VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

“Luftëtarët kibernetikë” të SHBA-së edhe në Maqedoninë e Veriut

By | May 21, 2019

Komentet

Zaev përfundon dëshminë për rastin “Monstra”

Ish-kryeministri dhe drejtuesi aktual i LSDM-së, Zoran Zaev, dëshmoi sot në gjykatë se çfarë materialesh kishte dëgjuar për çështjen “Monstra” dhe ku janë ato aktualisht.

“Të gjitha dëshmitë audio dhe transkriptimet që kisha për këtë rast, në fund të vitit 2015, ia dorëzova Prokurorisë Speciale. Unë kam pasur një milion apo më shumë biseda dhe mesazhe me tekst që nga regjistrimi, disa prej tyre kanë qenë edhe në këtë rast, këto janë ndarë me publikun, por është një pjesë e vogël. Pashë biseda në formën e transkriptimeve, të cilat ishin pjesë e materialit, dhe u identifikuan me emrin dhe mbiemrin e disa prej personave të dënuar të atëhershëm, të njohur për publikun dhe aktgjykimin, rreth 180 faqe. Verdikti ishte gjithashtu i disponueshëm për mua dhe prej andej pashë emrat e të dënuarve, gjatë seancave dëgjimore, dëshmitarëve dhe të ngjashme. Askush nuk mund të bëjë një përzgjedhje, por kur shohim një transkriptim të një bisede midis, për shembull, Z. Fejzi Aziri dhe një personi tjetër, ju e dini që ky është personi i dënuar atëherë me një aktgjykim të shkallës së parë ”, tha Zaev në sallën e gjyqit.

I pyetur nga prokurori Fatime Fetai nëse ai ishte takuar me familjet e viktimave dhe për çfarë po flisnin, ai tha se ishte takuar me prindërit disa herë me kërkesën e tyre.

“Ata donin të merrnin më shumë informacione për atë që ndodhi, duke ditur që ne kishim “bomba”, gjë që për mua është logjike të kërkoj të vërtetën. Në njërën nga ato takime, disa prindër shprehën dyshime se sistemi i drejtësisë po fsheh të dhëna të caktuara prej tyre. Konkretisht, ka pasur 4 ose 5 komunikime midis personave të dënuar në atë kohë, për të cilat njëri nga bashkëbiseduesit ishte fshehur në biseda të tilla për shkak të sekretit zyrtar ose mbrojtjes së të dhënave personale. Kjo u shkaktoi atyre dyshime dhe dyshime serioze. Duke pasur parasysh që ata mund të tregojnë se kush është ky, unë i nxora ato komunikime dhe i paraqita në praninë time, pa u dhënë atyre një kopje, “dëshmoi Zaev.

Ai sqaroi se ata morën një përgjigje të menjëhershme, dhe takimet u zhvilluan në një kohë kur disa nga ato materiale ishin në dispozicion të publikut, d.m.th në vitin 2015 dhe serinë e konferencave për shtyp të LSDM-së së atëhershme opozitare./GazetaExpress/

Më 24 janar 1948 lindi politikani shqiptar Arbën Xhaferi

Arbën Xhaferi ka lindur më 24 janar 1948 në Tetovë. Shkollën fillore dhe gjimnazin e ka kryer në vendlindje. Ka vazhduar studimet në degën e Filozofisë në Beograd ku ka mbaruar me sukses.

Nga viti 1975 deri në vitin 1990 punon në Televizionin e Prishtinës si redaktor përgjegjës dhe komentator i programit të kulturës. Nga mesi i viteve 1990 është ndër të parët që përjashtohet nga Televizioni nga regjimi i Milosheviçit. Pas kësaj periudhe punon si analist në të përjavshmen “Koha” me editor Veton Surroin, në “Forum” që drejtohej nga Adem Demaçi dhe në disa media të tjera shqiptare përfshirë dhe shumë gazeta prestigjioze në botë.

Do të vijë viti 1993 kur Arbën Xhaferi do të kthehet në vendlindje, tashmë jo si analist, por si politikan. Në vitin 1994 zgjidhet kryetar partie.

