VOAL

Please Wait...

Intervista – Moikom Zeqo, sekretet e mëdha të fjalës

By | July 16, 2017

Komentet

Trimëri e mjeshtëri… – Nga REX KASUMAJ

Berlin, fror 2021

 

1.
Është akoma flakë entuziazmi dhe hare triumfi politik në Kosovë.

Ndaj dhe, do gjendet dikush të thotë: pse kaq shpejt i zure pritë?!

Por, ja që oponenca intelektuale ndaj Princit të politikës fillon menjëherë! E tillë është, mbase, vetë natyra dhe misioni i racës!

2.
Kryeministri i ardhshëm Kurti, më ngjan t’mos e ketë nisur mbarë.

Në intervistën që emitoi VOA e paradonetëve (dhënë një gazeta apo agjencie lajmesh)
sërish hodhi gurë mbi administratën e mundur amerikane.

Përse? Për të dëshmuar tipin ballkanik të fitimtarit idhnak?

Fillimisht, Trump kishte gjysmën e Amerikës me vete dhe nesër, një Trump i dytë, mund kthehet prapë tek Portë e madhe. Që këtej, një përvijim i tillë selektiv, s’është veçse huqje e hidhur strategjike.

Pastaj, së dyti, kush është vogëlsira e kujtdo në vend të tij, që të rivalizojë me terma fuqie e arrogance kolosët e botës? Dhe, pa kurrëfarë sensi taktik, të pretendojë ndërhyrje në punët, ideologjitë dhe alternancat e Amerikës? Edhe të marrët e dinë se për Joe Biden më të dashur janë votuesit e Trumpit, se votuesit e Kurtit!

E së fundmi, Europa që ky s’përton t’ia shemërojë asaj, nuk ishte dalëzotës i shqiptarëve. Duke qenë nënujshëm e ndarë dhe akoma heterogjene, ajo ruan kujtime plot histori trathtie e krimesh mbi gjakun arbnor. Edhepse Otto von Habsburg besonte, ajo, nga pluhnajë e së vjetrës, do t’riformohet vetëm mbi konceptin rilindës të shteteve postklasike, e kurrë të shteteve postnacionale!

Aleanca jetike me Amerikën, ndaj, nuk është ad hoc e as kalimtare. Është natyrore dhe zanafillon tash 100 vjet para Kurtit e do mbijetojë pas tij.

E ishin burra të mëdhenj ata që vunë themelet e saj!

3.
Feksje kundërshtimore të planimetrisë politike duken sërish në horizont.

Premieri i posavëluar i Kosovës disaherë do t’fokusojë qasjen e reviduar themelsisht: indiferencën ndaj dialogut me Serbinë. E pra kështu: meqë Serbisë i ngutet të hyjë në Europë, aherë pse Kosova të bëhet urë kalimi e saj?

Por justifikimi, me gjasë, është i kalkuluar gabim. Ngjan pak emocional e jashtë rezonit të ftohtë politik. Kartat gjeopolitike ku Prishtina nuk mund të loz e vetme dhe sovranisht, shenjëzojnë të kundërtën. Ngecja kronike e bisedimeve e mban Serbinë peng të Rusisë. E, rrjedhimisht, një vjegë pranie subverzive të saj në Ballkan. E kjo domethënë, rojë dhe pusi e ligë ndanë interesit shqiptar në gadishullin gjithnjë të aftë për vuajtje e tragjedi…

E ndryshmja e Kurtit nga pararendësit politikë në bisedimet me Serbinë, mbase s’duhet të jetë ritmi, por përmbajtja e tyre.

Vërtetë, shpejtësia i volis Serbisë, por dhe ngadalësia Rusisë!

Kurti i ri s’mund të jetë një dytës i Kurtit të vjetër. Dhe ndryshimi i madh rrjedhon i vështirë pa ndryshimin e tij vetë.

4.
E njeh athua Kurti korrektesën politike?

Padyshim. Prandaj dhe befasia nga një prononcim i tillë. Kam lexuar shënimin përthekues të këtij nocioni se, më shumë emigrantë ilegalë ka dëbuar Obama në mandatin e parë, se Trumpi në katërvjetshin e vetëm të tij. Por, ndërsa i pari, duke u shfaqur politikisht korrekt, e bënte këtë pa bujë e gjurmë, i dyti shfrynte gjithë poterë e hallakamë që irritonte dynjanë.

E zbërthyer më qartë, korrektësia politike është një formë tjetër, pak më hermetike, e shprehjes kaq elokuente popullore: një trimëri i do dy mjeshtëri!

Popujt e vegjël s’mund të përmbysin rende botërorë. Veçse, dinakërisht e me sens të hollë diplomacie, mund të përfitojnë prej tyre. Rrjedhimisht, nuk do krijojnë a lëvizin sfera të ndjeshme interesi. Nëse një rrip Dhèu ku jetojnë ka një peshë të veçantë (pasuri a gjeopolitikë, shpesh fatale) atëherë është ai vetë një sferë interesash mëdhenj.

Lirinë e ruajnë armët. Mirëpo Machiavelli që pohonte kështu, shkruan diku dhe për Republikën e fatit. Të fatit historik. Rezistenca e gjaku nuk trondisin dot meskinërinë e kancelerive të akullta. Aq më pak tiraninë e buzëqeshjes së zotërve të tyre. (A nuk janë shqiptarët dëshmi e shekullit?). Dhe këtij fati epoke, me shumë se fuqia e paktë, do t’i prijë përherë mendjeholla e të gjithë kohëve.

E kohës sonë turbullore, veçanërisht!

r.

U DOGJE GJER NË FUND E PRAPË QIRI[1] – Nga MUSTAFA V. SPAHIU – Triptikon për Naim bej Frashërin, në 175 vjetorin e lindjes

 

 

Katër stinësh të jetës Orfe i shpresës,

Riosh i magjepsur n’ “Lulet e verësë”-

Vargjet tua m’i hapën krahët e derës,

“Bagëtia e bujqësia” sinonim i besës.

 

Dagëllisë e pash prejardhjen diellore,

Në Frashër m’u shfaqe ti bilbil vetë, e

Ditëve lind përsëri nga Zoti i vërtetë,

Ç’i bie xhurasë – fyelli jehonte prore.

 

Bulëzon frashëri me një bredh të ri,

Vjosa t’i lanë faqet sapo nis t’agojë,

“O eros” çdo foshnje nis t’belb’zojë.

 

Qeshja jote na flladit – qershor me shi,

E – “Dëshirë e vërtetë e shqiptarëve,”

“Istori e Skënderbeut” nis e t’parëve.

 

II.

 

Me penë këndove – gjuha jote na flet,

Cepave t’Arbërisë bukur e ke mbjellur

Te kro’i fshatit t’gjithë janë mbledhur;

Këngëtim’i zjarrtë – palca jonë këlthet.

 

N’galakse – mburrja ty sa të ka hije…

Ndaj engjëllit mordja s’kishte mëshirë!

