VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

JEHONEN E HASIT E NDJEN KREJT ATDHEU – Fotoreportazh nga ZEQIR LUSHAJ

By | May 9, 2019
2 Comments
  • author avatar
    Fritz Radovani 4 months ago Reply

    Gjithshka pershkruen pena e Zeqir Lushajt, te knaqe Shpirtin!
    Falemnderes!

  • author avatar
    Zeqiri 4 months ago Reply

    Flm Princ Rafovani.

Komentet

Bazilika e Mariazell në Austri – qendër e bashkimit të popujve europianë – Nga GJERGJ JOZEF KOLA*

Nen moton biblike „vdekja po shfuqizohet para Mesias“, 1 Kor. 15, mblidhen ne MARIAZELL per çdo vjet ne diten e NJITJES SE SHEN MARISE NE QIELL, me 15 Gusht, popujt katolike te Europes qendrore dhe ne mes te muzikes, poezise e kostumeve popullore festojne nji te ardhme qe kane ndertue ne shekuj.
Bazilika e shen Marise me thuajse njimije vjet histori asht njihere edhe simbol i rezistences se popujve te Europes qendrore kundra hordhive osmane. Popujt qe vijne ne kete takim i takojne ma se shumti atyne te perandorise Habsburgase. Jane pikerisht keto popuj te ashtuqujtun sot te VISHEGRADIT, shumica e tyne ka dale nga diktatura komuniste-sovjetike qe po kerkojne me gjete vedin ne kete eksperience transhendente.


(shifni flamujt ne statujen e shen Marise)
Te bjen ne sy se ne keto takime, se establishmenti politik qendron jashte tribunave dhe organizimi ka nji natyre krejt demokratike.
Ne kohen e KRIZAVE TE MEDHA TE IDENTITETIT popujt kerkojne me gjete vetveten pikerisht ne eksperiencat transhendente dhe ne tradicionet e pasuna te cilat kane dhane edhe prova ne sigurimin e mbijeteses se tyne.
Ne atdheun tone ne Shqipni, fatkeqesisht po ndjeket nji rruge krejt tjeter per gjetjen e IDENTITETIT KOMBETARE, qe asht edhe kushti kryesor per mbijetesen e nji kombi. Ne Shqipni, establishmenti ka pushtetin politik dhe ekonomik pikerisht nga shtresa e ish-nomenglatures komuniste, njerez qe ne genet e tyne kane trashegue shkaterrimet e kultures perendimore ne Shqipni.
Mjafton me kujtue se bazilika gotike e shen Marise afer Shkodres qe u hodh ne ere me dinamit nga neverhoxha&mehmetshehu&ramizalia, kishte te njejten konstrukt me baziliken e shen Marise se Austrise ne Mariazell.
Keshtu ne vendet e VISHEGRADIT qe jane edhe aleati i natyrshem i kombit shqiptar si nji aleat qe luftoi per 5 shekuj si edhe shqiptaret kundra hordhive osmane, as qe mund te mendohet vendosja e nji memoriali per partine islamike te Erdoganit. Turqia para ardhjes se Erdoganit ne pushtet kishte shance te mira per pranim ne BE, porse me shkeljen e vazhdueshme te te drejtave te njeriut ne Turqi tashma askush nuk beson ne nji pranim te tille.


Pse politika antieuropiane e establishmentit postkomunist shqiptar po noton ne keto ujena te turbullta mund te justifikohet vetem me nji tragjikomedi: Ne Tirane kerkush nuk e merr seriozisht Erdoganin e perpiqen ta rjepin sa ma shume tue shfrytezue dobesine e tij fetare dhe ne Stamboll kerkush nuk e merr seriozisht ramen&berishen&meten e vazhdojne me fute ujin nen rrogozin e demokracise shqiptare.
Europa perpara kesaj tallavaje ballkanike ka mbete gojehapte ku outfit-i i kryeministrit Rama gjysa oriental e gjysa perendimor asht edhe kimera ma domethanese, megjithse z.Rama, ky person „möchtegerne Künstler“ kujton se kryen nji show te nivelit. Mungesa e shkolles perendimore dhe e etikes perendimore shifet kjarte ne kryeministrin ne shume ministra, ambasadore e ne mbare establishmentin postkomunist. Sjellja e tyne orientale ne shumecka qe bajne te kallxon se ish-komunistet e kane gjete vedin ne reminishencen osmane.
Ne nji vend ku del Presidenti ne tv e thote se une do te behem kamikaz si Vojo Kushi, = ( nji qytetar malazez ky me emnin Stavro Dolloroviç ), kriza e identitetit e ka preke tashma fundin.
Uroj qe kjo dite e madhe e popujve Europiane sic asht edhe NJITJA E SHEN MARISE NE QIELL te sherbeje per gjetjen e identitetit te kombit shqiptar.
Kjo gjetje nise vetem kur shpirti i ketij kombi te dalin nga gjendja e ngrime e te nisin me vlue ne kusine 30 vjecare te pseudodemokracise ku establishmenti nuk ka arrite me ndertue nji shtet te se drejtes te standarteve europiane, porse asht pasunue ne menyre gjeometrike, perballe nji vorfnie biblike te popullit shqiptar.

*Gjergj Jozef Kola
Mbajtes i diplomes Europa per dramen „Nane Tereza“ dhane nga kryeministri austriak Sebastian Kurz.

Reportazh – Në terr e 40 gradë, gardianët e Teatrit: Derisa Qeveria të tërhiqet!

ANILA DEDAJ/ Nata ka kaluar mes bisedash të gjata për artin, kulturën e aktualitetin. Gjatë orëve të pagjuma, dikush i ulur në karrige e të tjerë nëpër stolat e vjetër, si shqetësim kryesor kanë Teatrin Kombëtar dhe atë Eksperimental “Kujtim Spahivogli”.

 

Pas përplasjes me Policinë në 24 korrik, të dyja godinat kanë mbrojtje. E pranojnë se t’i menaxhosh nuk është e lehtë, megjithatë thonë se janë munduar që të përmirësojnë situatën. E, në fakt, ndryshimi ndihet. Rreth orës 7 të mëngjesit, bëhet edhe ndërrimi i turneve. Aktori Neritan Liçaj, pedagogu e gazetari Ervin Goci, Gentian Gaba, Ergys Mertiri, e të tjerë qytetarë i lënë vendin gardianëve të radhës. Mes tyre është edhe Esmeralda Çaça, një qytetare e komunitetit mysliman, e cila është kujdesur vazhdimisht të mbështesë qëndrestarët e Teatrit me prezencën e saj, si dhe duke u sjellë ushqime herë pas here. Ka jetuar për disa vite në Gjermani dhe aktualisht jep mësim pranë një qendre gjuhësh të huaja. “Kur ndodhesha në Mynih për arsye studimore, mësova se njerëzit atje ishin tejet të ndjeshëm dhe të angazhuar në tematika të ndryshme dhe kauza sociale. Thuajse çdo njeri kishte gjetur vendin e tij në rrethin social përkatës, nga ku ngrinin shqetësimet e tyre për çështje të ndryshme social-kulturore dhe politike. Fatkeqësisht te ne ende nuk është ndërtuar një mendësi e tillë. Njerëzit shikojnë gjithmonë përfitimin material për t’iu bashkuar një kauze të caktuar”, tregon ajo. Duke e konsideruar shoqërinë shqiptare si viktimë të politikanëve që e udhëheqin, Esmeralda thotë se duhet të ketë më shumë sensibilizim të qytetarëve për të mbrojtur të drejtat dhe interesat e tyre.

Sensibilizimi duhet për ato kauza që ndihmojnë për të ndërtuar një shoqëri më të mirë, ndaj gjatë orëve të para të paradites, nuk lihet mënjanë kujdesi për teatrot. Qëndrestarët hapin dritaret për ajrosje e bëjnë ndonjë rregullim të mundshëm. Edi Dingu, specialist i teknikës skenike e njëherazi inxhinier, sillet në ambientet e Teatrit Kombëtar, duke bërë përpjekje për ndonjë përmirësim, apo edhe për ta pasur situatën nën vëzhgim. Rreth orës 10, kur dielli i gushtit s’ia përton të nxehtit e pishina është thuajse e zbrazur, aktori dhe ish-punonjësi i Teatrit Kombëtar, Xhovalin Gjoka, i biri i Pjetër Gjokës, ka zënë vend pranë “Eksperimentalit”, për të dhënë kontributin e vet në ruajtje të godinave. Pranë tij, krahas disa qytetarëve të tjerë, gjenden edhe arkitekti Astrit Seranaj e ishministrja, Mirela Karabina. Një ditë më parë, Kryeministri Edi Rama, gjatë një interviste për Euronews, e bëri të qartë se nuk do të tërhiqet nga vendimi për të shembur Teatrin, me të plotësuar edhe kushtin e Komisionit Europian, për t’u përmbyllur gara. Arkitekti Seranaj, sapo përmendet ky fakt, përgjigjet prerazi: “Përse mendimi i Kryeministrit vlen më shumë se imi dhe kolegëve të mi?

A nuk duhet të pyeten në një rast si ky, profesionistët? Cilët janë ata që e mbështesin e ata që kundërshtojnë Ramën?”, thotë ai, ndërkohë që përmend të gjithë specialistët kombëtarë e ndërkombëtarë që kanë kundërshtuar shembjen. Arkitekti sjell në vëmendje qëndrimin e Shoqatës së Arkitektëve, atë të Forumit të Trashëgimisë, të “DOCOMOMO international”, “Europa Nostra-s” etj. “Jemi dhe 78 arkitektë që kemi firmosur për ruajtjen e Teatrit, ndërkohë që Kryeministri publikon dëshirën e një apo më shumë aktorësh për shembjen. Kjo është një tallje jo vetëm me institucionin, por me të gjithë ne”, thotë Seranaj. Diskutimet, që kanë në fokus fatin e Teatrit, angazhimin e mediave, ndërpriten herë pas here nga vizita të artistëve, gazetarëve apo qytetarëve të tjerë, që krahas turneve të përcaktuara, vinë edhe gjatë orëve të tjera të ditës, për ta bërë mbrojtjen më të sigurt.

Adriana Tolka, Edon Luarasi, Edmond Budina, Robert Budina, Kastriot Çipi, Neritan Liçaj etj., në oborrin e teatrove gjen gjithmonë një fytyrë të njohur. Edhe në mesditë, kur temperaturat arrijnë kulmin, deri në 40 gradë, e caktohen të rrinë së paku 5- 6 veta në ruajtje të godinës, në agore numri i qytetarëve është gjithmonë më shumë. Qytetarët afrohen në shenjë solidarizimi, përshëndesin e bisedojnë me “rojtarët” e Teatrit. Një zonjë që jeton aty pranë, zgjedh t’i freskojë duke i qerasur me një akullore. Kauza e përbashkët, në mënyrë të natyrshme, duket se evidenton pjesën më të mirë të qytetarisë e humanizmit. Edhe biblioteka e improvizuar në derën anësore të “Eksperimentalit” shërben si shoqëruese e orëve të gjata.

Pranë saj është vendosur një tryezë ku gardianët mund të ushqehen, pasi siç tregojnë, shkëputja nga “misioni” mund të jetë me rrezik. Orët më entuziaste janë padyshim ato të mbrëmjes, ku ndërsa mbahet protesta e përditshme, numri i qytetarëve është më i madh. Prej fillimit të Festivalit për Mbrojtjen e Teatrit, siç rrëfen Liçaj, qytetarët po afrohen gjithnjë e më shumë.

Kështu, këtë të enjte në orën 20:00, këngëtari dhe instrumentisti Gjergj Kaçinari do të mbajë në Teatrin Kombëtar një performancë akustike. Festivali siç regjisori Robert Budina tregon do të vijojë me të tjera shfaqje,jo vetëm me artistë shqiptarë, por edhe të huaj. Edhe pse të lodhur, siç thonë, nga rreziku që i kanoset këtij institucioni shtetëror, nga vetë shteti, ata janë të bindur ta vijojnë ruajtjen e Teatrit. Gjatë natës,qëndrojnë më të shumtë në numër, jo më pak se dhjetë, prej heqjes së germave, ata e dinë që për “shtetin kundërshtar” terri mund të jetë favorizues. Por deri kur do të vijojë kjo “lojë”? Artistët e qytetarët në këtë pikë duket se janë të një mendimi: Derisa qeveria të tërhiqet! Në çdo rast ne do të qëndrojmë, deri në fund!

Fotoreportazh: Burgu i Goli Otok-ut pas gjashtë dekadash

Jovana Georgievski

Ishulli i Goli Otok-ut në Detin Adriatik, i njohur gjithashtu si “Alkatrazi kroat”, ishte nga viti 1949 deri më 1956 i vetmi kamp i “riedukimit politik” në territorin e ish-Jugosllavisë.

Fillimisht u themelua për të ndëshkuar stalinistët jugosllavë, domethënë ata që mbështetën Rezolutën e Informbyrosë për Jugosllavinë (1948) dhe për këtë arsye u shpallën “armiq të popullit jugosllav”.

Sot, ishulli Goli Otok është i braktisur dhe vizitorët e vetëm janë turistët kuriozë, nudistët dhe eksploruesit.

Korrespondentja e Shërbimit rus të Radios Evropa e Lirë vizitoi ishullin dhe bisedoi me ish të burgosurit dhe të afërmit e tyre për këtë periudhë të errët të historisë Jugosllave.

