VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

LIDHJA E ARSIMTARËVE DHE PRINDËRVE SHQIPTARË «NAIM FRASHËRI « NË ZVICËR NË PËRFUNDIM TË VITIT SHKOLLOR – Nga Nexhmije Mehmetaj

By | June 10, 2019

Komentet

Behrami e “godet” Petkoviçin, i zhgënjyer me largimin nga përfaqësuesja e Zvicrës

Valon Behrami e ka përsëritur edhe njëherë zhgënjimin e tij për mënyrën se si u pensionua nga Kombëtarja e Zvicrës.

Ylli kosovar vazhdon të jetë pjesë e futbollit aktiv. Tani po luan në Zvicër për Sionin, shkruan Gazeta Express.

Por është larguar nga Kombëtarja e Zvicrës menjëherë pas përfundimit të Kampionatit Botëror “Rusia 2018” bashkë me Blerim Xhemailin.

Behramit i ka mbetur hatri në përzgjedhësin e Zvicrës, Vladimir Petkoviç, i cili përmes një telefonate i kishte thënë se ekipi helvetik nuk llogaritë më në shërbimet e tij.

Kosovari insistion se ka merituar tjetër qasje nga Petkoviç sepse është një lojtar me më së shumti paraqitje për Zvicrën.

”Kam folur vetëm 3 minuta, ndoshta 3 minuta e 20 sekonda. Petkoviç me tha ‘Valon dua të bëjmë ndryshime gjenerate’. Dhe çfarë ndryshimi bëri, ishim vetëm unë dhe Blerimi që u larguam”, ka deklaruar për “Blick” Behrami, i cili ka garuar në katër Kampionate Botërore me Zvicrën.

“A kështu ndryshohet gjenerata? Ai nuk me pyeti fare për mendimin tim, nuk më pyeti nëse jam gati për të vazhduar dhe çfarë mendoj për të ardhmen, sidomos pas Kupës së Botës ku kishim një performancë të mirë”, ka thënë Behrami i cili nuk dëshiron ta takojë kurrë trajnerin boshnjak.

ExLibris: Skënder Buçpapaj: Në tranzicion e panë të gjithë, gardianë dhe të ngujuar, se cili kishte qenë në të vërtetë Atdheu!

Intervistë e Skënder Buçpapajt tek e përjavshmja letrare kulturore ExLibris

 

Z. Buçpapaj, nuk është mirë që biseda e një poeti me lexuesin e tij të jetë kaq e sofistikuar, pra po mendoj edhe këtë komunikim tonin të parë, për të marrë prej lëndës, subjektit, ka realizuar te ju një profil poetik sa lirik aq edhe epik. Pra, dua të di në këtë epokë teknologjisë çfarë ju nuk rrokni dot përballë lexuesit? Për ironi, edhe këto bisedat tonat, të sotmen, me mjete elektronike…

Poezia është arti më i vjetër, i lindur bashkë me njerëzimin, i lindur për ta mbijetuar njerëzimin. Ajo është arti i arteve. Ka bashkëjetuar me të gjitha llojet e tjera të shkrimeve, – diturore, të shenjta, didaskalike etj., – ka ditur të japë dhe të marrë nga kjo bashkëjetesë. Ka bashkëjetuar me të gjitha llojet e arteve, ka ditur të japë dhe të marrë nga kjo bashkëjetesë. Ka bashkëjetuar me të gjitha llojet letrare, ka ditur të japë e të marrë nga kjo bashkëjetesë. Poezia karakterizohet nga ritmet dhe melodia, por qëndron më lart se muzika, sepse kur thuhet se kjo poezi është melodioze, është harmonike etj., thonë për të vetëm diçka të pjesshme. Kur thonë se kjo muzikë është poezi, nuk ka nevojë të thuhet më shumë. Poezia vepron me përfytyrime dhe vizione të larmishme, por qëndron më lart se piktura, sepse kur thuhet se kjo poezi ka shumë kolorit, ka shumë dritë, ka shumë kontraste etj., thonë për të diçka të pjesshme. Kur thonë për një pikturë se kjo është poezi, kanë thënë gjithçka për të. Traktatet shkencore, shkollore, fetare, dolën më vete, u shkëputën vetëm relativisht nga poezia. Muzika, kërcimet, vallet, u shkëputën vetëm sa për të thënë nga poezia. Proza, e shkurtër dhe e gjatë, dramaturgjia, vetëm ndërruan banesë pa ndërruar shtëpi nga poezia. Nëse kjo të çon te relativiteti, atëherë po ju kujtoj se këto kohët e fundit kam lexuar traktatin fizik dhe filozofik “Relativiteti” të Albert Ajnshtajnit. Dhe mund të them se është relativisht shkencë, relativisht filozofi dhe relativisht poezi.

Asnjë shkak, asnjë arsye, pra, nuk ekziston pse poezia ta ndiejë veten ngushtë ndaj epokës së teknologjisë apo përballë lexuesit të epokës së teknologjisë. Është thjesht vetëm çështje se çfarë parapëlqimesh ka poeti në etapa apo në rrethana të caktuara të krijimtarisë së tij, se çfarë ndijimesh triumfojnë ndaj të tjerave në përballje me realitetin në ndryshim të përhershëm. Diçka nga realiteti të cilin sot poeti e abstragon nga poezia e tij, në fakt, nuk e ka përjashtuar, nuk e përjashton nga vëmendja e tij dhe nesër, fare natyrshëm, mund të jetë e do të jetë një tjetër parapëlqim i tij. Dhe këtë e bën brenda individualitetit të tij, vetëm duke pasuruar arsenalin e mjeteve të tij.

Një koleg e krahason poezinë me rakinë që, thotë ai, të deh dhe nuk të lë dhimbje koke. Unë mendoj se ka poezi që të dehin menjëherë dhe dehja prej tyre të lëshon menjëherë. Ka poezi që të dehin ngadalë dhe dehja prej tyre të lëshon ngadalë. Ka poezi që të dehin njëherë e përgjithmonë. Dhe kjo është dehje hyjnore.

Proza lexohet një herë, dy apo tri herë. Ndërsa poezia lexohet me dhjetëra herë. Proza, pas leximit, e ka vendin në raftin e bibliotekës, ndërsa poezia e ka vendin pranë abazhurit. Poezia mësohet përmendsh e tëra. Poezia këndohet. Ta pyesnin për këtë Lasgushin, çfarë do t’ju thoshte.

Para pak kohësh ju u nderuat me çmimin Libri Poetik më i Mirë me motivacion: “Për librin Imgur – simbiozë e imagjinatës poetike dhe perceptimit filozofik, duke sjellë një kostelacion gjerë kozmosin e letrave shqipe.” Çfarë ka ndryshuar në këtë ndjeshmëri tuajën?

Mendoj se është një motivacion shumë i saktë dhe që e karakterizon gjithë krijimtarinë time poetike deri te ky libër. Për më tepër, një motivacion i formuluar nga një juri tejet profesionale me përbërje nga e gjithë hapësira kombëtare dhe nga Diaspora. Unë synoj gjithnjë që çdo libër imi i ri të jetë një kuotë e re në krijimtarinë time, çdo libër i ri të ketë një fizionomi të veçantë brenda krijimtarisë sime, çdo poezi për mua është një vepër brenda veprës poetike. Falë Zotit, përkryerja nuk ekziston askund, aq më tepër në art, në poezi, prandaj, sa më shumë të kërkosh, aq më shumë zgjerohen hapësirat e kërkimit për përkryerje të mëtejshme. Kjo është magjia e artit, që e bën artistin të mos reshtë kurrë së krijuari, deri në pikën e fundit të energjive të tij. “Imgur”, sigurisht, shënon një risi nga shumë pikëpamje në krijimtarinë time.

Çfarë konstrukti ndërton vendi te njeriu, në rastin tuaj, lindur në Tropojë. Keni një rrëfim? Çfarë është Tropoja për ju?

Ka pasur, ka dhe do të ketë në këtë botë njerëz me më shumë se një atdhe. Nuk ka pasur, nuk ka dhe nuk do të ketë kurrë në këtë botë njerëz me më shumë se një vendlindje. Njeriu është bërë për të pasur një vendlindje, një nënë, një baba, një Zot! Tropoja, vendlindja ime, është një krahinë me bukuri të veçantë, ndër më unikalet – barabar: të natyrës dhe të njeriut. Është gjithashtu një krahinë me fat të veçantë e ndër më unikalet. Nuk është pushtuar kurrë nga të huajt. Ka pasur inkursione të huaja ushtarake, ka pasur masakra dhe djegie masive të krahinës, por nuk ka pasur pushtime. Me ndarjen e Kosovës nga Shqipëria, Tropoja pësoi ndarjen nga Kosova. Tropoja i kishte të gjitha infrastrukturat – fizike, ekonomike, tregtare, kulturore, familjare me Kosovën. Tropojën ndahej me Dri’ nga pjesa tjetër e Shqipërisë. Edhe sot e kësaj dite Tropoja e vuan infrastrukturën e paplotë dhe të prapambetur me pjesën tjetër të Shqipërisë. Tropoja, ndër më heroiket dhe vitalet e atdheut dhe kombit tonë, është vatër e papërsëritshme e kulturës – në vijimësi, nga tradicionalja te më modernia. Askush nuk e ka epikën legjendare të Tropojës, askush nuk i ka kërcimet e Tropojës, rrallëkush e ka epikën historike apo lirikën e mrekullueshme të saj.

Nga vitet ’70 Tropoja është në hartën e botës si një Andaluzi tjetër e poezisë. Pas Anton Paplekës, në poezinë shqipe do të vija unë, pastaj Avni Mulaj, Hamit Aliaj dhe një plejadë e tërë poetësh. Në vitet ’70-’80 nga penat e poetëve tropojanë kanë dalë 20-30 libra poetikë.

Dikush ka shkruar se në vitin ’73, kur botuat vëllimin “Zogu i bjeshkës”, thyet kornizat poetike të kohës.

Në fakt, një zë verior në poezi ka diçka homerike, që duket se na rezulton sot më tepër lirik?

“Zogu i bjeshkës” shënoi një prirje të re rishtare në poezinë e kohës. Në fillim të viteve ’70 brezi im i poetëve ishte në krye të një lëvizjeje estetike që shënonte largimin nga fjalori tashmë i shteruar i entuziazmit ndaj industrializimit dhe transformimeve socialiste të poetëve të brezit të viteve ’60, entuziazëm të cilin letërsitë e tjera, në fakt, e kishin tejkaluar në shekullin XIX dhe në fillim të shekullit XX. Në këtë lëvizje u përfshinë edhe poetë të brezit të viteve ’60 si dhe krijues të fushave të tjera të arteve dhe letërsisë. Kishte te ne një vetëdije se poezia shqipe, letërsia, artet, duhej të mos ishin më të vonuara ndaj zhvillimeve bashkëkohore. Në Kosovë dhe në trojet tona të tjera shqiptare krijuesit e kishin lirinë estetike për të reflektuar rrymat artistike të kohës. Ata ia kushtonin muzën e tyre rezistencës dhe qëndresës shpirtërore të individit. Lëvizja jonë estetike synonte çlirimin e gjuhës artistike nga dogmat sunduese estetike, përfshirë këtu edhe dogmat gjuhësore. Në këtë kuadër, poezia ime, e cila vinte nga djepi i Eposit Legjendar, sillte lartësitë gjuhësore veriore, në marrëdhëniet e saj me mjediset, atmosferat, fjalorin, mitologjinë, folklorin i cili ishte i paprekur nga muzat që nga kohët e bardëve homerikë.

Lexuesi dëshmoi se ishte i etur për të. Kritika, sado dogmatike, nuk i rezistoi dot. Sado që u trysnua, ajo prirje nuk u ndal. Prej atëherë poezia në Shqipëri do të kishte një dimension të ri të përhershëm, dimensionin verior. “Zogu i bjeshkës”, në poezitë që i shpëtuan censurës, sillte një fjalor poetik krejtësisht të freskët, origjinal, befasues krejtësisht larg skemave dhe shablloneve të deriatëhershme. Nuk kishte sfond, nuk kishte dekor, nuk kishte dukje, gjithçka ishte thelb, ishte brendi, ishte art. Në flatrat e tij “Zogu i bjeshkës” sillte një ortek të bukur verior.

Keni një vëllim poetik “Frika nga Atdheu”. Pse kjo frymë, kjo metaforë, çshqetësim estetik e shpirtëror njëkohësisht?

Ishte dhe është diçka e paparë në poezi. Edhe sot e kësaj dite ka ende të habitur, midis tyre ka ende hatërmbetur, ka ende të zemëruar që pyesin, mua dhe më shumë veten e tyre: Pse “Frika nga Atdheu”? Në të vërtetë, nuk është një titull që poeti ia imponon librit, më shumë është një titull që libri ia imponon poetit. Në vëllim është një poezi me këtë titull, një cikël me poezi me këtë titull. Por, përtej poezisë, përtej ciklit, fryma e librit në tërësi përshkohet pikërisht nga kjo metaforë. Po më takonte mua, pra, të shprehja atë që bashkëkohësit e mi përgjatë dhjetëra vjetëve e kishin mbajtur brenda vetes, pa e ditur çfarë i gërryente, çfarë i lëndonte. Atdheu ynë kishte qenë burg për shqiponjat e tij gjatë gjithë diktaturës komuniste. Burg pa dritare. Me fillimin e tranzicionit, duke shikuar pas, panë të gjithë, si gardianët, edhe të ngujuarit, se kush kishte qenë në të vërtetë Atdheu. Më 1990 u hapën për herë të parë dyert e këtij burgu. Në tranzicion, duke shikuar pas dhe rreth e rrotull tyre, të gjithë panë se Atdheu, përveçse burg, ishte ende një çmendinë. Më 1997 dera e vetme e burgut-çmendinë e çmendinës-burg u hap dhe ndodhi ai kaos, valët e të cilit nuk u ndalën brenda vendit apo afër tij, u përhapën anembanë globit. Dhe që vazhdon edhe sot e kësaj dite. Kur u botua, kam thënë se ky libër do të vazhdojë të jetë aktual sa kohë që do të ketë më shumë shqiptarë që duan të rrinë në Atdhe se ata që duan të largohen. Sot kjo dukuri përjeton kulme dhe oguret e shekullit nuk janë të mira. “Frika nga Atdheu” është shkruar me përjetim, me ndjenjë dhe sidomos, me shumë parandjenjë. Prandaj ka pa masë dramacitet, sarkazëm. Prandaj është kundër-rrymë. Në një ribotim të ripunuar të këtij libri, prandaj, poeti do të ngulmojë për t’i thelluar pikërisht këto përmasa.

Tjetër libër, “Vetëm të vdekurit pendohen”, parë si poemë e dhimbjes dhe dramës njerëzore, pse? Çfarë është thelbi i një poeti, çfarë mbetet tek ai, pasi kryen aktin e krijimit? Çfarë force i prin?

Kjo poemë e botuar më 2015 është saga e familjes sime, në kuadrin dhe marrëdhëniet e saj me vendlindjen, me atdheun, me botën, me Universin, me vetë Zotin. Në qendër të saj është Nëna ime. E ndërtuar me katër përgjërata (përkushtime shpirtërore), siç i quaj unë pjesët e saj, poema e forcon ndjeshëm edhe dimensionin epik të poezisë sime në tërësi.

Tagora, Mark Strand, Mahmoud Darwish, Frederiko Garcia Lorka, Yehuda Amichai, Sylvia Plath, Jacques Prevertnjë hartë poetike që duket më shumë si ushtrim i mendjes, kulturës emocionale, përkthimi çfarë është? Pse kjo nevojë përzgjedhjeje, kërkimi?

