VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Kosova dhe hileja me të cilën Vuçiçi e joshi Ramën – Nga JANUSZ BUGAJSKI

By | November 2, 2019

Komentet

Taksa 100 për qind nuk kursen mallrat përmes linjës ajrore Prishtinë – Beograd

Nadie Ahmeti

Me fillimin e zbatimit të linjës ajrore Prishtinë – Beograd, mund të transportohen edhe mallra të ndryshme për qëllime biznesi, nëse këtë e konsideron të arsyeshme kompania operuese “Lufthansa”, thonë në Autoritetin e Aviacionit Civil të Kosovës.

Letra e interesit për linjën ajrore Prishtinë – Beograd, është nënshkruar më 20 janar në Berlin. Delegacionet nga Prishtina dhe Beogradi, me ndërmjetësimin e diplomatëve amerikanë, kanë nënshkruar marrëveshje me kompaninë gjermane, “Lufthansa”, e cila do të operojë në këtë linjë.

Pas nënshkrimit të kësaj Letre të Interesit për hapjen e kësaj linje, Kosova dhe Serbia presin që së shpejti marrëveshja të jetësohet edhe në praktikë.

Eset Berisha, drejtor i Autoritetit të Aviacionit Civil të Republikës së Kosovës, në një bisedë për Radion e Lirë, thotë se me shkëmbimin e pasagjerëve ekziston edhe linja për bagazh, mallra dhe gjëra tjera. Se si do të operojë dhe a do të ketë ndonjë fizibilitet ekonomik, sipas tij, kjo gjë varet nga kërkesat e tregut dhe kërkesat ekonomike të kompanisë.

Nëse kompania “Lufthansa”, nënvizon Berisha, vendos që mallrat të transporton përmes vijës ajrore, atëherë të gjitha obligimet tatimore, taksat, përfshirë edhe taksën 100 për qind për importet nga Serbia, do të zbatohen nga organet e Kosovës.

“Kjo varet nga fizibiliteti i kompanisë ajrore, nëse kompania e sheh të arsyeshme të fillojë me bartjen e mallrave, nuk ka asnjë pengesë që ta bëjë bartjen e tyre, siç realizohet në mënyrë tokësore. Të gjitha dispozitat sa i përket akcizave, shtesave, pagesave doganore, duke përfshirë edhe taksën që zbatohet nga Qeveria e Kosovës ndaj mallrave të Serbisë, do të zbatohen edhe në metodën e transportit ajror”, tha Berisha.

Kryeministri në largim i Kosovës, Ramush Haradinaj, tha pas mbledhjes së kabinetit qeveritar se çdo linjë ajrore ka taksa të obligueshme ndaj aeroportit. Sipas tij, çështja e taksës që përmendet në marrëveshje, ka të bëjë me taksën që vënë aeroportet për operime të tilla.

Kryeministri në largim i Kosovës, Ramush Haradinaj.

Kryeministri në largim i Kosovës, Ramush Haradinaj.

“Në letrën e qëllimit që e tregon pala e Kosovës bashkë me NATO-n, thuhet se nuk vendosim taksa shtesë përveç ato që i ka aeroporti, pra që janë të zakonshme për të gjithë. Ne i japim status të barabartë, ‘Lufthansa’ në fluturimet e veta nga Prishtinë për në Beograd ose nga Beogradi për në Prishtinë pa ndonjë diskriminim dhe nuk ka të bëjë më taksën 100 për qind”, tha Haradinaj.

Edhe ish-drejtori i Doganës së Kosovës, Naim Huruglica, thotë se transporti i mallrave përmes vijës ajrore, i nënshtrohet të gjitha ligjeve dhe vendimeve që zbatohen në Republikën e Kosovës, njësoj sikurse transporti rrugor.

Huruglica thotë për Radion Evropa e Lirë, se nëse vendoset që me linjën e re ajrore Prishtinë-Beograd të transportohen mallrat nga Serbia, ato do t’i nënshtrohen taksës 100 për qind që Qeveria e Kosovës ka vendosur për produktet e importuara nga Serbia dhe Bosnje Hercegovina.

“Absolutisht, transporti ajror i udhëtarëve dhe i mallrave është diçka që Kosova e bën që nga themelimi i doganës, që nga 1999. Prezenca e oficerëve doganorë është e plotë aty gjatë 24 orëve dhe vlen i njëjti legjislacion si për mallrat që transportohen përmes fluturimeve ajrore apo në transportit rrugor. Do të thotë, nuk ka kurrfarë dallimi”, thekson Huruglica.

“Këtu nuk po shoh që do të ketë ndonjë dallim. Nëse një masë që aplikohet ndaj mallrave me origjinë nga Serbia dhe nga Bosnjë e Hercegovina, pra që është duke u zbatuar dhe është në fuqi, e njëjta gjë do të vlejë edhe për fluturimet”, thotë ai.

Autoritetet e Kosovës u kanë vënë taksë 100 për qind prodhimeve të importuara nga Serbia dhe Bosnje e Hercegovina në fund të vitit 2018.

Me gjithë thirrjet e Bashkimit Evropian dhe të Shteteve të Bashkuara për heqjen e saj, ajo vazhdon të mbetet në fuqi.

Si pasojë e saj është ndërprerë edhe dialogu për normalizimin e marrëdhënieve midis Kosovës dhe Serbisë.

Edhe pas nënshkrimit të Letrës se Interesit në Berlin për vendosjen e linjës ajrore Prishtinë – Beograd, ngjashëm me mënyrën e qarkullimit përmes transportit rrugor edhe në transportin ajror hyrje-daljet nga shteti i Kosovës në Serbi dhe anasjelltas, do të realizohen vetëm me letërnjoftim. Një formë e tillë është rregulluar me marrëveshjen e arritur në Bruksel për lëvizje të lirë në mes Prishtinës dhe Beogradit, të nënshkruar në korrik të vitit të 2011.

Republika e Serbisë ende nuk e njeh shtetësinë e Kosovës, rrjedhimisht as pasaportat e lëshuar nga institucionet e Republikës se Kosovës.

Në përvjetorin e 14 të ikjes në përjetësi të presidentit historik, Dr. Ibrahim Rugova! – Nga Hafiz Gagica

President Ibrahim Rugova, ishe dhe do të mbetesh në kujtimet më të ndritura të popullit shqiptar të Kosovës dhe atyre që jetojnë në trojet etnike shqiptare dhe diasporë!

Ti ishe ai që krijove ura miqësie me miqtë tanë amerikanë, gjermanë, anglezë, Francezë etj., siç e ndërtove dhe afirmove idenë dhe projektin e shtetit të pavarur të Kosovës në Evropë dhe botë !

President, sot dhe përgjithmonë do mbetesh në zëmrat dhe kujtesën tonë personale dhe kolektive përmes veprave madhore që bërë për Kosovën dhe kombin shqiptar!

Figura dhe vepra jote ka mbetur shembulli më i ndritshëm i atdhedashurisë dhe përkushtimit tonë për liri dhe pavarësi!

I përjetshëm qoftë kujtimi për ty President Ibrahim Rugova!

 

SHBA e cilëson historike, kurse BE-ja “e befasuar” me marrëveshjen e linjës ajrore Beograd-Prishtinë

Nadie Ahmeti

Bashkimi Evropian nuk ka qenë i përfshirë fare në arritjen e marrëveshjes në parim për hapjen e linjes direkte ajrore midis Prishtinës dhe Beogradit, merr vesh Radio Evropa e Lirë nga burime të besueshme brenda institucioneve të BE-së.

Burime të shumta kanë konfirmuar për REL-in se zyrtarët e BE-së kanë marrë vesh përmes mediave se të hënën në Berlin është nënshkruar marrëveshja dhe se ata ishin zënë në “befasi” me këtë informacion.