Në Adriatik është ditë me diell. Anije e turistëve “Mala Maris” po i afrohet ngadalë Goli Otok-ut, një ishull me një zonë rreth 4.7 kilometra. Ishulli është më i vogli për nga madhësia nga tre ishujt pranë destinacionit turistik Rab. Anija ndalet në të njëjtin vend kur më 9 korrik 1949, arriti grupi i parë i të burgosurve politikë.

Para se të themelohej kampi i përqendrimit, ishulli ishte i pabanuar. Pjesa më e madhe e këtij kompleksi është ndërtuar nga të burgosurit. Historianët besojnë se kampi i parë në Goli Otok u krijua nga Perandoria Austro-Hungareze gjatë Luftës së Parë Botërore. Të burgosurit e tij, thuhet se ishin robër lufte rusë. Shkrimtari kroat Ante Zemar, i cili ishte në Goli Otok nga 1949 deri në vitin 1953, ka shkruar se të burgosurit kishin gjetur një uniformë ushtarake ruse gjatë ndërtimit të kompleksit të burgjeve. Sidoqoftë, pasi që nuk janë bërë gërmime arkeologjike, historia e viktimave të para të ishullit mbetet si një legjendë.

Pjesa qendrore e burgut në Goli Otok.

Nga viti 1956 deri në 1980, kompleksi u përdor zyrtarisht si një kamp ndalimi për “kundërshtarët e komunizmit”. Pas vdekjes së presidentit jugosllav, Josip Broz Tito, më 1980, kampi u shndërrua në një qendër për të mitur, dhe u mbyll në të njëjtin vit, pasi organizatat ndërkombëtare për të drejtat e njeriut akuzuan Jugosllavinë për trajtim çnjerëzor të të burgosurve.

Rojet e fundit nga burgu i Goli Otokut u larguan më 1988, pasi u bë mbyllja përfundimtare e tij.

Aty kanë mbetur vetëm disa që kullosin në atë hapësirë dhe lepuj që përdoren për gjueti nga banorët e ishujve përreth. Për shkak të mungesës së ujit mbjellja e pemëve për shumë vite ishte e pasuksesshme. Aty gjendet disa pemë që janë tharë, dhe të cilat janë një lloj monumenti për torturat ndaj të burgosurve politikë. Një nga torturat ishte urdhri për të mbjellë një pemë, pastaj duke i bërë hije me trupin e vet të burgosurit, në mënyrë që pema të mbrohet nga dielli. Për secilën pemë janë siguruar 0.5 deri 0.7 litra ujë, përderisa për të burgosurit sigurohej një gotë ujë në ditë ose 0.2 litra. Në Goli Otok nuk ekzistojnë burime të ujit të pijshëm.

Pamje nga pjesa e brendshme e burgut të Goli Otok-ut.

Si janë grindur Joseph Visarionoviq dhe Josip Broz Tito?

Byroja e Informimit Komunist (Informbyroja) u krijua në 27 shtator 1947 në Poloni, me seli në Beograd.

Konflikti midis Partisë Komuniste të Jugosllavisë (KPJ) dhe Bashkimi i Republikave Socialiste Sovjetike (BRSS), bëri që Jugosllavia të dëbohej nga Informbyroja.

Në mars të vitit 1948, udhëheqësi i BRSS-së, Joseph Stalin u dërgoi një letër udhëheqësve jugosllavë duke kritikuar Partinë Komuniste të Jugosllavisë. Udhëheqja jugosllave vendosi që Tito (udhëheqësi jugosllav Josip Broz Tito) të mos merrte pjesë në takimin e Informbyrosë në Bukuresht të planifikuar për në qershor të vitit 1948. Udhëheqësi komunist polak Vladislav Gomulka dhe shefi i Partisë Komuniste Bullgare, Georgi Dimitrov gjithashtu refuzuan të marrin pjesë në takim.

Pas seancës, pjesëmarrësit miratuan një rezolutë e njohur si Rezoluta e Informbyrosë, duke thënë se Partia Komuniste e Jugosllavisë ndjek një politikë armiqësore ndaj Bashkimit Sovjetik, se partia drejtohet nga spiunë dhe mercenarë të huaj, të cilët nuk dëgjojnë këshillat e partive të tjera komuniste.

Një pjesë e historianëve pretendojnë se në vjeshtën e vitit 1952, Stalini planifikoi një sulm ndaj Jugosllavisë, të koduar si “Operacioni Jugosllavi”. Në kufirin me Bullgarinë, forcat u vendosën nën komandën e Georgy Zhukov. Në nëntor 1952, trupat e tankeve të Ushtrisë së Kuqe marshuan drejt kufirit jugosllav, por pas një kohe u kthyen në kazermë. Sipas Arkivit Jugosllav në Beograd, 7.877 incidente kufitare ndodhën gjatë konfliktit midis Titos dhe Stalinit, duke vrarë 17 roje kufitare jugosllave.

Pas vdekjes së Stalinit, hapi i parë drejt pajtimit jugosllav-sovjetik u bë nga Nikita Hrushovi, i cili arriti në Beograd në maj 1955. Marrëdhëniet midis vendeve u përmirësuar. Trajtimi i të burgosurve në Goli Otok u lehtësuan menjëherë në vitin pasues.

Një nga shtretërit e pakët të mbetur të burgut që është në shkatërrim e sipër.

Jeta në Goli Otok

Në ishull të burgosurit u torturuan. Shumë dëshmitarë flisnin për torturën e quajtur “lepuri i ngrohtë”. Menjëherë pas mbërritjes në ishull, të burgosurit e rinj duhej të kalonin nëpër radhët ku ata rriheshin nga të burgosurit e vjetër.

“Gjyshi im, Vuk Trnavski, një gazetar nga Beogradi, mbërriti në Goli Otok në vitin 1951″, thotë për Radion Evropa e Lirë, Milosh Trnavski.

Grupi i tij kaloi përmes torturave të një “lepuri të nxehtë” në çifte: të burgosurit ishin të lidhur me zinxhirë nga këmbët, për njëri-tjetrin. I burgosuri që shkoi me gjyshin e tij u rrah për vdekje dhe gjyshi i tij duhej ta tërhiqte në kamp .

Familja Trnavski gjithashtu kaloi nëpër vuajtje.

“Partia Komuniste mori banesën tonë dhe transferoi familjen e një anëtari të partisë. Për fat të mirë, ai ishte një njeri i mirë dhe lejoi nënën dhe gjyshen time të qëndrojnë në njërën nga dhomat. Ato nuk kishin ku të shkonin”, thotë Trnavski.

Ndëshkimi i Vuk Trnavskit vazhdoi pas lirimit të tij.

“Kur ai u përpoq të gjente një punë përsëri, ata e pyetën atë për punën e mëparshme dhe gjyshi im u përgjigj se ai ishte një gazetar. Në Partinë Komuniste vendosën që puna e tij do të ishte të ngarkonte vagonë të gazetave të shtypura në Beograd dhe të cilat më pas shpërndaheshin në të gjithë vendin. Por, gjyshi im më në fund pati fat. Ai e njohu një anëtar të lartë të Partisë dhe i tha në mbledhje se gazeta ‘Politika’, ku gjyshi i tij punonte para burgosjes, po bëhet gjithnjë e më e keqe, në kohën kur gazetarët e vërtetë duhet të bartnin gazetat nëpër hekurudhë. Kështu ata e kthyen gjyshin në punën e tij të mëparshme”, thotë Trnavski.

Të burgosurit më së shpeshti dënoheshin jashtë gjykatës, dhe vështirë se kishte ndonjë dokument zyrtar nga ajo periudhë për qasjen e publikut.

Sidoqoftë, nga tregimet e dëshmitarëve që u shfaqën në media në vitet 1970, e dimë se për të ndjekur penalisht, ishte mjaft e mjaftueshme për të bërë një pyetje të vështirë.

Jelena Mërgja një fotografe në Beograd, prindërit e së cilës ishin të burgosur në Goli Otok, i tha Radio Evropës së Lirë se prindërit e saj përfunduan në kamp gjatë viteve të studimeve.

Stojadin Mërxha dhe Radmila Stojanoviq

“Nëna ime, Radmila Stojanoviq po studionte në vitin e dytë në Fakultetin e Bujqësisë më 1949. Dikush i tha të shkruante në makinë shkrimi. Ajo u pajtua të shkruajë dhe më pas u arrestua, megjithëse nuk e mori kurrë këtë dokument”, thotë Mërxha.

Ajo shton se nëna e saj e mori nofkën “pulëbardha”, për shkak të ngjashmërisë me një aktore të një filmi rus të vitit 1915.

“Kjo ishte e mjaftueshme për t’u shpallur përkrahëse e BRSS-së dhe ajo u dërgua në kamp të përqendrimit. Babai im, Stojadin Mërxha filloi ta kërkonte atë. Ai shkoi në vendlindjen e nënës , jo larg Beogradit dhe e pyeti nëse dikush e kishte parë atë. Ai u arrestuan dhe u dërgua gjithashtu në ishullin Goli Otok. Nëna ishte aty për katër vjet, ndërsa babai për një vit e gjysmë. Pasi u liruan në vitin 1953, ata u takuan përsëri, dhe unë u linda në 1956”, thotë më tutje Mërxha.

Ajo thotë se prindërit rrallë flisnin për atë që kishin përjetuar.

“Nuk flisnim, por të gjithë e dinin se ata ishin në Goli Otok. Ne kurrë nuk shkuam në det. Ata thanë se kishin pasur det të mjaftueshëm në jetën e tyre”, tregon Mërxha.

Kur babai i saj ishte i moshuar, ai filloi të flasë për tortura pasi gruaja e tij vdiq.

“Jeta në kamp ishte e rregulluar në atë mënyrë që të burgosurit të detyroheshin të torturonin njëri-tjetrin. Përndryshe, ata do të ndëshkoheshin dhe rriheshin më keq. Unë mendoj se ish të burgosurit heshtën, jo vetëm nga frika, por edhe për shkak të turpit. Ata nuk donin të flisnin se si torturonin njerëzit e tjerë”, thotë Mërxha.

Në ishull u takuam me Joshko Pinjatela, një mjek nga Zadari i cili kaloi katër muaj në burg nga 1957 deri më 1958. Ai ishte 18 vjeç në atë kohë. Këtë verë, Pinjatela erdhi në ishull për herë të parë që nga lirimi i tij.

“Gjithçka ka ndryshuar aq shumë sa që vështirë se mund t’i identifikoj ndërtesat. Kazermat ku kemi fjetur janë zhdukur. Secila strehonte 150-200 persona”, thotë ai.

Joshko Pinjatela, ish i burgosur.

Pinjatela shprehet se në kamp kishte një “vetëqeverisje të të burgosurve”.

“Mund të duket më mirë, por në të vërtetë ishte shumë keq sepse të moshuarit përpiqeshin të qëndrojnë në pushtet”, tha ish i burgosuri.

Pinjatela u dërgua në burg për mosrespektimin e identitetit jugosllav dhe promovimin e simboleve kroate.

“Në atë kohë, i ashtuquajturi aktivizmi im nuk ishte aq politik: Unë as nuk dija asgjë për politikën. Ishte thjesht dashuri për vendin, por për shkak të kësaj unë u dënova. Në Zadar ne dikur për të vizatuar në mure përdornim parulla si ‘Rroftë Kroacia dhe gjuha kroate!’. Unë nuk e pranova serbo-kroatishten. Për mua ishte një gjuhë artificiale. Atëherë më nxorën nga shkolla. Pranova një konfirmim se më ndalohej të regjistrohesha në ndonjë institucion arsimor në Jugosllavi. Në mënyrë që të rifitoja të drejtën time në arsim, unë duhej të provoja se kisha ndryshuar mendim dhe sjellje”, thotë ai.

Pamje nga punëtoria që gjendej brenda burgut të Goli Otok-ut.

Pinjatela mbërriti në Goli Otok në mes të nëntorit.

“Tashmë ishte e ftohtë. Ne menjëherë u dërguam në një dush me akull. Rrobat i lamë jashtë banjës dhe kur dolëm jashtë, rrobat e burgut po na prisnin në dysheme. Unë ndeza cigaren time të parë në ishull. Pinin duhan që të ngroheshim. Edhe sot e kësaj ditë unë pi duhan”, thotë ai.

“Goli Otok-u im në vitin 1957 nuk ishte aq i tmerrshëm sa u portretizua në dokumentarë për periudhën 1949-1956. Marrëdhëniet midis Jugosllavisë dhe BRSS-së u përmirësuan edhe para burgosjes sime. Pasi Hrushovi vizitoi Beogradin më 1955, trajtimi i të burgosurve kishte ndryshuar. Por, kishte ende jehonë të atyre ndëshkimeve të urryera. Mbaj mend që kam bartur gurë me një karrocë me dorëza nga teli, nëse i vendosnit poshtë, teli do të tërhiqej dhe do të preheshe deri në gjak. Përveç kësaj, ne ishim të detyruar të pastronim shkallët. 170 hapat nga lartë- poshtë, pa i përkulur gjunjët. Kjo ishte shumë e vështirë. Kur kemi punuar ngadalë ose keq, sigurisht që ata na rrihnin”, thotë ish i burgosuri.