PDSH e udhëhequr nga Xhaferi arriti të fitojnë zgjedhjet parlamentare të vitit 1998. Erdhi në pushtet me një strategji krejtësisht te re. Xhaferi njihet si ndërtuesi i platformës për demokraci konsensuale, si një parakusht për parandalimin e tendencave margjinalizuese të aplikuara në atë kohë kundrejt shqiptarëve, por dhe si mjet që mund të ishte efikas kundër ndarjeve territoriale që sot e kësaj dite i kanosen Maqedonisë.

Gjatë konfliktit të armatosur të vitit 2001, Xhaferi investohet tek faktori ndërkombëtar që motivet e luftës të mos kërkohen atje ku nuk ekzistonin, pra në Kosovë apo te animet gjenetike të shqiptarëve për rebelim, ashtu siç pretendonin faktorët maqedonas, por te koncepti i shtetit i cili nuk përputhej me realitetin.

Qasja e Xhaferit në atë kohë turbullirash u përkrah më në fund nga faktori ndërkombëtar, duke bërë të mundur legjitimimin e luftës së shqiptarëve, duke nisur kështu maratona e Ohrit, që përfundoi me një marrëveshje për ndërrimin e konceptit etnocentrik të shtetit.

Në zgjedhjet e 15 shtatorit të vitit 2002 Xhaferi kalon në opozitë. Ai mbajti postin e kryetarit të partisë deri në vitin 2007, kur u zëvendësua nga Menduh Thaçi.

Në atë periudhë të zymtë parazgjedhore, analistë të ndryshëm patën vlerësuar se shqiptarët do të përfshihen në një konflikt të paevitueshëm brenda tyre. Në opozitë, Xhaferi që në fillim dha sinjale se qeveria e re, po devijon nga përcaktimet e marrëveshjes së Ohrit. Madje ai i drejtoi publikisht një letër kryetarit të shtetit Boris Trajkovski, duke refuzuar pjesëmarrjen në bisedime me të.

Arbën Xhaferi ka publikuar dy vepra, “PDSH-ja jo në letër”, dhe “Sfidat e Demokracisë në Shtetet Multietnike”.

Arben Xhaferi ka ndërruar jetë me 15 gusht 2012, rreth orës 16:00, si pasojë e hemorragjisë cerebrale të pësuar një javë më parë.

Angelov pyet ministrin e brendshëm: E ke ditur “Lagjen e trimave”?

 

Kryetari i partisë “Dinjiteti” dhe ish-gjenerali policor, Stojançe Angelov i ka parashtruar disa pyetje ministrit të brendshëm të Qeverisë teknike, Naqe Çulev. Ai ndër të tjera e ka pyetur se a e ka qenë i informuar për rastin e “Lagjes së Trimave” në Kumanovë dhe për 27 prillin e vitit 2017 në Kuvendin e Maqedonisë, përcjell INA.

“Goshinca, Lagja e Trimave dhe 27 prilli janë ngjarje që assesi nuk kanë mundur apo nuk kanë guxuar të kalojnë të pavërejtura nga shërbimet tona të zbulimit dhe kundërzbulimit, shërbime që ti udhëhiqje në ate periudhë. Sidomos nëse merret parashysh se operativi juaj Shenasiu ka pasur rol aktiv në disa prej tyre. Megjithatë, një shpresë më jep fakti se një muaj para ngjarjes së 27 prillit ke arritur që të largohesh nga pozita e drejtorit të Agjencisë për Kundërzbulim, megjithatë ke ngelur shumë afër drejtorit të ri, si ndihmës – drejtor. Një ndihmës – drejtor që më parë ka qenë drejtor për pesë vite, besoj se ka ditur më shumë se nga vetë drejtori i ri”, ka shkruar ndër të tjera në letrën e tij, Stojançe Angelov./GazetaExpress/

Shkup, parlamenti miraton kabinetin e qeverisë së re teknike

Isak Ramadani

Parlamenti i Maqedonisë së Veriut e votoi të premten kabinetin e Kryeministrit të ri të qeverisë teknike, Oliver Spasovski. 101 deputetë votuan pro dhe asnjë nuk pati kundër. Më herët, në mëngjes zoti Zoran Zaev dha dorëheqjen nga detyra.

Presidenti Stevo Pendarovski ia dorëzoi mandatin për formimin e qeverisë kalimtare Oliver Spasovskit, i cili deri sot ishte Ministër i Brendshëm në qeverinë e zotit Zaev.