BE-ja nuk ka reaguar fare të hënën rreth nënshkrimit të marrëveshjes parimore siç ishte praktika e deritashme e Brukselit saherë që kishte njonjë lajm pozitiv që ndërlidhet me marrëdhëniet Prishtinë – Beograd.

Reagimi nga Brukseli erdhi të martën, në konferencën për gazetarë pas pyetjeve të gazetarëve në lidhje me këtë çështje. Aty, zëdhënës i Shefit të diplomacisë evropiane, Peter Stano foli për anën komerciale të kësaj marrëveshjeje.

Zëdhënësi i Përfaqësuesit të Lartë të BE-së, Joseph Borell, nuk e ka përshëndetur në veçanti marrëveshjen, por ka thënë se ajo paraqet “sinjal pozitiv”.

“BE mbështet të gjitha lidhjet në rajon që forcojnë komunikimin mes njerëzve midis Serbisë dhe Kosovës. Kjo është një mënyrë për të avancuar normalizimin e marrëdhënies midis Beogradi dhe Prishtina”, tha Stano, sipas të cilit, hapja e një linje ajrore nuk do të ndikojë ose ndryshojë qëndrimin e BE-së për statusin e Kosovës.

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, e ka quajtur fitore marrëveshjen për vendosjen e fluturimeve të drejtpërdrejta mes Kosovës dhe Serbisë.

Ambasada Amerikane në Prishtinë ka shkruar në profilin në Twitter, se “Presidenti Trump dhe ekipi i tij kanë punuar shumë për të arritur këtë marrëveshje, që është vetëm fillimi i një të ardhme të ndritur për miqtë tanë, Kosovën dhe Serbinë”.

Së fundmi, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë bërë lëvizje në drejtim të rritjes së rolit të tyre në procesin e dialogut mes Kosovës dhe Serbisë duke emëruar ambasadorin e SHBA-së në Gjermani, Richard Grenell, të dërguar special të presidentit Donald Trump, për negociatat paqësore mes Kosovës dhe Serbisë.

Procesi i bisedimeve i filluar që nga viti 2011 ishte ndërprerë pasi Qeveria e Kosovës në nëntor të vitit të kaluar vendosi taksë prej 100 për qind për produktet me origjinë nga Serbia dhe Bosnjë Hercegovina.

JETËSIMI I LINJËS AJRORE PRISHTINË – BEOGRAD

Pas nënshkrimit të marrëveshjes për hapjen e linjës së fluturimeve direkte Prishtinë – Beograd dhe anasjelltas, Kosova dhe Serbia presin që së shpejti kjo marrëveshje të jetësohet edhe në praktikë.

Nënshkrimi i marrëveshjes në Berlin

Nënshkrimi i marrëveshjes në Berlin

Marrëveshja për linjën ajrore Prishtinë – Beograd, është nënshkruar më 20 janar në Berlin. Delegacionet nga Prishtina dhe Beogradi, me ndërmjetësimin e diplomatëve amerikanë, kanë nënshkruar marrëveshje me kompaninë gjermane, “Lufthansa”, e cila do të operojë në këtë linjë.

Linja ajrore Prishtinë – Beograd synon të normalizojë hapësirën ajrore dhe trafikun ajror në Kosovë. Vendosja e kësaj linje, sipas një komunikate për media të Autoritetit të Aviacionit Civil të Kosovës, mund të bëhet pas aranzhimeve mes autoriteteve të aviacionit dhe NATO-s në kuadër të mekanizmit për normalizimin e hapësirës ajrore të Ballkanit Perëndimor.

Drejtori i Agjencisë se Shërbimeve të Navigacionit Ajror (ASHNA), Bahri Nuredini, në një bisedë për Radion Evropa e Lirë, shpreson se shumë shpejtë do të funksionalizohet kjo linjë, ndonëse rikujton se për jetësimin e saj, kanë mbetur edhe disa procedura teknike.

Ai thotë se Aeroporti i Beogradit mund të shfrytëzohet edhe si destinacion për pasagjerë për të udhëtuar në shtete të ndryshme të Evropës dhe botës.

“Pasagjerët kanë të drejtën edhe mundësinë që të zgjedhin destinime të ndryshme përmes aeroporteve të ndryshme. Sigurisht që edhe kjo duhet të jetë një ndër opsionet dhe mundësitë që nëpërmes Aeroportit të Beogradit të fluturohet edhe në destinacione sipas nevojës dhe kërkesës së pasagjerëve. Apo edhe anasjelltas përmes linjave tjera të Beogradit për të ardhur në Kosovë për të zhvilluar aktivitete të ndryshme familjare, biznesore dhe çfarëdo që janë ato”, thotë Nuredini.

Fluturimet ajrore në mes Kosovës dhe Serbisë u ndërprenë në vitin 1999. Atë kohë, Serbia humbi kontrollin mbi Kosovën pas bombardimeve të NATO-s në vitin 1999 që si synim kishin mbrojtjen e popullatës civile dhe dëbimin e forcave serbe, duke i dhënë kështu fund luftës në Kosovë.

Në lidhje me marrëveshjen e arritur, me të cilën synohet të rihapen fluturimet direkte, Nuredini thotë se fluturimet Prishtinë-Beograd dhe anasjelltas do të realizohen në rrugët e vjetra ajrore, përkatësisht ato që janë shfrytëzuar para vitit 1999.

Kompania ajrore “Lufthansa” do të operojë në këtë linjë. Rrjedhimisht ky korridor do të shkurtojë edhe kohën e fluturimit. Distanca rrugore nga Prishtina në Beograd është 350 kilometra, rreth katër orë me makinë.

Hashtag: Për apo kundër linjës ajrore Prishtinë-Beograd?

Qytetarët në Kosovë japin mendime të ndryshme lidhur më sigurinë dhe mundësinë e fluturimeve nga Prishtina në drejtim të Beogradit. Safet Beqiri, shprehet se në rast nevoje për udhëtim në Beograd ose ndonjë shtet tjetër, kjo linjë do t’i shkurtonte kohën e fluturimit.

“Linja ajrore në mes Prishtinës dhe Beogradit është e mirë. Unë nëse kam nevojë të shkoj në Beograd normal se e shfrytëzoj linjën ajrore. Më shumë e preferoj linjën ajrore sesa udhëtimin me veturë”, thotë ai.

Edhe Dejan Paviqeviq nga pjesa veriore e Kosovës, thotë se me zbatimin e kësaj marrëveshjeje, më lehtë mund të udhëtohet për në Beograd

“Më pëlqen vendimi sepse tash mundem më shpejtë të vijë nga Beogradi për në Mitrovicë. Është më lehtë të shkohet edhe në Prishtinë (Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës) me taksi apo autobus. Shkurtohet numri i orëve të udhëtimit. Mua nuk me intereson ana politike, por vetëm gjërat më praktike”, thotë Paviqeviq.

Por, ka edhe qytetarë, si Zepa Elshani, që nuk e preferojnë këtë linjë për të udhëtuar.

“Jo nuk më pëlqen kjo linjë dhe nuk do ta përdori asnjëherë Aeroportin e Beogradit”, thekson ajo.

Kurse Fehmi Kurshumlija, nga komuniteti boshnjak që jeton në komunën e Mitrovicës Veriore, e konsideron marrëveshje të qëlluar.

“Nuk është ide e keqe, pse jo, le të lirohen njërëzit dhe të udhëtojnë të lirë”, thotë ai.

SUBJEKTET EKONOMIKE E MIRËPRESIN HAPJEN E LINJES AJRORE

Krahas udhëheqësve të lartë politik, marrëveshjen e kanë mirëpritur edhe subjektet ekonomike.

Oda Ekonomike e Kosovës dhe Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë, thanë se e mirëpresin iniciativën e fundit për rinisjen e fluturimeve komerciale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Në një komunikatë të përbashkët, thuhet se këto Oda konsiderojnë këtë si hap përpara në përmirësimin e marrëdhënieve ndërfqinjësore dhe lirisë së lëvizjes së njerëzve dhe mallrave ndërmjet shteteve të rajonit të Ballkanit Perëndimor.