Poezia bashkëkohore është një peng i hershëm imi dhe i brezit tim. Kur erdha unë dhe të tjerët në poezinë shqipe, le ta kujtojmë, regjimi ndaloi botimin e çdo poeti bashkëkohor. Ishte në prag të qarkullimit një libër i Lorkës, u ndalua dhe nuk u botua kurrë as më vonë. Nuk u botua as Eluari. U ndërprenë Ricosi dhe Uitmani. U ndërpre edhe botimi i poezisë së Kosovës. Poetëve të brezit tim iu lejohej të ndikoheshin vetëm nga poetët tanë të Rilindjes, të Pavarësisë dhe të Realizmit Socialist. Nga Majakovski mund të ndikoheshin. Letërsia e huaj hynte në Shqipëri pothuaj vetëm nëpërmjet botimeve ruse. Poezi të bashkëkohësve të huaj qarkullonin në Shqipëri dorë më dorë, në fletë kopjative, shpesh me fjalë të shuara.

Ishte e lehtë, në ato rrethana, të dalloheshin ndikimet e mundshme nga poetë të huaj që dikush arrinte t’i lexonte. Redaktorët, në atë kohë, nga nuk qëmtonin dhe i akuzonin poetët për “poezi leximesh”. Nga vitet ’80 kam përkthyer poezi nga italishtja. Pastaj edhe nga anglishtja e më vonë nga gjermanishtja. Mendoj se përkthimi dhe botimi i tyre ka rëndësi për të mbushur zbrazëtirën e krijuar në kulturën tonë nga e kaluara. Më herët unë përktheja çfarë të më binte në dorë, pastaj kam qenë gjithnjë e më përzgjedhës. Përkthimin e poezisë unë e shikoj me përgjegjësi të veçantë, si një amanet nga poeti të cilin e përkthej. Duke i lexuar dhe duke i përkthyer, e ndiej veten në shoqëri të poetëve, bashkëbisedojmë a thua se ata janë të pranishëm në tryezën time të punës. E ndiej veten më të plotësuar edhe si poet. Mendoj se çdo poet e ka të domosdoshme të marrë mjeshtëri nga kryemjeshtërit. Dhe çdo kryemjeshtër do të ishte i lumtur për këtë marrëdhënie.

Kujtoj se keni përkthyer poezi edhe nga Alda Merini. Çfarë të ka impresionuar, sepse nuk është në natyrën tuaj poezia e saj kontroverse?

Më ka impresionuar dashuria që kanë italianët për këtë poete, nga më aforistiket e letërsisë së vendit fqinj. Alda Merini, ndoshta më shumë se plot poete të tjera që kam përkthyer, italiane, europiane dhe të tjera, është nga më emancipueset e mendësisë njerëzore për femrën. Ajo është një Sylvia Plath, një Virgjinia Wollf e Italisë, e Europës. Është një poete që nuk është pajtuar me asgjë, nuk është pajtuar as me veten e saj, shpirtin e saj. Natyrë kryengritëse dhe vetëflijuese. E vetmja fushë ku ajo është realizuar, është poezia. Nuk është realizuar as si femër, as si grua, as si e dashur.

Gazeta “Drita” ka qenë e vetmja që prej krijuesve të rinj dhe atyre me përvojë shihej me adhurim, ju si e mbani mend? Keni qenë edhe redaktor aty… ajo gazetë ka edhe anën e saj të errët.

Gazeta “Drita”, nga viti 1973, kur u godit në kuadrin e Plenumit IV, deri në vitin 1986, kur unë fillova atje si redaktor, kishte ndërruar një mori redaktorësh, disa kryeredaktorë, disa sekretarë kolegjiumesh. Shumica vinin nga “Zëri i popullit”, nga Ministria e Brendshme, nga mediat lokale, nga radhët e mësuesisë, madje edhe nga radhët e klasës punëtore. Krijuesit e mirëfilltë nuk rezistonin dot dhe largoheshin shumë shpejt nga kjo gazetë. Të tjerë bënin skandale dhe i largonin. Kjo gazetë gjatë atyre viteve ishte një hallkë, natyrisht, e rëndësishme e makinerisë së përbindshme të censurës së gjithanshme. Plenumi IV, praktikisht, donte të dërgonte në karantinë jetën e mirëfilltë krijuese në Shqipëri. PPSH-ja merrte vendimin se letërsia dhe artet, nëse do të lejoheshin të zhvilloheshin më shumë, do të bëheshin rrezik ndaj monopolit të saj.

Në gazetën “Drita” të viteve 1986-1991 unë do të isha pjesë e një ekipi tejet elitar krijues dhe botues. Ne bëmë histori jo vetëm për gazetën “Drita”, por për gjithë historinë e shtypit shqiptar, veçanërisht shtypit letrar-artistik. Këtu, veç të tjerash, unë pata shansin personal të botoj shkrimin e parë të mediave të Shqipërisë për Gjergj Fishtën, “Sovrani i letrave tona”, pata këtë shans të botoj krijime të pabotuara më parë në Shqipëri nga ky gjigant. E botova për herë të parë në Shqipëri gjigantin tjetër, Martin Camaj. Botova për herë të parë poezi të Bilal Xhaferrit, nga dorëshkrimet e tij të ruajtura nga një mik i tij i ngushtë në shishe të futura në dhé. Rifillova botimin e plot autorëve të tjerë të ndaluar nga diktatura.

Keni qenë aktiv në fushë të kritikës. Si e shihni këtë sot, çfarë është kritika, ka  vështrime të ndryshme për të, raport me letërsinë…?!

Kritikën e parë e kam botuar më 1971, për librin “Zëri im” të Anton Paplekës. Prej atëherë kam botuar herë pas here kritika. Kam pasur gjithnjë bindjen se kritikën më të mirë mund ta bëjnë krijuesit e mirëfilltë. Kritikës së asaj kohe i mungonte krejtësisht estetika, ishte kritikë pothuaj tërësisht për përmbajtjen dhe pothuajse aspak për formën. Në vitet ’80 kam shënuar një prirje të re dhe që atëherë kam arritur të dominoj mendimin kritik letrar.

Një këmbë në letërsi, një këmbë në media, ju s’jeni i pari që keni një karrierë të tillë. Nisur nga përvoja juaj personale, pse ka ekzistuar ky fenomen i kalimit nga gazetaria në letërsi?

Shkrimin tim të parë publicistik e kam botuar në vitin 1970. Pastaj kam vazhduar të botoj pothuaj në të gjithë shtypin qendror të kohës. Në fakt, gazetaria tek unë ka qenë në shërbim të poezisë. Një krijues, që të qëndrojë në frontin e krijimit, nëse nuk e ka ndër mend të vetëpërjashtohet nga ky front, e ka të domosdoshme të mos largohet nga vëmendja e lexuesit. Ndërsa botimi i poezive ishte i vështirë dhe i rrezikshëm, më është dashur të merrem edhe me gazetari, publicistikë, dokumentaristikë etj. Rëndësi të veçantë për mua ka që unë i kam lëvruar me sukses të plotë të gjitha fushat e krijimit ku jam përkushtuar. Letrari, në përgjithësi, e  ka të pashmangshme të realizohet në tri rrafshe kryesore: atë njerëzor, krijues dhe intelektual. Gazetaria, botimet, më kanë dhënë emër, më kanë dhënë përgjegjësi në raport me publikun, më kanë dhënë mundësi lidhjesh të shumta e të natyrshme me kohën time. Nga mesi i viteve ’80 e deri sot gazetaria u bë për mua profesioni kryesor. Ajo më çoi edhe në përgjegjësi botuese. Isha jashtëzakonisht i suksesshëm në gazetën “Drita”. Kur kalova në Radiotelevizionin Shqiptar, tashmë isha gazetari numër një absolut në Shqipëri. Pata sukses të plotë në drejtimin e RTSH-së, medias më të rëndësishme shqiptare. Po kështu në të përditshmen “Bota sot”, e cila gjatë drejtimit tim për dhjetë vjet, ku Elida kontribuonte si redaktore kolumniste, u bë gazeta më e shitur, më famshme dhe më e suksesshme në historinë e gazetave shqip. Edhe portali elektronik – voal.ch “Zëri i shqiptarëve” (Voice Of Albanians) – që si botues e mbajmë bashkë me Elidën, është më e suksesshmja në mediat e llojit në Diasporën Shqiptare. Bëjmë gazetari të mirëfilltë, që mjerisht mungon në Shqipëri e Kosovë, sepse nuk jemi të varur as nga politika as nga oligarkët.

Marrëdhënia juaj me Kosovën, fundi i nderuar me një çmim letrar në Gjakovë për letërsi e publicistikë. Në fakt, edhe përmes kulturës, si e shikoni në raport me Shqipërinë, shpesh krijohet përshtypja se mes nesh ka raporte inferioriteti dhe superioriteti, pse ndodh kjo?

Në Gjakovë m’u dha çmimi jubilar i Mitingut të Poezisë, çmimi më i rëndësishëm i manifestimit, i cili jepet një herë në pesë vjet. Mitingu, të cilin e organizon klubi letrar “Gjon Nikollë Kazazi” i këtij qyteti, themeluar nga kolosë si Din Mehmeti, Ali Podrimja e të tjerë, ka një traditë disadhjetëravjeçare. Është manifestimi më i rëndësishëm i këtij lloji në gjithë hapësirën shqiptare dhe ndër më të rëndësishmit në Ballkan pas “Kurorës së Artë të Strugës”. Me këtë rast, i shpreh mirënjohjen z. Muharrem Kurti, intelektualit të shquar dhe kryetarit të klubit letrar “Gjon Nikollë Kazazi”. Gjakova është qyteti që ia jep emrin malësisë sime. Është qyteti im. Unë kam arritur të përfshij në vëllimin tim të parë “Zogu i bjeshkës” dy poezi për Gjakovën, shkruar në vitin 1971 dhe 1972, besoj, nga më të bukurat që janë shkruar për këtë qytet. Mitingun e Poezisë çdo vit unë e ndiqja nga Radio Gjakova, e cila e pasqyronte gjerësisht, dhe nga Radio Prishtina e Televizioni i Prishtinës. Gjakova është një mall i pashuar në jetën time. Që herët unë ia kam dhënë vetes statusin e njohësit më të mirë të çështjes së Kosovës. Kam arritur të botoj shkrime për figurat dhe ngjarjet historike të Kosovës dhe trojeve tona të tjera në Jugosllavi. Në çdo tavolinë ku kam qenë, me shkrimtarë, artistë, personalitete të kohës i kam promovuar ato, historinë, kulturën, letërsinë, artet shqiptare të atjeshme. Në gazetën “Drita”, kur isha redaktor, arrita të sjell dhe të botoj më shumë se janë botuar gjatë gjithë historisë. Në Republikën e Shqipërisë kishte një mosnjohje të madhe për realitetin e Kosovës dhe trojeve të tjera tona në ish-Jugosllavi. Dhe nuk imagjinohej që atje kishte kulturë, letërsi, arte shqiptare të niveleve europiane. Nga kjo lindte artificialisht në Kosovë inferioriteti ndaj Shqipërisë dhe në Shqipëri superioritet ndaj Kosovës. Ky hendek nuk është kaluar as pas tridhjetë vjetësh rinjohje. Dhe po të vazhdohet me mjetet e deritashme, nuk kalohet kurrë.

Lidhjet me Kosovën dhe trojet tona të tjera në ish-Jugosllavi unë i forcova pasi u njoha dhe krijova miqësi të fortë me Ibrahim Rugovën, Zekirja Canën, Din Mehmetin, Ali Podrimjen, Azem Shkrelin, prof. Mark Krasniqin dhe figura të tjera të shquara shqiptare të asaj hapësire. Radiotelevizioni Shqiptar nën drejtimin tim iu kushtua gjerësisht çështjes së Kosovës dhe çështjes shqiptare në trojet tona në ish-Jugosllavi. Si diplomat në Bernë unë isha në lidhje të përditshme me shqiptarët e atyre hapësirave me banim në Zvicër dhe vende të tjera perëndimore. Pasi mora drejtimin e “Bota sot” (e cila arriti tirazhin 200 mijë kopje në ditë), tashmë do të isha i përditshëm në të gjitha familjet shqiptare në Kosovë, Maqedoni, Malin e Zi, Kosovën Lindore, Europë, SHBA. Kosova është ideali më i veçantë i jetës sime.

Në vitin ’73, kur ju nisni botimin, sigurisht që nuk mund ta lëmë mënjanë çështjen e censurës apo vetëcensurës. Sa i kontrolluar ka qenë prej jush ky “frymëzim”, pra poezitë?

Pas suksesit të poezisë sime më ’73, vinte mëdyshja: A duhej t’i qëndroja besnik poezisë sime apo duhej të heshtja? A ishte më mirë të shkruaja dhe të mos botoja apo duhej të bëja kompromise me censurën? Sot mund të them se jam nga ata që kam luftuar kundër censurës. Duke qenë poet verior, jam përballur me vështirësitë e panumërta për të afirmuar fjalë, shprehje, sintaksa që nuk i përmbanin fjalorët zyrtarë. Më është dashur të jap llogari për çdo fjalë, për çdo varg që kam botuar. Redaksitë kishin, ndër të tjera, edhe rolin e policisë gjuhësore. Vetë redaktorët ishin të frikësuar, prandaj bëheshin edhe të pabesë. Dhe në botime mungonin vargje, figura të cilat ata i kishin miratuar në prani të poetit. Disa herë më kanë kërcënuar se do të raportonin kundër meje se iu bëj presion redaktorëve për të botuar poezi moderniste. Kulmi ishte kur librit tim poetik më 1986, pa më pyetur dhe pa më lajmëruar mua fare, ia hoqën ballinën dhe titullin shumë muaj pasi libri ishte dërguar në shtypshkronjë dhe ishte gati të vihej në qarkullim. Aq e kishin frikësuar redaksinë e poezisë e shtëpisë botuese “Naim Frashëri”. Në Shqipërinë e asaj kohe, nëse botimi të jepte sukses dhe famë, ishte e rrezikshme të heshtje. Unë jam nga ata poetë që nuk kishte asnjë komoditet për t’i vetëndërprerë botimet. Nuk kisha absolutisht asnjë komoditet për të shkruar në heshtje. Heshtja do të ma vinte vulën e të pakënaqurit ndaj regjimit.

Në rrethana të tilla, kaq izoluese, cilat ishin nxitjet për t’i rezistuar asaj që konsiderohet habitat për poezinë: emocionet, mendimi, liria

E vetmja nxitje në atë kohë ishte shpresa. Ishte guximi për të shpresuar. Unë guxoja të shpresoja shumë se do t’i mbijetoja një absurditeti të tillë.

Ndërsa emri juaj, përveçse në librat poetikë, shihet edhe në studimet, esetë, tekstet shkollore të botuara Shqipëri, në Kosovë, Mal të Zi e Diasporë. Pse ky angazhim?

Në kushtet tona, ende krijuesi, për më tepër poeti, e ka të theksuar intelektualitetin, pra rolin iluminist ndaj shoqërisë dhe kombit. Unë nuk e kam shmangur veten asnjëherë nga këto detyrime të miat. Lidhur me historinë e përbashkët të letërsisë, mund të them se Kosova i ka ndjekur me vëmendje dhe kompetencë të plotë proceset letrare që nga fjalia e parë e dokumentuar e gjuhës sonë. I ka ndjekur me vëmendje dhe kompetencë të plotë edhe të gjitha proceset letrare të shekullit XX. Tirana ka pasur paragjykime ndaj letërsisë së vjetër shqipe, ka pasur rezerva ndaj disa proceseve para, gjatë dhe pas Rilindjes Shqiptare, dhe mosnjohje me dashje të proceseve letrare në Kosovë dhe në trojet tona të tjera në ish-Jugosllavi. Prandaj vëllezërit tanë nuk gjejnë partnerët e duhur në Tiranë për të hartuar letërsinë, sikurse nuk gjejnë partnerë të përbashkët për asnjë projekt tjetër kulturor kombëtar.

Sot çfarë ka ndryshuar te ju, çfarë është maturuar, pjekur, sidomos në kushtet e ndryshimeve të pas ’90-ës, si e keni përjetuar lirinë?