Kjo vjen si rezultat i Marrëveshjes së Përzhinës sipas së cilës Kryeministri jep dorëheqjen 100 ditë para zgjedhjeve. Qeveria e re teknike, në të cilën merr pjesë edhe opozita, organizon zgjedhjet.

Në qeverinë e zotit Spasovski do të ketë dy ministra nga radhët e opozitës VMRO-DPMNE.

Zoran Zaev kërkoi zhvillimin e zgjedhjeve të reja i zhgënjyer nga Bashkimi Evropian që nuk i dha datën Maqedonisë së Veriut për fillimin e bisedimeve për anëtarësim. zëri i amerikës

Arrestohet ish kryetari i komunës së Tetovës, Sadi Bexheti

Me urdhër të Prokurorisë për krim të organizuar dhe korrupsion, pesë punonjës të Komunës së Tetovës janë arrestuar sot në mëngjes, ndërsa Departamenti për krim të organizuar në MPB po e kërkon anëtarin e Këshillit gjyqësor Zoran Teofillovski, transmeton Portalb.mk.

Sipas burimeve të Portalb, është arrestuar një ish kryetar i Komunës së Tetovës dhe disa persona të tjetë të njohur për opinionin. Jo zyrtarisht janë arrestuar personat S B, I K, B N dhe S P.

Zoran Teofillovski
“Është e vërtetë që pesë persona nga komuna e Tetovës janë arr estuar këtë mëngjes, ndërsa policia ende nuk mund ta gjejë edhe një person. Kërkimi për personin e gjashtë për të cilin është lëshuar urdhër hetimi vazhdon. Bëhet fjalë për legalizim të paligjshëm dhe privatizim të tokës tërheqëse “, tha për SDK, Villma Ruskovska./GazetaExpress/

Maqedonia e Veriut: Gazetarët bëjnë vetërregullimin e miediave online

Isak Ramadani

Organizatat e medias në Maqedoninë e Veriut hartuan regjistrin e medias online dhe ky regjistër përfshin 72 anëtare. Përfaqësuesit e organizatave “Këshilli për Etikë në Media” dhe Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë (SHGM) të cilat e kanë përpiluar atë thonë se regjistri pason debatet për nevojën e adresimit të problemit nga puna e medias online. Organizatat vlerësojnë se vetërregullimi për nxitjen e profesionalizmit në media është një zgjidhje e fuqishme dhe se regjistri është bërë sipas kritereve të aritura midis Këshillit për Etikë dhe SHGM-së në bazë të praktikave në shoqëritë e zhvilluara demokratike dhe Këshillit të Evropës dhe se është dëgjuar po ashtu edhe komuniteti i gazetarëve, medias e biznesit në Maqedoninë e Veriut.

Përfaqësuesi i OSBE-së për lirinë e medias, Harlem Desir, ka shprehur mbështetjen e tij për regjistrin e vetë-rregullimit të medias online në Maqedoninë e Veriut, që u njoftua të mërkuren nga Këshilli për Etikë në Media së bashku me Shoqatën e Gazetarëve të Maqedonisë dhe Odën Ekonmike.

“Vetë-rregullimi i medias është një mekanizëm i dobishëm për promovimin e cilësisë së informimit, ruajtjen e lirisë editoriale dhe fuqizimin e bësueshmërisë së medias” është shprehur Desir.

Nisma kërkon promovimin e vetërregullimit të medias online përmes fondeve transparente, mes tjerash; zotimin e medias online për respektimin e Kodit të Gazetarëve dhe publikimin e vendimeve nga Këshilli për Etikë në Media.

“Shpresoj se kjo punë e përbashkët nga disa organizata në Maqedoninë e Veriut do të jetë e dobishme për platformat e medias online si dhe për vetë komunitetin e gjerë të medias”, thuhet në komunikatën e përfaqësuesit të OSBE-së për lirinë e medias, Harlem Desir.

Shoqatat mediatike të cilat hartuan regjistrin thonë se “publiku do të ketë mundësi të shohë se kush i respekton standardet dhe kush përhapë lajme të rreme; kujt t’i besojnë dhe shkrimet e kujt duhet marrë me rezervë”.