“Bashkëpunimi ekonomik rajonal vetëm sa do të përmirësonte perceptimin për rajonin në sytë e investitorëve të huaj, prandaj, rinisja e fluturimeve do të ofronte përfitime vitale ekonomike, si dhe do të kontribuonte në normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, si dhe rajonit në tërësi” .

Tash për tash, të gjitha fluturimet në Prishtinë kryhen vetëm përmes një korridori ajror që lidh Republikën e Kosovës me Maqedoninë e Veriut.

Korridoret e reja do ta shkurtonin kohën e fluturimit për rreth 15-20 minuta, do ta ulnin koston e operimit për kompanitë ajrore, që rrjedhimisht do të duhej të reflektohej në bileta më të lira për udhëtarët tanë.

Kosova ende nuk ka në menaxhim hapësirën e lartë ajrore të Kosovës. Në përputhje me Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara dhe Marrëveshjen teknike ushtarake të vitit 1999, por edhe me ligjet e tanishme në Kosovë, komandanti i misionit të KFOR-it, përkatësisht NATO-s, është përgjegjës për sigurinë e hapësirës ajrore të Kosovës.

Hapësira e ulët ajrore e Kosovës nën nivelin e fluturimit 205 deri në 6205 metra, menaxhohet nga Agjencia e Shërbimeve të Navigacionit Ajror të Kosovës, ndërsa hapësira e lartë ajrore mbi nivelin e fluturimit 205 deri në 6205 metra, është rihapur për fluturimet civile më 3 prill të vitit 2014 dhe është nën kontrollin e Hungarisë, përkatësisht të HungaroControl-it, i cili ofron shërbimet teknike të kontrollit të trafikut në këtë lartësi.

Ndërtesat inteligjente që mund të ndjejnë kërcënimet

Elizabeth Lee

Disa sulme me armë në Shtetet e Bashkuara kanë ri-ndezur debatet e ashpra për kontrollin e armëve në Amerikë. Por ka edhe përpjekje të tjera për të mbrojtur njerëzit nga dhuna me armë – si krijimi i një ndërtese inteligjente me synim trajtimin e situatave të sulmeve me armë. Inxhinierët e shkencave kompjuterike në Universitetin e Kalifornisë Jugore po përdorin realitetin virtual për të projektuar ndërtesa që mund të mbrojnë banorët e tyre. Korrespondentja e Zërit të Amerikës, Elizabeth Lee sjell hollësitë nga Los Anxhelosi.

Në këtë video virtuale, një sulmues me armë ndodhet në një shkollë. Si reagojnë njerëzit brenda? A do të përgjigjen ata ndryshe nëse ndërtesa është projektuar në një mënyrë tjetër? Realiteti virtual është hapi i parë për t’iu përgjigjur këtyre pyetjeve, për të ndihmuar inxhinierët të krijojnë një ndërtesë më të sigurt, thotë Gale Lucas, i cili studion ndërveprimin e kompjuterve me njeriun.

“Ne jemi të interesuar të shohim se si atributet e ndryshme të ndërtesës ndikojnë në reagimet ndaj incidenteve të dhunës ekstreme. Dhe kjo është diçka që ne nuk mund ta manipulojmë me lehtësi në botën reale, por në realitetin virtual kjo është e mundur, e sigurt dhe etike”.

Së shpejti mësuesit dhe punonjësit e zyrës do të testohen për të parë se si reagojnë ata gjatë një incidenti të dhunshëm virtual të inskenuar brenda modeleve të ndryshme të ndërtesave të zyrave dhe shkollave.

Makina të ngjashme si këto do të përdoren për të mundësuar vrapimin ose ecjen. Projektuesit do të shikojnë numrin e daljeve, vendeve të fshehura dhe nëse dritaret e qelqit duhet të jenë të tejdukshme apo të patejdukshme, bazuar në rekomandimet e ekspertëve qeveritarë dhe të sigurisë.

Burcin Becerik-Gerber është specialist i ambienteve inteligjente.

“Ka kaq shumë rekomandime dhe shumë para po investohen në këto ide, por ato nuk janë testuar mirë në botën reale në kuptimin e mënyrës se si funksionojnë.”

Qelqi i patejdukshëm për shembull, mund t’i mbajë njerëzit të sigurt në një situatë si kjo, por mund të mos jetë ideale në rrethana normale, për shembull në rastet kur personeli shkollor dëshiron të shohë brenda një klase.

“Unë mendoj se elementët kinetikë janë më dinamikë dhe më të mirë se se sa elementet statike të ndërtimit. Po flasim për qelqin e patejdukshëm kundrejt atij normal, por ato mund të pajisen me elemente inteligjente që reagojnë ndaj kërcënimeve kundër ndërtesës.”

Kështu që një dritare me qelq të tejdukshëm mund të bëhet e patejdukshme kur ekziston kërcënimi, thekson Becerik-Gerber.

Inteligjenca artificiale dhe sensorët në ndërtesa mund ta bëjnë këtë të mundur.

“Mund të përdoren sensorë të cilët mund të identifikojnë zhurmën e krijuar nga të shtënat me armë, klithmat dhe gjëra të tjera. Kështu që ndërtesa mund të ketë, për shembull, mure dinamike që bllokojnë ndoshta aktorët e këqij në ndërtesë.”

Një ndërtesë inteligjente gjithashtu mund të prodhojë sinjalistikë dixhitale që ua tregon banorëve daljet më të sigurta, larg dhunës.

“Nëse kemi mentalitetin e duhur dhe gatishmërinë për t’i zbatuar, ato nuk janë teknologji shumë të sofistikuara. Kështu që nuk besoj se jemi shumë larg krijimit të ambienteve inteligjente.”

Pasi studiuesit të kuptojnë se si tipare të ndryshme të projektimit ndikojnë në sjelljen e njerëzve, ata mund të projektojnë ndërtesa më të mira dhe mund të dinë se cilat lloje teknologjish do t’i mbajnë njerëzit të sigurt gjatë një akti të dhunës në masë.

Trump: Amerika iu është rikthyer fitoreve

 VOAL – (ANSA) – DAVOS, 21 Janar – “Dy vjet më parë këtu kisha paralajmëruar një rikthim të madh të Amerikës. Sot jam krenar të them që Amerika po fiton përsëri, si kurrë më parë”. Presidenti amerikan Donald Trump e tha këtë gjatë ‘fjalimit të tij special’ në Forumin Ekonomik Botëror. “Ne kemi hyrë në marrëveshje të jashtëzakonshme tregtare me Kinën nga njëra anë, dhe Meksikën dhe Kanadanë nga ana tjetër, marrëveshjet më të mira ndonjëherë”, pohoi Trump. Këtë e tha presidenti amerikan Donald Trump, duke përmendur sukseset e administratës së tij gjatë ‘fjalimit special’ të tij në Forumin Ekonomik Botëror. “Ka pasur gjëra shumë pozitive tek ne, por, megjithatë jo aq pozitive gjetkë,” tha Trump në një referencë të dukshme ironike ndaj Evropës.

Gazetari Denis Dyrnjaja vë alarmin: Sandër Lleshi zbriti Mercedesit: Njerëzit po terrorizohen nëpër qytete!