Ngado ta kërkojmë fjalën më t’dëlirë-

“Gjithësia” t’nis kurora thurur me yje!

 

Majës s’Tomorrit n’amshim i diellzuar,

Në këtë përvjetor – na flakrojnë sytë;

Vallë, lindja jote është si qiellit yjtë…

 

As penat e reja s’kanë për t’harruar,

Grykës së Gramozit lehtas vjen erë,

Poet zemrash – me ne je përngaherë.

 

 

III.

 

Vijnë zogjët e jugut me këngë të arta,

Faqet e stinëve çdo ditë po përtriten.

Ëndërrat e blerta – shkëmbit po rriten;

Ylberet e dyfishta – hovesh me flatra.

 

Nga tok’e bekuar çdo lule sythat i qet,

Ardhja poetit po kumbon në hapësirë,

Me artin naimian ende nuk jemi ngirë!

Sa bukur e tjerri fjalën n’boshtin e vet.

 

Lindur e rritur n’Frashërin e Përmetit,

Abdyli gjithë vëllezërit i morri me vete,

Me fatin në ballë shtigjeve t’kësaj jete.

 

Vajtën në Janinë pastaj përtej – detit!

Veprat i kem’ peng vatrash shekullore,

Shekujt varg s’do t’i harrojnë prore…

 

 

E shtunë, 6/7 mars 2021, në

Dardaninë Ilire

[1]  Titulli i këtij triptikoni, është huazuar nga

një varg i lirikut të shquar Rrahman

Dedaj (1939 – 2005).

 

SHTETI KA DY NEPUNES: Nënën dhe mësuesin – Esé nga HAMIT TAKA

 

Shteti ka dy nëpunës, nënën dhe mësuesin, ka thënë Viktor Hygoi.  Fjalë universale me sinqeritet gjenial. Dhe që të kuptosh e të ndiesh këtë të vërtetë  duhet të jesh ose gjeni ose nënë ose mësues. Njerëzit e mëdhenj, që i shikojnë gjërat me këmbë në tokë, paralel me nënën vënë edhe mësuesin. Këndej del edhe domosdoshmëria e shoqërisë njerëzore të civilizuar për përkujdesjen, përkushtimin dhe përgatitjen e nënave dhe mësuesve dinjitozë. Ata ngjizin e farkëtojnë individin e shëndoshë e të përparuar, atomin e shoqërisë njerëzore dhe familjen, qelizën e kësaj shoqërie. Jo më kot një njeri tjetër shumë i shquar thotë se e ardhmja e botës është në duart e mësuesit të shkollës.

Binomi Nënë-Mësues është binomi më tingëllues, më drithërues, më vezullues. Para nënës ikën edhe satanai, para mësuesit largohet errësira.

Sa fjalë frymëzuese janë thënë e janë shkruar nga elita e njerëzimit për mësuesin. Shumë njerëz në botë janë të sigurtë se, mësimdhënia është profesion dinjitoz dhe një nga punët më të rëndësishme, ku njeriu mund të shërbejë. Mësimdhënia ka qenë mbushur me fisnikëri e dedikim qëllimi nga filozofët, poetët dhe udhëheqësit politikë që në kohët e lashta. Asnjë profesion tjetër nuk ka frymëzuar komente si këto: “Cili profesion fisnik është më i vlefshëm për shtetin se sa i njeriut që edukon brezin që rritet?”, Ciceroni. Ndërsa Albert Ajnshtajni: “Eshtë arti më i lartë i mësuesit që zgjon gëzim në të shprehurit dhe njohuritë krijuese”. Politikani Lord Brangham shkruante: “Arsimi e bën një popull të lehtë për t’u udhëhequr, por të vështirë për ta drejtuar; të lehtë për ta qeverisur, por të pamundur ta skllavërosh”. Akoma Elbert Hubbard shprehej: “Mësuesi është ai që bën të zhvillohen dy ide, ku më parë zhvillohej vetëm një”. Dhe e përfundoi me Ralf Valdo Emerson: “Ai njeri që i bën të lehta punët e vështira është vetëm mësuesi”.

Pavarësisht origjinës dhe motiveve të festës së 8 Marsit, pavarësisht nga emërtimet e ndryshme, si: festa e grave, festa e femrave apo festa e nënave, ajo mbetet unike dhe ne sot jemi familjarizuar aq shumë me të si festa e nënave, sa që ajo simbolizon një nga ditët më kuptimplote, më të bukura dhe më të shenjta në familjet shqiptare. Ditën e 8 Marsit gjithë dashuria dhe respekti shkon për ato, të shtrenjtat, të dashurat, fisniket nëna. Edhe Zotin kur e pyetën se si mund t’i drejtonte nga qielli tërë ato punë të ndërlikuara të planetit rrebel, Tokës, Ai u përgjigj; për tokën kam bërë nënën.

8 Marsi mbetet një ditë që mbart dashuri e respekt pa fund, për ato që na sollën në jetë, që na dhanë jetë nga jeta e tyre, që na mëkuan qumështin e gjirit dhe e bënë natën ditë për ne. Për ato që na gjenden pranë, sado larg tyre të jemi, sa herë zemrat tona dëshpërohen, sa herë shpirtërat tanë lëndohen apo lëngojnë. Për atë krijesë të Zotit, mbushur me kaq dashuri, me kaq mirësi. Ndaj sot, në këtë ditë të shënuar, po mbështes kokën në prehrin e nënës sime, në prehrin e nënave tuaja, në atë prehër, ku loti thahet si me magji, brengat dhe trishtimet largohen në pafundësi: Aty ku ka diell, dritë, paqe, lumturi, qofshin ngaherë nënat tona! Gëzuar festën e 8 Marsit për të gjitha nënat shqiptare, për gjithë nënat e botës! Për ato më të dhemshurat, më të mirat, më të shtrenjtat duhet vetëm pak respekt dhe dashuri. Dera e urimeve është e hapur për këdo që e quan veten bir edhe bijë. Në shpirtin e nënave nuk ka nevojë të trokasësh.

DRITA E MËSUESIT – Poezi nga Albert HABAZAJ

Mësuesit e mi Rexhep Abazi, Kujtim Mici dhe Zaim Hoxha në këmbë, ulur unë, nxënësi i tyre, Albert Habazaj

1.

Drita e Mësuesit, si frym’ e Bekuesit,

Lum ne për Mësuesit tanë,

Qenë imazh i Udhërrëfyesit,

Dhanë dritën e mendjes

                               e shpirtin dhanë!

2.

Nderim Mësuesve të mi

Kur nxënës ne kemi qenë

Mësuesi quhej prind i dytë,

Dinjiteti i tyre kishte vlerë,

Si mësuesit s’kishte të dytë.

.

Ata qenë të mençur shumë,

Qenë si male hyjnorë,

Ata qenë diell në furtunë,

Një nga një u bën’ meteorë.

.