Vetëm delet që barinjtë nga ishullit Rab i sjellin këtu për t’i kullotur dhe disa lepuj janë banorët e ishullit të Goli Otok-ut.

Burgu i Goli Otok-ut po shembet tash e disa dekada. Megjithëse në vitin 2005 Parlamenti kroat mbështeti iniciativën për ta shpallur kampin një zonë përkujtimore, kjo ide nuk u realizua. Sot jeni i lirë të hyni në çdo ndërtesë – punëtori, kazermë dhe ndërtesa administrative.

Sidoqoftë, këto dhoma janë të pasigurta: çatitë dhe dyshemetë janë prishur. Nuk ka asnjë dritare të pa dëmtuar, mbetjet e qelqit janë në tokë.

“Gjatë regjimit komunist, familja ime nuk e harroi fenë e tyre. Ne kemi besuar në fshehtësi besimin katolik. Unë i kam falur sepse kështu i takon një të krishteri”, thotë Pinjatela.

Përgatiti: Kestrin Kumnova

GENCI NIMANBEGU, NËNKRYETAR I KUVENDIT NË MALIN E ZI, NDEROHET ME ÇMIMIN E MADH “DARDANIA” – Nga Ramiz LUSHAJ

Pas “Takimit të Tiranës” (4 mars 2019) e ”Takimit të Gjakovës” (26 prill 2019), “Gazeta e Alpeve” organizoi edhe “Takimin në Plavë-Guci”, te Bar-restorant “Krojet” në Vuthaj, më 1 gusht 2019, ku merrnin pjesë gazetarë e publicistë, studiues, poetë e shkrimtarë, veprimtarë atdhetarë, politik e kulturor, personalitete të fushave të ndryshme shqiptare nga  Mali i Zi, Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Sanxhaku Shqiptar, nga diasporat shqiptare në Amerikë, Europë, etj.

Nderonin me mirëseardhjen e tyre ambasador Flamur Gashi–këshilltar për Rajonin e Diasporën i Presidentit të Shqipërisë; dr. Islam Lauka–ish ambasador i Shqipërisë në Kosovë, pedagog, analist, drejtor i Institutit Shqiptar të Studimeve Politike; Nikollë Camaj në Tuz–kryetar i LDSH, veprimtar politik, arsimor e kulturor i shqiptarëve në Malin e Zi; Ramiz Lushaj– kryeredaktor i “Gazeta e Alpeve” dhe drejtor ekzekutiv i Qëndres Shqiptare të Studimeve Amerikane e Britanike (ACABS) në Tiranë; Azgan Haklaj–Mjeshtër i Madh–President i Unionit Artistik të Kombit Shqiptar; Ali Daci–themelues e drejtues i Manifestimit Tradicional Letrar “Ora e Maleve” në Rrozhajë dhe zv/kryeredaktor i “Gazeta e Alpeve” për Sanxhakun; Zek Nokshiqi– zv/president i Qëndres Kulturore Shqiptaro-Amerikane në Teksas; Ismet Azizi-kryetar i Shoqatës “Kosova për Sanxhakun”; Skënder Thaçi–koordinatori kryesor i Shoqatës Bamirëse “Albania-Austria Partnerschaft”; Adem Lushaj– drejtor i Shoqatës të Intelektualëve të Pavarur në Deçan;  aktori e regjisori Gjon Nikolla – Mjeshtër i Madh, etj.

Fjalën Përshendetëse e mbajti Hasan Selimi, antar i Bordit Drejtues të “Gazeta e Alpeve”, publicist, poet, shkrimtar, studiues, teolog, “Ambasador i Paqes”, anëtar i akademive -ASHSHA të Neë Yorkut dhe AMSH në Tiranë.

Në këtë “Takim i Plavë-Gucisë” u ndanë dhe mirënjohje të ndryshme.

Me Çmimin e Madh “DARDANIA” u vlerësua z. Genci NIMANBEGU- Nënkryetar i Kuvendit të Malit të Zi, me këtë motivacion: “Për angazhimet e arritjet me veprimtari të vazhdueshme e të shumanshme në pasqyrimin e ngritjen e çështjeve e problematikave shqiptare deri në institucionet më të larta shtetërore në Malin e Zi dhe ndihmesat për zgjidhjen e tyre; për kontributete mediatike me artikuj, intervista, komente, etj. për historinë, politikën, kulturën, aktualitete e ardhmëritë shqiptare në Malin e Zi si në Botimet Tropoja dhe gazeta, revista e televizione shqiptare e të huaja”.

Gazeta e Alpeve” me Cmimin e Madh “Dardania” ka nderuar dhe ambasador dr. Islam Lauka, diplomat karriere, analist, pedagog, antar Bordi i Gazetës (në Takimin e Gjakovës); z. Skënder Përpepaj nga Tropoja– drejtor i kësaj gazete, veprimtar atdhetar e kulturor, biznesmen humanist në Londër, sipërmarrës i nismave të veçanta e të rëndësishme (në Takimin e Tiranës).

Çmimi i Madh “Dardania” iu dorëzua nga ambasadori Flamur Gashi– Këshilltar për Rajonin e Diasporën i Presidentit të Republikës së Shqipërisë.

Genci Nimanbegu u lind në vitin 1971 në qytetin e Ulqinit, ku kreu arsimimin deri në shkollën e mesme dhe studimet universitare për ekonomi në Dubrovnik të Kroacisë e në Podgoricë, kryeqytetin e Malit të Zi. Gjatë gjysmës së dytë të vitit 1997 punoi si bashkëpunëtor i CEO i ndërmarrjes “Primus elektroniks” në Ulqin. Gjatë luftës në Kosovë e themeloi dhe drejtoi një organizatë humanitare “Drita”, e formuar në Ulqin me qëllimin për të siguruar kujdes dhe ndihmë për refugjatët nga Kosova. Ai ka punuar në Programin Botëror të Ushqimit të Kombeve të Bashkuara (KB/ËFP) nga qershori 1999 deri në mbylljen e misionit në Mal të Zi në Mars 2004. Në Prill 2004, ai mori rolin e Drejtorit të Përgjithshëm të Shoqatës së Biznesit Ulqin (UBA). Numri i anëtarëve të kësaj shoqate u rrit nga 60 vetë më 2004, në 280 vetë në vitet e fundit. Më 2005, me një grup intelektualësh dhe atdhetarë shqiptarë nga Ulqini, ai mori pjesë në krijimin e Partisë Shqiptare “Forca e Re Demokratike”, u zgjodh nënkryetar i saj. Në Zgjedhjet Parlamentare të vitit 2009 u zgjodh nënkryetar i Parlamentit të Malit të Zi, dhe u rizgjodh edhe në paselektoriadat 2012 e 2016. Ai aktualisht është Nënkryetar i Parlamentit të Malit të Zi. I vetmi deputet shqiptar, nga partitë shqiptare në Malin e Zi. Ai është anëtar i Komisionit për Turizëm, Bujqësi, Ekologji dhe Planifikim Hapësinor dhe i Komisionit për Ekonomi, Financa dhe Buxhet; anëtar i Delegacionit të Përhershëm të Parlamentit të Malit të Zi në Asamblenë Parlamentare të NATO-s që nga Dhjetori 2016.Në vitin 2013 u zgjodh President i Këshillit Kombëtar të Shqiptarëve në Mal të Zi, detyrë të cilën e kreu  deri në qershor 2018. Ky institucion kushtetues i Shqiptarëve në Malin e Zi u ngrit më 23 qershor 2008 mbi të drejtën që jep Kushtetuta në Malin e Zi për pakicat në këtë shtet fqinjë me Shqipërinë. Genci Nimanbegu, përveç gjuhës amtare – Shqipe  ka njohuri aktive të gjuhës së malazezëve (serbisht, kroatisht, boshnjakë), anglisht, italisht, frëngjishtes. Ai është i martuar me një piktoren akademike Vahida Nimanbegu. me të cilin kanë dy fëmijë, Lisa dhe Joni.

Në “Takimin e Plavë-Gucisë” te “Krojet” në Vuthaj, folën e sollën përshendetjet e tyre edhe atdhetari e veprimtari kulturor Besnik Paci i Derës e Trungut familjar të Gjergj Fishtës së Madh, i nderuar me Çmimin “Agim Ramadani”; Binak Ulaj i Vuthaje-veprimtari atdhetar, ish i burgosur politik i rregjimit jugosllav, gazetari i njohur në Prishtinë e Kosovë;  veprimtari atdhetar e kulturor, publicisti Hilmi Gashi, veteran i Luftës së fundit të Kosovës; historiani Paulin Z. Zefi–drejtues i Sektorit të Trashëgimisë Kulturore (Muzeu & Memoriali i Skënderbeut) në Bashkinë e Lezhës; veprimtari atdhetar, kulturor e humanitar Esad Gjonbalaj-ish president i FPG në Amerikë e drejtues i Portalit “Plava e Guçia Sot”, doktori i shkencave psikologjike e pedagogu universitar Jashar Demiri, etj.

Në “Takimin e Plavë-Gucisë” përshendeti me këngë për Gazeten e Alpeve Shqiptare, Plavë-Gucinë, Malësinë e Madhe e Mirditën edhe rapsodi i njohur Gjon Frroku nga Lezha, Keida Selimi recitoi poezinë “Të lutem, qesh pak!” të gjyshit të saj poet, Hasan Selimi, etj.

“Gazeta e Alpeve” është pjesë e “Botimet Tropoja” dhe e Portalit Kombëtar Limit.al, është gazetë rajonale ndërballkanike në hapësirat alpine në Shqipëri-Kosovë-Mali i Zi-Sanxhak, me tematika e shtrirje etno-historike-gjeografike përgjatë brigjeve të Valbonës, Drinit, Moraçës, Limit e Ibrit.

“Gazeta e Alpeve” do të organizojë një Takim tjetër në Tiranë, më 12 shtator 2019, në 1-vjetorin e themelimit të saj, të botimit të numrit të parë të saj.

HILMI GASHI I DRENICËS NË GJERMANI NDEROHET ME ÇMIMIN E LARTË “AHMET KRASNIQI” – Nga Rali LURA

Pas “Takimit të Tiranës” (4 mars 2019) e ”Takimit të Gjakovës” (26 prill 2019), “Gazeta e Alpeve” organizoi edhe “Takimin në Plavë-Guci”, te Bar-restorant “Krojet” në Vuthaj, më 1 gusht 2019, ku merrnin pjesë gazetarë e publicistë, studiues, poetë e shkrimtarë, veprimtarë atdhetarë, politik e kulturor, personalitete të fushave të ndryshme shqiptare nga  Mali i Zi, Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Sanxhaku Shqiptar, nga diasporat shqiptare në Amerikë, Europë, etj.

Nderonin me mirëseardhjen e tyre dhe z. Genci Nimanbegu në Ulqin e Podgoricë–Nënkryetar i Kuvendit të Malit të Zi; ambasador Flamur Gashi–këshilltar për Rajonin e Diasporën i Presidentit të Shqipërisë; dr. Islam Lauka–ish ambasador i Shqipërisë në Kosovë, pedagog, analist, drejtor i Institutit Shqiptar të Studimeve Politike; Nikollë Camaj në Tuz–kryetar i LDSH, veprimtar politik, arsimor e kulturor i shqiptarëve në Malin e Zi; Ramiz Lushaj– kryeredaktor i “Gazeta e Alpeve” dhe drejtor ekzekutiv i Qëndres Shqiptare të Studimeve Amerikane e Britanike në Tiranë; Azgan Haklaj–Mjeshtër i Madh–president i Unionit Artistik të Kombit Shqiptar; Ali Daci–themelues e drejtues i Manifestimit Tradicional Letrar “Ora e Maleve” në Rrozhajë dhe zv/kryeredaktor i “Gazeta e Alpeve” për Sanxhakun; Zek Nokshiqi– zv/president i Qëndres Kulturore Shqiptaro-Amerikane në Teksas; Ismet Azizi-kryetar i Shoqatës “Kosova për Sanxhakun”; Skënder Thaçi–koordinatori kryesor i Shoqatës Bamirëse “Albania-Austria Partnerschaft”; Adem Lushaj– drejtor i Shoqatës të Intelektualëve të Pavarur në Deçan;  aktori e regjisori Gjon Nikolla – Mjeshtër i Madh, etj.

Fjalën Përshendetëse e mbajti Hasan Selimi, antar i Bordit Drejtues të “Gazeta e Alpeve”, publicist, poet, shkrimtar, studiues, teolog, “Ambasador i Paqes”, anëtar i akademive -ASHSHA të New Yorkut dhe AMSH në Tiranë.

Në këtë “Takim i Plavë-Gucisë” u ndanë disa mirënjohje të ndryshme.

Me Çmimin e lartë “Ahmet Krasniqi” u nderua veprimtari atdhetar e kulturor, Veterani i Luftës së Kosovës, koordinatori i Gazetës së Alpeve në Gjermani e Drenicë, publicisti HILMI GASHI, mik, bashkëluftëtar e bashkëpunëtor i afërt i kolonel Ahmet Krasniqit – Hero i Kombit.

Çmimin e lartë “Ahmet Krasniqi” zotit Hilmi Gashit të Drenicës, i ardhur nga Gjermania, ia dorëzoi dr. Naim Dedushaj në Prishtinë- ideator, bashkëthemelues e koordinatori kryesor i Rrjetit të Bizneseve Shqiptare në Botë.