 

Gazetari Denis Dyrnjaja që punon në televizionin Top Channel vë alarmin dhe i bën apel ministrit të brendshëm Sandër Lleshi për shkak të degradimit të rendit publik në të gjithë vendin. Populli jeton nën terrorin e bandave, kryebanditët e të cilave lirohen çdo ditë nga burgjet e Shqipërisë.  Më poshtë po sjellim statusin e plotë të Denis Dyrnjasë marrë prej faqes së tij në rrjetin social:

 

 

 

 

Modelet e mbijetuara prej humanizmit arbëror – Nga Ndriçim Kulla

Në  vijimësinë tonë historike, edhe një popull si i yni e ka ruajtur nëpër shekuj identitetin etnokulturor dhe ka kultivuar një gjuhë të vetën origjinale duke e përdorur oratorinë edhe si fjalë publike. P.sh. Marin Barleti në Historinë e Skënderbeut tregon për praninë e gjithanshme të oratorisë në jetën e shqiptarëve. Fjalimet e Skënderbeut, që në vepër zënë po aq vend sa dhe përshkrimi i betejave, nuk janë rastësi, por një pjesë e qëllimshme, që shërben si një hermeneutikë e kohës dhe mendimit të saj. Ashtu siç nuk është rastësi që Gjon Gazulli, njihej si një nga latinistët më të shkëlqyer të kohës edhe më parë se Barleti, me atë monument të oratorisë, siç ishte fjalimi para Papës Nikolla V, në Romë më 1451; ndërsa Marin Beçikemi, në historinë e retorikës mesjetare si profesor i saj në universitetion e Padovas, dhe autor i veprës së famshme Panegaë (1503), që përmbledh fjalime të mbajtura në Senatin e Venedikut dhe Breshias.



Zbatica katastrofike që pësoi qytetërimi ynë pas këtyre shekujve, e reduktoi oratorinë në nivelin e oratorisë popullore, si pjesë e pandarë e kulturës së tij orale. Vetëm me Rilindjen Kombëtare mund të flasim për një ringjallje të gojëtarisë shqiptare, një ringjallje kjo që do të arrijë kulmin në periudhën e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, që nxori prej vetes një sërë tribunësh të shquar. Spikat këtu Abdyl Frashëri, i cili gjatë kohës së Lidhjes së Prizrenit, shkëlqeu me oratorinë e tij për fuqinë bindëse të mendimit dhe për rrjedhshmërinë artistike të fjalës. Ai kështu, njihet si vijuesi i një plejade të tërë rilindasish, që u shquan për elokuencën e fjalës publike, të tillë si Kristoforidhi, De Rada, Jani Vreto, etj. Po aty nga fundi i Rilindjes, me daljen në skenë të Fan Nolit, oratoria shqiptare do të fitonte atributet e saj më të vërteta, për t’u pasuar më pas me kulmin e oratorisë së viteve 30-të, që do t’i takonte Anton Harapit me 6 ligjëratat e tij të famshme të mbajtura në qytetin e Korçës. Duket se ai brez humanistësh arbërorë nuk i kanë dhënë rastësisht ose në mënyrë fenomenike udhë kësaj njësie të qëndrueshme të retorikës dhe oratorisë në mendimin shqiptar. Kodi i burimit etnik ka qenë rrjedha e brendshme e psikikës së kombit që ka ujitur herë pas here truallin mendor të bijve të vet, në epoka dhe rrethana krejt të ndryshme, kah mbirjes dhe lartësimit deri në nivelin e personaliteteve të këtij lloj mendimi.

 Në këtë kohë të turbullt një nga krerët kishtarë të vendit, Pal Engjëlli, arqipeshkvi i Durrësit, hartoi planin e madh për t’i vënë një ledh gjendjes së mjeruar të besimit. Ai është i pari në atë varg të gjatë prelatësh e priftërinjsh të historisë shqiptare, të cilët përveçse barinj shpirtërorë, kanë qenë edhe agjitatorë, që sipas frymës së kohës, pa ndarë idenë e fesë nga atdheu, kanë udhëhequr popullin në luftë për të drejtat e tij, në secilën prej këtyre fushave. Më 8 nëntor 1462, në një fazë relativisht të qetë të luftërave turko-shqiptare, me nismën e këtij prelati e nën kryesi të tij mblidhet ky sinod pranë manastirit të Skënderbeut në Mat në një vend të kësaj treve që sot për sot nuk mund të lokalizohet më saktë. Në këtë mbledhje përveç ipeshkvit Andrea e një shumice klerikësh të Shqipërisë së mesme e veriore, marrin pjesë dhe parësia e vendit e një mori e panumërt e popullit.

Ky është i pari kuvend kishtar shqiptar që dimë nga historia. Mblidhet në periudhën e shkurtër të pavarësisë kombëtare, por në një periudhë njëkohësisht nga më tragjiket e historisë sonë. Një tjetër kuvend i këtillë do të organizohet dy shekuj e gjysmë më vonë, në një kohë kur islamizimi i vendit ka marrë përmasa shumë më të mëdha. Ky është “Kuvendi i Arbënit”, i cili mbahet në vitin 1703 në kishën e Shën Gjonit në Mërqinjë të Lezhës. Është një kuvend shumë më i gjerë se ai i pari, dhe prapa tij qëndron Papa Klementi XI, i familjes bujare Albani, e cila e njihte veten si të rrjedhur prej gjaku shqiptar.

  Këto nuk janë vetëm dhe thjesht sinode kishtare. Janë mbledhje të mirëfillta fetare-politike, ku krerët e kishës bashkë me parësinë e vendit bisedojnë e marrin vendime për të shpëtuar ç’mund të shpëtohet nga visari etik “fe e atdhe”, koncepte që për atë kohë përbëjnë një njësi të pandarë .  Një gjë të tillë synojnë në thelb dhe mendimtarët kishtarë të një periudhe të mëvonshme si Gjon Buzuku, Pjetër Budi, Frang Bardhi, Pjetër Bogdani e të tjerë, e në një farë mase edhe ata të kolonive arbëreshe siç është Lekë Matranga i Siçilisë. Është ky ai kodi i mbijetesës “për fe e atdhe” që ata i përçuan mendimit, e të cilit, vetëdija jonë do t’i raportohet kohë pas kohe.

Të njëjtës mënyrë raportimi do t’i ushtrohet edhe figura e Skënderbeut që nga epoka e humanistit Barleti e deri te letrat e sotme shqipe, duke e personifikuar heroin si arketip përtëritës nëpër kohë, që i jep zërin e pamjen e vet secilës kohë, dhe në secilën kohë është një personalitet që nxit debate, që përballet me vlerësimet më të skajshme, me mohimet më të skajshme dhe me vlerësimet mitizuese e deri ç’mitizuese. Mirëpo, prej thelbit të modelit të tij heroik në kohë, një tjetër model merr fuqi e ndikim, për t’u fronësuar në historinë e mendimit. Ky është modeli shqiptar i tolerancës ndërfetare, krahinore apo modeli shqiptar i heroit konsensual apo i Konsensusit Historik Ndërshqiptar. Po pse vallë, a nuk është ky një model që i shërben edhe civilizimit modern botëror për zgjidhjen e shumë konflikteve? Ato forca brendakombëtare, që e kanë prishur këtë konsensus, sikundër ndodhi në epokën e komunizmit, a nuk e sollën në luhatje vetë qenien tonë nacionale, vlerat e saj të përbashkëta?

 Në këto rrënjë e gjeti mbirjen fara e vetëdijes së përbashkët. Por, e lidhur ngushtë me këtë vetëdije, është edhe një kod interesant, i nxjerrë prej ligjërimeve të shumta që përdor Barleti në veprën e tij. Në fjalimin e kuvendit të Lezhës , përdorimi më i shpeshtë është ai i fjalës liri. Mirëpo ky nuk është një simbol oratorie, përkundrazi, është një shenjë e qartë e një kulture të caktuar. Ndryshe nga civilizimi pushtues otoman që nuk e kishte në fjalorin e vet këtë fjalë (ata kishin fjalën nënshtrim Allahut kundër “të pafeve”…). Orlando Paterson, një dijetar amerikan, në librin e tij “Liria në formimin e kulturës perëndimore”, shpjegon se liria ka formuar modelin kulturor të Perëndimit, ka qenë vlera thelbësore e kulturës perëndimore gjatë gjithë historisë së saj; ndërsa fjala liri te popujt e vendeve joperëndimore nuk ekziston, ato vende e popuj nuk kanë ndonjë fjalë a term të barasvlershëm që do ta shprehte konceptin për lirinë. Madje, ai nënvizon se liria qëndron e pasfiduar si vlera më madhore e botës perëndimore; ajo lindi nga përvoja e skllavërisë, nga vizioni i përbashkët për të.