Mësuesit më ikën një nga një,

Fisnikët e mi të lartë,

I kam, dhe pse s’ua dëgjoj atë zë,

Në frymëmarrjen time dit’ e natë.

.

Ku t’i gjej t’u puth fjalën

Siç puth Dheun e Flamurin,

Si bregu i detit pret valën

Pres urtësinë e tyre të Burrit.

.

Mrekulli mund të ndodhë vërtet

Të bëhem sa një e mijta e tyre,

Ata erdhën e ikën profetë,

Dhe zbukurojnë qiellin me yje.

.

Për nxënësin qe emri Mësues

Baras me Perëndi, Zotërues.

Dritanët e mi dritërofshin e të paharrueshëm qofshin,

Mësuesit e sotshëm rrofshin e përparofshin!

7 Mars 2021. Nderim nga Universiteti “Ismail Qemali”, Vlorë, Albert Rexhep Habazaj

Mësuesit e mi, Kujtim Mici, Zaim Hoxha, Rexhep Abazi

Çajniku – Përrallë nga HANS CHRISTIAN ANDERSEN – Përktheu Skënder Buçpapaj

Kishte një çajnik krenar, krenar për porcelanin, grykën e tij të gjatë, dorezën e tij të gjerë. Kishte diçka përpara dhe diçka prapa, grykën përpara dhe dorezën në pjesën e pasme, dhe ai gjithmonë fliste për ato, por kurrë nuk fliste për kapakun që po ciflohej; kjo ishte një mungesë, dhe për të metat e veta nuk flitet me dëshirë, as nga të tjerët. Filxhanët, tasi i sheqerit dhe ena e qumështit, i gjithë takëmi i çajit me siguri do të kujtonin kapakun e ciflosur më shumë se atë dorezë dhe grykë të shkëlqyeshme; çajniku e dinte mirë.
“Unë i njoh ata!” – tha me vete. “Unë gjithashtu e di mungesën time dhe e njoh atë, në këtë qëndron modestia ime, përulësia ime; ne të gjithë kemi defekte, por gjithashtu kemi edhe merita. Tasat kanë një dorezë, tasi i sheqerit ka një kapak, unë i kam të dy dhe një gjë më shumë, të cilën të tjerët nuk e kanë, kam një grykë që më bën mbretëreshë të tryezës së çajit. Ena e sheqerit, kana e qumështit krenohen se janë shërbëtoret e shijes së mirë, por unë jam ai që shpërndaj, që dominon. Unë shpërndaj bekimin midis njerëzimit të etur; brenda meje gjethet i transformon uji i valuar në çaj plot aromë.”
Të gjitha këto i kishte thënë çajniku në rininë e tij të qetë. Por tashi ai ishte vënë në tryezën e shtruar plot e përplot, dhe u ngrit nga një dorë e bukur, por dora e bukur ishte e ngathët, kështu që çajniku ra, iu thye gryka dhe po ashtu edhe doreza, për të mos përmendur kapakun që tashmë e kemi përmendur shumë. Çajniku u shtri pa ndjenja në dysheme dhe uji i vluar rrodhi. Ishte një goditje e keqe, por pjesa më e keqe ishte se të gjithë qeshnin, qeshnin me të dhe jo me dorën e ngathët.
“Këtë do ta kujtoj gjithmonë!” tha çajniku duke kujtuar jetën e dikurshme. “Unë u quaja i pavlefshëm, u vendosa në një cep dhe të nesërmen më falën për një grua që lypte; unë rashë në mjerim, isha i habitur dhe i pasigurt se çfarë të bëja, por në atë gjendje filloi jeta ime më e mirë: je një gjë dhe bëhesh diçka tjetër. Dheu u vendos brenda meje dhe kjo për një çajnik do të thotë të varroset, por në dhe u fut një zhardhok; kush e bëri atë, kush e mbolli, unë nuk dua t’ia di, por ndodhi, dhe ky ishte një shpërblim për ato gjethet dhe për atë ujin e valë, një shpërblim për dorezën e thyer dhe grykën. Zhardhoku qëndroi në tokë, qëndroi brenda meje, u bë zemra ime, zemra ime e gjallë: Nuk kisha pasur kurrë një të tillë më parë. Kishte jeta në mua, kishte energji të re force, rrahje pulsi, zhardhoku nxori sythat që ishin gati të dilnin për shkak të mendimeve dhe ndjenjave; pastaj lulëzuan shumë lule; i shikoja dhe i mbaja, harroja veten në bukurinë e tyre. Është e mrekullueshme të harrosh veten për tjetrin! Ato nuk më thanë faleminderit, ato nuk menduan fare për mua, ato ishin të admiruara dhe të vlerësuara, unë isha shumë i lumtur, pasi ato nuk mund të ishin as vetvetja. Një ditë dëgjova që zhardhoku meritonte një tenxhere më të mirë. Ata më thyen përgjysmë dhe më dhembi shumë, por lulja kishte një vazo më të mirë dhe unë u hodha në oborr dhe po qëndroj atje si një copë e vjetër, por kam kujtimet, që nuk do t’i humbas kurrë “.