Kolonel Ahmet Krasniqi – Hero i Kosovës e Kombit, ka qënë ministër i Mbrojtjes i Kosovës e Komandant i FARK-ut, pjesmarrës ballor e ushtarak prijatar në Luftërat e Kroacisë e të Kosovës kundër rregjimit jugosllav të Millosheviçit, është autor i dhjetra punimeve studimore e publicistike të botuara në shtypin shkencor, gazeta e revista në gjuhën shqipe e të huaja, me kontribut në fushën e mediave.

Në fjalën e tij shkrimore atdhetari, veprimtari e publicisti i mirënjohur, Hilmi Gashi, tha, ndër të tjera,  për të pranishmit e mediat: “Më lejoni t’ju sjell përshëndetje të përzemërta nga Diaspora Shqiptare, nga Gjermania mike, nga Diaspora e jonë Shqiptare, e cila vetëm figurativisht është një pjesë e ndarë nga trojet shqiptare, ndërsa shpirtërisht jemi gjithmonë pranë Flamurit Kombëtar Shqiptar dhe Kombit tonë Shqiptar.

Përshëndetje të veçanta nikoqirit të këtij evenimenti të rëndësishëm e mjaft domethënës, me vlera kombëtare, organizuar në krahinën historike, kulturore e turistike të Plavë-Gucisë, pasi ky takim është shumë i veçantë për mua personalisht se më kthen pas 37 viteve në këtë vend të bekuar nga Zoti e të nderuar nga njerëzit e saj në histori e ardhmëri.Ishte viti 1982, kur për herë të parë e vizitova Plavën dhe Gucinë. Gjatë asaj kohe ishte në ndërtim hoteli buzë liqenit të Plavës, emrin e të cilit e kishte gjatë asaj kohe, aty afër një pike të vogël karburanti dhe pak metra larg një shtëpie të vjetër kulture. Në oborrin e objektit, asokohe në ndërtim, ishte një vinç i lartë, në të cilin nuk vonoi shumë dhe u ngrit Flamuri ynë Kombëtar me Shqiponjën Dykrenare dhe filloi të valvitej aq bukur sa që  them se e zbukuroi edhe gjithë Plavën. Gjatë asaj periudhe kohore, nëse s’kam harruar, ishte komandant i Policisë në Plavë një shqiptar, tamam malësor i gjatë, por dhe trim e i ngritur kombëtarisht, me emrin Sherif e që me ndihmën e tij i kaluan problemet që u paraqitën gjatë asaj kohe. Nëse ai është akoma në këtë botë unë, nga këtu, i përcjell përshëndetjet e mia të përzemërta dhe e falenderoj për burrërinë e trimërinë që ka treguar gjatë asaj kohe.

Dhe në përfundim, më lejoni t’i falënderoj Botimet Tropoja dhe Gazetën e Alpeve Shqiptare që më ndau këtë Mirënjohje të lartë, këtë çmim kaq të madh e të nderuar, Çmimin “Ahmet Krasniqi”, të kolonelit të luftës e të paqes, të komandantit e ministrit tim të Mbrojtjes në Kohën e Luftës së fundit të Kosovës, që më frymëzoi me shembullin e tij në punën e kontributet e mia për lirinë, pavarësinë e shtetësinë e Kosovës e Çështjen Kombëtare Shqiptare, që e pata dhe një mik të mirë e të afërt në ditët e vështira të Luftës së Kosovës, ndaj ky Çmim i lartë më nderon dhe në ditët e paqes, në jetën time. Të përjetshëm kujtimi e vepra e kolonelit Ahmet Krasniqi, ish-ministër i Mbrojtjes së Kosovës, Hero i Kombit.

Të nderuar malësore dhe malësorë të Plavë-Gucisë e të trevave të tjera shqiptare në Malin e Zi, ju falenderoj për durimin dhe pritjen tuaj! Rrespekt të përjetshëm për të gjithë ata që kontribuojnë për Çështjen Kombëtare Shqiptare! – e mbylli fjalën e tij përshendetëse.

Në “Takimin e Plavë-Gucisë” te “Krojet” në Vuthaj, folën e sollën përshendetjet e tyre edhe atdhetari e veprimtari kulturor Besnik Paci i Derës e Trungut familjar të Gjergj Fishtës së Madh, i nderuar me Çmimin “Agim Ramadani”; Binak Ulaj i Vuthaje- veprimtari atdhetar, ish i burgosur politik i rregjimit jugosllav, gazetari i njohur në Prishtinë e Kosovë; historiani Paulin Z. Zefi–drejtues i Sektorit të Trashëgimisë Kulturore (Muzeu & Memoriali i Skënderbeut) në Bashkinë e Lezhës; veprimtari atdhetar, kulturor e humanitar Esad Gjonbalaj-ish president i FPG në Amerikë e drejtues i Portalit “Plava e Gucia Sot”; doktori i shkencave psikologjike e pedagogu universitar Jashar Demiri; etj.

Në “Takimin e Plavë-Gucisë” përshendeti me këngë për Gazeten e Alpeve Shqiptare, Plavë-Gucinë, Malësinë e Madhe e Mirditën edhe rapsodi i njohur Gjon Frroku nga Lezha, Keida Selimi recitoi një poezi të gjyshit të saj, Hasan Selimi, etj.

“Gazeta e Alpeve” është pjesë e “Botimet Tropoja” dhe e Portalit Kombëtar Limit. Al, është gazetë rajonale ndërballkanike në hapësirat alpine në Shqipëri-Kosovë-Mali i Zi-Sanxhak, me tematika e shtrirje etno-historike-gjeografike përgjatë brigjeve të Valbonës, Drinit, Moraçës, Limit e Ibrit.

“Gazeta e Alpeve” do të organizojë një Takim tjetër në Tiranë, më 12 shtator 2019, në 1-vjetorin e themelimit të saj, të botimit të numrit të parë të saj.

RALI  LURA

Plavë-Guci, 4 gusht 2019

(Reportazh me foto) Gdhiu dita e parë e Gushtit, Teatri Kombëtar mbrohet nga aktorët dhe qytetarët

Gdhiu edhe dita e parë e gushtit. Bisedat janë të gjallëruara e të qeshura. Teatri Kombëtar mbrohet nga Artistët dhe qytetarët e përgjegjshëm. Ata janë aty gjithmonë në mbrojtje të Shqipërisë, sepse Teatri Kombëtar dhe sipërfaqaja ku shtrihet ai është tokë shqiptare, pronë e gjithë shqiptarëve!

Mbrojtja e Teatrit Kombëtar kauzë e vërtetë!

Të gjithë ne të jemi me Aktorët dhe qytetarët që mbrojnë Teatrin Kombëtar, seicili prej nesh, duhet të jetë ata me shpirt dhe fizikisht kur mund!

Shtypi i lirë është në mbrojtje të Teatrit Kombëtar. /Fotot nga Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit

 

 

Shkupi, qyteti ku gërshetohen stilet e ndryshme arkitekturore

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet, shkruan Anadolu Agency (AA).

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet. Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit. Shkupi gjithashtu ka një ndërtesë të stilit neo-andaluziane gjë që në gjeografinë e afërt mund të vërehet rrallë. ( Furkan Abdula – Anadolu Agency )

Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit.

Shkupi gjithashtu ka një ndërtesë të stilit neo-andaluziane gjë që në gjeografinë e afërt mund të vërehet rrallë.

Gjithashtu vlen të përmendet se Shkupi, përveç tërmetit të vitit 1963, përjetoi edhe një katastrofë, kur më 26 tetor të vitit 1689, komandanti austriak, gjenerali Enea Silvio Piccolomini, dëshironte të marrë nën kontroll tokat që në atë kohë ishin nën sundimin osman. Ai i vuri flakën qytetit, ndërsa zjarri i cili zgjati dy ditë e shkatërroi gati gjithë qytetin.

Pas këtij zjarri, vetëm disa objekte të gurit kishin mbijetuar ndërsa edhe popullata e qytetit ishte zvogëluar në mënyrë drastike, duke e humbur rëndësinë e qendrës tregtare rajonale.

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet. Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit. ( Furkan Abdula – Anadolu Agency )

Veprat e kohërave të vjetra

Shkupi për arsye se është në një ndër pikat kyçe të Gadishullit Ballkanik ka qenë atdheu i shumë popujve.

Historianët thonë se qyteti është ndërtuar në kohën e dardanëve me emrin “Scupi”, ku më pas Perandoria Romake ka rindërtuar mbi rrënojat e këtij qyteti.

Rrënojat e këtij qytetit të vjetër pjesërisht kanë arritur deri në ditët e sotme. Në qytetin antik “Scupi” mund të vërehen mure teatri, bazilikës, hamamit dhe ndërtesave tjera.

Një vepër tjetër që dëshmon historinë e qytetit është Akuadukti i Shkupit. Edhe pse mendohet se është ndërtuar në shekullin e 6-të, nga romakët ose bizantët, disa burime thonë se ky monument historik është ndërtuar në periudhën osmane.

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet. Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit. Shkupi gjithashtu ka një ndërtesë të stilit neo-andaluziane gjë që në gjeografinë e afërt mund të vërehet rrallë. Një vepër tjetër që dëshmon historinë e qytetit është Akuadukti i Shkupit (foto). ( Furkan Abdula – Anadolu Agency )

Akuadukti, në kohën osmane ka qenë e njohur si Akuadukti i Mustafa Pashës, ndërsa në atë kohë dihet se ka bartur ujë në Çarshinë e Shkupit dhe Xhaminë Mustafa Pasha.

Nga gjithsej afro 200 gjysëm rrethore deri më sot kanë mbetur vetëm 50. Gjithashtu edhe Kalaja e Shkupit është ndër veprat e kohërave të lashta.

Çarshia e Vjetër e Shkupit dhe Veprat Osmane

“Qendra tregtare” e kohërave të vjetra e cila gjithashtu njihet si Çarshia e Vjetër Turke me dyqane të vogla, punëtori, xhami, restorante tradicionale, hane dhe hamame, u ofron vizitorëve mundësinë për të ndier frymën e qytetit.

Rrugët e Çarshisë janë dëshmitarë të historisë, ndërsa është adresa më e vizituar qoftë e qytetarëve apo turistëve. Çarshia në çdo cep të saj mban një histori të fshehtë.

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet. Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit. Shkupi gjithashtu ka një ndërtesë të stilit neo-andaluziane gjë që në gjeografinë e afërt mund të vërehet rrallë. “Qendra tregtare” e kohërave të vjetra e cila gjithashtu njihet si Çarshia e Vjetër Turke (foto) me dyqane të vogla, punëtori, xhami, restorante tradicionale, hane dhe hamame, u ofron vizitorëve mundësinë për të ndier frymën e qytetit. ( Furkan Abdula – Anadolu Agency )

Në veprën “Udhëtimet” të kronikanit osman Evlija Çelebi dhe punimet e disa historianëve, në Shkup ka pasur 125 xhami, ndërsa shumë pak prej tyre kanë mbetur deri në ditët e sotme.

Shembujt e rrallë që kanë arritur deri në ditët e sotme janë xhamia e Mustafa Pashës, xhamia e Murat Pashës, xhamia e Sulltan Muratit, xhamia Allaxha, Kurshumli An, Kapan An, Suli An, Çifte Hamam, Hamami i Davut Pashës dhe të tjerë.

Një shembull tjetër i rrallë i periudhës osmane tregohet edhe Sahat Kulla e Shkupit. Kulla e ndërtuar në shekullin e 16-të ndodhet në një kodër në kryeqytetin e vendit, pranë xhamisë së Sulltan Muratit ndërsa me kupolën e saj që i ngjan arkitekturës mesjetare ruse është një ndër stilet e ndryshme të qytetit.

Kronikani francez Filip Difren në vitin 1573 ka vizituar Shkupin, ku në informacionin që ka shpërndarë në lidhje me këtë vizitë tregon se Sahat Kulla e Shkupit është e para në tokat osmane të asaj kohe dhe se ora dhe orëndreqësi i tij është sjellë nga qyteti Szeged i Hungarisë që atë kohë ka qenë nën kontrollin osman.

Në tërmetin e vitit 1963, edhe Sahat Kulla ka pësuar dëme, ndërsa ora e saj është hequr me arsye se do të riparohet, por më pas janë humbur. Sahat Kullës në vitin 2008 me kontribut të Turqisë sërish iu vendos ora e prodhuar në Zvicër.

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet. Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit. Shkupi gjithashtu ka një ndërtesë të stilit neo-andaluziane gjë që në gjeografinë e afërt mund të vërehet rrallë. Shembujt e rrallë që kanë arritur deri në ditët e sotme janë xhamia e Mustafa Pashës, xhamia e Murat Pashës, xhamia e Sulltan Muratit dhe Sahat Kulla e Shkupit (foto), xhamia Allaxha, Kurshumli An, Kapan An, Suli An, Çifte Hamam, Hamami i Davut Pashës dhe të tjerë. ( Furkan Abdula – Anadolu Agency )

Sot Sahat Kulla dhe kompleksi në të cilin ndodhet edhe xhamia e Sulltan Muratit rinovohet nga Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim (TIKA).

Ura e Gurit me shekuj bashkon dy anët të cilën lumi Vardar e ndan në dy pjesë qytetin. Është ndër veprat simbolike osmane në Shkup.