Lista e plotë e medias online do të pubkohet në janar të vitit 2020.

Pendarovski: Ligjin për gjuhën shqipe është kushtetues

Isuf Kadriu

Presidenti i Maqedonisë së Veriut, Stevo Pendarovski ka mbrojtur të mërkurën ligjin për përdorimin e gjuhëve për të cilin raporti i Komisionit të Venecias kishte vërejtje të shumta.

Në fjalimin e fundvitit të Kuvendit maqedonas, Pendarovski tha se megjithatë Komisioni i Venecias nuk ka dalë me qëndrimin se ligji është antikushtetues dhe se dispozitat e tij madje janë më të larta se ato të konventave ndërkombëtare për të drejtat dhe liritë e njeriut.

Por ai ka tërhequr vërejtjet nga vështirësitë që mund të dalin në zbatimin e tij në praktikë, në veçanti në gjyqësor, që ishte edhe një nga vërejtjet kryesore të Komisionit të Venecias.

“Juristët e lartë evropianë me të drejtë thonë se shteti ynë në këtë moment nuk ka kapacitet dhe resurse që t’i zbatojë këto standarde në proceset gjyqësore dhe drejtuese. Me fjalë të tjera, çfarë fitohet nga ligji nëse dispozitat e tij mbeten vetëm në letër”, ka deklaruar presidenti Pendarovski.

Ai ka kritikuar edhe zhvillimet në gjyqësor duke kërkuar përgjegjësi për secilin që me pagë shtetërore ka arritur të bëhet milioner.

“Thuajse tri dekada jemi shtet i pavarur, por ende asnjë politikan i lartë apo afarist i pasuruar brenda një nate nuk ka përfunduar pas grillave, kurse aty duhej të përfundonin më shumë se një. Perceptimi te qytetarët është se vetëm të varfërit dhe njerëzit që janë në margjina pa ndonjë relacion me ndonjë pushtet mbajnë përgjegjësi madje edhe për vepra penale për asgjë”, ka theksuar Pendarovski.

Kreu i këtij shteti ka kërkuar nga të gjitha institucionet shtetërore por edhe faktorë të tjerë që bashkërisht të punojnë për arritjen e synimit kryesor të vendit, anëtarësimin në Bashkimin Evropian.

Ligji për gjuhën shqipe pritet ta dominojë fushatën zgjedhore

Isuf Kadriu

Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev ka paralajmëruar fillimin e bisedimeve me të gjitha institucionet dhe partitë politike për të gjetur një zgjidhje të pranueshme, lidhur me raportin e Komisionit të Venecias për Ligjin e gjuhëve.

Vërejtjet e ekspertëve të këtij Komisioni kanë të bëjnë, me siç thuhet, “vështirësitë që do të shkaktojnë dispozitat e tij në procedurat gjyqësore”, por edhe në komunikimin ndërinstitucional dhe të brendshëm mes shërbyesve administrativë dhe atyre civilë, duke rekomanduar që gjuha shqipe të kufizohet në komunikim zyrtar të shkruar.

“Deri në fund të javës do të realizoj takime mes institucioneve adekuate që të mund të harmonizojmë qëndrimet lidhur me vërejtjet e Komisionit të Venecias…Duhet të punojmë për forcimin e kapaciteteve të institucioneve që zgjidhja vërtetë të marrë formën bazuar në rekomandimet e Komisionit”, ka deklaruar kryeministri Zoran Zaev, duke komentuar më pas edhe paralajmërimin e opozitës për dorëzimin e amendamenteve për ndryshimin e Ligjit për gjuhët në përputhje me vërejtjet e Komisionit të Venecias.

“Opozita është një korrektues i rëndësishëm i proceseve. Nëse vërejtjet e tyre janë në drejtim të avancimit të projektit ‘Një shoqëri për të gjithë’, atëherë unë konsideroj se mund të debatojmë dhe të marrim parasysh vërejtjet e sugjerimet që mund të vijnë nga ana e tyre”, është shprehur kryeministri Zaev.

Bashkimi Demokratik për Integrim (BDI) fillimisht doli me qëndrimin se Ligji për gjuhët nuk mund të ndryshojë, pasi sipas kësaj partie, që është pjesë e qeverisë, Maqedonia e Veriut do të kthehej në periudhën e para Marrëveshjes së Ohrit apo para konfliktit të vitit 2001ë. Por, tani nga kjo parti beson që përmes konsensusit ta kapërcejnë edhe këtë sfidë.