“PËR GJERMANI,SHOFER!” (Tregimi i së dielës) Nga Agim Xhafka

U çua herët në mëngjes. Duhej të kapte furgonin e qytetit verior se qysh në orën 9 do nisnin festimet e 50-vjetorit të krijimit të spitalit rajonal. Hëngri dy lugë kos me ca krodhe buke në të,piu ilaçet dhe pasi pa rreth e qark banesës së heshtur,terhoqi derën e po zbriste shkallët. Kolla e përditshme e përqafoi qysh te kati i vet. E fortë sot dhe një çast iu morëm mendtë. U mbajt te parmaku dhe i foli vetes:
-Leksi,jo sot,mos më lerë pa shkuar në ceremoni. Se kam mall. Shumë mall. Do takoj shokët,kolegët,ata që punova aq vjet. Pa do shoh lumin,pyllin,qytetin…
Dhe kolla,si shoqja e tij më e mirë iku diku,larg Aleksit.
Ngadalë-ngadalë mbërriti te furgoni. U lodh se tashmë kapi 82 vjeç. Shyqyr që ishte peshë e lehtë se ndryshe do rrinte veç në krevat. Nga veshët s’para dëgjonte. I thanë për një aparat të thjeshtë,por nuk i delte hesapi ta blinte. Se një palo pension siguroi. Vertet punoi mjaft vite si mjek,por gjysma e jetës i shkoi në burg.
Sa tha fjalën burg,i erdhi ndër mend gruaja e tij e bukur,djali dhe vajza fëmijë,një familje e qeshur dhe plot gaz. Deri sa një darkë erdhën dy policë te dera,i bërtitën je i arrestuar,do vish me ne e që atë natë filloi rrokullima.
E akuzuan për agjitacion e propagandë. Ke thënë te shtëpia e Ethemit se bluzat e huaja janë të bukura. Në kafene ke mburrur futbollin italian. Ke kënduar një këngë jugosllave dhe filmat francezë i ke ngritur në qiell. Plot një vit hetuesi. Mori vesh që edhe vëllain,inxhinier,e kishin arrestuar. E një mbasdite i vjen një shkresë për firmë,gruaja i kërkon divorcin. E firmosi menjëherë. Të mos i trajtojnë keq fëmijët,mendoi. Dhe ikën vitet në galeri e lart mes maleve.
Pas mbarimit të dënimit prej dhjetë vjetësh e ridënojnë se i kishte thënë dikujt që supa e burgut do na vdesë. Dhjetë vjet të tjera.
Nga familja asnjë letër e lajm. Një i burgosur i ri i kishtë thënë se vajza ishte bérë infermiere dhe djali punonte në ndértim.
-Po gruaja?- pyeti.
Ai nuk i dha përgjigje. Ndoshta është martuar,i shkoi si shigjetë në tru. Nuk mendonte se do delte gjallë nga burgu. Ndaj shpesh uronte që ajo të martohej e mbase merrte dikë të urtë e të matur që t’i trajtonte mirë fëmijët. Ikën vitet dhe… një mëngjes erdhi urdhëri të lirohen të gjithë të burgosurit politikë. Aleksi nuk besonte dhe në vend të pickonte veten pickonte shokët. Deri sa Sherifi ia dhe me një shpullë mbrapsht. I dhembi,u gëzua e bërtiti:
-Jam gjallë,jam i lirë.
Nuk priti makinë tek kthesa. Eci më këmbë poshtë malit. Kishte frikë mos një urdhër i dytë e rikthente në burg. Një skodë e kromit e hodhi sipër e deri në qytet makina i dukej si breshkë. Vrap te dera e shtëpisë. Trokit e bërtit. Heshtje.
Nga dera ngjitur nxori kokën një plakë.
-Dua Sofikën,Dritanin dhe Blertën.
-Nuk ka njeri atje. Ikën me anije,ishin ca kohë te ambasada gjermane. Tani nuk kam haber,-tha ajo e mbylli derën.
-Jam Aleksi, burri i Sofikës.
Por nga matanë asnjë pérgjigje. Më vonë gjeti një çekiç tek berberi poshtë dhe e shkallmoi derën. Hyri brenda dhe ..i ra të fikët. Kur erdhi në vete ishte në spital. Atje ku punoi aq e aq vjet. E njohën dhe e mjekuan mirë e mirë. E ushqyen dhe iku drejt e në Tiranë. Atje takoi vëllanë. Ishte liruar para ca vitesh,punonte te fabrika e qelqit. Por shpresonte se ditët e këqija ikën për ata.
Dhe vërtet. Pas ca muajsh Aleksi nisi punë në ministri. E donin dhe e nderonin. Iku me mall nga qyteza ku krijoi familje. Mësoi se fëmijët ishin në Gjermani,në Këln. Edhe gruaja. Iu lut ministrit që në se mundej t’i nxirrte një vizë. Ai e dërgoi me shérbim dhe udhëtimi me avion ishte për te si ajo ecja mbi një tel në lartësi të mëdha. Kaq adrenalinë po çlironte sa tha se po vdiste vërtet.
Djali dhe vajza e pritën në aeroport. Të rritur dhe të bukur. Shumë të bukur. Qanin e gëzonin të tre. Pa tek ta shumë tipare të tijat. Djali im,vajza ime,fliste parreshtur. Kështu thoshte me vete çdo ditë në burg e para se të flinte uronte:” Natën e mirë familja ime e mirë!”
-Po Sofika?
-Mamaja ka tre muaj që ka vdekur.
U turbullua dhe u ul tek stoli ngjitur. Mësoi se pati një jetë skëterrë. Falë familjes së saj komuniste nuk e çuan në punë të rënda. Por bukurisë së saj iu sulën të gjithë. Me kërcënime,me provokime,me shantazhe. Deri sa nuk duroi më e kur dolën fëmijët në punë u mbyll në shtëpi e nuk doli deri ditën që me zor e morën kur u futën në ambasadën gjermane. Pastaj u qetësua në Këln,por ndjehej fajtore pér kërkesën e divorcit dhe mendonte veç për ty,baba. I dukej sikur ajo ta shtrengoi lakun që sigurimi të vuri në qafë. Më pas humbi mendjen,e shtruam në spital e deri sa një ditë se ku kishte gjetur një brisk e preu damarët
Qanin të tre në aeroport. Edhe në shtëpi. Kështu kaloi një javë duke ngushëlluar njëri -tjetrin.
Aleksi u kthye në Tiranë e i dhënë pas pune nisi të harrohej. Vajza dhe djali bënë dokumentat dhe e morën me vete. Ai po plakej,por fëmijët u bënë me fëmijë. Gëzohej mes tyre dhe disa muaj rrinte atje,më pas në Tiranë mes fisit dhe shokëve. Kështu disa vjet deri sa u bë plot 82. Një telefon pardje i ngrohu zemrën.
-Do festojmë 50 -vjetorin e spitalit.-Jemi të lumtur në se vjen.
U pérgjigj po,pa u menduar. Këto po i thoshte vetes në furgon,kur dëgjoi:
-Arritëm xhaxha. Do zbresësh?
Pyeti ku gjendej hoteli “Roma” dhe nisi të capitej për atje. Kishte ardhur herët. Po pi një kafe i qetë,mendoi. Sa hyri te holli lexoi :”50 Vjetori i Spitalit” U mallëngjye dhe zuri një tavolinë me pamje nga dera. Sa u ul e kapi nga mbrapa Faiku,drejtori i parë. U shmallën,të dy të mplakur,por të gëzuar. Pas ca bisedave sheh ca vajza të reja plot shend e rini.
-Kjo është tani drejtoresha e spitalit,-i tha Faiku. -Eshtë vajza e Paulinit.
Paulini ishte kolegu që spiunoi Aleksin,që e futi në burg. U vrenjt,nuk i dha dorën. Më pas erdhën plot të tjerë. Ja dhe Ylberi,dëshmitari që sajoi sikur lëvdoja filmat francezë,po thoshte Aleksi.
Tani mburrej se kishte dalë në pension,por e merrnin pér konsulta në spitalin amerikan. Gjithë ata që e çuan në burg erdhën për ceremoninë. U ndriste fytyra nga shëndeti dhe dhëmbët nga buzëqeshja. Në fund hyri ministrja.
-Mbesa e Sokratit,të kujtohet?-e pyeti Faiku.
-E cilit Sokrat?
-Kryetarit të Degës,atij të policisë.
Aleksi u egërsua. I doli para ai njeri i shëmtuar që e rrihte çdo natë me këmbën e shkulur nga një karrike. U çua vrik dhe doli jashtë. Nisi të nxitonte. Tek rruga pyeti dikë:
-Ku nisen furgonat për në Tiranë?
Ai drejtoi dorën nga lumi e Aleksi gati vraponte. Nuk e shqetësonte as kolla,as zemra. Vetëm ecte e ecte. I dukej sikur po jetonte te djeshmen,sikur do i delnin para ata dy policët e dikurshëm të natës së mënxyrshme e do i bërtisnin fort :”Eja me ne në degë! Je i arrestuar,i arrestuar!”
U plaka,por koha nuk paska lëvizur fare,tha dhe hypi në furgon.
-Për ku xhaxha?-e pyeti shoferi.
-Për Gjermani,o bir!
Qeshën pasagjerët. Shoferi tha:
-Për Gjermani jemi të gjithë.
Futi marrshin e furgoni nisi ecjen bri lumit…