“Shtëpia arabe” dhe Arkitektura Andaluziane

Në Ballkan dihen dy ndërtesa me arkitekturë andaluziane ose neo-andaluziane. Njëra është “Shtëpia arabe” në Shkup dhe Biblioteka Vjeçnica në Sarajevë.

Sipas legjendës, ndërtesa është ndërtuar në vitet 1936-1938 nga një biznismen armen që merrej me tekstil me emrin Agop Dikixhijan për të dashurën e tij Agavni, e cila u projektua nga arkitekti Ivan Artemushkin. Me cilësitë e saj arkitekturore kjo ndërtesë tërheqë vëmendjen.

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet. Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit. Shkupi gjithashtu ka një ndërtesë të stilit neo-andaluziane gjë që në gjeografinë e afërt mund të vërehet rrallë. Në Ballkan dihen dy ndërtesa me arkitekturë andaluziane ose neo-andaluziane. Njëra prej tyre është “Shtëpia arabe” (foto) e cila gjendet në Shkup. ( Furkan Abdula – Anadolu Agency )

Shtëpia arabe sot nuk është në përdorim por në të kaluarën ka shërbyer edhe si hotel.

Tërmeti i vitit 1963 dhe Shkupi Futurist

Shkupi në fillim të shekullit të 20-të, në periudhën jugosllave filloi të marrë një pamje të re.

Ky stil i njohur edhe si arkitekturë konstruktiviste, kishte për qëllim që të bashkojë shkencën e arkitekturës dhe teknologjinë e zhvilluar të asaj kohe me ideologjinë komuniste.

Por, pas tërmetit të vitit 1963, Shkupi hyri në një proces të ri të ndërtimit.

Sot përkujtohet në ish-stacionin e trenit tërmeti i cili ndodhi në orën 05.17. Sot, kjo ndërtesë përdoret si Muze i Shkupit, ku ora përpara kësaj ndërtese ende qëndron në kohën kur ka ndodhur tërmeti.

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet. Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit. (sh-stacionin e trenit tërmeti i cili ndodhi në orën 05.17. Sot, kjo ndërtesë përdoret si Muze i Shkupit (foto), ku ora përpara kësaj ndërtese ende qëndron në kohën kur ka ndodhur tërmeti. ( Furkan Abdula – Anadolu Agency )

Pas tërmetit, qyteti i Shkupit është shndërruar në një qytet “të solidaritetit ndërkombëtar”, ku ishin dërguar ndihma nga shumë vende të botës. Sot shumë lagje, ndërtesa ose rrugë kanë marrë emrin e vendit ose liderëve që ka siguruar ndihma.

Përderisa qyteti mundohej që të shërojë plagët e tërmetit, një konkurs ndërkombëtar me mbështetjen e Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB) është organizuar për rindërtimin e qytetit. Konkursin e fiton arkitekti japonez Kenzo Tange, por edhe pse nuk realizohet plotësisht “master plani” i tij për Shkupin, arkitektët lokalë projektojnë një arkitekturë të harmonizuar mes arkitekturës brutaliste dhe futuriste.

Sot ndër to janë stacioni hekurudhor, Posta Qendrore, Universiteti Shtetëror dhe të tjera. Këto ndërtesa për arsye të pamjeve të tyre futuristike tërheqin vëmendje.

“Shkupi 2014” dhe statujat

Gjatë periudhës së qeverisë së kaluar të Maqedonisë së Veriut, Shkupi mori edhe stilin e fundit të arkitekturës, me anë të projektit “Shkupi 2014”.

Kryeqyteti i Maqedonisë së Veriut, Shkupi, vend i cili gjatë historisë ka qenë shtëpi e qytetërimeve të ndryshme, tërheq vëmendjen e vizitorëve me stilet arkitekturore të kohërave të ndryshme që janë të pranishme në këtë qytet. Qyteti brenda tij ka vendbanim antik dhe vend arkeologjik të mbetura edhe para kohës së Bizantit, ndërsa gjithashtu në qytet ndodhen edhe ndërtesa të periudhës osmane, jugosllave, të arkitekturës brutaliste të ndërtuar pas tërmetit të vitit 1963, i cili shkatërroi gati gjysmën e qytetit si dhe fasadat e stilit barok të ndërtuara në vitet e fundit. Gjatë periudhës së qeverisë së kaluar të Maqedonisë së Veriut, Shkupi mori edhe stilin e fundit të arkitekturës, me anë të projektit “Shkupi 2014”. Fasada e ndërtuar në stilin barok si dhe një numër i madh i statujave ndryshuan frymën e qytetit të lashtë. ( Furkan Abdula – Anadolu Agency )

Fasada e ndërtuar në stilin barok si dhe një numër i madh i statujave ndryshuan frymën e qytetit të lashtë.

Në kuadër të këtyre punimeve rindërtohet edhe një ndërtesë e ngjashme me Shtëpinë e Armatës, e cila ishte ndërtuar nga serbët pasi e kishin shkatërruar xhaminë Burmali të ndërtuar në vitin 1494 nga Karlizade Mehmet Bey.

Gjithashtu edhe Qendra Tregtare e Shkupit e ndërtuar në vitet 1970-ta, është në mesin e simboleve të qytetit, ndërtesë e cila shpëtoi nga fasada e stilit barok, pasi qytetarët refuzuan restaurimin e saj dhe Komuna Qendër organizoi një referendum.

Në Lurë, ku zemra dhe arsyeja peshojnë njësoj në kandarin e maleve… – Nga Gëzim LOKA

Udhëtimi drejt Lurës është gjithmonë suprizues, edhe kur mosha nis e zbret rrëpirave të tatpjetës dhe malli e kujtesa për atë vis përrallor, për rrugët luriane të rrënjëve e degëve, të trungut dhe të filizave të rinj, të atyre që kanë qëndruar të paepur në kullat e tyre dhe të tjerëve që kanë shtegtuar drejt viseve urbane dhe metropoleve, bëhet gjithmonë e më vezullues.

“Sinoret” ku hapërdahet kujtesa janë të pafundme, siç janë të pafundme ëndrrat e secilit lurian, grua a burrë qoftë, fëmijë apo i moshuar, që ta shohë Lurën të rilindur e të lulëzuar, një parajsë turistike, siç e ka falur Zoti dhe siç e meritojnë bijët dhe bijat e saj fisnike. Ky është edhe misioni i shoqatës “Lura jonë” dhe i gazetës “Lura”, për kremtimin e një vjetorit të themelimit të së cilave po shkojmë atje në vendin e origjinës, të kullave krenare e bukurive të harlisura, që presin të zgjohen nga dora përkujesëse e njeriut, e shtetit dhe shoqërisë.

Si gjithmonë, për shkak rrugës tmerrsisht të keqe, rrugëtimi i lurasve që jetojnë në Tiranë dhe rrethinat drejt kullave të tyre të origjinës është më shumë se një sfinks, një përpjekje përtej të zakonshmes, me rropatje të pafundme e troshitje që nuk kanë të sosur. Në këtë rrugëtim “sizifian”, të ndodh një soj përballjeje e skajshme me varfërinë e mungesat e gjithëfarëshme, me punët e lëna nëpër këmbë në atë vis mrekullor, ku banori i Alpeve për të jetuar i duhet të robëtohet 16 orë në ditë, i pastresuar dhe pa iu ankuar askujt.

Rrugës, pa vajtur në Milot, u bashkuam me dy turistë belgë, të cilët e njihnin Lurën në pëllëmbë të dorës, hotelet dhe  gjithçka, pasi kishte vite që ishin mysafyrtë të nderuar në gjirin e saj.

Më në fund, së bashku me tim bir Drinin, arritëm në Lurë dhe takimin e parë e bëmë tek lokali i Rruzhdi A. Hotit, ku qenë mbledhur dhjetra qindra lurianë dhe po na prisnin me mallë e dashuri. U shpërndamë gazetat, pimë kafenë të shoqëruar me ujin qelibar të atyre bjeshkëve magjike dhe u ndiem të rilindur. Fjalët ndiqnin njëra tjetrën e fjala shkonte te “plagët” e Lurës, tek pyjet e bërë rrafsh me tokën, tek varfëria e ulur këmbëkryq, që nuk iu lejon këtyre malësorëve të bëjnë një jetë të çliruar nga varfëria dhe stresi ekmomik, tek lënia pas dore në mënyrën më vrastare të një bukurie përrallore, që përbën një nga perlat më mbresëlënëse jo vetëm në Shqipëri, por dhe në Ballkan dhe gjithë kontinentin e vjetër.

Banori lurian i mbetur në këtë vis “të harruar”, i cili ka një pasuri përrallore resursesh dhe një diversitet të beftë speciesh e llojesh të ofruara nga mëma natyrë, jeton në zgrip të mbijetesës. Edhe pse është në mes të një natyre dehëse dhe mes një pasurie unike të vlerave natyrore, jeton në mjerim, i braktisur nga shteti dhe shoqëria, i vetërrethuar në koracën e një jete që kufizohet vetëm tek nevojat ekzistenciale, të cilat edhe ato, shpesh janë të kërcënuara.

Të gjitha këto vijnë e “ulen” “rrafsh” në tavolinën e bisedës, ku secili jep mendimin e tij dhe vallja e “debatit” shtohen e kandari “peshon” në të drejtën luriane, në dheun e burrave me dije e kulturë, në dheun e bekuar të karareve.

Por një kafe nuk mjatfon për të qenë i pranishëm në Lurë; kafenë e dytë e pijmë tek kafja e kryetarit të Shoqatës “Lura jonë” për Lurën, kryetari i Veteranëve të Lurës Dali Gjoçi, ku na priti me bujari e dashuri i biri, Besnik Gjoçi. Më tej u zhvendosëm në kafenë e Faik Bucit dhe e mbyllëm “serinë e kafeve” në lokalin e Hasan Hotit, kryetar i njësisë administrative të Lurës.

Në këto ndenjë luriane u ndez muhabeti i gjallë me hedhje e pritje për hallet e lurianëve dhe ecurinë e shoqatës mbarëluriane, ecuria e gazetës, radha e veprimeve për të nesërmen, që do të ishte kremtim I njëvjetorit të këtyre dy evenimenteve mbarëluriane. Të gjithë ishin të një mendimi se të ndërtosh një shoqatë mbi baza dhe principe të forta morale e njerëzore, mbi kararet e dheut lurian dhe parimet e një demokracie në veprim, duhet përkushtim e dashuri, sinqeritet e korrektesë;të ndërtosh një strukturë solide mbarëluriane, që t’iu shërbejë interesave të të gjithëve, duhet të prekësh “plagët” e Lurës, t’ia vendosësh gjithëkujt dorën në ballin e sëmurë, të hartosh projekte konkrete, që shërbimet luriane të jenë reale dhe nevojat e këtyre banorëve të gjejnë përgjigje të prekshme dhe të zgjidhshme nga institucionet lokale e qendrore. Do të thotë që luriani, ku banor model i sjelljes qytetare, të mosvazhdojë të vuajë më nga mungesa e energjisë elektrike, nga mungesa e shërbimit shëndetëosr, nga mungesa e një shkolle të denjë për të rritur dhe edukuar brezat lurianë, nga mungesa e një qendre kulturore, ku të mblidhen të rinjtë, nga mungesa e një fushe futbolli, ku të argëtohen fëmijët dhe të rinjtë, etj. Të gjitha këto, thanë diskutantët, gjë që do të thellohej të nesrëmen dhe në festime, kanë synuar t’i vënë në lëvizje shoqata dhe gazeta, që në këtë një vjetor të tyre vijnë me një bilanc arritjesh që duhen përgëzuar për Lurën dhe lurianët.

Aty afër mbrëmjes, më telefoni Sabri Kaci e më tha se po vij të të marrë me makinë si mysafirë së bashku me tim bir në shtëpinë e tij, por unë nuk pranova. Pokështu këmbëngulën dhe Ali Kaçorri dhe Hazis Murati, por unë e kisha vendosur që më parë dhe përfundova tek shtëpia e kushëririt tim Taip Hotit.

Lurianët shumica prej tyre ishin në kositje dhe tepër të zënë me punët e stinës. Në livadhe duke kositur takuam Rustem Bruçin dhe Ilir Hotin, dredhëm me ta nga një ciagre dhe folëm ashtu të ulur gju më gju, teksa në hundë na kundërmonte aroma e barit të njomë, për punët e Lurës sonë.

Në ora dhjetë në qendër qenë mbledhur qindra lurianë e midis tyre administratori plot pasion dhe i papërtuari Hasan Hoti, drejtori i shkollës së mesme “Dom Nikoll kalçorri”, shkrimtari dhe linguisiti Llesh Doçi, kryetari i Veteranëve të Lurës Nikoll Vladi. Ndodheshin midis të tjerëve Sabri Kaci, Maliq Buci, han Gjoçi, Izet Hoti, Xhemal Loka, Petrit Gjokola, Sabri Tollja, Ahmet Dogjini, Habib Koçeku, Ilir Buci, Festim Gjoçi, Sulë Skana, Qemal Gjoçi, Agim Gjoçi, Besnik Gjoçi, Gëzim Gjkoçi, Rruzhdi Hoti, Ilir Gjoçi, Imer Mena, Shkëlqim Murarti, Taip Hoti etj.na përshëndeti nga Tirana Gani Bruçi.