“Besoj se edhe në këtë fushë ne do të ndërtojmë një konsensus të përbashkët, të pranueshëm për të gjithë, një zgjidhje kjo që do të na bëjë me të fortë dhe krenar. Me këtë ne do të bëhemi shembull për zgjidhjen e problemeve përmes bisedimeve, kompromiseve dhe qasjeve pozitive”, ka deklaruar Bujar Osmani nga Bashkimi Demokratik për Integrim.

Raporti i Komisionit të Venecias ndërkohë ka nxitur reagime e opinione të ndryshme, që sipas disa njohësve të çështjeve politike, ka ardhur në kohën që ndoshta partive më së shumti i konvenon për shkak të shfrytëzimit të tij për fushatë parazgjedhore.

Analisti Petar Arsovski thotë se pavarësisht se partitë tani shprehin gatishmëri për të nisur konsultimet, kjo çështje nuk do të zgjidhet, por e gjithë periudha deri në ditën e zgjedhjeve më 12 prill do të shfrytëzohet për përplasje politike dhe rrjedhimisht për fitimin e poenëve politikë.

“Unë mendoj se nuk do të ketë një zgjidhje të shpejtë të kësaj çështjeje. Partitë nuk do të heqin dorë nga qëndrimet e tyre. Tensionet do të vazhdojnë me atë se secila parti do të mbrojë qëndrimin e saj. Kështu do të ndodhë deri pas zgjedhjeve, që problemi t’i lihet për zgjidhje koalicionit të ardhshëm qeveritar. Pra, raporti i Komisionit të Venecias do të shfrytëzohet deri në maksimum nga partitë tani në prag të zgjedhjeve”, thotë Arsovski.

Ligji për përdorimin e gjuhëve, me të cilin rregullohet përdorimi zyrtar i gjuhës shqipe, është miratuar më 14 mars të vitit 2018 dhe me të parashihet përdorimi i plotë të gjuhës shqipe, apo siç thuhet i gjuhës që e flasin më shumë se 20 për qind e popullatës, ndryshe nga maqedonishtja, si në qeveri, kuvend, organet e pushtetit gjyqësor dhe administratën publike, si në të folur ashtu edhe në të shkruar, që nënkupton të gjitha tabelat dhe mbishkrimet do të jenë në dy gjuhë.

KUVENDI I REPUBLIKËS SË MAQEDONISË SË VERIUT NDAN “MIRËNJOHJE” PËR UNIONIN ARTISTIK TË KOMBIT SHQIPTAR

 

      Në kryeqytetin Shkup, u organizua një ceremoni solemne për të nderuar Unionin Artistik të Kombit Shqiptar “Kalorës i Urdhrit të Skënderbeut” me President Mjeshtrin e Madh Azgan HAKLAJ, artist, ish-deputet i Kuvendit të Shqipërisë, autor i disa librave me interes kombëtar, i vlerësuar me çmime kombëtare e ndërkombëtare.

            Kryetari i Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut, mr. Talat XHAFERI, ndau “MIRËNJOHJE” për Unionin Artistik tëq Kombit Shqiptar, me motivacionin: “ Në shenjë mirënjohje për promovimin e këngëve dhe valleve shqiptare në skenat kombëtare e ndërkomëtare për ruajtjen e lartësimin dhe përçimin tek brezat e rinj të vlerave të rralla e të çmuara të thesareve tona folklorike, kulturore, artistike në mbarë trojet etnike të kombit shqiptar”.

            Në këtë event ceremonial në Kuvendin e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në këtë Mirënjohje, thuhet tekstualisht: “Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe Kryetari i Kuvendit, z. Talat Xhaferi, ju falenderon dhe e vlerëson lart misionin tuaj fisnik”, duke iu drejtuar Unionit Artistik të Kombit Shqiptar e Presidentit të saj Azgan Haklaj- Mjeshtër i Madh.