Dhe Skënderbeu, nëpërmjet Barletit, na del mbrojtës i madhërishëm i lirisë. Askund nuk përdor formula fetare të krishtera! Barleti shkruante si humanist, dhe heroi i tij, në radhë të parë, është humanist, zëdhënës i ri i pikëpamjeve për lirinë. Madje, fjalia e parë retorike, me figurën e apelacionit, hapet me fjalinë që ka thelb të saj lirinë: Ju epirotët mund të gjenit një tjetër mbrojtës të lirisë…!
Dhe pak më tutje: Ju, si burra aq të fortë, të rritur në liri, që qëndruat kaq kohë nën mynxyrën barbare, nuk u mërzitët derisa të më shihnit…! Një përkufizim i tillë, nxjerr në shesh shqiptarin (arbërorin) si karakter që është mësuar të mos jetojë i nënshtruar, si karakter durimtar për ta realizuar qëllimin, por njeri që nuk duron mbi veten dikë tjetër… Po përse doni që unë ta mbaj për vete me të padrejtë emrin e çlirimtarit? Ja, pra, një tjetër koncept, çlirimtari (liberatori). Barleti, diku tjetër, nëpërmjet Skënderbeut, shfaq dhembshuri edhe për popullin turk që vuan nën tiraninë e Sulltanit! Dhe këtë e thotë Skënderbeu, e thotë Barleti, prift i krishterë! Mendime që i qëndrojnë plotësisht edhe kohës së sotme. Secila fjali për lirinë, është e bindshme edhe sot.

    Në gjithë këtë panoramë vlerash dhe traditash, një aspekt themelor që nuk duhet harruar, është ai komunikim i madh që kodi i burimit etnik pati me humanizmin, të këndvështruar si një lëvizje e gjerë social-kulturore. Karakteristikë themelore e kësaj lëvizjeje ishte rizbulimi i njeriut nëpërmjet studimit dhe vlerësimit të krijimtarisë së lënë trashëgim nga autorët klasikë latinë dhe grekë, të asaj që quhet letërsi humane apo studime humane. Prej këtej vjen dhe zanafilla e termit “humanizëm” . Është ky rizbulim i njeriut që përbën dhe një nga premisat e domosdoshme kulturore të Rilindjes, me të cilën lindja e periudhës humaniste nxjerr në pah një distancim të qartë prej botës mesjetare, që karakterizohej nga vënia e Zotit në qendër të Universit dhe lënia e njeriut në një nënshtrim tërësor ndaj vullnetit dhe pushtetit të kishës, ndërkohë që vizioni humanist e vendos njeriun në qendër të Universit, si krijuesin dhe farkëtuesin e fatit të tij.

Megjithatë, humanizmi nuk është thjesht një ndër aspektet kryesore të mendimit të shek. XIV-XV. Ai merr përmasat e një lëvizjeje të gjerë letrare, artistike, filologjike që ka pa dyshim edhe një përmbajtje të caktuar filozofike. Një trajtesë e tillë me karakter laik ishte pothuajse e huaj për autorët mesjetarë që ishin të interesuar më shumë pas teologjisë, pra, që çdo gjë përpiqeshin t’a shpjegonin vetëm me argumente teologjike. Ajo ka qenë e pranishme vetëm te autorët antikë, qofshin grekë apo latinë. Madje, disa prej autorëve të asaj periudhe, siç është p.sh rasti i Ciceronit, jo rastësisht e njësonin veprimtarinë e tyre me të ashtuquajturën studia humanitatis, d.m.th. me studime të tilla që synonin përsosjen e gjithanshme të shpirtit njerëzor, dhe më tej, formimin e “njeriut” në tërësinë e vet. Për humanistët , kultura nuk përfaqëson vetëm një tërësi dijesh, të lidhura ngushtë me njeriun, por dhe një mënyre jetese.

Pothuajse të gjithë personalitetet e lëvizjes sonë humaniste e plotësojnë këtë parim, qenë njerëz të ndershëm e plot virtyte. P.sh., ja se ç’shkruhet për Leonik Tomeun: “E kalonte jetën e tij larg çdo grindjeje dhe ambicieje, në një kohë të lirë të qetë dhe të virtutshme. Nuk ka pasur shumë pasuri, por me të ishte sjellë gjithmonë me ndershmëri, duke shkuar jetën e një njeriu të mirë e të respektuar prej gjithkujt”. Një shembulli virtyti dhe rreptësie në zakone, personifikohej edhe Pal Engjëlli, kurse Mihal Artioti përmendej nga të gjithë si modeli i gjallë i stoikut.

Në këtë realitet të ri kulturor e filozofik të shekullit të XV nuk mund të lihet pa përmendur gjithçka me vlerë që vendeve evropiane në përgjithësi, dhe Italisë në veçanti, i “vërshoi” prej kulturës bizantine, nëpërmjet disa prej letrarëve dhe filozofëve më të rëndësishëm të Perandorisë Romake të Lindjes. Të ardhur në Itali, ata i ndeshje herë si pedagogë të thjeshtë të gjuhës grekë, herë si këshilltarë të Etërve lindorë në këshillat ekumenike të Ferraras dhe Firences apo thjesht si emigrantë të ardhur nga Kostantinopoja, si rrjedhojë e pushtimit të saj prej turqve. Të gjitha këto të marra së bashku do të jepnin një ndihmesë të veçantë në rilindjen e aristotelizmit, nëpërmjet njohjes dhe rivlerësimit të tij drejtpërsëdrejti nga tekstet greke. Jo rastësisht, dy prej figurave më të mëdha të filozofisë arbërore të humanizmit, Tomeu dhe Artioti, ia dedikojnë këtë status prejardhjes së tyre nga Epiri dhe njohjes me gjuhën greke, krahas asaj latine.

Gjithashtu, në këtë zanafillë të kulturës humaniste, ajo ç’ka bie në sy, është prirja për t’ia kundërvënë kulturën humaniste asaj shkencore. Krahas saj, nis të manifestohet një veprimtari karakteristike e humanizmit. Ajo është e lidhur me qëmtimin dhe studimin e dorëshkrimeve të veprave antike, të ruajtura deri atëherë nëpër bibliotekat apo arkivat e kishave e manastireve të Italisë dhe të vendeve përtej Alpeve. Por në shekullin e XV, humanizmi do të përftojë një karakter të veçantë dhe krejt të ndryshëm nga ai i hapave të para të tij. Ai do të përshkohet nga ngjyrime të theksuara etiko-politike. Bie në sy roli që kanë luajtur në këtë drejtim universitetet, në përgjithësi, e sidomos ata të Padovas, Bolonjës, Ferraras, e mbi të gjitha, ai i Padovas. Mund të bëhet fjalë për dy “shpirtra” të shekullit të XV, të cilët, qenë që të dy italianë: humanizmi politik, simbol i të cilit konsiderohet njëzëri Firencja, dhe tradita filozofiko-shkencore, si simbol i së cilës mund të merret Padova. Firencja spikaste me realitetin e saj të ri politik ku veçoheshin, fillimisht republikat dhe më pas, principatat e krijuara në të. Në to krijohen mundësi të reja për të reflektuar dhe menduar, sidomos për të gjithë ata që jetonin pranë kryeqyteteve të saj. Kurse Padova ishte bërë qendër e kultivimit të një kulture të re, me karakter të theksuar teorik dhe e paangazhuar në aspektin politik. Është ky ambienti ideal, thelbësisht humanist, larg ngjyrimeve politike që do t’i tërheqë shqiptarët, për shekuj me radhë, kah kësaj vatre të dijes, për t’u shndërruar kështu në një shenjë dalluese të formimit nëpër epoka të ndryshme. Në Padova, do të gjejë mbështetje Bogdani për kryeveprën e tij, aty do të studiojnë Koliqi e latinisti i shkëlqyer Enrik Laçaj, e po aty do të lindë dhe formohet Valentini.