Unë mbajta fjalën e hapjes, ku fola shkurt për këto dy projekte që në njëvjetorin e tyre vinin me një bilanc të pasur arritjesh. Diskutimin kryesor, një diskutim të zgjeruar në formë analize, e bëri kryetari Dali Gjoçi. Diskutuan Nikoll Vladi, Llesh Doçi, Hasan Hoti, Ramadan Vladi, Rrush A. Hoti, Naile Nezha, Hazis Murati, Ramadan kalia dhe Xhefer Hoti.

Gjatë diskutimeve dhe debateve, u prek tema e mbrojtjes së pyjeve, u përuruan dy libra, libri “Një kandidat për hero” i shkrimtarit dhe publicistit Gëzim Loka si dhe libri “Çfarë të gatuaj sot” i luruianes me banim në Selanik të Greqisë , Ana Buci Billa.

Njëzëri pjesëmarrësit vendosën që dita e diel e javës së fundit të shtatorit të çdo viti të jetë Dita e Lurianëve, ku do të mblidhen lurianët nga janë e s’janë për të promovuar vlerat e Lurës.

U zgjodhën dy nënkryetarët e Shoqatës, Gëzim Docci dhe Faik Buci, si dhe sekretari Xhafer Hoti.

Drekën na e shtroi me gjithë të mirat, me zemrën e tij bujare në dorë Llesh Doçi, atje në bujtinën e tij, ku ushqimet dhe pijet bio, ajri i freskët dhe uji akull i ftohtë, e bënë këtë drekë të bollshme, mbresëlënëse në kuptimin e përcjelljes së emocionit lurian.

Erdhi për të na përcjellë për në Tiranë me makinën e tij apostafat për ne shkrimtari LLesh Doçi, njeriu i vlerave dhe sajdive, që di të bëje intelektualin, drejtuesin, por dhe njeriun e traditës luriane, të respektit e sajdisë mrekullore.

Me lurianët, këta njerëz të karareve të dheut dhe fisnikërisë, njerëz që janë  model transparence dhe demokracie, njeriu ndihet mirë dhe i angazhuar që të bëjë diçka sado modeste për përmirësimin e jetës së tyre, çfarë është dhe mission I Shoqatës “Lura jonë” dhe gazetës “Lura”.

Isha mes lurianëve të mi dhe ata e thanë fjalën e tyre, mbështetën shoqatën, e mbështetën gazetën, u bënë mbështetje për njerëzit e përkushtuar, për intelektualët, biznesmenët, që kanë shpirt përkushtimi e vetëmohimi, për t’ua dalë mbanë punëve të shoqatës, për ta vënë atë në efiçensë të plotë, për të mirën e tyre të përbashkët.

Në Lurë çdo vajtje dhe kthim është i paplotë, pasi çdo herë duket sikur mbetet diçka pezull dhe e pathënë. Dhe thua me vete, ah sikur ta kisa thënë dhe këtë e atë, sikur…

Kjo ndodh, pasi dihet se problematikat e lurianëve janë aq të gjëra e të mprehta, sa nuk mund të ezaurohen me një takim, me një Shoqatë, me një gazetë modeste, pa fonde dhe që nuk asgjë për të hedhur në “skalionin luftarak”, përcveç dashurisë luriane, që është burimi ynë i shtytjes dhe frymëzimit. Por kjo shoqatë dhe kjo gazetë, në një vjetorin e tyre, janë  një organizëm që jep jetë, një embrion nga i cili po mbin fara e të mirave për sot dhe nesër, për këta banorë të maleve, për këta njerëz që e peshojnë fjalën në kandarin e arsyes, dhe zakonisht zemra dhe arsyeja iu peshojnë njësoj në kandarin e mençurisë dhe diturisë.

Kamza, qyteti që ka “bashkuar” metropolet e botës

Emrat e kryeqyteteve të shteteve të ndryshme, të personaliteteve të huaja të politikës dhe organizatave të ndryshme ndërkombëtare shpesh i shikojmë në qendra social-kulturore, bare dhe restorante, por në vitet e fundit këto emra kanë sjellë një risi ndryshe në rrugët e qytetit të Kamzës, në Shqipëri.

Pothuajse rrugët kryesore të qytetit të Kamzës në Qarkun e Tiranës janë emërtuar sipas emrave të qyteteve më të njohur të botës, por edhe sipas emrave të personaliteteve dhe ish-personaliteteve politike brenda dhe jashtë vendit, ndërsa emrat përfshijnë metropolet e njohura nga Evropa, Azia, Amerika, Australia, etj.

KAMËZ (AA) – Pothuajse rrugët kryesore të qytetit të Kamzës në Qarkun e Tiranës janë emërtuar sipas emrave të qyteteve më të njohur të botës, por edhe sipas emrave të personaliteteve dhe ish-personaliteteve politike brenda dhe jashtë vendit, ndërsa emrat përfshijnë metropolet e njohura nga Evropa, Azia, Amerika, Australia, etj. ( Olsi Shehu – Anadolu Agency )

Kjo nismë ka sjellë edhe kureshtjen e vizitorëve të huaj, por edhe vetë autoriteteve të huaja, ndërsa kjo bashki me anë të këtyre emërtimeve ka si qëllim shtimin e shkëmbimeve kulturore, por jo vetëm, me kryeqytetet e shteteve të ndryshme.

Në morinë e madhe të këtyre emërtimeve pranë qendrës së qytetit të Kamzës spikat bulevardi me emrin e presidentit amerikan Donald Trump, më pas rruga “Ankara”, “Stamboll”, që janë të vendosura në afërsi të qendrës së qytetit.

Në distanca jo shumë larg nga njëra-tjetra në këtë qytet ndodhen edhe rrugët me emrat “Xhorxh Bush”, “Mustafa Qemal Ataturk”, “Tony Blair”, “Silvio Berluskoni”, etj.

KAMËZ (AA) – Pothuajse rrugët kryesore të qytetit të Kamzës në Qarkun e Tiranës janë emërtuar sipas emrave të qyteteve më të njohur të botës, por edhe sipas emrave të personaliteteve dhe ish-personaliteteve politike brenda dhe jashtë vendit, ndërsa emrat përfshijnë metropolet e njohura nga Evropa, Azia, Amerika, Australia, etj. ( Olsi Shehu – Anadolu Agency )

Ndërsa emrat e rrugëve që spikasin më shumë janë rrugët “Uashingtoni” “Nju York”, “Teksas”, “Shkupi”, “Brukseli”, “Amsterdami”, “Roma”, Parisi”, “Strasburgu”, “Londër”, “Dubai”, “Athina, “Vjena”, “Gjeneva” “Berlini”, “Pekini”, “Montekarlo”, “Montreal”, “Meksika”, “Helsinki”, “Sofja”, “Prishtina”, “Podgorica”, “Bukureshti”, “Budapesti”, “Lisbona”, “Buenos Aires” dhe “Barcelona”.

Ndërkohë, kjo bashki ka marrë vendimin për të emërtuar një rrugë me emrin “Sarajeva”, ndërsa ende nuk kanë përfunduar procedurat e vendosjes së tabelës.

Pjesë e këtyre emërtimeve janë edhe organizatat e mëdha ndërkombëtare si NATO, OSBE, Këshilli i Evropës, dhe emra të tjerë që i përkasin ngjarjeve të ndryshme historike dhe simboleve kombëtare dhe ndërkombëtare.

“Qëllimi është krijimi i urave lidhëse me metropolet e botës”

Artan Dervishi, zv.kryetar dhe drejtor i Medias dhe Informacionit pranë Bashkisë Kamëz, në një prononcim për AA thekson se qëllimi i vendosjes së këtyre emërtimeve është mbështetja për politikat e zhvillimit në aspektin lokal dhe krijimi i urave lidhëse me metropolet e botës.

“Kemi disa binjakëzime, me disa nga bashkitë më me zë në botë, përfshirë edhe Bashkinë e Ankarasë e cila mbetet një nga bashkitë që ne kemi pasur bashkëpunim të gjerë. Vendosja e këtyre emrave sipas këtij koncepti ka të bëjë me zgjerimin e marrëdhënieve ndërkulturore, që është një element për t’u marrë në konsideratë sidomos në Bashkinë e Kamzës”, tregon Dervishi.

KAMËZ (AA) – Pothuajse rrugët kryesore të qytetit të Kamzës në Qarkun e Tiranës janë emërtuar sipas emrave të qyteteve më të njohur të botës, por edhe sipas emrave të personaliteteve dhe ish-personaliteteve politike brenda dhe jashtë vendit, ndërsa emrat përfshijnë metropolet e njohura nga Evropa, Azia, Amerika, Australia, etj. ( Olsi Shehu – Anadolu Agency )

Bashkia Kamëz si institucion i është referuar politikave zgjeruese ose gjeopolitikës lokale që sipas Dervishit është një element që është marrë parasysh për të zhvilluar qytetin, sipas tij, për t’iu afruar zhvillimit të këtyre qyteteve.

“Së pari emri i metropoleve që kanë edhe një afërsi komunikimi ka të bëjë me përcaktimin e disa politikave të ndërsjella që ne mund kishim ura lidhëse për shembull ndërmjet Stambollit, Ankarasë, apo kryeqyteteve të Evropës me Bashkinë Kamëz. I jemi referuar më tepër politikave të zhvillimit në aspektin lokal”, shprehet Dervishi.

Sipas tij, një nismë e tillë është mirëpritur nga kryetarët e bashkive të huaja, duke e konsideruar si “një vlerësim të jashtëzakonshëm dhe një mirënjohje të jashtëzakonshme”.

Dervishi vlerëson se kjo bashki merr përsipër të bëjë vlerësime të të gjithë qendrave urbane që kanë një zhvillim kohor duke i vlerësuar ato dhe për të krijuar një hapësirë të gjerë bashkëpunimi dhe ndërlidhje ndërinstitucionale, e cila sipas tij vazhdon të jetë funksionale.

“Bashkia Kamëz do ta vazhdojë këtë nismë”

Aktualisht popullsia e Bashkisë Kamëz varion deri në 170 mijë banorë, ndërsa banorët e saj janë pothuajse nga të gjitha qytetet e Shqipërisë që janë vendosur në qytet gjatë 28 viteve të fundit, përfshirë edhe komunitete të ndryshme si ai egjiptian dhe rom.

KAMËZ (AA) – Pothuajse rrugët kryesore të qytetit të Kamzës në Qarkun e Tiranës janë emërtuar sipas emrave të qyteteve më të njohur të botës, por edhe sipas emrave të personaliteteve dhe ish-personaliteteve politike brenda dhe jashtë vendit, ndërsa emrat përfshijnë metropolet e njohura nga Evropa, Azia, Amerika, Australia, etj. ( Olsi Shehu – Anadolu Agency )

“Ka një harmoni të jashtëzakonshme sociale e cila tregon atë lloj modeli të integritetit që kanë kulturat e ndryshme”, thekson Dervishi.

Në mesin e emërtimeve të huaja janë edhe rrugët me emrat e qyteteve të Shqipërisë, dhe ngjarjeve dhe personaliteteve të ndryshme historike shqiptare.

“Bashkia Kamëz do ta vazhdojë këtë nismë dhe do të jetë një nga politikat nxitëse të këtyre vendeve për të kontribuar dhe afruar me tepër me Bashkinë e Kamëz, ku drejtpërdrejt do të jenë qytetarët e saj që do Të njohin impaktin e duhur qoftë në investime, dhe në ndihma reciproke”, shprehet Dervishi.

Kamza ka qenë me status administrativ, komunë, deri në vitin 1996, ndërsa në atë vit, për shkak të zhvillimeve demografike, social-ekonomike dhe urbane, u shndërrua në njësi administrativë vendore me status bashki.

Sofra Dardane Orakull Dodone, flakadan i shpirtit shqiptar – Nga AZGAN HAKLAJ

Besëlidhje e re dhe e amshuar e Kulturës Kombëtare Shqiptare.