HAPËSI I KUJTIMEVE – Shkruar në 89 vjetorin e lindjes nga Naum Prifti

Imazhi e një çelësi të rëndë të varur pranë portës së madhe në oborrin e shtëpisë së fëmijërisë sime sot sikur hap siparin e kujtimeve të asaj kohe. Për arsye praktike, çelësin e linim në anën e brendshme të kanatave të portës. Ndryshe nga çelësat që mbanin plakat e nuset e fshatit për arkat apo sepetet me unaza e byzylykë, shalle e breza të qëndisur, llokume e sheqerka, ky çelës ishte i madh e i rëndë prandaj gjyshja dhe mamaja e mbanin të varur në brez kur dilnin nga shtëpia. Veç kyçit, ne e siguronim portën edhe me një lloz druri që shkonte tej përtej portës. Pak hapa larg nga kanatet e saj ishte arra me lëvozhgë të butë, degët e së cilës hijeshonin faqen ballore të shtëpisë e përkundrejt saj druri i vishnjës që në pranverë qëndisej me petalet e bardha që preknin ballkonin e shtëpisë dhe në verë të ëmbëlsonte gojën me frutat gjithë lëng.

Shtëpija ime ishte mënjanë fshatit sikur njoftonte udhëtarin se kishte arritur në rrëzë të malit Gramoz. Oborri, kopshti, madje dhe bahçja me arrën e madhe te porta rrethoheshin me mure guri të lartë që të mos hynin kafshët dhe bagëtitë pa lejen e të zotërve.

Rehova e Kolonjës është një fshat i mbledhur me shtëpitë ngjitur njëra pas tjetrës, pa hapësira të lira midis tyre, me tre mëhallë, e poshtmja, e mesmja dhe e sipërmja, madje edhe me kanalin e ujrave të zeza poshtë rrugëve të shtruara me kalldrëm të ndërtuar nga muratorët e fshatit. Fshati numëronte më shumë se njëqind shtëpi të ngucura njëra pas tjetrës. Burrat e fshatit ishin mjeshtër muratorë ose gur skalitës dhe punonin me akorde kudo ku i thërrisnin. Për shkak të zanatit të tyre, ata praktikonin mërgimin stinor në vendet e ngrohta të Shqipërisë e të Ballkanit, që nga Saranda, Himara, Gjirokastra, edhe më tej në Kostancë, Varna të Bullgarisë, në Malin e Shenjtë, ose Agjion Oros që shqiptarët i thoshin Janoras dhe deri në Krime e Odesë. Duke rendur pas punëve disa prej tyre shkuan të ndihmonin për ndërtimin e hekurudhës transiberiane deri në Vladivostokun e largët në ngushticën e Beringut. Kur ktheheshin prej vendeve të tilla ata tregonin historira e anekdota të mahnitshme.

Shtëpinë e blemë nga një emigrant shqiptaro amerikan, Pet Kaleshi, i cili, më 1937, vendosi ta merrte gruan dhe vajzën dhe t’i sillte në Amerikë. Babai im si emigrant e mori vesh dhe pasi ranë në ujdi për sasinë e të hollave i pagoi paratë dhe mori dëftesën përkatëse nga zyra noteriale e Filadelfisë me firmë e me vulë që vërtetonte shitblerjen. Në atë shtëpi unë jetova fëmijërinë dhe një pjesë të rinisë sime deri në vitin 1950 kur më doli bursa për ndihmës mjek në Politeknikumin Mjekësor në Tiranë.

Ne për pak e humbëm shtëpinë e re të madhe e të bukur që bleu babai më 1937 dhe rimodeloi duke e zgjeruar dhe përmirësuar. Për shkak të madhësisë dhe vendndodhjes së lakmueshme në dalje të fshatit, shtëpinë synuan ta kthenin në kazermë për rojet e kufirit. Me një vendim të Komitetit Ekzekutiv të Ersekës, gjyshen time, mamanë, mua dhe motrën na flakën jashtë shtëpisë, dhe na detyruan të strehoheshim te shtëpia e Thoma Kristaqit, një mërgimtar tjetër nga fshati që ndodhej në Amerikë. Për fat, në atë kohë një delegacion qeveritar shqiptar i kryesuar nga Hysni Kapoja kishte ardhur për të marrë pjesë në mbledhjen vjetore të Asamblesë së Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Nju Jork. Sapo dëgjoi për vizitën, babai im u nis nga Filadelfia të takohej me kryetarin e delegacionit. Kur Hysni Kapoja e pyeti pse kishte kërkuar takim me të, babai ia ktheu: Sa shtëpi duhet të kesh në Shqipëri që të mund të jetosh në të? Një,- ishte përgjegjia. -Po shtëpinë time e ka zënë posta kufitare, dhe familja ime jeton me qira në shtëpi të tjetërkujt,- i tha babai dhe i tregoi gjendjen si edhe tapinë. Me t’u kthyer delegacioni në Tiranë, Kapoja urdhëroi t’i lirohej menjëherë shtëpia e emigrantit shqiptar Rrapi Prifti. Kryetari i Komitetit Ekzekutiv të Kolonjës një ushtarak me emrin Zenel Muço dha urdhër të zbrazej shtëpija nga posta ushtarake dhe t’i kthehej familjes. Kur e liruan shtëpinë, ushtarët e postës kufitare na porositën të mos e prishnim këndin me plisa e bar ku kishin shkrojtur PARTI-ENVER por ta ruanim dhe ta vaditnim që të lulëzonte përgjithmonë. Por ne nuk e kishim shtëpinë kënd emulacioni dhe as ekspozitë parrullash, prandaj e fshimë nga oborri pa na ardhur keq. Për ne, parrula kurdoherë do ishte kujtim i okupimit të shtëpisë nga ushtarët e kufirit dhe mbartjes së familjes nëpër shtëpitë e botës.

U kthyem sërish në shtëpinë tonë rrethuar me avlli, me oborr, me kopsht e me bahçe, me pemë frutore mollë e dardha, me haur për hajvanët, me plevicë dhe me dy porta, një për njerëzit, e tjetrën për hajvanët e ngarkuar me dru nga pylli apo me dëngje bari e duaj me grurë, thekër, tërshëre elb nga arat dhe livadhet rrotull fshatit.