Unë kam qenë dhe jam njeri i lirë gjithmonë. Kam pasur gjithmonë filozofinë time të lirisë. Në kohën e diktaturës, jo rrallë njerëzit më pyesnin: Pse je kaq i qetë, Skënder? Këtë pyetje, pa dyshim, ma shtronin në mënyrë të sinqertë njerëz dashamirës të mitë dhe të krijimtarisë sime. Iu përgjigjesha thjesht: Jam i qetë, sepse e njoh jetën time dhe veten time sekondë për sekondë. Më ka ndihmuar fakti se opinioni më gjykonte gjerësisht si njeri të heshtur, të mbyllur në vetvete, që “fjalët i ka me lekë”. Në natyrën time, atëherë dhe gjithnjë është që njerëzit me të cilët unë komunikoj privatisht të jenë tejet të paktë dhe tejet të besueshëm. Në rrethet e ngushta të besueshme unë jam hapur në atë kohë dhe kemi debatuar për tema që edhe sot, deri diku, është tabu të diskutohen. Ata janë në jetë edhe sot e kësaj dite dhe e vërteta është se nuk më kanë treguar askund, për çka jam falënderues përgjithnjë. Me atë qetësi që e kam jetuar diktaturën, me atë qetësi e kam pritur edhe post-diktaturën.

Ju jetoni jashtë Shqipërisë, ndërsa sot poezia shkruhet kudo nga kushdo… sidomos interferimet e teknologjisë, si facebook, blogjet, portalet etj., për nga dinamika dhe masiviteti, pothuaj e bëjnë pamundur komunikimin, krijimin e lexuesit tuaj, ju si e përjetoni këtë?

Sfida më e madhe e shkrimeve dhe e komunikimeve në përgjithësi sot janë mediat sociale dhe interneti. Këta janë sot tellallët e modernitetit, lajmëtarët, kumtarët, munxëtarët e modernitetit. Ashtu si dikur ndaj paraardhësve të tyre, arti, artistët, krijuesit, krijimi, dija, dijetarët janë eprorë të padiskutueshëm. Është kundërthënës fakti që ata të cilët nuk kanë pothuaj asgjë për të promovuar, bëjnë zhurmën më të madhe. Si vetëpromovues ia kalojnë çdokujt që ka në të vërtetë se çfarë të promovojë. Mua këta më duken gjinkalla që i bëjnë vetes vapë. Nuk iu kushtoj vëmendje. Dhe habitem kur miq e kolegë krijues të mirëfilltë bëhen promotorë të zhurmës së tyre boshe. Mediat sociale i lehtësojnë marrëdhëniet ndërnjerëzore, e lehtësojnë pa masë komunikimin, e joshin çdo prirje të çastit, çdo modë të çastit, nëpër to qarkullojnë emra ditorë, moda ditore, prirje ditore, fama ditore, të cilat i japin një dinamikë marramendëse përditshmërisë së miliarda njerëzve, nga i pari tek i fundit i botës. Ato erdhën si sfidë ndaj masmediave, pra mediave masive, siç ishin shtypi i përditshëm dhe periodik, pastaj radiot dhe televizionet, të cilat kishin një publik të gjerë. Publiku i mediave sociale dhe numri i përdoruesve të internetit, falë teknologjisë së celularëve, sot ia kalon në një shumëfishësi të panumërt publikut klasik të masmediave. Prandaj këto (masmediat tradicionale) kanë versionet e tyre të botimeve në internet dhe në mediat sociale, ku mundësohet përditësimi deri në njësitë më të pamatshme të kohës.

Kjo botë komunikimi që ofrojnë teknologjitë bashkëkohore i ngjan një pylli të përbërë nga të gjitha katet e mundshme të bimësisë dhe të kreaturave të tjera. Të gjitha këto kate japin e marrin mes tyre, ngacmohen e ngacmojnë, sulmohen e sulmojnë, ushqehen e ushqejnë. Mediat sociale paraqesin një bashkëjetesë individësh dhe grupimesh që ta kujton më së miri bashkëjetesën e verbër biologjike në natyrë më shumë se bashkëjetesën e vetëdijësuar në shoqëri. Nga kjo xhungël e modernitetit gjithsesi nuk ka pse të mbresohen (impresionohen) krijuesit e mirëfilltë, nga lartësia e tyre, nuk ka pse të druhen, nuk ka pse të pasivizohen as pse të marrin superxhiro. Ndaj tyre bota e mediave sociale mund të jetë vetëm një tundim për më shumë guxim, për më shumë aventurë.

Dhe një pyetje të fundit: redaktorja juaj e parë, kritikja juaj e parë është bashkëshortja, zonja Elida Buçpapaj. Dhe çfarë më tepër?…

Zonja Buçpapaj, bija e poetit të shquar Vehbi Skënderi, redaktorja ime e rreptë, kritikja ime e pagabuar, njëkohësisht frymëzuesja ime, muza ime, është bashkëshorte, nënë, zonjë shtëpie e mrekullueshme. Është poete, përkthyese, publiciste e talentuar. Krah për krah me mua, në frontin e letërsisë, gazetarisë, botimeve, Elida ka rol të padiskutueshëm dhe ka merita të padiskutueshme në të gjitha arritjet e mia që prej kur ne jemi bashkë.

Skënder Buçpapaj: Në tranzicion e panë të gjithë, gardianë dhe të ngujuar, se cili kishte qenë në të vërtetë Atdheu

SEMINARI XV KOMBËTAR ME MËSUESIT/ET E GJUHËS SHQIPE DHE TË KULTURËS SHQIPTARE NË DIASPORË “PRIZRENI 2019”

 

Seminari XV Kombëtar me mësuesit/et e gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare në Diasporë do të mbahet më 31.07.2019 – 03.08.2019, në qytetin e lashtë e të bukur të Prizrenit. Është viti i pesëmbdhjetë i organizimit të kësaj veprimtarie arsimore – kulturore dhe vazhdon të mirëpritet nga të gjithë pjesëmarrësit.

Seminari organizohet nën kujdesin e përbashkët të Republikës së Shqipërisë (Ministra e Arsimit Sportit dhe Rinisë) dhe Republikës së Kosovës ( Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë). Dhe ka për qëllim përkrahjen e mësimdhënësve në punën e tyre të rëndësishme.

Sipas programit informativ temë bosht e seminarit është mësimdhënia. Ndër ligjëruesit janë: Prof. dr. Basil Schader “Prezantimi e promovimi i detajuar i uebfaqes: https://myheritagelanguage.com/sq/ dhe përdorimi saj.”  Prof. dr. Albana Tahiri  “Aktivitete mësimore që promovojnë komponentët gjuhësorë, si dhe integrimin e tyre në procesin mësimor (Nxitje didaktike për punë me doracakët e Qendrës IPE të SHLP-Cyrih)”. Prof. dr. Olimpi Velaj “Qytetet dhe shkrimtarët: Si të hartojmë një guidë”. Prof. dr. Shemsi Krasniqi “Roli i trashëgimisë natyrore dhe kulturore në forcimin e lidhjes me atdheun te nxënësit shqiptarë në diasporë”. Pjesa tjetër përbëhet nga përvoja profesionale e mësuesve: Nexhat Maloku (Zvicër), Ariana Hoxha-Kosova (Itali), Anila Kila- Velaj (Greqi), Raif Mehmeti, Agim Morina (Suedi), Faik Tafolli (Itali), Imer Ademi (Gjermani) etj..

Seminari një institucion pedagogjik i mësimdhënies së shqipes në diasporën shqiptare më të re në Evropë, si shprehje e nevojave dhe interesave të komunitetit të mësimdhënësve, po luan rol shumë të rëndësishëm për zhvillimin dhe përparimin e shkollave me mësim plotësues të gjuhës shqipe jashtë atdheut.

Seminari është bërë një vatër e kontakteve midis mësimdhënësve nga gjithë Evropa, shkëmbimi i përvojave mes mësuesve është po ashtu një vlerë e madhe.

Delemont, 27.07. 2019                  Nexhmije Mehmetaj, mësuese, Zvicër

European leadership remains incompetent to solve its own problems without assistance of the USA By Prof. Dr. Fadil Çitaku, PhD, MME (Uni Bern)

During the past European leadership failed many times to solve its own problems without getting help from the USA. Last wars in Ex- Yugoslavia, initiated from the war-criminal Slobodan Milosevic, which caused genocide in particular of Bosnian and Kosovar civilians including children, women an old people. These wars cased raping of thousands of girls and women from the Serbian military and paramilitary troops, justifying clearly that without intervention of the USA to bombard Serbian army forces this disaster would have been much bigger. EU leadership was very weak to prevent this disaster.

After the Kosovo war USA urged EU to help building the new born state of Kosovo, by helping Kosovars to make law and order in their country.  EU formed a taskforce so called EULEX and sent to Kosovo many lawyers to help Kosovo build law and order. Unfortunately many of these layers were caught in many corruption affairs and they little contributed towards enhancing the law of Kosovo.

Initiated from Serbia, who was an aggressor in Kosovo war, deporting almost one million people from their homes and destroying their properties, accusing Kosovar Liberation Army (KLA) to have committed crimes against Serbian civilians and trafficking their organs, EU-Committee ordered a task force to investigate only KLA. Despite that  EU and the world know that Serbian military have killed more than 20 000 Albanian civilians and have rapped over 23 000 girls and women they didn’t order any investigation against Serbian army. As an international expert of leadership science I call this non- justice orientation.

The Kosovo Specialist Chambers was established in 2015 to investigate war crimes allegations against the Kosovo Liberation Army that were catalogued by the Council of Europe, a human rights body.

The allegations included the trafficking of human organs from prisoners and the killings of Serbs and ethnic Albanians. The court, which is part of the Kosovo judicial system despite being based in the Netherlands, started questioning former Kosovo fighters this year.

EU-for more than 20 years is preventing Kosovars to travel to EU-countries. Kosovars are the only nation in Europe that need visa to visit countries in their own continent, Europe.

If the EU is carrying on supporting aggressors and denigrating victims the values of EU have to be questioned.

Kosovo, a close friend of the USA is being fragile, especially now, when from this Specialist Chambers Kosovo’s prime minister Ramush Haradinaj and other ex-KLA fighters have been invited for questioning by a Hague-based court investigating crimes against ethnic Serbs during and after the country’s 1998-99 war. Hradinaj has been twice declared not guilty by the court on Hague.

The prime minister, Ramush Haradinaj resigned last Friday, he agreed to be interviewed at the Kosovo Specialist Chambers and didn’t want to appear there as prime minister. He said he and his cabinet would continue running the country until a new prime minister is chosen.

“I considered that I cannot go to the questioning as head of the government,” Mr. Haradinaj said at a news conference. “I will defend myself as a fighter of my country.”

Hradinaj and other KLA fighters during the Kosovo war were protecting their villages, which continuously were attacked by the well-armed Serbian forces. Since they permanent were under attack of Serbian forces, the only chance they had to fight against was Serbian forces.

Many other Kosovo’s key leaders are expected to be called by Specialist Chambers, which can cause a further destabilization of this new born country, which got independent in 2008. It is recognized as an independent state by the United States and most of the West countries, but not by Serbia, Russia or China.

Europe has to bear in mind that Russia and China, strategically want Europe to become even weaker, by destabilizing Kosovo they want to achieve their goals, destabilizing EU.

Europe has to reflect its weakness and care more about its own citizens and show more justice orientation, because the USA can’t always clear the mess created from Europeans themselves.

About the author: Prof. Dr. Fadil Çitaku, PhD, MME (Uni Bern), CEO Professor of Leadership and Emotional Intelligence for PhD, Doctorate, MSc. and MAS programs; Founder and CEO of the Academy of Leadership Sciences Switzerland; Supervisor at the prestigious ETH, Switzerland; Senior Scientist, Advisor and Coach; Keynote Speaker in many reputable international conferences. Contact: info@alss-edu.ch

www.alss-edu.ch

 

Përpjekje të shëmtuara të partive të Prontomafisë për të banalizuar dorëheqjen e Haradinajt – Nga XHAFER SHATRI

 

Shqiptarët kanë një elitë politike, e cila kryesisht është e kriminalizuar deri në asht.

Është fjala për persona të zhytur thellë në gjynahe, po që mbijetojnë falë drejtësisë që nuk funksionon.

Qeverisja e Haradinaj linte shuuumë për të dëshiruar. Madje ai mori edhe vendime absolutisht të papranueshme deri edhe të dënueshme, por dy suksese madhore të saj, bënë historinë: Ushtria dhe ndalja e procesit të ndarjes së Kosovës.

Dorëheqja e Haradinajt, prandaj ishte një akt moral. Ai dha shëmbullin se me Gjykatën që e inicoi Serbia do të përballet jo si kryeministër, por si qytetar i Kosovës. Fatin e tij të mos ia bëjë barrë vendit. Dhe natyrisht të mos i nënshtrohet shantazhit që, në këmbim të shpëtimit të lëkurës, të pajtohet me copëtimin e Kosovës.

Ky është një akt atdhetarie e vizioni prej burrë shteti, që Haradinaj e ka më të theksuar se çdo politikan tjetër.

Krejt ndryshe ka vepruar e po vepron Thaçi. Për të nuk ka fare rëndësi se çfarë çmimi duhet të paguajë Kosova, vetëm që ai të mos shkojë në burg. Në burg të merituar. Ky është modeli i politikanit që qarqet perëndimore proserbe po duan ta imponojnë në parinë e Kosovës.

Përpjekja e Prontomafisë dhe partive të saj për të banalizuar aktin e lart moral të Haradinajt, janë veprime të shëmtuara që dëmtojnë substancialisht Kosovën.

Qëndrimi i këtyre partive ndaj dorëheqjes së Haradinajt, për turpin e tyre, nuk ndryshon për asnjë presje nga qëndrimi i Aleksandar Vuçiqit. Ky flet për dorëheqjen si tryk që ka për qëllim rritjen e rejtingut në zgjedhjet e ardhshme, të njëjtën gjë e thonë edhe partitë e Hashim Thaçit…

Edhe mediet e Prontomafisë, po i bien të njëjtit avaz. Një propagandë e kulluar antishqiptare.

Por qytetari i Kosovës nuk është budalla, ai di të lexojë, të vlerësojë dhe të ndëshkojë.

Qytetari i Kosovës e ka kuptuar qartë se Haradinaj po shantazhohet me Gjykatën speciale jo për keqeverisje, por për shkak se është dëshmuar si kundërshtar i vendosur i çdo tentimi për të cënuar integritetin territorial dhe sovranitetin e Kosovës.

Këtë fakt që nuk e thanë mediet e Kosovës e tha Tatjana Lazareviq, redaktore e Kossev dhe gazetare e nivelit evropian: Për të qenë fer duhet thënë se Haradinaj shihej si pengesa kryesore e propozimeve të Beogradit për ndarjen e Kosovës…

Albin Kurti (dhe VV-ja e tij), siç e kam thënë edhe më parë, e huqi rastin për të dëshmuar se është lideri i ardhshëm i shqiptarëve.

Nuk pritej shumë prej tij vetëm t’u thotë të gjithëve:

VV nuk është pajtuar asnjëherë me mënyrën e qeverisjes së Haradinajt, por vlerëson kundërshtimin e tij të vendosur të çdo përpjekjeje për copëtimin e Kosovës.

VV garanton qytetarët se nuk do të lejojë kurrë copëtimin e vendit.

Point final.

Por e huqi. Nuk është fundi i botës, por ky ishte një rast i papërseritshëm për t’u dëshmuar Lider e Burrë Shteti.

Komploti kundër Haradinajt, është komplot kundër Kosovës Nga Xhafer Shatri

Në kohën kur po pritet që negociatat për Kosovën të marrin sërish hov, Gjykata speciale dëshmoi se është institucion politik që është themeluar dhe ka për qëllim displinimin e atyre që duhet të flasin dhe të vendosin në emër të Kosovës.

Hashim Thaçi e Kadri Veseli, persona me përgjegjësi të drejtpërdrejtë për qindra vrasje në Kosovë, si duket e kaluan Rubikonin dhe nga të akuzuar, sipas të gjitha gjasave, u kthyen në dëshmitarë me një çmim tmerrësisht të shtrenjtë për Kosovën: ndarjen e saj!