            Unioni Artistik i Kombit Shqiptar e presidenti i tij janë nderuar me dekorata, tituj e mirënjohje nga Presidenti i Shqipërisë – i maparshmi Bujar Nishani e aktuali Ilir Meta; nga Kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj dhe, tani së fundit, në dhjetor 2019, edhe nga mr. Talat Xhaferi, Kryetari i Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

                        Basri LLESHI

VMRO përsëri kundërshton Ligjin për gjuhën shqipe, paralajmëron amendamente

Pavarësisht se pretendojnë votat shqiptare dhe po afrohen zgjedhjet, VMRO-DPMNE-ja edhe një herë ka nxjerr në pah kundërshtimet ndaj Ligjit për përdorimin e gjuhëve.

VMRO DPMNE-ja ka paralajmëruar një sërë amendamente për Ligjin për përdorimin e gjuhëve. Sipas kryetarit të kësaj partie, Hristjan Mickoski, amendamentet do të jenë në pajtim me Kushtetutën e Maqedonisë dhe me rekomandimet e Komisionit të Venecias. Mickoski thotë se me këto ndryshime asnjë komunitet tjetër nuk do të diskriminohet, duke aluduar në që ligji aktual për ka qenë privilegj vetëm për Shqiptarët.

Ai pret që partitë në pushtet do t’i mbështesin amendamentet e VMRO-DPMNE-së me.

Ndryshe, Ligji për përdorimin e gjuhëve nuk e avancon vetëm gjuhën shqipe, por edhe gjuhet e tjera ku komuniteti i caktuar përbën më shumë se 20% të popullsisë në atë komunë. Komuna e parë në botë ku gjuha rome është zyrtare, është Komuna e Shuto Orizares, edhe atë, falë ligjit aktual për përdorimin e gjuhëve.

Ligji për gjuhët u miratua në Kuvend në një atmosferë mjaftë të tensionuar. Aso kohe VMRO-DPMNE-ja kishte sjell 35 mijë amendamente me qëllim që të bllokojë procedurën, por kryeparlamentari Talat Xhaferi i pati hedhur poshtë.

Mickoski ka paralajmëruar amendamente për ndryshim të tjera ligjore, përfshirë edhe mandatimin për kryeministër, ku VMRO-DPMNE-ja e sheh të arsyeshme që të mandatohet vetëm fitimtari i zgjedhjeve, e jo i dyti nëse i pari nuk arin që të bëj koalicion.

Bexheti: Ligji i përdorimit të gjuhës nuk duhet të ndryshohet (video)

Rudina Dervishi

Në një intervistë për Zërin e Amerikës, zëdhënësi i partisë Aleanca për Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut, Flakron Bexheti foli për ndikimin që do të ketë opinioni i Komisionit të Venecias mbi përdorimin e dygjuhësisë dhe prespektivën e alencave të partive shqiptare në zgjedhjet e parakohshme.


Opinioni Komisionit të Venecias krijon një situatë të re politike, tha zëdhënësi i partisë Aleanca për Shqiptarët, Flakron Bexheti. Megjithatë partia e tij mendon se ky është vetëm një opinion dhe vlerësim dhe nuk është detyrim. Ligji për përdorimin e gjuhëve, që nuk është vetëm për gjuhën shqipe, tha ai u soll në vitin 2018 dhe ishte parakushti kryesor që kryeministri Zaev të arrinte të bënte një koalicion qeveritar. Ky ligj është cilësuar si një e arritur që ka të bëjë me avancimin e gjuhës shqipe dhe një ndër arsyet kryesore për post Marrëveshjes së Prespës ku Maqedonia e Veriut e ndërroi emrin e saj, sjella e ligjit të gjuhëve e ka ndihmuar jashtëzakonisht shumë Maqedoninë që të bëhet pjesë e Natos. Aleanca për Shqiptarët, sipas tij nuk do të pranonte ndryshimin e ligjit.

Komisioni i Venecias, thirrje për rishqyrtimin e ligjit të ri për gjuhët në Maqedoninë e Veriut

Isak Ramadani

Komisioni i Venecias i bën thirrje Maqedonisë së Veriut ta rishqyrtojë ligjin e ri mbi përdorimin e gjuhëve dhe të heqë dorë nga dispozitat e dygjuhësisë në procedimet gjyqësore.