Hapësi i portës priste varur pas kanatit të madh sikur ta dinte se të zotët e shtëpisë sidoqoftë do ktheheshin. Fotografi mjeshtër Mumin Jashari e ka realizuar këtë foto pa e ditur se me të lidhen një seri me episode jete, të cilat i zbulova si fëmijë, i përjetova si djalë dhe i përshkova si shkrimtar.

Është tejet e vërtetë – Përrallë nga HANS CHRISTIAN ANDERSEN – Përktheu Skënder Buçpapaj

“Është një histori e tmerrshme!” thirri një pulë në një zonë të qytetit ku kishte ndodhur e pandodhura “një skandal i tmerrshëm në një pulari! Thjesht nuk më pëlqen të fle e vetme sonte! Për fat të mirë ne jemi shumë në pulari”. Dhe ndërkohë ajo e tha atë në një mënyrë të tillë që pulat shkundën pendët e tyre dhe gjeli e kreshpëroi kreshtën. “Është tejet e vërtetë!”
Është më mirë të nisim nga fillimi, dhe fillimi ndodhi në një furrik pule në një pjesë tjetër të qytetit.
Dielli po perëndonte dhe pulat u ngjitën në vendin e fjetjes; njëra prej tyre, me pendë të bardha dhe këmbë të shkurtra, kishte hedhur vezën rregullisht; ajo ishte një pulë e respektuar në të gjitha kuptimet dhe ndërsa ngjitej lart, ajo çukiti veten me sqep dhe kështu një pendë fluturoi.
“Është zhdukur”, tha ajo. “Sa më shumë që shpuplohem, aq më e bukur bëhem!” Sigurisht që ajo e tha atë me shaka, sepse ajo ishte një pulë e zgjuar, madje ishte shumë e respektueshme, siç e kam thënë tashmë. Dhe kështu ajo ra në gjumë.
Ishte errësirë ​​kudo; pulat qëndronin krah për krah, por ajo që ishte më afër saj nuk flinte; ajo ndjeu dhe bëri sikur nuk ndjeu, siç duhet të bëjë dikush në këtë botë për të aritur të jetojë në paqe; por ajo nuk mund të mos i thoshte fqinjes tjetër: ‘A i dëgjuat ato që thanë? Unë nuk përmend emra, por është një pulë që dëshiron të shpuplohet në mënyrë që të duket më e bukur! Po të isha gjeli, do ta përbuzja!».
Pikërisht aty pranë ishte bufi me zonjën dhe fëmijët; kishin veshë të mprehtë të gjithë në atë familje dhe ata dëgjuan çdo fjalë të thënë nga pula; sytë iu çakërritën dhe nëna bufe fryu krahët: «Mos e bëni veten! por ju me siguri keni dëgjuar se çfarë thanë ato! E kam dëgjuar me veshët e mi dhe do të duhet të dëgjoj shumë më tepër para se t’iu besoj veshëve! Njëra prej pulave ka harruar deri në atë masë atë që është e përshtatshme për një pulë, saqë ajo ka filluar të këpusë të gjitha pendët vetëm që kështu t’i bjerë në sy gjelit! ».
“Prenez garde aux enfants!” bërtiti baba bufi. “Nuk është punë për fëmijë.”
“Por unë duhet t’i them fqinjit tonë buf. Ai është një buf aq i vlerësuar në mjedisin tonë! ” dhe kështu fluturoi larg.
“Uh-Uh! Uhuh! ” bërtitën të dy pëllumbat që jetonin në fermën e pëllumbave poshtë. “A keni dëgjuar? A keni dëgjuar? Uhuh! Është një pulë që i ka hequr të gjitha pendët për shkak të gjelit! Dhe tani ajo po ngrin për vdekje, nëse nuk ka vdekur tashmë!”
“Ku është? Ku është?” pyetën pëllumbat.
“Në oborrin afër! Është sikur ta kisha parë me sytë e mi, është një histori që pothuajse nuk mund të tregohet, por është tejet e vërtetë! ”
“Unë e besoj, unë e besoj çdo fjalë!” u përgjigjën njëzëri pëllumbat dhe u përkulën drejt oborrit të tyre. «Është një pulë, në të vërtetë disa thonë janë dy, të cilat i kanë hequr të gjitha pendët për të qenë ndryshe nga të tjerat dhe për të tërhequr vëmendjen e gjelit. Është një lojë e rrezikshme që mund të vdesësh së ftohti, dhe të dyja kanë vdekur.”
“Zgjohu! Zgjohu!” thirri gjelin dhe fluturoi mbi gardh. Sytë e tij ishin ende të përgjumur, por ai këndoi të njëjtën gjë: “Tri pula kanë ngordhur nga dashuria e pafat për një gjel!” Të gjitha pendët e tyre i kishin hequr! Është një histori e tmerrshme, nuk dua ta mbaj për vete, dua ta tregoj, ta tregoj! ” dhe kështu historia kaloi nga një pulari në tjetrin derisa u kthye në vendin nga kishte filluar.
“Janë pesë pula,” tha ajo me vete, “të cilët kanë hequr pendët e tyre për të treguar se cila prej tyre ishte tharë e tretur nga dashuria e pafat për gjelin;” pastaj ato e shqyn veten me sqepa dhe vdiqën, me turp dhe skandal për familjet e tyre dhe me një humbje të madhe për zotërinë e tyre.”
Dhe pula që e kishte humbur atë pendë nga gëzofi, natyrshëm nuk e njohu historinë e saj, dhe meqenëse ishte një pulë e respektuar, ajo tha: ‘Unë i përbuz ato pula! Por ka shumë të këtij lloji! Një fakt i ngjashëm nuk duhet të mbahet i heshtur dhe unë do të bëj çmos që kjo histori të dalë në gazetë, në mënyrë që të përhapet në të gjithë vendin; kjo është e mirë për ato pula dhe familjet e tyre!».
Dhe historia me të vërtetë përfundoi në gazetë, u botua dhe është tejet e vërtetë: “Një pendë e vogël mund të shndërrohet në pesë pula!”

‘NJË SHAMI E HARRUAR NË MAL’ dhe ‘PO E PRES KOHËN E DHIMBJES’ – Dy poezi nga TAHIR BEZHANI

NJË SHAMI E HARRUAR NË MAL
Ecja rrugicave të malit ,me pisha të larta
Fluturonin mendimet rruzullit të tokës
Bluante mulliri i erërave të gjitha ujemet
Pastaj bohçet e varura rëndonin
Si koha e ikur rrëpirave të mallimit
E një shkop dore shponte tokën e pafajshme
Shikim zhbirues ne thellësi prekte damarët
Sikur të kërkonte thesaret e humbura të mbretërive
Rrënjëve të dala si asht’ i humbur nëpër kohë
Fshehur moti, në një kohë te ikur si zogu
Kur plakut i kishte humbur gurë e unur
E buzëve shkrumbi thithte rreshka, tym duhani
Si mall i pjekur gishtave ngjyrë kafeje….