Si përfundim, mund të thuhet se deri në fund të shekullit të 15-të, bota shqiptare kombëtarisht e kishte zhvilluar vetëdijen e bashkimit kombëtar dhe kishte zhdukur dallimet e krishtera ndërkishtare; politikisht kishte humbur pozitën vetjake kombëtare e ndërkombëtare; ekonomikisht, nga luftimet e gjata mbi njëshekullore, ishte shkatërruar krejtësisht; ndërkaq ekzistencialisht ishte buzë greminës e për t’i shpëtuar asgjësimit fizik kish marrë rrugët e mërgimit. Pavarësisht se intelektualët shqiptarë edhe më tej shkollohen nëpër qendrat arsimore të Italisë, ku vijnë në kontakt më të përafërt me lëvizjet e reja evropiane dhe me kërkesat e tyre politike e kulturore, për arsyet e përmendura më sipër, këto ide nuk do të kenë mundësi t’i tejbartin në popull, nuk do të kenë jehonë dhe ndikim te ai dhe prej tij ta gëzojnë përkrahjen e merituar. Është një kod ky që do të mbijetojë gjatë në historinë shqiptare, një elitë bijsh të migruar, fëmijët jashtë Shqipërisë, që u munduan të ndikonin me të gjitha mënyrat në fatin e atdheut, por kurrë nuk arritën të gjenin dot tek ai një auditor të përshtatshëm, pasi popullsia e tij ngeli përherë në shumicën e kohës e paarsimuar ashtu e ndrydhur mes skamjes, luftrave dhe ndalimit prej 300 vitesh të gjuhës nga ana e pushtuesve turq. Ky shpërpjestim i skajshëm midis nivelit të lartë të elitës dhe nivelit të popullit, do të bëhet që nga kjo kohë e tutje një shenjë dalluese e historisë së mendimit shqiptar deri në epokën e pavarësisë dhe shtetformimit, kur ajo do të fillojë të ngushtohet e të zbutet dalëngadalë.   

Prishtinasi që ia la qenit emrin Josip Broz për shaka

Emrin e ish-diktatorit jugosllav e mban një qen në Prishtinë. Vetëm nofkën nuk e ka Tito, por Pipo. Pronari i qenit të quajtur Josip Broz Pipo, Mentor Mahmuti, thotë se e pagëzoi kafshën shtëpiake me emrin liderit të dikurshëm jugosllav jo për qëllime ideologjike, por për shaka. Thotë se nuk ka një mendim të qartë për njeriun që vrau më shumë se 1 milion njerëz gjatë udhëheqjes 35 vjeçare të Jugosllavisë.

Shkruan: Rinesa Osmanaj*

Mentor Mahmuti e ka pagëzuar qenin e tij me emrin e ish-udhëheqësit jugosllav, Josip Broz. Mirëpo, nofkën e Titos e ka ndryshuar në “Pipo”.

Pronari i qenit thotë se ia vendosi kafshës së tij emrin e Titos më shumë për të bërë shaka e jo për qëllime të tjera.

“Nuk ka ngjyrime ideologjike pas këtij emërtimi. Por është thjesht një shaka mes miqve”, shpjegon 25 vjeçari nga Prishtina.

Josip Broz Tito ishte udhëheqës i Jugosllavisë prej përfundimit të Luftës së Dytë Botërore e deri në maj të vitit 1980, kur vdiq. Tito konsiderohet njëri prej diktatorëve më të mëdhenj të Ballkanit dhe njeriu që ka vrarë e likuiduar më shumë se një milion njerëz.

Profesori i UP-së, Milazim Krasniqi, duke cituar arkivat e dokumenteve serbe, shpjegon se në ish –Jugosllavinë e Titos janë vrarë ose kanë vdekur nga ekspozimi ndaj kushteve çnjerëzore 1 milion e 170 mijë njerëz. Në këtë numër janë mbi 50 mijë shqiptarë të vrarë e masakruar.

Gjatë kohës së pushtetit të Titos, tri herë ishte shpallur gjendje e jashtëzakonshme në Kosovë.

Megjithëkëtë, Mentor Mahmuti thotë se nuk ka simpati të njëjtë për qenin dhe ish-shefin e Jugosllavisë së dikurshme.

“Dashuria për qenin Josip Broz Pipo është e madhe, por ndjenja të ngjashme nuk ndaj edhe për personin në të cilin jam bazuar për emër”, thotë ai.

Djaloshi nga Prishtina ka 5 vjet që e ka qenin e llojit “Dogo Argentino”, i cili tashmë është pjesë e pandashme e familjes dhe gjithë miqve të tij.

Por në lidhje me mendimet e tij personale ndaj Titos, ai e quan atë si lider interesant krahasuar me natyrën e liderëve të tjerë të shteteve të ashtuquajtura socialiste ose komuniste. Ai pohoi se njohuritë e tij për të janë të mjegullta.

Një pjesë e shqiptarëve e konsiderojnë Titon si njërin prej liderëve të mirë të kohës. Madje, e përmendin si meritë të tij edhe hapjen e universitetit dhe hapjen e shumë fabrikave në Kosovë.

Pronari i qenit me emrin “Josip Broz-Pipo” nuk e ka problem nëse dikush e keqkupton pse e ka pagëzuar kafshën e butë më një udhëheqës kundërthënës.

Madje, ai thotë se rrëfimet e njerëzve më të moshuar janë se Tito ishte njëfarë lideri interesant i kohës.

“Po, definitivisht po. Mësa kam dëgjuar nga gjeneratat më të vjetra, Tito konsiderohej si balanc i Jugosllavisë”, u shpreh ai.

Pipo nuk është i vetmi në Prishtinë që emri i tij fillon me Josip Broz pasi që në hotelin Grand gjendet një suitë e cila mban emrin e plotë të ish presidentit gugosllav, ku ai kishte qëndruar në vizitën e tij të fundit në Kosovë në vitin 1979, pak kohë para vdekjes së tij, më 4 maj 1980.

*Rinesa Osmanaj është studente e Departamentit të Gazetarisë në Fakultetin e Filologjisë.

Leksionet e tërmetit të vitit 1926 për rindërtimin e Durrësit – Nga Gëzim Kabashi

Durrësi sapo ka nisur një vit të vështirë! 54 sekondat e tmerrshme të lëkundjeve nga tërmeti i 26 nëntorit, i cili bashkë me viktimat u morri qindra familjeve banesat apo bizneset, duket se do të kërkojë shumë kohë, punë dhe financime për të shëruar plagët dhe për t’ia rikthyer imazhin qytetit bregdetar.

Për të gjithë ata që janë angazhuar në përballimin e pasojave të rënda do të ishte me shumë vlerë rikthimi në përvojën e krijuar pas tërmetit të vitit 1926, kur një pjesë e qytetit u rrënua plotësisht dhe kur brenda 15 vitesh Durrësi morri pjesërisht pamjen që ka sot.

Pa harruar se ai mbetet qyteti i vetëm antik në bregun lindor të Adriatikut që vazhdon të mbijetojë, pavarësisht nga pushtimet e shumta dhe tërmetet shkatërrues. Në 3 mijë vitet e ekzistencës, durrsakët e kanë rindërtuar atë, jo vetëm me vullnet dhe aftësi, por edhe falë qytetarisë që i karakterizon.