Për atë që merr vesh nga politika, komploti i Gjykatës Speciale kundër Haradinajt, u bë pas një pune sistematike antikombëtare të Hashim Thaçit dhe Edi Ramës, bashkëbisedues të preferuar të Vuçiqit, me ndihmën e pulenëve të tyre kriminelë, përndryshe zyrtarë të lartë dhe, natyrisht me paratë e buxhetit të shtetit.

Komploti ndodhi pas udhëtimit të Kadri Veselit ne Amerikë, prej nga e kërcënoi publikisht Haradinajn, duke përdorur shpifjet më monstruoze që do të mund t’i thoshte një person që flet shqip.

Njëkohësisht me Veselin në Washington ishte edhe ministri serb, Ivica Daçiq, i cili takoi njërin prej avokatëve më të fuqishëm për ndarjen e Kosovës John Bolton..

Shqiptarët nuk duhet ta harrojnë kurrë këtë.

Reagimi i subjekteve politike nuk befasoi por dëshproi shumë kënd.

Partia e Hashim Thaçit, LDK, përmes kryetarit të saj, Isa Mustafa dhe nënshkruesit të Marrëveshjes së vitit 2015, njëra prej marrëveshjeve më antishqiptare që ka nënshkruar ndojherë një shqiptar, kishte një mesazh nëperke, një keqardhje të shtirë.

Thaçi, veç që nuk duartrokiste…, Për Veselin mos të flasim.

Fatmir Limaj, një burgagji i pas Luftës, për turpin e tij, foli vetëm për zgjedhje…, thuase ato janë më të rëndësishme se integriteti territorial i vendit.

Por ai që dëshproi më së shumti, ishte Albin Kurti. Ky pati një rast historik ta përçoi një mesazh të fortë prej burrështetasi duke kualifikuar këtë shantazh si komplot kundër Kosovës… si përgatitje e terrenit për ndarjen e vendit. Sepse u eliminua nga shqiptarët dhe ndërkombëtarët bashkë, personi më i vendosur që iu kundërvu vendosmërisht pazareve të fshehta për ndarjen e Kosovës, në të cilat, prej vitesh, merrnin pjesë aktive Thaçi e C°, Edi Rama dhe natyrisht Aleksandar Vuçiq.

Kjo huqje ka për t’i kushtuar shtrenjtë Albin Kurtit në zgjedhjet e ardhshme.

PSE DHE KUSH PO E KUNDËRSHTON JUSUF BUXHOVIN..? Nga Abas Fejzullahi

Fotogravi e Jusuf Buxhovit, me librat e deritashme të botuara, që flasin vet për jetëshkrimin eautorit…

Aty ku flitet me dëshmi, rrena s‘ ka kah me hy…!
Në vend të hyrjes: Për t’ i shtypur fillimisht veprat e përgatitura për shtyp ,Z.Jusuf Buxhovi e shet banesen që e ka pasur me një hapësirë më të madhe banimi dhe blen një banesë shumë më të vogël për të jetuar se pasuri tjetër s’ka pasur e as që ka trashëguar, siç ka thënë ai vet. Me mjetet e banesës që i kanë tepruar, bën pagesën për t’i dalë librat prej shtypi nga shtypshkronja, që tani më janë në duar të lexuesve, ku kritika vendore dhe më gjërë dhe nga lexuesit secili nga këndvështrimi i vet, kanë vlerësuar lartë përmbajtjet e librave, të cilat bazohen në dokumente dhe dëshmi të mjaftueshme që i ka përdorur autori për të trajtuar e përpunuar temat historike etj. Është sulmuar rrept nga qarqet akademike Serbe të Beogradit e më gjërë..! Institucionet përgjegjëse në Kosovë e Shqipëri në vend që ta përkrahin, ndihmojnë e mbrojnë Z.Jusuf Buxhovin, me sa dihet deri tani, kanë heshtur se kanë ndihmuar ashtu si duhet e si e meriton një punëtor i këtyre përmasave që tregojnë veprat e tij… Po të ketë drejtësi, prokurori e hetuesi në Kosovë të hulumtohet pasuria e Jusuf Buxhovit në tërsi e hollësi dhe e atyre që e kanë sulmuar dhe po e sulmojnë me apo pa arsye, do të kishte me pasur punë mjaft edhe hetuesia edhe prokuroria e gjqësia, për të marrë masa sjellur Vendime dhe bërë denime se kush dhe si ka krijuar pasurrinë me punë e me djersë e kush me krimin e organizuar ekonomik e politik dhe keqpërdorime gjetë qeverisjes së keqe..

Institucionet (pa) përgjegjëse, në Kosovën hallemadhe, kanë ndarë mjete për shtypjen e librave pa asnjë vëlerë të mirëfilltë,vetem e vetem se autorët e atyre veprave kanë pasurpozitë e pushtet apo kanë qenë admirues të tyre ose militant partiak të pushtave dhe pushtshtetarëve nëpër institucionet shtetërore të shumta edhe pa arsye të shpikura e pjellura për t’ i punësuar militatntët partiak në Kosovën hallemadhe në skamje dhe varfërieme papunësi të madhe..! Zotëri Jusuf Buxhovi,gjatë një interviste në “Rubikon” të KTV’së,me datën2019 -07-11,mes tjerashthase: ”… lufta e UÇK-së nuk kishte qenë e pastër sepse 102 zyrtarë të LDK-së ishin vrarë”. Foli edhe për SHIK-un si organizatë kriminale, se la anash as LDK-së pa e thumbue me vend e merend dhe të tjerat..! Thënie këto që nxiten kundërshtime, pasiqë, siç duket krijuan çrregullime, trazime dheshqetësime shpirtërore, ndoshta edhe organike, te disa njerëz me poste dhe pozita të ndryshme institucionale, partiake apo të profesoneve tjera çfardo natyre qofshin ato..! Prandaj si pasoj kemi: Kundërshtimet e tyre të rrepta, siç thuhet si për flakë të pushkëve, dhe po të ishte e mundur të pushkatohet me fjalë, kundërshtari dhe i urryeri i tyre, do ta bënin këte edhe nga largsia, për ta arsyetur veten se kanë qenë shumë largë viktimes, pa harruar se fjala e porosia nga largësit e zgjedhura me qëllim, lëndojnë e vrasinë viktimen e përzgjedhur në vendin ku jeton, se nxit kryesin e veprës sipas porosisë që nuhat e gjurmon se ku gjindet dhe kah gjindet viktima që i kurdisen prita të caktuara për ta ndalë, kërcënuar apo edhe vra në terr me apo pa maska dhe në forma e mënyra më të përsosura sipas skenarit dhe porosive të urdhëdhënësve..! Kështu që në vend se me u këshilluar s’ pari me arsyen për të bërë veprimin e arsyeshëm, ata thirren urrejtjen si këshillëtarin më të shëmtuar, që bazohet, në thash e theme, shpifje dhe paragjykime, sepse urrejtja s’pranon të dhëna, dëshmi dhe arsyen kursesi, por qëllimin qoft krim i rëndë e i shëmtuar e katran i zi.. e kanë në plan dhe i jepet përparësi për t’ u jetësuar gjithsesi..! Mirpo bashkëbisedimi i Z. Jusuf Buxhovitnë “Rubikon” të KTV’sëmë datë2019 -07-11, pasi u pa dhe dëgjua, si fletërrufe ka fluture u shkrua dhe u shpërnda nëpër faqet pamore elektronike të ndryshme dhe në shtyp, ku pothuajse u bë gati një javë që flitet e përflitat, dhe me forma të ndryshme gojore apo edhe me shkrim, përmbajtja e bashkëbisedimit, kundërshtohet nga kundërshtarët e Z. Jusuf Buxhovi përkrahet po ashtu me të madhe nga përkrahsit e tij.

Kundërshtime dhe kërcënime të rrepta erdhen prej Gani Kocit, që në form të përafërt ju bashkangjiten edhe Nasim Haradinaj e Jakup Krasniqi dhe shumë të tjerë në forma e mënyra të ndryshme nga rradhët e LPK-së dhe disa prej tyre tani më të përshtatur me emër të ri si PDK, AAK apo Nisma etj.. ku mes tjerash ishin të pranishme fyerje, rëndime dhe kërcënime nga më të ndryshmet kundër Jusuf Buxhovitsi në vijim; “Para së të gjykonte për pastërtinë e luftës së UÇK-së, Jusuf Buxhovi duhet të përgjigjet për vrasjën e Jusuf e Bardhosh Gërvalles dhe Kadri Zekës, dhe arrestimin e grupit të Hysen Gegës me dëshmitë e të cilit ky grup ishte dënuar me dhjetra vjet! Vërtetë lufta e UÇK-së, është dashur të spastroj të gjitha mbeturinat e sojit të buxhovëve!”,shkruan mes tjerash Gani Koci. Edhe pse lidhur me këto rëndime të sipërshënuara, Zonja Donika Gërvalla e ka dhënë përgjegje shumë të arsyeshme. Pra, secila palë, duhet të parashtroj dhe ofroj të dhëna e dëshmi për të vërtetuar thëniet dhe për të dhënë arsyen e fyerjeve dhe kërcënimeve që janë përdorur ashtu siç janë shprehur secili me fjalë apo me shkrim. Sa për dëshmi: Në Kuvendin e Kosovës nga kurvendarë të ndryshëm të partive të ndryshme si në pozitë dhe opozitë, janë bërë rëndime të ndryshme për vrasje si gjatë dhe pas luftës me emra dhe mbiemra të njerëzve me pozita udhëheqëse në Kuvend dhe në poste e pozita të ndryshme institucionale në pushtet dhe përgjegja e tyre në të shumtën e rasteve ka qenë: Shkoni në Prokurori…etj. Deri më tani në Kosovën hallemadhe me papunësi, skamje dhe varfëri, me krim të organizuar politik dhe ekonomik, keqpërdorime në të gjitha drejtimet nga pushta e pushtshtetarë në poste e pozita të larta që kanë qenë e janëtërënduar për veprimtari kriminale qoft gjatë dhe pas lufte, asnjë nga këta të rënduar në Kuvend s’shtë dënuar e as që është zbardhur ndonjë rastlidhur me rëndimet që janë bërë…! Për fatin e keq edhe LDK-ja si bashkëqeverisëse me ata që rëndoheshin për krime dhe kriminalitet, bënë kuror me ta dhe bashkëqeverisen sa herë që ju dha rasti dhe asnjë rast të vetmin se zbardhen por e heshtnin sa ishin në pushtet dhe bashkëqeverisnin me të njejtit, që sa ishin në opozitë pa ardhur në pushtet i shanin e i rëndonin për vepra kriminale, por kur bashkëqeverisnin dhe ndanin poste dhe pozita e pushtet sikur mallin në treg, ata që dje i shanin tani me të madhe bashkëqeverisnin për interesa vetanake dhe të njetit i lavdronin dhe i përparonin me pozitë e pushtet, kurse krimet dhe viktimat e krimit, i harronin dhe vetëm kur ishte koha e zgjedhjeve sa për të fituar ndonjë votë më shumë i përmendnin e derdhnin lot krokodili për ta..!

Këtë llojë dredhije më së miri e ka dëshmuar Isa Mustafa kryetar i LDK-së i cili iu bë krah i Gani Kocit, Jakup Krasniqit dhe Nasim Haradinajt e të tjerëve në LPK e PDK që kanë qenë e janë kundër Jusuf Buxhovit si njëri nga themeluesit e LDK-së dhe po ky Isa Mustafa dora vet me kërcënime në Kuvend, kurvendarët e LDK-së i detyronte të votonin dhe votuan Hashim Thaçin kryeparë të Kosovës, i cili po sa e nxeu pak karigen ja rrehi teneçen Ises dhe i tha tash shkonë shtëpi se s’më duhesh më dhe largoj të gjitha shenjat e shtetësisë që kryetari i parë dhe historik i Kosovës Dr. Ibrahim Rugova i kishte vendosur aty ku ka qeverisur si kryetar..! Vet Hashim Thaçi kërcënonte dhe kërkonte votimin në Kuvend për pranimin dhe themelimin e Gjykates Speciale, që tani më është votuar nga Kurvendarët e Kuvendit të Kosovëes dhe po vazhdon t’i merr në pyetje pjestarët e UÇK-së në Hagë dhe disa komandanta, lidhur me krimet gjat dhe ndoshta edhe pas lufte dhe askushHashimitsi reagoi e se kërcënoi për këtë, ndërsaJusuf Buxhovinpo, ndoshta se ska pozitë e pushtet apo më së miri e din nata vet..! Me që në Kosovë s’ka prokuror dhe prokurori, që do të thot Drejtësia është tue mrizue, ndërsa shteti tue u shkatrrue, kush kujt për asgjë përgjegjsi si jep, tani ju ka lënë hapësirë gjithkujt që të kërcënon fyen e rëndon me apo pa të drejtë me apo pa të dhëna e dëshmi sepse tash kanë gjetur hapësirë të lirë kudo e kahdo në të gjitha niveletinstitucionale veprimet e krimit të organizuar ekonomik dhe politikë, keqpërdorimet, kërcënimet, premtimet, rrenat dhe mashtrimet janë bërë ushqim i përditshëm si për politikuaj ashtu edhe për qytetarë, folë, shaj, truaj e thuaj çfarë të duash, kush kujt përgjegjësi sijep për asgjë që vepron në dëm të popullit dhe Kosovës për këte shkruhet e flitet kudo e kah do edhe në Kuvend qoft me vend apo edhe pa vend varet nga kush dhe si ka postë e pozitëshije kulturë e traditë..! Si përfundim: Nëse Gani Koci, Jakup Krasniqi e Nasim Haradinaj, janë ndie të rënduar nga fjalët e shkrimet e Jusuf Buxhovit, në veçanti Gani Koci ku mes tjerash e rëndon Jusuf Buxhovin se ai mbanë e duhet të përgjigjet për vrasjën e Jusuf e Bardhosh Gërvalles dhe Kadri Zekës, dhe arrestimin e grupit të Hysen Gegës me dëshmitë e të cilit ky grup ishte dënuar me dhjetra vjet! Vërtetë lufta e UÇK-së, është dashur të spastrojë të gjitha mbeturinat e sojit të buxhovëve!” përse deri me tash Ganiu ka heshtur dhe se ka paraqitur rastin në Prokurori si ai dhe shokët e tij, që me heshtje paskan mbuluar e fshehur krimin…që sipas drejtësisë(që në Kosovën hallemadhe s’ është askund..) duhet përgjegjur penalisht..! Të njejten gjë duhet vepruarJusuf Buxhovi, të këron dëshmi për rëndimet që i bëhen nga Gani Koci dhe të tjerët si ai… me ngritje të padisë. Si shtesë nga veprimtaria e fundit e autorit Jusuf Bugjovi, pak fjalë edhe për Përurimin e librit të tij më të ri më 15 qershor 2019 në Prizren.

Nga veprimtarit e organizuara kulturore gjat muajt qershor në qytetin historik të Prizreni pata rastin të marrë pjesë në disa përurime librash organizuar nga përgjegjësi i shtëpsë botuese PENAnë Prizren Z. Mensur Bytyqi, ku pata rastin të jem pjesëmarrës me rastin e PËRURIMIT të veprës së Prof. Jusuf Buxhovitme titull: MAQEDONIA NGA ANTIKA DERI TE KOHA JONË shtypur më 2019 në shtypshkronjën “Faik Konica” Prishtinë e cila ka 1056 faqe me përplot dokumente dhe literatur të shfrytëzuara nga autori. Gjatë këtij përurimi, nga pjesëmarrësit ju parashtruan pyetje autorit i cili dha përgjegje të thukta dhe pa lënë anash edhe politikën e pranishme tani në Kosovën hallemadhe dhe pa kritikuar me vend e dëshmi si rrjedhatë politike në Kosovë dhe pasojat e saja për Kosovën dhe çështjen shqiptare nga sundimi dhe veprimi i pushtetarëve vendor. Shpjegimet e tij u mirëpriten dhe pat falënderime nga pjesëmarrësit për librin që i ofrohet lexuesit dhe për rrjedhat e politikes dhe zhvillimin e ngjarjeve nëtë gjitha drejtimet në Kosovë.