Një shami valëvitej nga puhizë e lehtë
Shtrënguar kraharorit të një pishe trupdrejtë
Nuk ishte e humbur, e harruar kishte mbetur
Ishte relikt i një zjarri, një moshe të ndezur flakë
Akoma i vinte erë dashuri, erë molle e ruajtur
Mbështjellë në një ble bistaku, lozte avash ritmin
Si flamurë i jetës rinore ku rrahën erërat
Valvitej damarëve si përshëndetje e fundit
Psherëtimat kalamenden sygjumave të verës.
Në shami mbështolla kujtimet e hirta si këngën…..

PO E PRES KOHËN E DHIMBJES

Të çuditshme janë dhimbjet, të çmendura
Pa orar të caktuar, kur u teket vijnë turrë
Në mesditë, mesnatë, pas mesnate
Të djersitin, rraskapitin…
Poreve vlojnë puqërrime të skuqura
E pamëshirshme dhimbja, lëvron thellë
Mjeku (të nesërmen) kërkon anamnezën
Në ç ‘kohë vijnë dhimbjet, sa zgjasin, si duken…..
Dhe sonte,
Do pres kur vjen ai uragan i tmerrshëm
Do shënoj saktë orën dhe minutën e lodhjes
Pastaj zgjatjen e durimit pa frymëmarrje
E ka më lehtë mjeku të japë diagnozën
Por e di se nuk do e shpëtoi jetën
Pabesisht frika përpiu vdekjen n ‘eter
Nuk kam kohë të tepërt për ikje
Asgjë nuk kam thënë për dashurinë
Avullime kanë ngjarë, akoma nuk jam rrëfyer
Kohën po pres edhe këtë natë me dhimbje…..

Gjakovë, 22.shkurt,2021

Pas mijëra e mijëra vjetësh – Përrallë nga HANS CHRISTIAN ANDERSEN – Përktheu Skënder Buçpapaj

Sigurisht, pas mijëra e mijëra vjetësh ata do të arrijnë në krahët e avullit, fluturim, duke kaluar oqeanin! Të rinjtë e Amerikës do të vizitojnë Evropën e vjetër. Ata do të vijnë për të parë monumentet dhe vendet e rrënuara, ashtu si tashi na tërheqin bukuritë e rrënuara të Azisë Jugore.
Pas mijëra e mijëra vjetësh ata do të arrijnë!
Tamizi, Danubi, Rini ende rrjedhin, maja e Malit të Bardhë është ende e mbuluar me dëborë, agimi polar shkëlqen në vendet veriore, por breznitë, njëra pas tjetrës, janë bërë pluhur, ushtritë e të fuqishmëve të momentit janë harruar, si ato që tani flenë në lartësi, ku mullixhiu i pasur, që zotëron atë tokë, ka ndërtuar një stol për t’u ulur dhe për të parë fushën e misrit të gjerë e të valëzuar.
“Në Evropë!” dikush dëgjon të rinj amerikanë të thonë “në vendin e baballarëve të tyre, vendin e bukur të kujtimeve dhe imagjinatës, Evropë!”
Anija ajrore mbërrin, është plot me udhëtarë, pasi udhëtimi është më i shpejtë se nga deti; tela elektromagnetike që kalojën nën oqean tashmë kanë telegrafuar se sa njerëz përbëjnë karvanin ajror. Evropa tashmë mund të shihet, janë brigjet e Irlandës, por udhëtarët janë ende duke fjetur; ata do të zgjohen vetëm kur të jenë në Angli; ata do të prekin tokën e Evropës në vendin e Shekspirit, siç e quajnë fëmijët e shpirtit, vendin e politikës dhe makinerive, siç i quajnë të tjerët.
Për një ditë të tërë ata do të qëndrojnë atje; është koha që kjo brezni e nxituar mund t’i kushtojë Anglisë së madhe dhe Skocisë.
Pastaj ata vazhdojnë përmes Tunelit të Kanalit për në Francë, vendin e Karlit të Madh dhe Napoleonit. Përmendet Molièri, studiuesit flasin për shkollat ​​klasike dhe romantike që datojnë që nga e kaluara e largët dhe kënaqin kërshërinë me heronj, poetë dhe shkencëtarë që koha jonë nuk i njeh, por që do të lindin në kraterin e Evropës: Paris.
Anija ajrore fluturon mbi vendin nga u nis Kolombi, ku lindi Cortez dhe ku Calderon këndoi pjesët e tij me vargje tingëlluese; gra të hijshme me sy të zinj ende banojnë në luginat e lulëzuara, këngët e lashta ende përmendin Cid dhe Alhambra.
Fluturim kalojnë mbi detin për në Itali, ku ndodhej Roma antike dhe e përjetshme. Tashi është fshirë plotësisht, fusha është shkretëtirë; nga Kisha e Shën Pjetrit mbetet një shenjë e vetme e murit, por është e dyshimtë nëse është autentike.
Pastaj në Greqi, për të fjetur një natë në hotelin luksoz që ndodhet në majë të Olimpit, vetëm për të thënë se ishim dhe atje. Udhëtimi vazhdon për në Bosfor, ku pushojnë disa orë dhe vizitojnë vendin ku dikur ndodhej Bizanti; tashi peshkatarët e varfër hedhin rrjetat e tyre ku legjenda tregon për kopshtin e Haremit në kohën e turqve.
Fluturohet mbi rrënojat e qyteteve të mrekullueshme që ndodheshin dikur përgjatë Danubit të fuqishëm, qytete që koha jonë nuk i njeh; herë pas here, në vendet plot kujtime, në vendet që do të lindin dhe në ato që do të shfaqen koha, herë pas here karvani ajror ulet dhe më pas ngrihet përsëri.
Atje është Gjermania, e cila dikur përshkohej nga një rrjet i dendur hekurudhash dhe kanalesh, vendi ku fliste Luteri, këndonte Goethe dhe ku Mozarti mbante skeptrin e muzikës në kohën e tij! Emra të tjerë të mëdhenj shkëlqejnë në shkencë dhe art, emra që tashi nuk i njohim.
Një ditë qëndrimi në Gjermani dhe një ditë në vendet e veriut, për të vizituar atdheun e Orsted, atë të Linnaeus, dhe Norvegjinë, vendin e heronjve të vjetër dhe të një brezi të ri. Islanda vizitohet në udhëtimin e kthimit, dhe gajzerët nuk po valojnë më, vullkani Hekla është zhdukur, por ishulli i thyer me gurë qëndron në detin e ashpër, si një pllakë guri e përjetshme në përkujtim të sagave.
“Ka shumë për të parë në Evropë”, thotë i riu amerikan. “Ne e pamë atë në tetë ditë, dhe mund të arrihet shumë mirë, ashtu si udhëtari i madh”, ai përmend një person që i përket kohës së tij, ” ka demonstruar në librin e tij të famshëm “Evropa e parë në 8 ditë”.”