Por le ti rikthehemi shembullit të shekullit të kaluar.

Sipas studiuesve, në dhjetor të vitit 1926 rajoni i Durrësit dhe Kavajës u godit nga një seri tërmetesh të fuqishme, që shkatërruan shumicën e shtëpive, rrëzuan minaretë e xhamive, ndërsa një portë e kalasë së vjetër u shkatërrua plotësisht.

Në mungesë të aparaturave sizmike të dhënat u siguruan nga buletini i Sarajevës, sipas të cilit magnituda arrinte në 6.5.

Dr. Ali Sula, 97 vjeç, mjek shumë i njohur në Durrës thotë se kujtimi i parë i fëmijërisë së tij lidhet me tërmetin e 16-17 dhjetorit 1926, kur “qyteti u drodh disa ditë me radhë dhe mjaft banesa u shkatërruan plotësisht”.

Mjeku i nderuar kujton se pikërisht asaj periudhe i përkasin projektet për ndërtimet më të rëndësishme të qytetit, shumë prej të cilave përfaqësojnë imazhin e tij edhe sot. Durrësi në atë kohë kishte vetëm 4 mijë banorë dhe gjithçka zhvillohej brenda mureve të kalasë.

Brenda pak vitesh pamja urbanistike e qytetit ndryshoi krejtësisht. Marrëdhëniet e favorshme me Italinë fqinje mundësuan konsulencën e projektuesve të shquar të kohës, ndërsa ata pak inxhinjerë dhe specialistë vendas punuan në hartim dhe zbatim.

Ndër godinat e para që u ngritën pas tërmetit ishte ajo e Bankës së Shtetit, e cila vazhdon të jetë një nga ndërtimet më të bukura në qytet.

Ndërtimi i portit modern filloi në vitin 1928. Godinat e drejtorisë së portit dhe xhamia e madhe, që përfundoi në vitin 1938 bashkohen nga bulevardi që për shumë kohë u njoh me emrin “Rruga tregtare” (sot Bulevardi “Epidamn”) dhe që nga lart të krijon edhe sot idenë e spirancës së anijes. Urbanistët edhe në këtë pikë ishin kujdesur për të dhënë imazhin e qytetit-port.

Në të dy krahët e bulevardit u ngritën vila 2-3-katëshe, të cilat shërbejnë edhe pas 80 vitesh si dyqane, lokale, hotele apo biznese me destinacion turistik.

Sheshi qendror me emrin “Lirija” u krijua pikërisht në këtë periudhë, kur u ndërtua edhe godina aktuale e Bashkisë. Shumë pranë torrës mesjetare përfundoi në vitin 1940 edhe hoteli, që njihet edhe sot me emrin “Vollga”.

Një tjetër godinë me pamje të mrekullueshme u ndërtua në vitin 1937. Vila e ish-mbretit Zog, vazhdon të jetë një nga godinat më të hijshme të Durrësit, edhe pse e dëmtuar rëndë në vitin 1997.

Gjithçka u ndërtua në harkun e 15-20 viteve, menjëherë pas tërmetit të rëndë të vitit 1926. Madje edhe plani urbanistik i plazhit nisi të zbatohej në atë kohë. Durrësi u rimëkëmb shumë shpejt dhe numri i banorëve u shtua me mjekë, arsimtarë dhe zanatçinj. Qyteti, që dikur kishte pamjen e fshati të madh u kthye në një zonë mjaft tërheqëse me kinema, hotele dhe restorante.

97-vjeçari Ali Sula është nga dëshmitarët e gjallë se si qyteti sakrifikoi godinat e dikurshme për të krijuar një pamje krejtësisht tjetër.

E njëjta gjë që duhet bërë veçanërisht me hapësirat e lira që u krijuan pas shkatërrimit të mjaft godinave në zonën e plazhit. Shfrytëzimi i tyre si sipërfaqe të gjelbëruara, sheshe lodrash për fëmijët dhe lulishte pushimi për të moshuarit, apo edhe si vendparkime automjetesh, do të nxirrte nga asfiksia edhe disa nga lagjet e populluara mjaft dendur në qytet.

Por kjo mund të bëhet vetëm duke pranuar ndërtimet e gabuara dhe duke e shikuar të ardhmen e qytetit me sytë e atyre që e duan Durrësin.

Në historikët e qytetit përmendet jo vetëm kryebashkiakët që udhëhoqën procesin e transformimit të qytetit, por edhe projektuesit dhe ustallarët ndërtues.

Njerëz të thjeshtë, një pjesë e të cilëve po harrohen vit pas viti. Ashtu siç janë harruar edhe kontribuues të shquar në zhvillimin e qytetit ndër vite.

Fatkeqsisht një nga shoqatat më të mëdha durrsake, si dhe bashkia e qytetit në 20 vitet e fundit janë kujdesur për tu dhënë tituj nderi veçanërisht ndërtuesve të kohëve të fundit.

Disa prej atyre që janë ngjitur në podiumet e ceremonive për të marrë certifikatat “Nderi i qytetit” apo “Simbol i Durrësit” tashmë konsiderohen të paktën moralisht fajtorë për cilësinë e dobët të ndërtimeve, që lanë pas jo vetëm rrënime.

Qyteti i Durrësit duhet ti rikthehet vlerave të vërteta dhe mbi të gjitha të mësojë nga veprimtaria e tyre njerëzore.

Ndërsa Bashkisë iu deshën më shumë se 10 vjet për të emërtuar një rrugë me emrin e tij, kohët e fundit një grup arkeologësh dhe intelektualësh të Durrësit kanë kërkuar zyrtarisht që 2020 të shpallet “Viti mbarëkombëtar i arkeologjisë “Vangjel Toçi”.

Propozuesit dhe qytetarët e hershëm durrsakë e shohin figurën e arkeologut Vangjel Toçi si një mundësi për të nënvizuar vlerat që vijnë nga përkushtimi, aftësia dhe ndershmëria.

Vangjel Toçi (1920-1999) nuk është vetëm zbulues i Amfiteatrit antik, i Termave romake apo i Mozaikut “Bukuroshja e Durrësit”, por edhe themelues i Muzeut arkeologjik të Durrësit (1951), i Bibliotekës së qytetit (1945), i Ateliesë së Monumenteve (1962), i Galerisë së Arteve (1968), etj.

“Është një rast shumë i mirë për organizimin e veprimtarive gjithëvjetore që nënvizojnë rëndësinë e zbulimit dhe ruajtjes së vlerave arkeologjike, një nga asetet më të rëndësishme turistike dhe ekonomike për qytetin 3000-vjeçar”, shkruhet në kërkesën që ata i kanë drejtuar Ministrisë së Kulturës./BIRN

 

Vëllai iu arrestua për drogë, pezullohet nga detyra zyrtari i policisë në Dibër. Emri i tij doli në përgjimet e dosjes 184 (video)

Pezullohet nga detyra shefi i sektorit të Qarkullimit të Dibrës Robert Aga. Mësohet se vëllai i Pajtim Agës, i arrestuar gjatë një operacioni anti drogë nga policia.

Emri i Robert Agës doli edhe në përgjimet e dosjes 184 për shitblerjen e votës në zgjedhjet e 2016 në Dibër. Në një prej përgjimeve, ai i thotë Saimir Tahirit: “Unë jam ushtari jot i bindur”.

Në përgjime Robert Aga, flet me Damian Gjiknurin, Xhemal Qefalinë, Ulsi Manjën e Saimir Tahirin për të marrë një pozicion më të mirë pune pas ndihmës që i ka dhënë PS-së në zgjedhjet vendore. Deri në momentin e zgjedhjeve ai ishte Drejtori i Policisë Dibër.

