisur me dokumenta.
Ka lënë disa monumente të mëdha që lidhen me emrin e tij, e para është Kështjella e Porto Palermos që është një mrekulli, e dyta është ajo e Gjirokastrës dhe e treta është Kështjella e Ali Pashës që është gati e shkatërruar.
Unë kam parë disa fotografi të viteve ’20, ishte një ndërtim i përsosur dhe i dihet edhe emri arkitektit, Petro Korçari.
Puthitja e gurëve në Tepelenë është mahnitëse.
Ne njëherë duhet të restauronim kështjellën e Tepelenës, se këto të tjerat janë deri diku në gjendje të mirë. Eshtë bërë një monument nga Muntaz Dhrami, por përgjithësisht nuk kemi bërë ndonjë gjë për Ali Pashën.
Për Ali Pashën kanë folur kaq shpesh diletantët.

-Pashai mbetet i çuditshëm edhe në jetën intime…

-Më e çuditshme është lidhja me gruan e tij Eminenë, që thuhet që ia vrau vajzën. Më e pashpjegueshjma, që hyn te dashuritë më të çuditshme, është dashuria për Vasiliqinë. Diferenca në moshë e tyre është shumë e madhe, ajo ka qenë 19 vjeçe, ai afro 70. Ky njeri mizor që kishte vrarë, që nuk pyeste për askënd, befas i beson në mënyrë më naive gruas, sepse vetëm ajo e qetësonte.
Madje kur ai, në momentin kur e vrasin, i jep urdhër Thanas Vajës që ta vrasë Vasiliqinë, për të mos rënë në duart e turqve, ajo nuk u vra.
Pjesa e dytë e jetës së saj është shumë e çuditshme, nuk pranoi të martohej me asnjeri tjetër, u dha pas pijes dhe duhanit dhe ka vdekur 50 e ca vjeçe.
Nuk e di ku qendronte magjia midis tyre, do mbetet një enigmë e madhe.
-Faleminderit !

POST SCRIPTUM :
Çfarë duhet vlerësuar nga libri i Melës? Mela nuk ka shkruajtur një libër që mund t’i referohesh shkencërisht. Është pozitiv për opinionin grek sepse në fund fare ai thotë që i takon historisë sonë, sepse ka një pjesë të historisë së Greqisë. Është një libër i këndshëm, lexohet si një roman, por nuk ka referenca. Për ta cituar duhen referencat. Përkthimi i Kristo Pullës dhe Foto Bixhilitështë i mirë. Duhet lavdëruar gjithashtu Irena Toçi që bëri të mundur botimin e këtij libri.