Partinë e cubave të Kosoves nuk e lajnë as Drini, as Buna Nga Xhafer Shatri

PDK, e mbajti konventën e saj dhe stabilizoi në fron Kadri Veselin. Konventa ishte një tallava e importuar që më shumë i ngjante një kanagjeçi pasanikësh kolumbianë. Fytyra të pispillosura, flokë të vizëlluar te parukieri, fraza evazive dhe shikime plot etje për para e për pushtet.

Asgjë të Kosovës nuk kishte në ate sallë, as një hall i saj, asnjë brengë, asnjë shpresë. Veç fjalë boshe. Dhe nuk është çudi:

Sepse askush si PDK nuk e ka plaçkitur Kosovën;

Askush si dhe sa PDK nuk e kriminalizuar Kosovën;

Askush sa dhe si PDK nuk e ka poshtruar Kosovën;

Askush sa PDK nuk e ka gjunjëzuar Kosovën;

Askush sa PDK nuk ia ka errësuar dhe rrezikuar të ardhmen Kosovës;

Askush sa PDK nuk ia ka vrarë shpresat Kosovës;

Askush më shumë se PDK nuk e ka izoluar Kosovën;

Askush sa PDK nuk ia ka marrrë fytyrën Kosovës;

Askush sa PDK nuk i ka rrezikuar kufijtë e Kosovës…

Në këtë veprimtari antikombëtare Partia e Cubave të Kosovës nuk ka qenë e vetmuar. Atë, në momente vendimtare, e ka nxjerrë nga kriza dhe e ka ndihmuar Lidhja Demokratike e Kosovës.

Mjafton të përmendim Marrëveshjen e gushtit të vitit 2015 për Zajednicën, të nënshkruar nga Vuçiqi dhe Isa Mustafa, të cilën PDK dhe LDK u përpoqën gjatë dhe me këmbëngulje ta aprovojnë në Kuvendin e Republikës, duke përligjur përmes saj themelimin e një Republika Srpska në Kosovë.

Me këtë akt anti Kosovë PDK dhe LDK e patën sjellur vendin në prag të luftës qytetare./xhafershatri.info

Fatlume Sadiku, shkencëtarja shqiptare që i ka shpallur “luftë” kancerit Nga Hava Kurti Krasniqi

Shkencëtarët janë njerëz të shenjtë për faktin se ata bëjnë ndryshime historike duke e ndryshuar të menduarit e botës, duke lënë gjurmë për të mirë. Ne kemi gra të shquara në fusha të ndryshme si art, kulturë, politikë e biznes por Fatlume Sadiku ka zgjedhur të sfidojë një shkencë më të vështirë. Dhe me përpjekjet, talentin e me karakterin e fuqishëm që ka, ajo gjithmonë ia del, shkruan albinfo.ch. Ajo sot është një shembull, një grua vizionare e angazhuar në shkencën e Informatikës, e fokusuar me hulumtime në Informatikën e Mjekësisë, e në veçanti në zhvillimin e metodave inovative për zbulimin e hershëm të kancerit.

Nuk është e vështirë ta përshkruash figurën e Fatlumes: e zgjuar, e bukur, e suksesshme, e dashur. Por është për tu habitur me guximin e saj; është ndër ato gratë e rralla që u hynë studimeve më revolucionare: një shkence, e cila është shumë premtuese edhe në luftën kundër sëmundjeve më të rënda.

 

Biografia

Fatlumja u lind në Pejë, ku e përfundoi edhe gjimnazin si laborante teknike e Biologjise. Edhe pse ajo kishte shumë prirje për Matematikë, u përcaktua për drejtimin e biologjisë meqë kishte dëshirë të madhe për të studiuar mjekësinë. E impresionuar nga fiziologjia e bimëve dhe e fascinuar nga bukuritë e natyrës, ajo më vonë vendosi dhe e studionte bujqësinë në Prishtinë. Por, edhe gjatë studimeve të këtij drejtimi, interesi i saj për temat që ndërlidheshin me mjekësinë mbeti i madh. Ai madje u shtua edhe më shumë, që nga dita kur ajo u njoh me Dr. Xhafer Sadikun, në atë kohë student mjekësie në Prishtinë. Ky interes u reflektua edhe në zgjedhjen e punimit për diplomimin e saj në bujqësi, me titull „Capsaicina dhe ndikimi i saj në shëndetin e njeriut“.

Në fund të vitit 1995 Fatlumja dhe Xhaferi, tani më të diplomuar dhe të martuar, migruan në Gjermani dhe banonin afër qytetit Frankfurt am Main. Me njohuri solide të  anglishtes, Fatlumja këtu nuk ballafaqohët me probleme të mëdha komunikimi me gjermanët. Por, me qëllim që t`i hapte dyert vetes për punësim, ajo angazhohët dhe shumë shpejt e mëson edhe gjermanishten. Në ndërkohë ajo ishte informuar se këtu mundësitë per punësim në lëmin e bujqësisë ishin pothuajse të barabarta me zero. Kjo e shtyri Fatlumen që të regjistrohej për një kualifikim të ri profesional si specialiste për marketing. Ky shkollim e përfshinte edhe trajnimin intensiv të pjesëmarrësve për një punë të avancuar me kompjuter.

Puna e parë, në një ambulancë radiologjike me teknologji të sofistikuar

Pas këtij kualifikimi, Fatlumes i hapen mundësi të reja për punësim si nëpunëse në firma të ndryshme në Frankfurt. Mirëpo, e shtyrë nga interesi i saj permanent për temat mjeksore, ajo vendos të punojë në një ordinancë të madhe radiologjike.  “Ishte një ndër ordinancat e rralla, të cilat në atë kohë posedonin sisteme për arkivim dixhital të raporteve dhe fotografive radiologjike si dhe sisteme për administrim elektronik të pacientëve”, thotë Fatlumja dhe vazhdon: “Krahas njohjes së gjuhëve te huaja dhe terminologjisë mjekësore, vendimtare për pranimin tim këtu ishte njohja shumë  e mirë e punës me kompjuter”.

Në këtë ordinancë Fatlumen të gjithë e quanin „specialistja e kompjuterit“. Dhe pikërisht këtu lindi dhe prej viti në vit u shtua dëshira e saj për t`i studiuar shkencat kompjuterike, pra informatikën. Tri vite më vonë kjo dëshirë e saj bëhët realitet: Xhaferi punësohet në një spital afër Passaut në Bayern si mjek në specializim të Mjekësisë Interne. Domosdoshmërinë për ta lëshuar punën në Frankfurt dhe për tu shpërngulur në Bayern Fatlumja e shfrytëzon si shans të jetës dhe i fillon studimet e saj në Universitetin e Passaut. Ajo këtu përcaktohet për studimin 5 vjeçar të Informatikës me studim minor (sekondar) në psikologji.

Pyetjes se si e kishte pritur rrethi familjar e shoqëror vendimin e saj dhe sa ishte i vështirë fillimi, Fatlumja i përgjigjet: “Meqë informatika konsiderohet si njëra ndër studimet më të vështira dhe unë tashmë i kisha mbushur 35 vjet, as unë vetë nuk kam qenë shumë e sigurt se do të kem sukses. I vetmi person që, krahas burrit tim, ka besuar shumë në suksesin tim, ishte vëllau i im, Bajrami. Ai jeton dhe punon në Gjermani, ku me vetëshkollim është aftësuar për zhvillimin e softwereve në gjuhë të ndryshme programuese.

Vështirësitë e mëdha, të cilat unë i pata në vitin e parë të studimeve, kërkuan me të vertetë një angazhim shumë të madh; shpesh më ka ndodhur të mësoj edhe deri në 16 orë në ditë, pa ndërprerje. Ky angazhim rezultoi me fitimin e shpejtë të njohurive (në radhë të parë atyre matematikore) të cilat mua më mungonin, por që ishin të domosdoshme për vazhdimin dhe përfundimin e suksesshëm të studimeve”, tregon për albinfo.ch shkencëtarja shqiptare.

Diplomoi si njëra ndër studentet më të mira të informatikës

Suksesi i treguar në provime i solli Fatlumes oferta të punës si asistente dhe doktorante nga tre profesorë të ndryshëm, ende pa e përfunduar punimin e saj të diplomës. Në këtë punim ajo u thellua në studimet e sistemeve inteligjente multimediale, të karakterizuara me aftësinë e tyre për ekstrahimin e informacioneve semantike (pra kuptimit) nga fotografitë, tekstet, videot apo audio-incizimet e ndryshme. Interesin e Fatlumes për këto sisteme e zgjoi posaçërisht përshtatja e tyre për analizimin dhe menaxhimin e dokumenteve mjekësore. Studimet i përfundoi me një notë mesatare ndër më të lartat dhe arriti të radhitet ndër studentët më të sukseshëm të informatikës në Universitetin e Passaut. Por, pranimi i ndonjërës nga ofertat e lartpërmendura për të punuar si asistente ishte i pamundur për Fatlumen ; ajo tani po jetonte në Zvicër, mëqë burri i saj (Xhaferi) kishte filluar të punonte si kryemjek në Bürgerspital të Solothurnit.

Jeton në Zvicër, por punon e studion edhe në Gjermani

Në një pauzë disamuajshe Fatlumja e ndihmon Xhaferin rreth hapjes së ordinancës së tij në Thalwil të Cyrihut, në të cilën ajo edhe sot është shumë e angazhuar. Por, e shtyrë nga ëndrra e saj e kahmotshme për të ndihmuar disi në luftën kundër kancerit, ajo u punësua në Qendrën Gjermane për Hulumtime të Kancerit (DKFZ) në Heidelberg të Gjermanisë. Në këtë qendër hulumtuese me renome botërore, më shumë se 1000 shkencëtarë, specialistë të disiplinave  të ndryshme (mjekë, biologë, inxhinierë të Informatikës etj.) punojnë me moton „Për një Jetë pa Kancer“. Fatlumja këtu punon në repartin „Medical Informatics in The Translational Oncology“ si hulumtuese dhe inxhiniere e informatikës. Por, në kuadër të një bashkëpunimi të këtij reparti me Kliniken Universitare në Frankfurt am Main ajo punon edhe si hulumtuese eksterne në një projekt për hulumtime të sëmundjeve (edhe kancerit) të rralla.

Tregimi për punën hulumtuese të Fatlumes nuk përfundon këtu; ajo paralelisht me punën e saj në Cyrih, Heidelberg dhe Frankfurt është duke i vazhduar studimet si doktorante eksterne në Universitetin e Passaut. “Në punimin e doktoraturës unë jam duke u marrë me zhvillimin e një sistemi inteligjent për analizimin e fotografive radiologjike (CT ose MRT), i cili do ta mundësojë zbulimin e kancerit të melqisë në një fazë shumë të hershme, në të cilën ky kancer dhe pothuajse të gjitha llojet e kancerit janë të shërueshme.

Billie Jean King ka thënë: “Kampionët luajnë deri sa të jenë fitues”, por a do të ndalet shkencëtarja jonë?

“Nga tetori i këtij viti unë do të punoj në një projekt të ri hulumtues në Zvicër. Ky projekt i quajtur „Medicina e Personalizuar“ ka zgjuar interesim të madh në të gjitha qendrat e mëdha hulumtuese të Botës. Në Zvicër ky është duke u udhëhequr nga katër spitalet universitare ku hyn edhe ETH në Cyrih. Unë do të punoj në spitalin universitar të Baselit”, thotë për albinfo.ch Fatlume Sadiku.

Nuk ka fund synimi i saj drejt zbulimeve në lëmin e Informatikës së Mjekësisë.

Mendjet e ndritura i japin Botës buzëqeshjen dhe gëzimin.

Si shqipëtarë krenohemi me Fatlume Sadikun.

“Për një jetë pa kancer”

E shtyrë nga ëndrra e saj e kahmotshme për të ndihmuar disi në luftën kundër kancerit, ajo u punësua në Qendrën Gjermane për Hulumtime të Kancerit (DKFZ) në Heidelberg të Gjermanisë. Në këtë qendër hulumtuese me renome botërore, më shumë se 1000 shkencëtarë, specialistë të disiplinave  të ndryshme (mjekë, biologë, inxhinierë të Informatikës etj.) punojnë me moton „Për një Jetë pa Kancer“.

Lajmi më i freskët në lidhje me sukseset e Fatlume Sadikut është emërimi i ri i saj në Spitalin Universitar të Bazelit

Fatlume Sadiku me post të rëndësishëm në Spitalin Universitar të Bazelit

 

Shkencëtarja shqiptare, Fatlume Sadiku, me prejardhje nga Peja që jeton e vepron në Zvicër e Gjermani ka marrë një post të rëndësishëm në Spitalin Universitar të Bazelit.

Ka qenë vetë ajo, që ka publikuar lajmin në rrjetet sociale.

Ajo ka marrë pozitën ICT Projekt Manager në Departmentin ICT të Spitalit Universitar në Bazel – i quajtur shkurt: USB.

Statusi i saj në Facebook

Lumja nga 1 Gushti 2019 ne poziten: ICT Projekt Manager ne Departmentin ICT te Spitalit Universitar ne Basel – i quajtur shkurt: USB.

Meqe une kurr nuk e kam besuar se do ta marr nje oferte te till vetem 8 muaj pas fillimit te punes sime ketu, gezimi i im per besimin e udheheqjes se IT-projekteve me karakter klinik dhe shkencor ne USB eshte shume i madh. Kjo oferte erdhi menjehere pasi u muarr vesh se une punet e lidhura me projektin aktual shkencor, perfundimi i te cilava ishte i planifikuar ne fund te Janarit 2021, une po i perfundoj me shume sukses ne fund te muajit Korrik 2019. Rezultatet e punes sime 8 mujore ne USB ishin teme e shume fjalimeve dhe prezentacioneve te cilat u mbajten te ejten e kaluar ne nje „Face-To-Face“- Meeting ne Bern, qe kishte te bente me fushen hulumtuese: Medicina e Personalizuar dhe Teknologjite e Nderlidhura (PHRT). Ne kete Meeting, ku une u paraqita me tri prezentime, u fol per te arriturat e deritashme ne te gjitha qendrat zvicerane te perfshira ne hulumtimet qe e kan per qellim zbulimin e hershem te Sepses me ndihmen e algoritmave intelegjent.

 

 

Një mërgatë e re shqiptare në Zvicër Nga Blerim Shabani

Ata po e bëjnë këtu mërgimin e dytë: Kanë ardhur nga Italia, Greqia etj. për të kërkuar fatin në Zvicër. Kush janë ata? albinfo.ch ia ka kushtuar këtë numër të revistës këtyre mërgimtarëve

 

 

Ka disa vjet që mërgatës tashmë “tradicionale” shqiptare në Zvicër, asaj që këtu ka ardhur drejtpërdrejt nga Kosova, Maqedonia dhe (më pak) nga Shqipëria, po i bashkohet edhe një mërgatë e re. Fjala është për një numër të konsiderueshëm të shqiptarëve, të cilët në Zvicër vijnë nga shtetet tjera të BE-së, ku ata jetonin prej vitesh. Me stabilizimin e tyre në ato shtete, respektivisht duke u bërë shtetas të vendeve të tilla si Gjermania, Italia, Austria, Franca apo Greqia, këta evropianë të rinj fituan të drejtën për të qenë pjesë e tregut zviceran të punës. Ky treg, për shkak të kushteve që ofron, është bërë prej kohësh një magnet jo vetëm për ekspertë nga shtetet e BE-së, por edhe për punëtorë të të gjitha profileve. Prandaj, në këto ardhje bëjnë pjesë edhe shqiptarët, njëherë të mërguar në vendet e përmendura.