Sofra Dardane është konfirmuar tashmë si festivali më i madh, gjithëpërfshirës e i rendësishëm i folkut, këngës dhe valles shqipe, tradicionale dhe asaj të përpunuar e muzikës moderne.
Ajo është kthyer në një referendum qytetaro-artistik.
Në edicionin e 17-të që përkon me 20 vjetorin e çlirimit të Kosovës Sofra Dardane do të mbledhë qindra artistë e mijra spektatorë nga të katër anët e trojeve etnike shqiptare, nga Çamëria e Pirros së Madh, Hasan Tahsinit e Bilal Xhaferit, Malësia e Madhe e Ded Gjon Lulit, Norës së Kelmendit, Tringë Smajles, Çun Mulës, Hodo Sokolit, dhe Baca Kurtit, Mitrovica e Isa Boletinit, Vlora e Ismail Qemalit, Drenica e Azem e Shote Galicës, Shaban Polluzhës, Jasharajve lëgjendarë, Shkodra dhe Ulqini të Teutës, Gjirokastra e Argjirosë dhe Antigonesë, Berati i Muzakajve, Rrafshi i Dukagjinit i trimit zëmadh Lek Dukagjini, me emrin e të cilit lidhet Kanuni Shqiptar dhe vazhdimi i Epopesë së Gjergj Kastriotit.
Nga Dukagjini i Epopesë së Dukagjinit të udhëhequr nga Hardinajt, Karadaku i Idriz Seferit e Agim Ramadanit.
Nga Maqedonia e Aleksandrit të Madh, Shkupi i Justinianit, Nënë Terezes Dervish Carës e Ali Ahmetit.
Nga Presheva e Ridvan Qazimit (Komandant Lleshit).
Simbolika e këtij tubimi artistik madhështor e tradicional vjen këtë vit më domethenës se kurrë më parë.
Sofra Dardane çel siparin me dt 10 qershor, 4 ditë pas Muajt të Madhnueshëm të Ramazanit, në Ditën e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit për të kulmuar për tre net, ku do të shpaloset koloriti i ngjyrave, kënga dhe vallja shqipe e cila ashtu si Filli i Arianës ka përshkruar historinë tonë mijra vjeçare, duke qenë prezent në momentet më të rendësishme të jetës tonë, në dasma e gëzime e në betejat për liri, në Tropojën e Eposit të Kreshnikëve të maleve krenare, ku Muji dhe Halili me bëmat e tyre jetësuan këtë Epos, këtë monument madhështor të gjenisë krijuese të Kombit Shqiptar, i paprecedent në historinë e njerëzimit.
Ansamblet, shoqerite kulturoro-artistike, kengëtarët dhe valltarët virtuozë nga të gjitha trojet etnike shqiptare do ta shndërrojnë qytetin e Mic Sokolit, Bajram Currit e Tahir Sinanit për tre net në kryeqytetin shpirtëror të Kombit.
Ky edicion përkon me ditëlindjen e 20-të të Kosovës së lirë e sanksionuar përjetësisht në ditëlindjen e Sen Antonit apo Shna Ndout siç e thërrasin dhe e nderojnë me dashuri shqiptarët e të gjitha besimeve Shenjtorin, mrekullitë e të cilit prej 8 shekujsh kanë hyrë në legjendë.
Në trojet tona të bekuara nga Zoti e të skalitura nga natyra ku flet shqip guri dhe druri, Sofra Dardane shnderrohet vetëvetiu në një Orakull Dodone, në një flakadan të shpirtit shqiptar.
Një komb si Ky i Yni, me një histori të lavdishme, mijravjeçare, që flet gjuhën e perendive e mbart në kujtesën e tij visare të rralla të kulturës së njerëzimit, tempuj të lashtë sa Bota, Eposin e vet epiko- legjendar e të Drejtën Zakonore është i pavdekshëm .
10 milion shqiptarë të Ballkanit të shpërndarë në 5 shtete janë sëbashku në Sofrën Dardane.
Ylli polar që shendrit sot në Ballkan mban siglën “Made in Albania”.
Faktori shqiptar është më shumë se kurrë vendimtar e determinues në Ballkan, përkundër aleancës famëkeqe e antishpiptare ose ruso-turko-serbe.
Shqiptarët e Malit të Zi dhe të Maqedonisë ia dolën që busullën politike të këtyre shteteve ta orientojnë në NATO dhe BE, ndërkohë që Kosova me Kryeministrin e saj heroik De Golin shqiptar Ramush Haradinaj i vuni kufirin tek thana Serbisë së Vuçiçit dhe sivëllezërve të tij Thaçi-Rama.
Pak ditë më parë në Samitin e Berlinit u varros njëherë e përgjithmonë endrra e Serbisë Madhe e frymëzuar nga traktatet filozofike, ksenofobe, kriminale të Vuk Karagjiçit, Ilia Garashianinit, Çubriolloviçit, Qosiçit.
Në Tiranë opozita vazhdon betejën epike e cila njeh epilog të vetin zhbërjen e regjimi kriminal, antikombëtar e antieuropian të Despotit Edi Rama, kalifati i të cilit është satelit i trekëndëshit Moskë-Ankara-Beograd.
Shqipëria ka ecur shpesh nëpër shekuj në tehun e shpatës, honeve e humnerave të historisë, është ndalur në udhëkryqet e saj, por ashtu si Feniksi është ngjallur dhe ka gjetur forcë si Anteu të ngrihet.
Veç qendreses së paepur e trimërisë legjendare, kultura ka luajtur një rol vendimtar në mbijetesën e racës shqiptare.
Aksioni i rilindasve tanë mendjendritur ishte qysh në krye të herës një aksion kulturor e vizionar.
Ky aksion zgjoi ndërgjegjen kombëtare e kulturore, shpalosi para botës shpirtin madhështor e fisnik shqiptar dhe visaret e tij kulturore e deshirën e flaktë për liri.
Këtë bënë pikërisht korifejtë e Kombit Tonë Barleti dhe Bardhi, Budi e Bogdani, Derada e Pashko Vasa, Mjeda e Konica e në kohët e reja gjeniu i letrave shqipe Kadareja.
Për ne shqiptarët përpara botës së përgjumur e indiferente, fuqive të mëdha e kancelarive të tyre të akullta diplomatike kanë reaguar personalitete të shkencës e kulturës europiane e asaj botërore.
E do te apostrofoja Lajbnicin, Bajronin, Gustav Mayer, Norbert Jokl-i, Edit Durham, Franc Nopça.
“Tash që e bamë Shqipërinë duhet ta bajnë shqiptarët” shkruante Homeri i ndjesive shqiptare Gjergj Fishta pas shpalljes së pavarsisë.
Trashigimia jonë kulturore sëbashku me gjuhën shqipe janë kalatë tona që nuk arriti kurrë ti pushtojë armiku.
Ato i mbijetuan mrekullisht rrebeshit të shekujve për tu shndërruar përjetesisht në ADN e Kombit Shqiptar.
Ky binom i shenjtë është antiteza e adhamullëve e gjinove që kanë uzurpuar vendimmarrjen për fatet e kultures shqiptare e kanë çuar atë në buzë të greminës.
Artistët janë misionarë të kombit dhe askush nuk do të guxojë ti fusë ata në qorrsokak.
Ata janë krenaria e kombit dhe aseti më i çmuar i një shoqërie që endërron prej shekujsh vendin e saj në gjirin e kombeve të civilizuara.
Sofra Dardane këtë vit do të mbledhë ajkën e artit shqiptar.
Qindra artistë do të marshojnë nga mbarë hapsira shqiptare dhe Diaspora për tu bërë pjesë e saj.
Mijra qytetarë të Tropojës, të qarkut Kukës, Rrafshit të Dukagjinit e më gjerë do të marshojnë për të festuar sëbashku në Tropojë në edicionin e 17- të Sofrës Dardane dhe 20- vjetorin e çlirimit të Kosovës me dt 10-11-12 qershor ora 18 në Stadiumin e Lojrave me Dorë në Qytetin e tribunit popullor Bajram Currit.
Ajo do të shtrohet nga Unioni Artistik i Kombit Shqiptar në prehër të alpeve, aty ku bashkuhet Drini me Valbonen, ku takon perenditë e Eskilit, rrëzë Shkelzenit qendrës së Shqipërisë etnike, ku janë arkivuar trimëritë e herkulëve shqiptarë të Mujit dhe Halilit e Gjergj Elez Alisë.
Menyja e saj janë këngët dhe vallet më të bukura shqiptare.
Sofrën Dardane ndonëse është sulmuar politikisht duke e përjashtuar nga projektet kulturore shtetërore, nuk ka termet as vullkan që mund ta lekundë, cunam as tajfun që mund ta gërvish e jo ma ta rrëzojë.
Ajo është Sofra e Bashkimit të Kombit.
Ka mbështetjen e Bashkisë Tropojë e kujdesin e veçantë të Kryetarit të Partisë Demokratike të Shqipërisë, Kryeminisrit të ardhshëm z Lulzim Basha.
Sofra Dardane ka bekimin e hyjnorëve Dervish Luzha e Rexhep Beli të cilët janë Nderi i Kombit.
Ajo ka bekimin e deshmorëve të kombit dhe gjakut të tyre të derdhur për liri.
Ajo ka bekimin e vet Zotit.
Ejeni të shijojmë këto tre net magjike që do të na dhurojë Unioni Artistik i Kombit Shqiptar “Kalorës i Urdhrit të Skënderbeut” në edicionin e 17-të të Sofrës Dardane dhe në 20 vjetorin e çlirimit të Kosovës në Tropojë me dt 10-11-12 qershor në orën 18 në Stadiumin e Lojrave me Dorë në Qytetin e Bajram Currit.

Eshkë e ndezur mbi Shkëlzen – Nga AZGAN HAKLAJ – president i Unionit Artistik te Kombit Shqiptar

 

Festivali që përflaki shpirtin e Kombit Tonë.

Ky festival u kushtohet patriarkëve të rapsodisë shqiptare Dervish Shaqja e Demush Neziri.

Ky eveniment i madh i kulturës kombëtare tashmë është kthyer në traditë të përvitshme.

Deçani në ditët e tij shndërrohet madhërisht në kryeqytetin e kulturës, historisë e kujtesës sonë kombëtare.