“Lidhja organike”! (Një teori…) – Nga REX KASUMAJ

Berlin, mars 2021

 

1.
Kisha dëgjuar shpesh ndër vite sintagma të ndryshme: të shkathëta e përtace, kthjellore e marroke, në rendin e vjetër dhe në rendin e ri.

Por më të veçantën që prek kufijtë e absurdit, do t’a dëgjoja verën e shkuar në Prishtinë.

“Ldk-ja ka lidhje organike me Amerikën”, thoshte një medialist i metropolit kosovar.

Po ç’na qenka, vallë, kjo lidhje e çuditshme?

Dhe ndërsa mendoja provincialitetin e saj, do të evokoja vetishëm një rrëfenjzë interesante nga vite të hershme.

Në një institucion a organizatë monokracie të atëbotshme mbahej një mbledhje plot ngut. Propozohej sekretari i paracaktuar i saj që, aty, merrte shteg përpjetë në hierarkinë shoqërore. Por makiazhi sistemor e kërkonte konkurrencën e shpifur.

Dhe, sipas një rregulli, ai që jepte një emër, rëndom duhej të thoshte dy-tri fjalë lëvdate për pretendentin e tij. Por, teksa fliste, kryepropozuesi pati ndjesinë se të pranishmit nuk ishin vëmendësuar gjithaq. Kjo e dekurajoi pak. Ndaj, do t’përmbyllte diskutimin me një vlerësim epik: shoku X. ka qenë gjatë në organe!

E pra, kjo lidhje, mbase, mund të kishte dhe këtë zbërthim: Ldk-ja, me gjasë, paskësh qëndruar gjatë në “organet” ngrohëse të Amerikës…

Mirëpo eksperienca e gjatëndejës në organe, posedon aftësi shërbese dhe për udhëkryqë të tjerë.

Tani kur ajo gjendet në zjarrishtë të brendshme elektorale, kujtova idenë gjeniale. Pse, thashë, të mundohet e digjet në vorbën përvëluese, kur Isai ka ballsamosur qyshkur në shpirtin politik kulturën dhe kujtesën e saj?

Jetëgjatë tek shtrinë ekzistencë në dy shekuj dhe, ashtu, e farkuar n’për stuhira, Ldk-ja do t’a zgjedhë lehtësisht prijësin tejpamës. Në krye e rreth tij do të ulen e ngulen njerëz që, posi shoku X., “kanë qëndruar gjatë (sa gjatë!) në organe”!

Për të mirën e përgjithshme, padyshim!

2
Si mund të ndodh një alternim përfaqësimi kaq i panatyrshëm? Dhe, ndaj, një ndërvegëz e pamundur.

Që Albin Kurti, një antimarikan i thekur, të marrë paqësisht dhe njëj entuziazmi fluturak, besimin absolut për kryeministër nga populli më proamerikan në botë!

Në fakt, kësaj daulleje i bien në unison humbësit e zgjedhjeve dhe humbësit e lojës: në Prishtinë, ldk-ja e shpartalluar dhe në Uashington, Grenelli i frustruar.

E qysh na qenka rreshtuar Isai në anën tjetër të fillit, admirues i vlerave amerikane të demokracisë, kur vrânshëm vjen nga trashëgimi e vjetër bolshevike dhe, në këtë gjurmë, pa arritur të konformohet kurrë, shpall kumtin lapidar: “qytetarët nuk e zgjedhin qeverinë”!
Ku gjendet tjetër, pos në arkën e tij, ky brilant mendimor? As Adolfi i ariozofisë nuk vajti aq larg. Anipse në kulme cinizmi, pohonte se e drejta e qytetarit rrëzon të drejtën e shtetit!

Ndërkaq Grenelli, nga anë e tij, ishte më i padashuri, ose më i urryeri në të gjithë korin diplomatik në Berlin. Kurse në atdhe dëshmoi t’ketë problem dhe me demokracinë. Padroni i tij, ai vetë, ithtarë e ndjekës të tërbuar, i vunë flakën Kapitolit, këtij tempulli të lirisë, vetëm për hirin e një pushteti të errtë. Vota e lirë s’do t’a impresionojë fare. Këtu ngjizet dhe përbuzja e poshtër e votës së lirë në Kosovë: herën e parë – me rrëzim qeverie, e tani – me gjuhë kurthi e pështyme të neveritshme.

Por ja që ngreha e kulturës libertare nuk është vetëm ligj. Është dhe edukatë, ashtu siç ishte në qindvjeçarët vezullorë të Amerikës!

3.
“I afërmi ynë nuk është fqinji ynë, por fqinji i tij: kështu mendon çdo popull”!

Ç’shpjegim i thjeshtë e i hollë, lakonik e i thellë i Friedrich N., mbi dredhkat e gjeopolitikës që kursen qindra faqe fjalëmëdha shkollash akademike.

Është, vallë, sfondi i shkak-pasojës historike a, ndoshta, vetë natyra njerëzore “e lakmisë së mistershme”, që ka ngjizur një përceptim të tillë?

Mund t’jenë pleksur të dy arsyet bashkë, dhe, vërtetë, kroatët kanë miq shqiptarët e jo serbët, kurse këta të dytët janë miq të grekëve e jo të shqiptarëve, e shqiptarët, mbanë tjetër, kanë mik turkun e jo grekun, pastaj kinezët duan më afërsisht pakistanezët se indusët, ndërkohë që frëngjët kishin prorë miq rusët e jo gjermanët, madje dhe amerikanët, si fuqi planetare, rezervojnë më pak miqësi për Meksikën sesa për ca fqinjë të saj…

Në politikën ndërkombëtare, ndaj, i miri dhe i keqi si kategori morale, nuk ekzistojnë. Që këndej, as dashuri e mënirje mes shtetesh nuk njeh kronika e ndjenjave në historinë e tyre. E pra, as të famshmet “lidhje organike”! Në rrjedhë motesh kombet zhvillojnë një kulturë e një fuqi dhe etablojnë një interes ad hoc dmth. kohëshkurtër, sikundër të tjerë natyralë e të përhershëm.

Veçse në mikrojetët politike zonash të mugëta rruzullimi ku Kimët e largët dërgojnë q’andej shkëndijimet e tyre, “qëndrimi i gjatë në organe”, ende gjen fijen e humbur…

r.

DHOMA E KUJTIMEVE Poezi nga Rita Saliu

Më mungon Dhoma e Madhe pa kolltuk
Më shkëmba druri të vendlindjes
Me nga tri këmbë
Dhe gjyshi ulur pranë oxhakut
Duke gërshetuar penjtë
E kohës së mëkateve të mëdha
Që e vriste përditë, nga një kokë ia gërryente
Nuk di në atë dhomë a bënte ftohtë
Apo ishte frika që hynte e dilte nëpër ne
Përgatisnim qëndresën
E lashë aty copën e shpirtit
Krenare të mbetem mbi atë shkëmb
Para se të më vrasë harrimi i pamëshirshëm

Send this to a friend