Shqiptarët e Greqisë, një fenomen i ri në Zvicër

 

Nga Italia, Gjermania e Austria e Franca, si shtete fqinje me Zvicrën, “rrjedhjet” e shqiptarëve që jetonin në këto vende janë pak më të hershme dhe të stabilizuara. Ndërsa aktualisht përbën risi sidomos ardhja në Zvicër e shqiptarëve nga Greqia. Ata, të emigruar nga Shqipëria, pasi kanë bërë pothuaj një jetë prej mërgimtari në tokën e helenëve, ku dhe janë natyralizuar, kanë ndarë mendjen të marrin edhe njëherë rrugën e gurbetit. Kësaj here në Zvicër, në vendin që ofron më shumë, nga çdo aspekt.

Me qëllimin që të zbulojë më shumë këtë shtresë të re të komunitetit shqiptar në Zvicër, albinfo.ch ia ka kushtuar këtë numër të revistës pikërisht këtyre mërgimtarëve. Kështu, gazetarët tanë kanë gjetur dhe prezantuar një numër familjesh, individësh dhe biznesesh nga ky komunitet. Ata, në rrëfimet e tyre shpalosin histori mërgimi të dyfishtë: nga Shqipëria, Kosova a Maqedonia në Greqi ose Itali dhe nga atje, në Zvicër. Rrëfejnë për motivet që i kanë shtyrë të bëjnë këtë lëvizje, për ambientimin e tyre në vendin e ri, për dallimet në mes të dy vendeve etj.

Cilat janë rregullat që mundësojnë vendosjen e shtetasve të BE-së në Zvicër

Por cilat janë kornizat ligjore që kanë mundësuar krijimin e një shtrese të tillë të re të shiptarëve në Zvicër? Teksti në vijim përpiqet të sjellë më shumë dritë rreth këtij aspekti.

Shtetasit e vendeve të EU-EFTA përfitojnë nga Marrëveshja për Lëvizjen e Lirë, e cila ka hyrë në fuqi në vitin 2002 në mes të Zvicrës dhe vendeve anëtare. Që nga ajo kohë, marrëveshja në fjalë ka pasur disa aktualizime. Mbi bazë të saj, qytetarët përkatës kanë të drejtë të vinë në Zvicër, të vendosen këtu, të kërkojnë punë ose të themelojnë ndonjë biznes të pavarur. Vetëm migrimi i shtetasve të Bullgarisë, Rumanisë dhe Kroacisë i është nënshtruar kontingjenteve, dmth ata nuk i kanë pasur të drejtat e barabarta me shtetasit e vendeve të tjera të BE-së. Por, nga 1 qershori 2019 bullgarët dhe rumunët barazohen me gjithë BE/EFTA ndërsa për kroatët, si shtetas të shtetit më të ri anëtar të BE-së, vazhdon të vlejë “Klauzola ventil” ose rregullimi i migrimit me koningjente.

Në kuadër të aktualizimeve të përmendura, pozita e të huajve nga shtetet e BE-së dhe EFTA-s në tregun zviceran të punës është tashmë pothuaj e barabartë me atë të shtetasve zviceranë. Ndërsa, duke pasur parasysh favoret që i ofron punësimi dhe qëndrimi në Zvicër, shtetasit e vendeve të BE-së i kanë shfrytëzuar me të madhe këto mundësi. Kështu, prania e tyre e madhe, sidomos në zonat kufitare, ka qenë shpesh temë e polemikave në mes të forcave politike zvicerane dhe shkas për protesta të izoluara të popullatës këndej kufirit. Kjo e fundit vlen sidomos për zonën jugore, Kantonin italishtfolës, Ticino, ku është protestuar se “Frontalieri”, siç quhen punëtorët nga ana tjetër e kufirit, po “ua marrin punën” zviceranëve në vendin e tyre.

 

 

Ndryshe, statistikat tregojnë se në vitet e fundit ka një rënie të fluksit të shtetasve të BE-së drejt Zvicrës, në krahasim me kulmin që ky fluks e kishte arritur rreth vitit 2010. Por, me gjithë rënien relative, këta të huaj vazhdojnë të bëjnë numrin më të madh të të huajve me qëndrim dhe punë në Zvicër. Kështu, në fund të marsit të vitit 2019 ose në tremujorin e parë të këtij viti, në Zvicër kanë jetuar gjithsej 2’090’669 banorë me pasaportë të huaj. Prej tyre 1 milion e 429482 kanë qenë shtetas të zonës BE/EFTA ndërsa 661.187 nga vendet e treta.

 

Përqindjen dhe numrin më të madh ashtu sikurse prej kohësh, e përbëjnë shtetasit e Italisë, me 322 mijë 888 ose 15.4%. Pas tyre vijnë në radhë gjermanët me 308 mijë e 736 ose 14.8% ndërsa në vendin e tretë portugezët me 265 mijë e 621 veta ose 12.7% dhe francezët me 136.519. Ndërsa sa u përket të huajve që nuk janë nga zona BE/EFTA, prijnë shtetasit e Kosovës, me 113.482 veta ose 5.2%.

 

Viza G (të huajt në zonat kufitare)

Të huajt me vendbanim në shtetet fqinje, të cilët punojnë në ndonjërën nga zonat kufitare të Zvicrës mund të pajisen me një kartë identiteti G (G-Ausweis). Shtetasit e BE(EFTA të cilët duan që të banojnë dhe punojnë në Zvicër më gjatë se tre muaj, janë të detyruar që brenda 14 ditëve pas ardhjes të paraqiten në komunën ku banojnë. Paraqitja duhet të bëhet para fillimit të punës. Për shtetasit e EU17 (anëtareve “të vjetra të BE-së) dhe të EFTA nuk vlejnë më zonat kufitare. Të gjithë njerëzit nga zona kufitare që punojnë në Zvicër duhet që së paku njëherë në javë të kthehen në vendin  e tyre të prejardhjes.

Viza L: Leja e qëndrimit të shkurtë

Kohëzgjatja e kësaj leje të qëndrimit varet nga kontrata e punës që ka i huaji, por të shumtën e rasteve fjala është për 3 deri 12 muaj. Një dokument identiteti L e marrin personat që kanë një marrëdhënie pune e cila nuk zgjat më shumë se një vit. Edhe personat që janë në kërkim aktiv të punës, pas tre muajsh qëndrimi në Zvicër marrin një leje L, e cila vlen më së gjati 12 muaj. Viza L mund të vazhdohet pas një viti. Ata që kanë këtë vizë mund ta ndërrojnë lirisht vdenbanimin dhe vendin e punës. Shtetasit e BE/EFTA mund të qëndrojnë në Zvicër me qëllim kërkimi të punës deri në tre muaj. Për këtë, mjafton paraqitja. Por, nëse kërkimi i punës zgjat më shumë, ata duhet të paraqiten dhe regjistrohen në komunën ku banojnë dhe të aplikojnë për një leje të rregullt qëndrimi në Zvicër.

Shtetasit e shteteve “të vjetra” anëtare të BE/EFTA (EU17) të cilët për një kohë më të shkurtë se tre muaj duan të kryejnë një veprimtari të pavarur biznesi në Zvicër ose që janë dërguar në këtë vend nga njëri prej shteteve të EU17, nuk kanë nevojë për leje të posaçme. Por edhe për ata ekziston detyrimi për t’u paraqitur. Regjistrimin mund ta bëjnë online, ndërsa paraqitja duhet të bëhet para fillimit të punës./albinfo.ch

Mes lotëve dhe pikëllimit, i jepet lamtumira Florijana Ismailit

ZVICËR

Ceremonia e lamtumirës për Florijana Ismailin, futbollistes shqiptare të kombëtares së Zvicrës që humbi jetën dhjetë ditë më parë në liqenin Como në Itali, po zhvillohet në një sallë sportesh në Worben të Kantonit të  Bernës.

Në këtë ceremoni të organizuar nga Federata e Futbollit të Zvicrës kanë marrë pjesë mbi 500 persona, mes tyre familjarë, miq, kolege dhe sportdashës. Mes tyre janë edhe bashkëlojtaret e Florijanës, të cilat kanë veshur fanellat e klubit YB, në shenjë kujtimi për lojtaren e ndjerë, shkruan Albinfo.ch.

Janë mbajtur disa fjalë nga personalitete të ndryshme, nga familja dhe miqtë. Mes tjerëve një përfaqësues i federatës në fjalimin e tij lamtumirës theksoi: “Është e vështirë të gjenden fjalët për atë që ka ndodhur. Por për Florijanën si njeri nuk është e vështirë: ajo ka qenë një vajzë e qeshur, tolerante, e gatshme për të ndihmuar. Ka qenë një shembull, model. Të dashur prindër, ju mund të jeni me të vërtetë krenarë me të”.

Ceremonia sipas ritit islam mbahet nën drejtimin e një imami, ndërsa vetë varrimi do të bëhet pastaj në praninë e një rrethi të ngushtë familjar.

”Europa tjetër” dhe Europa pa kufij Nga Alfred Papuçiu

Britania e Madhe u largua nga Europa e Brukselit. Tani jemi në një qorsokak për kontinentin. Jashtë saj, Rusia e Putinit dhe SHBA e Trampit do të nxisin përçarjet, ndërsa Kina me një parti të vetme i ka deklaruar luftën, atë të vlerave, duke i kundërvënë një model tjetër. Brenda saj, kjo Europë, e shastisur, do të cfilitet nëse vazhdon këtë rrugë, e prekur nga nacionalizmat dhe demagogët e saj. Qytetarët e saj janë skeptikë ndaj institucioneve të saj. Europa është në krizë. Ajo është e dobët për t’u rezistuar fuqive të mëdha që e sfidojnë. Europa e Brukselit është shumë pak demokratike për t’iu përgjigjur synimeve të qytetarëve të saj, të cilët tërhiqen në hapësirën e tyre kombëtare në kërkim të një sigurie. Europianët nuk e gjejnë më vehten tek Bashkimi Europian. Europa, si një hapësirë e të drejtës dhe e lirive të përbashkëta, nuk do të vazhdojë gjatë, veçse nëse sajon një formë të re sovraniteti që e kapërcen atë të Shteteve-komb dhe që të përfshihet në institucionet e reja, të ketë një qytetari të re. Ky projekt është ai i një Republike europiane. Ai kërkon një revolucion të qëndrimeve, rimarrjen e kontrollit të ekonomisë nga ana e politikës. Kjo Republikë do të heqë kufijtë kombëtarë në favor të rajoneve, me një numër rreth 50 ose 60, e që në të njëjtën kohë do të rregullojë problemin e mungesës së ekuilibrave midis kombeve. Institucionet e tij do të jenë klasike dhe demokratike, ajo do të sigurojë të drejta dhe detyra identike për të gjithë Europianët, do të ketë ushtrinë e saj, dhe do të mund të ketë peshë në çështjet e botës. A është kjo një utopi? Ky është pasqyrimi i një mendimi origjinal dhe të lirë. Ai lidhet me mendimin e përhapur tek një pjesë e opinionit europian: Europa i përket të gjithë shteteve dhe banorëve që e përbëjnë atë, pra duke përfshirë edhe ”Europën tjetër”, ku bëjmë pjesë edhe ne, Shqipëria, Kosova, Zvicra dhe një numër shtetesh të tjerë që janë akoma jashtë saj. A do ta mendojë këtë stafi i ri drejtues i Europës së Brukselit që po krijohet këto ditë? Këtë do ta tregojë koha, nëse vizioni i tyre për Europën pa kufi që e kanë menduar disa dekada më parë, baballarët e Europës, do të bëhet më në fund realitet.

Le të kthehemi tek tema që lidhet me këtë realitet dhe mundësi. Letra që më ka dërguar ish presidentja dhe ministrja e jashtme e Zvicrës, Micheline- Calmy Rey, lidhur me angazhimin e Zvicrës për pavarësinë dhe ecurinë e demokracisë në Kosovë, më ka vënë në mendime. Prandaj mendova që t’ja paraqes një pjesë të saj edhe lexuesve këtu. Ndër të tjera, ajo më shkruan: ”Lidhur me politikën e Zvicrës ndaj Kosovës, unë isha e ndjeshme ndaj dashamirësisë të fjalëve tuaja. Për Zvicrën, pavarësia e Kosovës është një faktor i rëndësishëm për garancitë institucionale të mbrojtjes së minoriteteve dhe të të drejtave humane, që përbëjnë një nga preokupimet e saj të mëdha… Si nesër, ashtu edhe sot, respektimi i standarteve është me një rëndësi themelore në një Kosovë të pavarur, ”standartet byond status”, duke qënë parimi që duhet të jenë kryesore. Gjithashtu, është e domosdoshme një prani e fortë ndërkombëtare në Kosovë  dhe ajo do të qëndrojë akoma për shumë kohë”. Në fund, ministrja e jashtme zvicerane thekson: ”Ju falenderoj për interesin që tregoni ndaj politikës së jashtme të Zvicrës. Pranoni sigurimin e konsideratës sime më të lartë”.

Një politikë e tillë largpamëse e Zvicrës është në unison me atë të të gjitha shteteve paqedashëse, si SHBA, Gjermania, Franca, vende të ndryshme europiane dhe të botës demokratike, që në kuadrin e aleancave të tyre, mbështesin sovranitetin e shtetit të ri të Kosovës, duke e parë atë në një të ardhme të afërt në familjen e madhe europiane. Pritja që i kanë bërë presidentët e SHBA, autoriteteve më të larta të Kosovës këto vite, dëshmon për sigurinë që i jep shteti më i madh i botës Kosovës, në ecurinë e saj demokratike dhe së shpejti, në Europën e Brukselit. Vizita e Engelit në Kosovë dhe pritja që i bëri atij populli i Kosovës dhe presidenti i Shqipërisë Ilir Meta, duke vendosur emrin e tij një rruge në Veri, dëshmojnë për atashimin e të dy vendeve krahas shtetit më të madh të rruzullit tokësor. Ashtu siç është shprehur Presidenti i nderuar amerikan, Donald Tramp dhe paraardhësit e tij për Shqipërinë dhe rrugën e saj demokratike, pas futjes në NATO dhe hedhjes së hapave për në Bashkimin Europian. Shqiptarët, para së gjithash, janë proamerikanë dhe proeuropianë.

Në këtë shkrim nuk pretendoj të bëj një vlerësim të posaçëm dhe të hollësishëm, lidhur me marrëdhëniet e Shqipërisë me Europën sot, si dhe me Zvicrën. Vetëm se si pjesëmarrës aktiv në tetë sesione të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, apo edhe për çështje që kanë patur të bëjnë ndër të tjera me Europën, Shqipërinë dhe Ballkanin, në shumë vende, si dhe duke ndjekur marrëdhëniet e Europës dhe Zvicrës me Kombin tonë, mendoj të shpreh mendimet e mija modeste. Këto janë mendime personale, të cilat më angazhojnë vetëm mua, të mbledhura gjatë vitesh, por dhe të rifreskuara nga ecuria e marrëdhënieve të Shqipërisë aktuale me Europën dhe Ballkanin.

E them hapur: nuk më pëlqen tulatja e një pjese të intelektualëve të pavarur shqiptarë që diktatura e viteve 1944-1985, i ka lënë akoma në heshtje apo me gjysëm zëri, për këto probleme madhore të Kombit tonë, përkatësinë në Europë apo sidomos për marrëdhëniet me fqinjët që na kanë rënë në pjesë. Këto radhë mund t’i lexojnë edhe ata „qoftëlargë“, të pakët në numër, të shpërndarë kudo në Europë, që vegjetojnë dhe qeshin pse grinden bashkëkombasit e tij dhe fërkojnë duart, pasi duan që të kthehet një kohë e kaluar, megjithëse edhe ata po t’u ketë mbetur pak logjikë, e kuptojnë se ajo kohë tanimë ka perënduar njëherë e përgjithmonë.  Ajo nuk u kthye as në kombe të tjerë në Europë, qoftë në Lindje, Perendim, Jug apo Veri.