Partia Demokratike e ka akuzuar disa herë Agën për implikim në aktivitet kriminal, kultivim e trafik droge. Aga është personi të cilit Damian Gjiknuri i drejtohej në përgjime me fjalën ‘mjeshtër’ duke i thënë se kishin bërë ‘tërmet’.

Një prej përgjimeve

Shefi i Policisë Dibër Robert Aga në telefon me Bekim Krashin dhe më pas me Damian Gjiknurin

Shefi i Policisë Dibër: A djalosh

Bekim Krashi: Ça keni bo mo ca keni no, se e keni nez fare. Sjeni tu lon gjo pa bo.

Shefi i Policisë Dibër: Duhet të kemi 1 mijë plus. Poshtë 1 mijë nuk e pranoj

Bekim Krashi: Ca fol me ça fol, ke fillu pretendimet të mëdhoja. Ti jap unë (qesh)

Shefi i Policisë Dibër: Hej

Bekim Krashi: Po

Shefi i Policisë Dibër: O shpirt i vëllait. Po ti kujtojshe se ata ishin budalla (opozita) që bejshin ashtu…

Bekim Krashi: Po dinë me bë rrëmujë ata

Shefi i Policisë Dibër: Ej… ajo strategjia ime funksionon

Bekim Krashi: E di mo shpirt i vëllait e di. Ti e ke deklaruar komisar politik. Hahaha

Shefi i Policisë Dibër: Shife… A ke Damian Gjiknurin aty

Bekim Krashi: Do të ta jap në telefon

Shefi i Policisë Dibër: Jepja pak

Shefi i Policisë Dibër: O shef

Gjiknuri: Si të kam?

Shefi i Policisë Dibër: Shumë mirë

Gjiknuri: Ho me ça bone

Shefi i Policisë Dibër: He si jemi

Gjiknuri: Shumë mirë. Shumë fort. Më mirë nuk bëhet

Shefi i Policisë Dibër: Nuk pate besim te unë

Gjiknuri: Tërmet. Tërmet. Je mjeshtër. I madh je. Hajde flasim. Ciao.

Shqiptarët e Luginës synojnë 4 deputetë në parlamentin serb

Ministri shqiptar për Punë të Jashtme Gent Cakaj dhe liderët politikë të shqiptarëve në Luginë të Preshevës.

Bekim Bislimi

Katër subjekte politike shqiptare të komunave: Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë në Serbi, që njihet si Lugina e Preshevës, janë marrë vesh që të garojnë me një listë të unifikuar zgjedhore në zgjedhjet parlamentare të Serbisë, të cilat pritet të mbahen në pranverën e këtij viti.

Arritja e marrëveshjes sipas tyre është pikënisje për të synuar fuqizimin e zërit të votuesve shqiptarë që jetojnë në Luginën e Preshevës.

Marrëveshja ndërmjet Partisë për Veprim Demokratik, Alternativës për Ndryshim, Lëvizjes për Progresin Demokratik dhe Lëvizjes për Reforma e Partisë Demokratike Shqiptare, është arritur të enjten, në Tiranë, me ndërmjetësimin e ministrit në detyrë për Evropën dhe Punët e Jashtme të Republikës së Shqipërisë, Gent Cakaj.

Shqipërim Arifi, kryetar i Komunës së Preshevës, i cili vjen nga radhët e Alternativës për Ndryshim, thotë për Radion Evropa e Lirë që pas arritjes së kësaj marrëveshjeje, qëllimi i liderëve të këtyre partive politike është që problemet që ekzistojnë në Luginën e Preshevës, për të cilat jo rrallë vet këta liderë janë grindur mes vete, ato t’i bartin në Parlamentin e Serbisë.

“Ideja është që shqiptarët në Parlamentin e Serbisë, në 10 apo 12 vjetët e fundit, prej kur kanë filluar të marrin pjesë aty në këtë dekadë të këtij shekulli, nuk kanë qenë të përfaqësuar, jo vetëm me numër të mjaftueshëm, por as me kualitetin e mjaftueshëm. Tash është një tjetër situatë. Unifikimi mund të sjellë tre deri në katër deputetë, që e mundëson një grup parlamentar prej 5 deputetësh, duke përfshirë edhe një minoritet tjetër, në Parlamentin e Serbisë. Pastaj, do të fillojmë ta sjellim kualitetin, të cilin e kërkojmë për shumë vite, për të mos thënë dekada”, tha Arifi.

Shaip Kamberi, kryetar i Komunës së Bujanocit, nga radhët e Partisë për Veprim Demokratik, duke folur për Radion Evropa e Lirë, thotë se aktualisht shqiptarët e Luginës së Preshevës e kanë vetëm një ulëse në Parlamentin e Serbisë. Në legjislaturat e mëhershme të këtij shteti, sipas tij, ka pasur edhe deputet tjerë shqiptarë, por të paktë dhe të cilët, përveç sensibilizimit të problemeve të shqiptarëve, nuk kanë arritur të imponojnë ndonjë zgjidhje për ato probleme, për shkak të mungesës së kapaciteteve demokratike në Serbi.

“Kësaj radhe, kur pritet që opozita në serbi t’i bojkotojë zgjedhjet, kur pritet që bisedimet në mes të Kosovës dhe Serbisë të vazhdojnë pas krijimit të qeverisë në Prishtinë, ne mendojmë– dhe kjo ishte edhe ideja e Tiranës – që fuqizimi i zërit politik të shqiptarëve në parlament do ta ketë një rëndësi dhe një peshë të përfaqësimin e problemeve tona atje. Kjo, për ta detyruar, në radhë të parë Beogradin, duke kërkuar ndihmën edhe nga bashkësia ndërkombëtare, e sigurisht edhe nga Tirana dhe Prishtina, që këto probleme të marrin kahen e zgjidhjes, sepse është krijuar një situatë e pashpresë këtu në Luginën e Preshevës”, theksoi Kamberi.

Njohësi i zhvillimeve politike në Kosovë, Armend Muja, thotë për Radion Evropa e Lirë, se marrëveshja e arritur ndërmjet partive politike në Luginën e Preshevës për unifikimin e një liste zgjedhore për pjesëmarrje në zgjedhjet parlamentare në Serbi, është një përpjekje në drejtimin e duhur, e cila ka gjasa reale që të konkretizohet.

“Unë këtë e shoh si përpjekje, në vazhdën e një serie të përpjekjeve që kanë qenë, sikurse te korpuset politike të shqiptarëve në Mal të Zi më herët dhe më pas, tash edhe në Bujanoc, Preshevë dhe Medvegjë. Megjithatë, për ndryshim nga Mali i Zi, ku faktori shqiptar shpeshherë është përcaktues, këtu influenca e tyre gjithsesi, marrë parasysh edhe shtrirjen e tyre të vogël në trupin zgjedhor, do të jetë e vogël. Mirëpo, e rëndësishme është si platformë e unifikimit të qëndrimeve kyçe nacionale për sa u përket të drejtave të tyre në Luginë dhe unë mendoj se kjo është një iniciativë e rëndësishme”, u shpreh Muja.

Marrëveshjen e partive të shqiptarëve të Luginës së Preshevës e ka përshëndetur presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi. Ai ka thënë se i mirëpret “marrëveshjen për krijimin e një liste të unifikuar elektorale të partive shqiptare në Luginën e Preshevës, si një mjet i rëndësishëm për fuqizimin politik dhe mbrojtjen e interesave kombëtare”.

Në zgjedhjet parlamentare në Serbi, në vitin 2016, partitë politike të shqiptarëve që jetojnë në Serbi, përveç Partisë për Veprim Demokratik, nuk morën pjesë në garën zgjedhore për shkak të siç kishin deklaruar, pakënaqësisë për qëndrimin e autoriteteve serbe ndaj shqiptarëve në Serbi.

Në Parlamentin e Serbisë, që ka 250 deputetë, Ardita Sinani u zgjodh si përfaqësuesja e vetme shqiptare.