Simbolika e tij është zgjedhur siç i thonë nga Providenca hyjnore Shkëlzeni, Olimpi Shqiptar, nga kreshtat e të cilit, nën kupolën e qiellit, të pastra si kristali ndihesh si në çatinë e Botës.
Nga aty mund të sodisësh Fushën e begatshme të Rrafshit të Dukagjinit, të
përshëndetesh me Gjerovicën, Jezercën, Pashtrikun e Gjallicën.
Nga aty mund të shijosh bukurinë e Malësisë së Gjakovës (Tropojën), fushën e mahnitshme të saj, Hirushes më të bukur të Atdheut Tonë, ku Valbona kaltëroshe e bukur si ëndërr rrjedh në rrugën e saj të lashtë e bukur dhe krenare si Tanusha.
Për nga rëndësia e simbolikës lëgjendare e miteve Shkëlzeni është një perlë që vetëm zotat e Olimpit mund ta projektonin.
Eshtë një antitezë e Luginës së mbretërve të Egjiptit.
Nuk është si vendi ku janë varrosur fareonët e lashtë por një mal i lartë madhështor, i cili puth qiellin më të bukur e më të kristaltë të Planetit.
Ketu sipas lëgjendës janë varrosur Herkulët, Muji dhe Halili.
Rrëzë tij shtrihet Fusha e Mejdanit ku Gjergj Elez Alija u ngrit nga shtrati i vdekjes, e mundi në dyluftim dhe i preu kryet Bajlozit të zi që i kërkonte sytë e bukur të motrës.
Shkëlzeni, Tropoja, Rrafshi i Dukagjinit janë oreali mijravjeçar i Kombit Tonë, ku trashigimia historike, kultura, mitologjia, doket e zakonet janë ruajtur mrekullisht në formën e tyre autentike.
Zjarri është miti më i vjetër Pellazgo-Iliro- Arbëror.
Eshka është simbolika e zjarrit të pashuar.
Në Shkëlzen Zeusi zbriti kurorën apo gurëgacin siç i thonë malësorët gurit të bardhë magjik, i cili është përdorur në shekuj nga mjeshtërit farkëtarë Iliro- Arbëror për të prodhuar shpatat e shigjetat, armë vdekjeprurëse për armikun.
Shkëlzeni është Selia dhe Kryetempulli i përendive pellazgo-ilire, i shenjtorëve dhe martirëve të krishtërimit, i misionarëve mendjendritur të islamit që e deshën më përkushtim e devacion tokën e bekuar të alpeve e banorët e saj hyjnorë që kuvendonin me zotat nëpërmjet institucionit të lahutës.
Shkelzeni, ky Tempull madhështor i historisë sonë të vjetër e të re, është monument i bashkimit, vazhdimsisë historike dhe vëllazërimit të shqiptarëve.
Aty është qendra e Shqipërisë etnike.
Në Shkëlzen i gjen e kuvendon me hyjnorët “Nderi i Kombit”Dervish Luzha e Rexhep Beli.
Festivali Eshkë e ndezur mbi Shkëlzen u kushtohet patriarkëve të rapsodisë shqiptare binomit të pandashëm Dervish Shaqja e Demush Neziri.
Gjatë gjithë jetës së tyre ishin në akord si dy telat e çiftelisë për çeshtjen kombëtare shqiptare.
Shpirti dhe zemra e tyre digjej si eshka në Shkëlzen për Kosovën martire.
Kënga e këtyre korifejëve të rapsodisë shqiptare shpërthente si vullkan nga gjoksi i Shkëlzenit dhe lëshonte kushtrimin për qëndresë.
Festivali u organizua me dt 4-5-6 maj që përkonte me ditën e dëshmorëve, me 22 vjetorin e renies në kufirin e vendosur padrejtësisht mes shqiptarëve të Gjeneral Luan Haradinajt.
Me 10 vjetorin e ndarjes nga jeta të veprimtarit të shquar të çështjes kombëtare Smajl Haradinaj, i cili u shpall nga presidenti Hashim Thaçi Heroi i Kosovës.
Festivali kulmoj në ditën e tretë me 6 maj që është dita e Shën Gjergjit, kalorësit të Zotit, i cili me shtizën e tij e shpoi brinjë me brinjë kuçedrën e zezë.
6 maj është ditëlindja e Gjergj Kastriotit (Skënderbeu) Kryetrimit të historisë sonë kombëtare, i cili u ngrit si Anteu në mbrojtje të trojeve shqiptare, ngadhnjeu një çerek shekulli mbi Perandorinë Otomane.
Ai me shpatën e tij si shkopi magjik i Moisiut u ba mburoja e Arbërisë dhe Qytetërimit Europian.
Në krah të tij për vite me radhë qëndruan prijësit e Dukagjinit Lek dhe Pal Dukagjini dhe prijësi i Gashit Pjetër Shpani me të bijtë.
Ky manifestim mbarëkombëtar kremtoi rënien e djaloshit trim të Dukagjinit 22 vite më parë Luan Haradinaj.
Ai ra në piramidën e Atdheut për të mbetur në përjetësi flakadan i pashuar lirie.
Ai ra në ditëlindjen e Heroit Tonë Kombëtar.
Familja e tij Haradinaj dhe Familja Jasharaj e kanë shkruar me germa të arta historinë e tyre në memorien e përjetshme të Kombit.
Ky festival ishte i veçantë sepse përkonte me vitin jubilar të 20 vjetorit të çlirimit të Kosovës, 20 vjetorit të bombardimeve të NATOS mbi makinerinë gjakatare serbe në mbështetje të UÇK- së së lavdishme për çlirimin e Kosovës, 10 vjetorit të antarësimit të Shqipërisë në NATO.
Mirënjohje UÇK-së.
Lavdi veprës së heronjëve të Kombit që dhanë jetën për çlirimin e Kosovës.
Mirënjohje NATOS.
Mirënjohje SHBA.
Edicioni i 9-të i këtij festivali ishte i pari pa plakun e luftës Bacën Hilmi Haradinaj.
Baca Hilmi dhe Nënë Ruka që me 6 maj kishte ditëlindjen i dhanë UÇK-së katër gjeneralë Ramushin, Shkëlzenin, Dautin, Enverin dhe luftës së saj tre deshmorë, Luanin, Shkëlzenin Enverin.
I dhanë Kosovës simbolin e qëndresës Kryeministrin Ramush Haradinaj, i cili ndonëse i vetëm në Samitin e Berlinit shterroi ëndrrat e Serbisë së madhe të frymëzuara nga Vuk Karagjiçi, Ilia Garashanini, Çubriolloviçi, Dobrica Qosiçi.
Ky vit është i veçantë për shqiptarët e Maqedonisë sepse zyrtarizuan Gjuhën e Gjergj Kastriotit dhe Nënë Terezes.
Si rezultat i kembënguljes dhe vendosmërisë së tyre Maqedonia e Veriut e nisi rrugëtimin drejt NATOS dhe BE.
Shqiptarët e Malit të Zi në Tuz jetësuan mesazhin e thuprave të Gjergj Kastriotit dhe pas 108 vjetësh realizuan ëndrrën e Ded Gjon Lulit duke shënuar fitoren spektakolare në Komunën e Tuzit dhe çertifikuar pranverën tuziane.
Festivali i Deçanit nderoj dhe përkujtoj me ndjenjë respekti dhe krenarie dy korifej të këngës shqipe që i kënduan brengës, dhëmbjes, por dhe qëndresës e krenarisë së Kosovës e trojeve tona etnike me pathos të shquar patriotik, me zë bilbili, si askush tjetër Dervish Shaqja e Demush Neziri.
Këta aedë shqiptar nuk e harruan kurrë Kosovën martire.
Këta homer shqiptar dhanë shpresë dhe forcë, ushqyen qendresën me vargjet gjemimtare:
“Moj Shqipni mos thuaj mbarova
Se djemt tu hala janë gjallë
Në kambë është çuar rreptë Kosova
E ban luftën ballë për ballë”
Me këtë këngë trimash e cila me të drejtë është cilësuar “Mersajeza shqiptare” bijtë dhe bijat shqiptare hidheshin si shqiponja mbi bishat serbe.
Me këtë këngë ranë në fushën e nderit djemt dhe vajzat shqiptare për tu përjetësuar në Altarin e Kombit.
Kënga dhe vallja shqipe janë krenaria jonë, bashkëudhëtaret tona të historisë, pashaporta e identitetit tonë kombëtar, një pasuri shumë e vyer e gjenisë krijuese të racës shqiptare, të cilën Atdheu Ynë do ta shpalosë me krenari në muzeun e kombeve të civilizuara.
Nuk ka kryevepër të njerëzimit e as autor të madh që të mos jetë mahnitur duke shkruar me superlativa për fisnikërinë e rracës tonë, të Drejtën Tonë Zakonore, mikpritjen, besën, këngët dhe vallet, kolorin mahnitës të veshjeve popullore.
Korifej të Botës nga Homeri deri tek Lord Bajroni kanë shkruar për këto vyrtyte shqiptare.
Një komb i kulturuar e me kujtesë historike është i pavdekshëm.
Eposi i Kreshnikëve, lahuta Iliriane, Kanuni i Lek Dukagjinit, Kodiket e Beratit do ti mbijetojnë shekujve për ti treguar Botës visaret e racës së vjetër fisnike të shqiptarëve.
Detyra jonë është për të ecur në gjurmët e të parëve tanë të shquar, për ti ruajtur me fanatizëm këto pasuri shpirtërore e kulturore e për ti përcjellë besnikërisht tek brezat e ardhshëm.

JEHONEN E HASIT E NDJEN KREJT ATDHEU – Fotoreportazh nga ZEQIR LUSHAJ

-Heeej, ju kujtoj qe ne fillim se jane Gjonajt e Hasit te Prizrenit, jane Gjanajt qe njohin aq mire hapat e fjalet e te madhit Pjeter Bogdani. Jane Gjonajt fqinje me Zymin e të mirenjohurit Shqefen Gjeçovi , jane Gjonajt ku profesori i shquar Anton Çeta pikrisht nga ky shesh mes malesh nisi ortekun e madhe te Pajtimit te Gjaqeve…,Gjonajt ku edhe sot i pati kaq hije ardhja dhe fjala e ngrohte pershendetese edhe  presidentit te Republikes se Kosoves zotit Hashim Thaçi…-

Jam i sigurtë qe edhe vet organizatoret  e respektuar te Festivalit tashmë mbarëkombetar “Hasi Jehon”, ne fillimet e kesaj  veprimtarie te madhe kulturore para plot 30 vjetesh nuk e kane perfytyruar jo vetem jetegjatesine ne tre dekada por sidomos lartesite qe do arrinte kjo tradite e re në zanafillen e saj dhe se vertetë kjo jehonë do të perhapej kaq furishem sa ti bej karshillet edhe majes se Pashtrikut e vargmaleve te bjeshkeve te Sharrit. Jehonen e Hasit, sot e ndjen nga afer krejt At’Dheu.

Nuk ka asnje tepri ne kete vleresim timin te nderuar lexues, perkundrazi fjale edhe me te zgjedhura duhet te gjeja ne kete dite jubilare. Titullin me te larte do ia jepja ketij fshati historik qe vertetë ka bere e ben histori kulturore gjitheshqiptare. Gjonaj e Hasit te Prizrenit jane vertetë Nderi i Kombit.

Heeej, ju kujtoj qe ne fillim se jane Gjonajt e Hasit te Prizrenit, jane Gjanajt qe njohin aq mire hapat e fjalet e te madhit Pjeter Bogdani. Jane Gjonajt fqinje me Zymin e të mirenjohurit Shqefen Gjeçovi , jane Gjonajt ku profesori i shquar Anton Çeta pikrisht nga ky shesh mes malesh nisi ortekun e madhe te Pajtimit te Gjaqeve…,Gjonajt ku edhe sot i pati kaq hije ardhja dhe fjala e ngrohte pershendetese edhe  presidentit te Republikes se Kosoves zotit Hashim Thaçi…

Heeej,  jane Gjonajt e breg-Drinit te Bardhe qe ashtu si freskine e bjeshkeve te Rugoves ku buron, ketu merr me vete edhe Jehonen Hasjane dhe me turravrap perqafohet me Drinin e Zi ne kembe te Gjallices se Lumes e sebashku serbas-serbes marrin rrugen e pakthyeshme drejt Shqiperise Bregdetare. E, me te Dy Drinat e bashkuar shqiptarë edhe vet Adriatiku ndjehet me i fortë, më krenarë… Thuaj “jo” po deshe!

Mire thote nje shprehje e vjeter e popullit “a e ke me të pame apo me te ndigjueme?” Po me vjen ne kujtese kjo fjale e urte sepse edhe vet une qe kisha degjuar kaq shume per Gjonat e Hasit të Prizrenit, ketu vija per here te parë. Dhe u befasova per mirë aq sa edhe nuk po gjeje fjalë te shprehem siç meritohet. Ky nuk eshte thjeshte mendimi im ku ka vend edhe pak nostalgji e renduar edhe nga rreth dy dekada jete kurbeti matan oqeanit. Jo jo, kete vleresim kane thuajse te gjithe ata qe perjetojne kete ngjarje te madhe kulturore e thene pa ndrojtje ne nivelin e Festivaleve Foklorike te Gjirokastres.

Nuk eshte qellimi im ne kete shkrim te bej historine as nga ana kronike as statistikore me te cilat merren specialistet qe ketu jane te shumtë por po jap thjeshte ndonje konstatim më teper vizual por shume prezentues sidomos per pjesmarresit per here te parë.

U nis si fshat kjo veprimtari e shpejt perfshiu gjithe Hasin e Kosoves. Hasi Jehoi dhe mori me vete krejt Prizrenin e rrethinat. Prizreni emermadh thithi si me magnet krejt Kosoven. Kosova me “Hasi jehon”, hapi krahet per kete veprimtari ne tere trollin arberor dhe me shumë pjesmarres edhe nga shtete te tjera…

Me mijera  ishin edhe sot ne hapjen e ketij festivali. Nga te gjitha trevat, nga fshatrat e qytetet, nga shume rrethe edhe te Shqiperisë.

Kjo tradite e “Hasi jehon”, perkon edhe jo rastesisht, me pranveren dhe festen e Shengjergjit duke rikthyer ne atdhe edhe kaq shume mergimtarë te cilet jo pak edhe kontribuojne financiarisht ne mbarvajtjeen e festivalit.

Te bjen ne sy dhe eshte shume frymezuese se te pakten mbi 80 perqind e pjesmarresve jane te rinj e te reja si pjesmarres ne grupet artistike por edhe thjeshte si shikues, si spektatorë.

Me qindra makina me targa nga me te ndryshmet mbushin dy anet e rrugeve te fshatit qe sot e meriton emrin qytet. Organizimi mund te them se i perkryer. Pa nje incident, pa nje keq kuptim, pa nje zenkë, pa nje lule te shkelur e le më të keputer. Kjo pjesmarrje e gjere ky rregull i ndergjegjshem do te nderonte  çdo festival jo veç kombetar por edhe europian.

Brravo Gjonajt e Hasit. Vertete gjithçka frymezuese, gjithçka ne vendin e vet. Zoti ju nderoftë, ju frymezofte e ju çofte edhe lart e me lart.

Siç kemi komunikuar shpesh me lexuesit tanë, edhe ne kete rast, me shume ne kursim edhe te kohes se tyre, po e japim tabllone e festialit nepermes fotografive qe perzgjodhem per kete qellim. (Sqarojme se festivali eshte tre ditor dhe konkurojne mbi 20 grupe artistike nga Kosova, Shqiperia, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi e diaspora…).

Fshati Gjonaj i Hasit, ne shpind te Pashtrikut e ne ball te Prizrenit

Festivali ka filluar shume perpara ores zyrtare ne oborrin e shkolles. (Si ekipet sportive qe dalin ne nxemje…)

Nje hapje madheshtore e festivalit mbarekombetar “Hasi Jehon”

Rini – rini – rini… Vertete frymezuese.Keshtu kultura kombetare naltohet nder breza.

Kostumet tona popullore – marramendese ne kuptimin e vertetë të kesaj fjale

Dy instrumentistet virtyoz:  Fatmir Makolli e Behar Neli

Lodraxhinjte, shpirti i çdo trupe folklorike…

Ngarkese te madhe mbajne ne keto veprimtari prezentuesit ose konferencieret qe ne “kalemxhinjte” shpesh i harrojme fare! Hyrë Tejeci e Safet Kabashi.

Presidenti i Republikes se Kosoves Hashim Thaçi thrret per nje foto tre rapsodet e shquar Hysen Dida, Rrustem  Çela e Rexhep Kovaçi. (Rapsodi Rrustem  Çela u nderua nga juria me dekoraten “rapsodi me i dalluar”)

Jo veç kenge valle por edhe tradita hasjane e gatimit paraqiti interes si pjese e kultures popullore te treves.

Edhe Prizreni   ne kembe te vargmaleve te Sharit qe ende rendojne nga bora sikur behet pjese e dekorit dhe shperndane me tej jehonen e Hasit…

Per kete shoqri kulturore, edhe me kaq sa lexuat ne kete shkrim e patë ne kete foto,  besoj se edhe ju te  nderuar lexues jeni dakort qe vleresimet duhet te jenë sa me te larta  e inkurajuese. Dhe jane te merituara plotesisht.

E lash ne fund foton e Gjeçovit afer kishes qindra vjeçare te Zymit te Hasit, fqinjet e pare te Gjonajve, edhe si bazament per foto-reportazhin. Edhe kjo foto me duket sikur flet: -Vazhdoni. Ketu eshte nje nga themelet me te lashta e me te denja te kultures kombetare shqiptare. Ketu eshte djepi i doktorrit te pare te shkencave filologjike shqiptare te para 330 vjetesh, kolosit Pjeter Bogdani…

 -Në Gjonaj të Hasit të Prizrenit, 3 Maj 2019-

-Marrë nga ZemraShqiptare-