Pra më lejoni, të nderuar lexues,  të përmend shkurt që më se njëherë kam biseduar çiltër dhe me argumenta, me profesor Filip Braillard, drejtor e Institutit Europian të Universitetit të Gjenevës dhe ish profesor i imi për Historinë e Europës, dhe me profesor Silvio Guindanin, të ”Studimeve rajonale”, të cilët sëbashku me stafin e Institutit kanë punuar gjatë viteve për të dhënë ndihmesën e tyre për shumë studentë shqiptarë që kanë studjuar në Institutin me prestigj të vërtetë europian, në Gjenevë. Pasuniversitarë shqiptarë që studjojne tani në këtë Institut dhe të tjerë që e kanë përfunduar atë me sukses do të përbëjnë bërthamen e çështjeve që lidhen me Europën, krahas profesorëve të tjerë të nderuar shqiptarë që punojnë prej kohësh që Shqipëria të përfshihet në Europë, si dhe në organizmat që e përbëjnë atë në Bruksel, Strasburg e forume të tjera europiane.

Nën shembullin e Komunitetit Europian që i bashkoi armiqtë tradicionalë, sapo kishte mbaruar lufta, popujt e vendeve të tjera europiane që nuk bëjnë akoma pjesë në Europën e të 27-tëve, pra janë në ”Europën tjetër”, si Zvicra, Norvegjia, Shqipëria, Kosova dhe disa vende të tjera europiane, do t’i sjellin asaj një frymë të re bashkëpunimi dhe paqeje në kontinent. Pra nga 49 vende që e përbëjnë kontinentin europian vetëm 27-të prej tyre ndodhen në Europën e Brukselit.

Qysh nga Lufta e Dytë Botërore, pajtimi franko-gjerman ishte një nga shtyllat e integrimit europian. Përballë Lindjes që ishte nën kontrollin e ish- Bashkimit Sovjetik, Perëndimi krijoi Këshillin e Europës në Strasburg, për mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Pastaj disa vende europiane krijuan Komunitetin Europian, i cili pak e nga pak u zgjerua dhe sot quhet Bashkimi Europian, i përbërë nga 27 vende. Që nga viti 1989, historia e Europës ka patur ndryshime të thella. Në Lindje, regjimet komuniste u ”fundosën” dhe lindën nacionalizmat. Europa, pa të lindin si kërpudhat pas shiut, Shtete- kombe, shpesh në luftë me njeri tjetrin. Tanimë, shihet një formë tjetër e bashkimit midis vendeve europiane të Lindjes dhe të Perëndimit. Shqipëria tashmë bën pjesë në institucione të rëndësishme të bashkëpunimit ekonomik, politik dhe ushtarak në Europë: në Këshillin e Europës, në Konferencën për Sigurimin dhe Bashkëpunimin në Europë, në Aleancën e Atlantikut Verior, në organizma europiane të Kombeve të Bashkuara, si Komisioni Ekonomik i OKB-së për Europën, si dhe ka paraqitur kërkesën për integrim në Bashkimin Europian.

Kur mund të hyjë Shqipëria në Europën e Brukselit? Cështja e datës së futjes së Shqipërisë në Bashkimin Europian është shtruar këto kohët e fundit çdo ditë në media dhe në botën politike shqiptare. Procesi i integrimit nuk është për nesër, më tepër për arsye subjektive që nuk varen nga Shqipëria. Më të lehtë e kanë patur më parë edhe shtete fqinje të Shqipërisë, me një zhvillim ekonomik apo politik të ngjashëm apo edhe më të paktë se tek ne sot. Por është tashmë e sigurt se Shqipëria do të hyjë një ditë në Bashkimin Europian, sepse procesi është i pakthyeshëm. Në të vërtetë, nëse Bashkimi Europian jep rregullisht të holla në projektet e zhvillimit të Shqipërisë, natyrisht ato nuk janë për të mos mbledhur një ditë frutet e tyre. Vetëm se, nëse kjo perspektivë aderimi ka ngjallur shpresa të mëdha tek shqiptarët, është e qartë se kjo ka një çmim. I rëndësishëm është stabiliteti politik i vendit, pra përshtatja me normat ndërkombëtare në fushën e demokracisë. Zhvillimi siç duhet i zgjedhjeve të ardhshme, në fakt është një element i rëndësishëm për të dëshmuar se Shqipëria është e gatshme për t’u integruar në Europën e Brukselit. Pra sigurimi i një stabiliteti politik të vendit do të bëjë të efekshme investimet e saj ekonomike dhe do të shmangë dora dorës skeptiçizmin që vërehet akoma në disa qarqe europiane me peshë. E rëndësishme është dhe vendosja e infrastrukturave të nevojshme, duke krijuar në këtë mënyrë një hapësirë ekonomike europiane. Shpesh harrohet se Bashkimi Europian nuk është një hapësirë politike e vërtetë, por para së gjithash një hapësirë ekonomike që synon të ndërtojë një treg që nuk vendos më bariera doganore midis vendeve të Bashkimit Europian. Pra, nuk mund të kuptohen perspektivat e aderimit të Shqipërisë, apo edhe të vendeve të tjera, pa patur parasysh dimensionin ekonomik të këtij integrimi. Sepse, në fund të fundit, investimi i Bashkimit Europian në vendet që janë kandidatë, që këta të arrijnë standartet ndërkombëtare të demokracisë dhe të përmirësojnë infrastrukturat e tyre, ka si objektiv të vetëm integrimin e tyre ekonomik në hapësirën europiane. Kur modeli politik të stabilizohet: zgjedhje të lira dhe të respektuara, drejtësi e pavarur dhe infrastruktura të vendosura, vendi do të tërheqë normalisht akoma më tepër se deri tani investimet e nevojshme për zhvillimin e tij ekonomik. Në përgjithësi, këto investime realizohen në formën e delokalizimit të ndërmarrjeve të Europës Perendimore drejt periferisë së Bashkimit Europian, ku pagat janë më të ulta dhe fuqia punëtore po aq e formuar. Shembulli i Rumanisë është tipik i politikës së zgjerimit të Bashkimit Europian. Sapo uzinat e fabrikuesit të Bashkimit Europian, si Rëno u vendosën në vend, Rumania përfitoi nga marrëveshjet e qarkullimit të lirë të mallrave, pastaj një integrim në hapësirën ekonomike europiane. Në Shqipëri, italianët kanë krijuar fabrika të veshmbathjes, apo call center, etj., por vetëm kur grupet e mëdha të industrialistëve të interesohen për t’u futur aty, atëhere aderimi do të jetë i afërt. Ekzistojnë tanimë disa shënja, për shembull, Italia ka nënshkruar kontrata me Shqipërinë për të instaluar centrale elektrike, prodhimi i të cilave pjesërisht do të ketë si destinacion Italinë. Këtu kemi të bëjmë me një delokalizim, për aq kohë sa Italia do të ketë nevojë për elektricitet dhe për aq kohë sa ajo don të sigurojë me një kosto më të ulët. Megjithatë, duhet menduar edhe për projekte të tjera që të arrihet aderimi sa më shpejt. Hapa të pakta, me pikatore, janë bërë në drejtim të tërheqjes së kapitalit të huaj edhe nga vende të tjera europiane, apo edhe jashtë tyre, si psh me Zvicrën, por më tepër duhet bërë në lehtësimin e realizimit të kontratave fitimprurëse për të dy palët.

Shqipëria dhe Kosova janë tepër të afërta me kulturat europiane. Më gjuhën tonë, që bën pjesë në degët e gjuhëve indo-europiane, ne kemi kulturat e përbashkëta me 300 milionë europianët. Ne jetojmë në një realitet multikulturor dhe multifetar që ka sjellë në gjirin e kontinentit një refuzim të centralizmit apo uniformitetit. Edhe Skënderbeu, Nënë Tereza. Isa Boletini, Adem Jashari, apo Guillaume Tell i Zvicrës bëjnë pjesë në pasurinë e përbashkët të Europës. Njeriu me shtizë gjendet në legjendat nordike, ashtu siç rrëfehen historira për herojtë e Kombit tonë që u vunë gjoksin topave të armikut…

Nuk mund të lë pa përmendur përsëri, sidomos fjalët e ish Presidentes federale të Konfederatës Zvicerane, Ministre e Jashtme e Zvicrës, Michelinë Calmy-Rey, lidhur me angazhimin e Zvicrës në çështjet ndërkombëtare, por edhe për vendet e Ballkanit, në Europën Jugore, pra dhe Shqipërinë dhe Kosovën. Ja si shprehej ajo tek gazeta franceze « Le Monde » : « Si edhe Bashkimi Europian që ka përparuar në vlerat e pajtimit, të demokracisë, të lirisë individuale dhe të tolerancës, edhe Zvicra, është e vendosur të nxisë gjithçka që është thelbësore për paqen në Europë. Në fund të fundit, vetëm nëpërmjet solidaritetit, ne angazhohemi në favor të popullsive të lënduara të Ballkanit. Por ndërse ky angazhim është jetik për vendet që i përfitojnë, është edhe në interesin tonë, sepse kjo  kontribuon në sigurinë dhe në mbarësinë tonë të ardhshme. Prandaj, Zvicra ngulmon në përpjekjet e saj për stabilitetin në rajon dhe për pavarësinë e Kosovës ».

Më lejoni të shtoj edhe disa fjalë të zonjës së nderuar dhe kurajoze, Michelinë Calmy- Rey , botuar tek gazeta zvicerane « Le Temps » (Koha), : « Me mondializimin, ndikimi i një vendi varet nga angazhimi dhe pjesëmarja etij në shkallë ndërkombëtare. Zvicra ndjek një politikë të jashtme, të bazuar në universalitetin. Ajo është një aktore e besueshme, e parashikueshme dhe jo ithtare. Konkretisht, kjo do të thotë një neutralitet në shërbim të paqes, me qëllim që të parandalohen konfliktet që mund të kenë pasoja negative mbi vendin tonë. Prandaj me një politikë të neutralitetit aktiv dhe solidar, ne mbrojmë më mirë interesat tona.  Rasti i Ballkanit Perendimor është shembull. Mbi një dekadë pas marrëveshjes së Daytonit që i dhanë fund luftës në Bosnje dhe Herzegovinë dhe gjashtë vjet pas përfundimit të konfliktit të armatosur në Kosovë, në rajon ka një qetësi relative. Megjithatë, stabiliteti politik, ekonomik dhe social nuk është arritur në mënyrë të vazhdueshme Ndërkaq, ky rajon është nga ana gjeografike pranë Zvicrës. Bashkësia e shtetasve të huaj nga ish-Jugosllavia, i pranishëm në Zvicër- afro 400.000 vetë, nga të cilët 150 deri 200.000 nga Kosova- është më i madhi nga komunitetet e huaja tek ne. Këto lidhje të ngushta kanë një ndikim të drejtpërdrejtë në fluksin migrator, të ligjshëm dhe të paligjshëm. Si rrjedhim, është në interesin tonë që të përkrahim paqen dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor. Marrëdhëniet tona me Europën Juglindore dallohen nga një angazhim financiar të rëndësishëm të Zvicrës. Midis 1996 dhe 2004, ne kemi mbështetur këto vende me 1,5 miliard franga. Ndihma zvicerane ka marrë forma të ndryshme : kooperim teknik, prani ushtarake në Kosovë dhe Bosnje, mbështetje vullnetare e refugjatëve, ndihmë humanitare, kontribut për Paktin e Stabilitetit. Në Ballkan, veprimi ynë do të përqëndrohet këto vitet e ardhëshme në intensifikimin e marrëdhënieve politike, mbështetjen e reformave institucionale dhe ekonomike dhe promovimin e paqes. Është fjala që të mbështeten këto Shtete në përparimin e tyre drejt demokracisë, drejtësisë, prosperitetit. Në fund të fundit, këto vende do të integrohen në Bashkimin Europian, perspektivë që Brukseli ka hapur për të gjitha Shtetet e rajonit… »

A nuk na bëjnë të mendojmë mirë, këto fjalë të Ministres së nderuar të Jashtme zvicerane, një vendi të vogël, Zvicrës, si edhe Shqipëria, por që edhe pse nuk është në Bashkimi Europian, është si ne në ”Europën tjetër”, për arsye të zgjedhjes së përkohshme nga ana e vetë autoritetit të më lartë, popullit zviceran, thotë fjalën e vet hapur për përkatësinë europiane të vendeve të Ballkanit, apo edhe për interesin e këtyre vendeve për t’i parë një ditë të integruar edhe Shqipërinë, dhe vendet e tjera të Ballkanit ? A nuk duhet të mendohen mirë ata që akoma ngurojnë të afishojnë dëshirën e një populli të tërë shqiptar në Shqipëri dhe Diasporë, që i kanë zgjedhur me votën e tyre, se e mira e Shqipërisë dhe e bashkëbesëlidhësve është në Europën e Brukselit, si dhe në Aleancën e Atlantikut verior, apo me SHBA dhe vendet e tjera mike të Shqipërisë dhe Kosovës ? Nuk duhet t’i vihen më gurë udhës së nisur nga demokracia e tranzicionit të stërgjatur shqiptare, edhe për « inat të sime vjehrre ».  Ky është shërbimi më i madh që i bëjmë Kombit në këto çaste, duke lënë mënjanë mërirat e kaluara, mllefet personale. Kështu e ngrehim më lart figurën e shqiptarit trim, me karakter, të çiltër, mirënjohës, mikpritës, qoftë ai malësor, fshatar, intelektual, por që ka një aspiratë të madhe…

Miqtë e shumtë të shqiptarëve, janë këtu në Zvicër, por edhe në Shqipëri, Amerikë, (Teksas, Nju Jork, Florida, Nju Xhersi etj), Kanada, Suedi, Greqi, Qipro, Turqi, Itali, Francë, Austri,  Britani e Madhe e deri në Argjentinë. Me ata shkëmbejmë këtu në Diasporë mesazhe të rregullta, edhe për përkatësinë europiane të Shqipërisë apo edhe të vendeve të Ballkanit, që na ngrohin zemrën. Mund ta quajmë edhe ne tani një « lob » të fortë dhe të besës, siç janë edhe lobet greke, sllave, çifute e kombeve të tjera në botë.

Përsëris : hezitova në fillim të hidhja në letër këto radhë. Por duhet ditur se dikujt mund t’i kujtohet, si shumë bashkëbeslidhësve tanë, se edhe Atdheu ynë dhe i autorit të këtyre rreshtave, Shqipëria, është edhe një atdhe vlerash. Mbi varrin e tim ati të ndjerë, gazetar i thjeshtë i një reviste për fëmijë, por që kishte nxjerrë me Jakov Xoxën « Përpjekjen e rinisë » qysh më 1943, apo si kryeredaktor i parë i « Sportit », shokët e tij të mirë që më ndihmuan edhe mua në jetë, vunë këtë mbishkrim nga një poezi e tij : « E dini pse nëna folenë në zemër e ka, sepse bashkë me qumështin e saj, dashurinë për Atdhenë m’a dha ».

Prandaj në këto çaste, shpreh bindjen, si shumica e bashkëbesëlidhësave shqiptarë në Shqipëri dhe në Diasporë se 27 shefat e Shteteve dhe të qeverive, ministrat, komisarët europianë, kur të mblidhen në Bruksel në të ardhmen e afërt, do të gjejnë një gjuhë të përbashkët për të zgjeruar Bashkimin Europian, jo si gjest për Shqipërinë, por për të mirën e tyre. Ashtu siç kanë vepruar vite më parë për Spanjën që shpëtoi nga frankizmi, për Portugalinë që u shkëput nga diktatura në 1964, për Greqinë që është rindërtuar edhe në sajë të ndihmave europiane, për Rumanië, Hungarinë, Bullgarinë etj. Edhe Shqipëria dhe vendet e Ballkanit mund të kontribuojnë në Bashkimin Europian qysh sot me përparimin e tyre kulturor, ekonomik dhe social. Përfaqësuesit e këtyre vendeve, si dhe media, kanë pohuar më se njëherë dëshirën e pohuar më se njëherë tek një numër burrash shteti, apo politikanësh, parlamentarë europianë. Afishimi i kësaj dëshire nga ana e klasës politike shqiptare, për të marrë pjesë aktivisht në Komunitetin Politik, Ekonomik Europian, është një shenjë e respektit të tyre për vendet europiane që e përbëjnë atë. Në të njëjtën kohë ajo është shenjë e kontributit që mund të japë Shqipëria me qënien « de jure » në gjirin e saj. Një bashkëpunim i tillë i ngushtë do të japë mundësi t’u sigurojë të gjithë qytetarëve në Europë, dhe jo vetëm disa të privilegjuarve, gëzimin e të gjitha të drejtave ekonomike, politike, sociale, kulturore, të njeriut, të daljes dhe hyrjes në Europë, dhe kthimit në vend pa kufizim. Kjo do t’i shërbejë tepër edhe Europës, edhe asaj të menduar nga Shumani, Denis de Rougemont dhe atyre që e aspironin atë. Më lejoni të përmend pak fjalët e Robert Shumanit të shprehura dekada më parë tek libri i tij, botuar edhe në shqip për Europën : « Kjo Europë nuk drejtohet kundër askujt ; ajo nuk ka asnjë synim agresioni, asnjë karakter egoist apo imperialist as përbrenda gjirit të vet dhe as ndaj vendeve të tjera. Ajo mbetet e hapur për këdo që dëshiron të antarësohet …Fryma e vërtetë europiane është ndërgjegjësimi për realitetet, mudnësitë dhe detyrat që na dalin të gjithëve, pavarësisht kufijve, përtej antagonizmave dhe mërive tona » (Robert Shuman, « Në emër të Europës »).