Në opinionin e miratuar të premten, 6 dhjetor, Komisioni u sugjeron autoriteteve në Shkup që rishqyrimi të bëhet përmes konsultimeve me të gjitha palët e përfshira.

Ekspertët ligjorë të Këshillit të Evropës nënvizojnë se në krahasim me legjislacionin e vitit 2008, ligji i ri e zgjeron në mënyrë të konsiderueshme përdorimin e gjuhës shqipe dhe në më shumë aspekte shkon përtej standardeve të vendosura nga Konventa Kornizë për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare dhe Karta Evropiane për Gjuhët Rajonale dhe të Pakicave.

Ndërkohë që Komisioni i Venecias e përshëndet vullnetin e autoriteteve për të përmirësuar gjendjen e gjuhëve të komuniteteve, nga ana tjetër konstaton se “në disa fusha ligji i ri mund të shkojë aq larg sa për të imponuar atë që mund të dëshmohet si detyrim joreal ligjor ndaj institucioneve publike, në veçanti për sa i përket përdorimit të gjuhës shqipe gjatë procedimeve gjyqsore, të lidhur me sanksione të rënda në raste të moszbatimit dhe mundësisë së kthimit të vendimeve gjyqësore, nëse ka mungesë të përkthimit dhe shqiptimit gjatë procedimeve”.

Komisioni vlerëson se kjo qasje do ta ngadalësojë dukshëm funksionimin e të gjithë gjyqësorit, “duke rrezikuar shkelje serioze të së drejtës për gjykim të ndershëm të garantuar nga Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut”. Komisioni nënvizon më tej se ka mungesa në ligjin e gjuhëve lidhur me atë se cilat dispozita aplikohen vetëm për gjuhën shqipe dhe cilat për komunitetet e tjera gjuhësore.

Komisioni i bën një sërë rekomandimesh autoriteteve në Maqedoninë e Veriut, në veçanti për të hequr dorë nga dispozitat që kanë të bëjnë me procedimet gjuhësore.

Po ashtu rekomandon që detyrimi mbi përdorimin e shqipes në komunikim ndërkombëtar dhe ndër-institucional ndërmjet shërbyesve civilë duhet të kufizohet në komunikimet zyrtare me shkrim ose të shtyhet hyrja e tij në fuqi deri sa zbatimi i përshtatshëm i asaj dispozite të duket real.

Sa i përket detyrimit të gjobave në para, ekspertët ligjorë të Këshillit të Evropës sugjerojnë se kjo duhet të shtyhet derisa ligji të ndryshohet, në mënyrë që të ofrojë një qartësi të mjaftueshme ligjore, për të ulur shumat e gjobave si dhe për të paraqitur elementin e fajit dhe parimet e proporcionalitetit. Autoriteteve në Shkup po ashtu u sugjerohet të bëjnë një analizë të ligjit të vitit 2008 dhe llogaritjes së impaktit të burimeve buxhetore dhe njerëzore nga ligji i ri i gjuhëve.

Ligji i miratuar më 11 janar thekson se “gjuhë zyrtare në Maqedoni është gjuha maqedonase dhe shkrimi i saj cirilik”. Në nenin e dytë thuhet: “Krahas maqedonishtes, gjuhë tjetër zyrtare është edhe gjuha të cilën e flasin së paku 20 përqind e popullatës dhe alfabeti i saj”.

Kjo kishte shkaktuar debate disa muajshe nëse gjuha shqipe do të jetë gjuhë e dytë zyrtare në Maqedoni apo vetëm avancohet përdorimi i saj.

Sidoqoftë, gjuha shqipe me ligjin e ri pritet të ketë avancim në përdorimin e saj në organet më të larta shtetërore, gjyqësore, në institucionet publike dhe ato lokale.

Shqiptarët, sipas statistikave zyrtare përbëjnë 25 përqind të popullsisë së Maqedonisë. Marrëveshja e Ohrit që rezultoi pas një konflikti të armatosur midis kryengritësve shqiptarë dhe forcave qeveritare maqedonase në vitin 2001, ngërtheu brenda vetes një sërë ligjesh që ngritnin pozitën e shqiptarëve në vend, por gjuha shqipe pati mbetur gjatë kohë me një status të cunguar, duke nxitur pakënaqësi të shumta tek popullata shqiptare në Maqedoni.