Rruga e demokracisë në Shqipëri, ashtu si dhe në vende të tjera që kanë kaluar stadin tonë, si fqinjët tanë italianë, apo ata grekë, spanjollët, austriakët, portugezët, gjermanët, francezët, australianët, britanikët, sllovenët, hungarezët, çekët etj., nuk është e lehtë. Është e vërtetë se shqiptarët e duan të renë, janë për Europën, por duket se është e vështirë që një pjesë e tyre, qoftë edhe e vogël, të shkëputen nga ato vite të diktaturës. Qeveritë që janë vendosur në këto dy dekada në Shqipëri kanë patur kohë pas kohe probleme, sidomos me nostalgjikët që nuk shohin më larg se drita e tyre e syrit. Harrojnë ata se u rropatën gjithë jetën për të patur një pension qesharak, ndërkohë që pinjollë të diktaturës shijnë me paratë e popullit dhe ndjellin armiqësi në shtypin shqiptar, gjë që ishte e pamundur në kohën e diktaturës, kur opozitarë të regjimit dhe demokratë, shkrimtarë, e pësuan thjesht për një fjalë të shprehur ashtu çiltër për ndryshime edhe në Shqipëri.

Më kujtohet si sot 17 shtatori 1991. Kisha shkuar në Bruksel, si i dërguar i Sekretariatit Ekzekutiv të Komisionit Ekonomik për Europën të OKB-së, së bashku me sekretarin e Komisionit, Brian Duke, një britanik me përvojë shumë vjeçare me organizatat ndërkombëtare. Do ndiqnim punimet e mbledhjes së vendeve të Bashkësisë Evropiane, si edhe të grupit të 24-shes për ristrukturimin e ekonomisë në Shqipëri. Nga delegacioni shqiptar kishin ardhur një zëvëndëskryeministër, Profesor Gramoz Pashko, disa ministra si Genc Ruli, dhe ambasadori shqiptar në Bruksel , Petraq Pojani sëbashku me Agron Agalliun, shokun tim të Fakultetit, njeri serioz dhe tepër i mprehtë, njohës i disa gjuhëve të huaja, por edhe i ndjekjes së marrëdhënieve të Shqipërisë me Bashkimin Europian. Ai ishte caktuar të punonte në ambasadën tonë në Bruksel, bashkë me bashkëshorten e tij, Ilirjanën, gazetare dhe njohëse e disa gjuhëve të huaja, përfshirë dhe portugalishten. U çmallën sëbashku. Mbledhja vazhdoi dy ditë dhe unë megjithëse isha në rolin e funksionarit ndërkombëtar, ndihmoja disi mbarëvajtjen e punës së delegacionit shqiptar. Mbledhja kaloi në përgjithësi mirë. Pjesëmarrësit vlerësuan disa hapa që janë bërë drejt demokracisë në Shqipëri, lidhur me pesë kërkesat politike dhe ekonomike kryesore: përparësia e së drejtës, respektimi i të drejtave të njeriut, futja e multipartitizmit, organizimi i zgjedhjeve të para të lira dhe evolucioni drejt një sistemi të ekonomisë së tregut. Në fjalimin e tij gjatë mbledhjes së Brukselit, zëvëndëspresidenti i Komisionit të Bashkësisë Europiane, Frans Andriessen theksoi se Shqipëria ka disa avantazhe: procesi i reformave në këtë vend është shfaqur më vonë ( në krahasim me vendet e tjera të Europës Lindore-shënimi im) dhe përvoja e këtyre viteve të fundit në vendet e tjera ka qënë fitimprurëse; në radhë të dytë, Shqipëria e braktisi KNER-in qysh prej mëse 30 vitesh: ajo nuk ka qënë e detyruar të çlirohet nga ndarja e sforcuar ndërkombëtare e punës; në radhë të tretë, Shqipëria ka patur një zhvillim shumë të ngadalshëm, kështu që ajo mund të fillojë të ndërtojë pa qënë nevoja që të shkatërrojë; dhe më në fund, Shqipëria, duke ndjekur në të ardhmen një politikë të drejtë ekonomike, me një mbështetje të përshtatshme nga jashtë, do të mundë shumë shpejt të arrijë rezultate për të rivendosur besimin. Kur u zhvillua konsulta e Brukselit u hodh mendimi i një marrëveshjeve bashkëpunimi dhe të tregtisë midis Bashkësisë Europiane dhe Shqipërisë.

Që nga ai shtator 1991 kanë kaluar 28 vjet. Gjithashtu po bëhen 28 vjet që më së fundi edhe Shqipëria u detyrua të nëshkruajë Kartën e Helsinkit. Të paktën në analet e historisë të mos mbetej prapa edhe ky vend dhe sidomos populli i tij që ka aspiruar prej kohësh, që nga Skënderbeu për Europën, duke qënë gjeografikisht në Europë, por jo „ de jure“. Të kësaj Europe, tanimë moderne që ka vazhduar trashëgiminë e Greqisë antike, të perandorisë romake dhe të kristianizmit. Studimi i çështjeve europiane më ka shtyrë të gërmoj më tepër për vlerat e individit, lirinë, pluralizmin, Shtetin e së drejtës, të drejtat e njeriut dhe përparësinë e demokracisë.  Nuk i kemi njohur më parë, apo më mirë të themi nuk na i kanë mësuar në shkollë figurat e atyre që shkrinë energjitë për Europën, si Denis De Rougemont, Alfred Borel, Jean Monnet, Robert Shuman.

Në shënimet e mia të viteve 90-të, gjej edhe këto fraza : Megjithatë, kapitali kombëtar është jo vetëm i pamjaftueshëm por edhe i ndarë keq. Në veçanti, një pjesë e rëndësishme ndodhet akoma në duart e ish nomenklaturës që përfitoi nga mungesa e legjislacionit përkatës, për të akaparuar pasuritë e popullit. Dhënia e pronësisë kësaj kategorie njerëzish nuk është e pranuar tanimë as nga populli, as nga qeveria e re demokratike. Duhet theksuar se një nga faktorët negativë që pengojnë fluksin e kapitaleve të huaja në Shqipëri është fakti se gjatë më tepër se 45 viteve, investimet e huaja nuk lejoheshin në vend. Domethënë ky është një faktor politik. Ka më tepër se një vit që tensionet shoqërore dhe pastabiliteti politik ishin gjithashtu në disfavor të investimeve të huaja. Tani nuk ka më tensione sociale të dukshme, por pranë kufijve të Shqipërisë, sidomos në Veri të saj, në Serbi ose ish-Jugosllavi, gjendja është e acaruar. Ushëtima e topave dhe vëllavrasjet e dikurshme, hapat luftënxitëse të qeveritarëve në Beograd, godasin akoma edhe projektet e investimit në vendet e Ballkanit, duke përfshirë edhe Shqipërinë.

Njeriu është i ndërgjegjëshëm për pavetëdijen e tij. A mund të pritet që fëmijët tanë të mendojnë një ditë se kanë ardhur në jetë në sajë tonë ? Natyrisht këtë duhet ta meritosh, duke gëzuar respektin e tyre, duke ju qëndruar afër atyre, duke i ndihmuar në rravat e tyre të jetës, pa u imponuar diçka, duke u treguar për paraardhësit, kombin, kulturën, me dëshirën që ata të gëzojnë një jetë më të mirë, në paqe, në harmoni me fqinjin, me shokun, me bashkëkombasin, në Europë… Në këto çaste mendoj: Shqipëria me kanalizimin e të hollave për investime në vend, do të mundë shumë shpejt të kthehet në një vend të begatë me standarte europiane dhe shumica e tyre që rropaten rrugëve të Europës do të kthehen një ditë në tokën amtare. Shqipëria ka një bregdet të bukur, tokën pjellore, minerale. I duhet vetëm të zhvillojë industrinë ushqimore, turizmin, shërbimet, dhe të krijojë lehtësira për investitorët e huaj seriozë, të krijojë infrastrukturën e përshtatshme në këtë drejtim. Mundësitë janë të shumta. Shumë shqiptarë shkojnë e studjojnë tani në universitetet më të mira të botës, për biznes, marketing apo probleme që kanë të bëjnë me ecurinë sociale, ekonomike të Shqipërisë. Por ata duhet të ofrohen që të japin ndihmesën e tyre për vendin. Vetëm kështu mund të ecet dhe t’i jepet rrugë përparimit të vendit. A nuk duhet marrë shembull nga një vend i vogël si Zvicra, gjë që e kanë ëndërruar të parët tanë, Rilindasit. Gjithçka që është realizuar dhe realizohet nga zviceranët vjen nga puna, mundi i tyre. Po të shkosh në muzeun “Alimentarium” në Vevei, merr vesh se zviceranët vite më parë hanin vetëm bukë të zezë, nuk kishin mundësi të hanin mish. Vetëm në sajë të progresit të vendit, të investimit nga ana e banorëve që e përbëjnë Zvicrën, në sajë të marrëdhënieve të shkëlqyera me fqinjët europianë por edhe me vende të tjera të botës, zviceranët kanë arritur një stad zhvillimi të përkryer. Një vend me katër gjuhë e kultura, me temperamente të ndryshme, por kur vjen puna për çështjen kombëtare, të gjithë janë në unison. Unë nuk jam dakord me ata nihilistë e keqdashës që thonë se Shqipëria nuk mund të përparojë, po nuk u bënë ndryshime në mentalitetin e njerëzve. Zvicrën unë e admiroj dhe çdo herë që shkoj tek miqtë e mij të shumtë zviceranë, si dhe bashkëkombas, apo udhëtoj diku nëpër territorin e saj, mrekullohem me ndryshimet galopante që shoh. Por në asnjë çast nuk mund ta harroj vendin nga kam ardhur, Shqipërinë. Nuk mund të harroj atë kafen e mëngjezit aty në restorantin e vogël pranë shtëpisë, ku shpesh bisedoja miqësisht dhe lirshëm me mikun e mirë të tim eti, Xhevat Beqaraj apo me profesorin e nderuar të Historisë së Francës në fakultet, Koli Xoxi, me babain e gazetarisë Prof. Hamit Boriçi, me profesorët e nderuar dhe miq të mij të mirë Ksenofon Krisafi dhe Shaban Murati, me miqtë profesorë që mblidheshim tek Colosseum çdo mëngjez. Nuk mund të harroj ato ditët e bukura, të kaluara buzë detit Adriatik dhe Jon, si dhe Semanit, Vjosës. Nuk mund të harroj udhëtimet në rivierën shqiptare, ditët e bukura të kaluara në Sarandë, në atë mrekullinë e kafes së “Gjuetisë”, në Lezhë, në Valbonën ku u mrekulluan miqtë e mij brazilianë, në Drilon, në Korçën me ato rrugët karakteristike, në Voskopojën e paraardhësve të mij, si dhe atje buzë Gjanicës, në Fierin prej nga e kam prejardhjen nga prindërit. Nuk mund të harroj Apolloninë, ku në fëmijërinë time shkoja shpesh tek të afërmit dhe takoja dhe bisedoja me xha Pilon e Muzeut, por edhe shkrimtarin Jakox Xoxa që shkruante “Lumin e Vdekur”. Nuk mund të harroj lagjen “Liri” dhe “Konferenca e Pezës”, po në Fier, ku jetonin gjyshërit e mij dhe ku kam kaluar çaste të këndshme dhe të lumtur.

Ashtu si dhe për europianët, gjenealogjia është kthyer në një nga argëtimet më të preferuara, edhe për mua është kthyer në një argëtim, për të plotësuar pemën gjenealogjike, të lënë me kujdes nga im atë i paharruar Tuni. Shpesh pyes edhe nënën si dhe motrën time, apo edhe të afërm për emra dhe ngjarje të ndryshme. I shënoj ato me kujdes, për kënaqësinë time. Të ndërtosh pemën tënde gjenealogjike, do të thotë të studjosh gjeografinë, historinë, demografinë, të gjesh kuptimin e fjalëve që janë përdorur nga paraardhësit. Gjenealogjia jep një ndihmesë të madhe edhe për gjenetikën. Mjekët kur duan të kuptojnë marrëdhëniet midis prindërve që janë të prekur nga e njëjta sëmundje e trashëguar, i drejtohen gjenealogjisë që dëshmon në shumë raste lidhjen midis grupeve të popullsisë.

Historia e Europës, e lidhur me atë të vendit tim, Shqipërisë, më tërheq së tepërmi. Kam edhe unë argumenta për t’i bindur bashkëbiseduesit për praninë e Shqipërisë edhe « de jure » në Europë. Me të drejtën e tyre të shkruar, romakët i dhanë Europës rregullat që drejtuan marrëdhëniet sociale. Misionarë të ardhur nga Roma, Irlanda dhe Kostandinopoli përhapën besimin kristian në Europë. Megjithëse kisha orientale u deklarua e vetmja kishë « orthodokse », duke u ndarë nga Roma, dhe megjithëse Reforma u imponua në shumicën e vendeve të Europës Veriore, parimet kryesore të kristianizmit janë të ngjashme për të gjithë kristianët e të gjitha besimeve dhe bazat e moralit kristian njihen kudo. Megjithë shumllojshmërinë e gjuhëve dhe të dialekteve rajonale, njohuritë e filozofëve dhe të shkencëtarëve u përhapën në gjithë territorin europian dhe ndikuan në mënyrë reciproke. Shkrimtarë dhe poetë europianë përdorin simbole që kanë të njëjtat burime: mitologjinë greke, legjendat skandinave, ungjillin që njihet prej shqiptarëve shumë përpara disa popujve dhe kombeve që tashmë janë në Europë. A nuk është e mjaftueshme ajo gjuhë nga më të vjetrat indoeuropiane, si shqipja, ajo kulturë, puna e qindra mijra shqiptarëve që kanë ndërtuar e ndërtojnë Europën prej dhjetra dekadash, a nuk është e mjaftueshme Nënë Tereza, ata guvernatorë e njerëz të shquar të kombit tonë që kanë dhënë për Europën, ato sakrifica të popullit të vuajtur shqiptar gjatë Luftës së Dytë Botërore, ajo ndihmë që ju dha italianëve gjatë « kapitullimit » të Italisë që u strehuan tek vatrat e shqiptarëve të thjeshtë. E njëjta gjë u bë edhe me hebrejtë e shumtë që gjetën strehë në Shqipëri. Shqiptarët meritojnë shumë më tepër se Karaburuni ku humbën jetën dhjetra njerëz të pafajshëm, vetëm se donin të shihnin diçka tjetër në Europë. Europa është edhe Shqipëria, edhe vendet e Ballkanit, edhe ata popuj që ëndërrojnë të « kalojnë qoftë edhe njëherë kufirin për në Europë », në epokën kur muri famëkeq i Berlinit është rrënuar njëherë e përgjithmonë.

Gjenevë, 6 korrik 2019