VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Hapni dosjet – Poezi nga Neki Lulaj

By | January 25, 2021

Komentet

KËNGA E ËNDRRËS SË MURUAR ( Poetit Atdhe Geci ) – Poezi nga Rexhep Kasumaj

Atdhe Geci,
poet i rrëkesë së gjakut dhe
vesës së luleve,
i ëndrrës së muruar
dhe, ah, dhimbjes së bukur,
i ofshâmës së atdheut dhe
Poet sallonesh të frakut të zi,
i kujtesës së ndaluar
dhe heshtjes së varreve,
i dashurisë fluturake dhe
shiut, i shiut të vjetër, të trishtë…
Poet i pritjeve të muzgëta
dhe i takeve që s’vijnë,
i lirisë së pazot dhe fëmijës
në udhë bote,
kryengritës kundër zotave
tokësorë
dhe i lutjes për mrekullinë tek humbet
në udhëkryq,
poet i lumnive të vogla
ngujuar në Urnën
mbi komodinë dhe
agut kur dielli mungon…
Poeti i vargut mnerisht të bukur
t’besës së prerë dhe
pëndesës mashtruese
në Altar,
poet i udhëtimit të shkronjave
drejt zemrës
dhe qiellit të mugët,
zogjëve shteghumbur
ndër rè e stuhira dhe korbave të zisë,
pastaj…ngaherë…
Poet i Fjalës së Muzës që, ah,
ndonjëherë, mëkaton…
dhe pra, këndoje këngën
e ëndrrës së muruar,
ti, përjetësisht poet kryengritës
i Dhèut të Arbërit!…
Rexhep Kasumaj,
Berlin, mesfror, 2021

Lejlekët – Përrallë nga HANS CHRISTIAN ANDERSEN

Në shtëpinë e fundit të një fshati kishte një fole lejleku. Nëna lejleke qëndroi në fole me katër lejlekët e saj, me sqepat e vegjël të zinj, të cilët më pas do të bëheshin të kuqërremtë. Jo shumë larg folesë, po mbi çati, qëndronte në këmbë dhe i palëvizur, lejleku baba, i cili kishte ngritur një këmbë, për të qenë pak i parehatshëm pasi ishte në roje. Dukej sikur ishte gdhendur nga druri, ishte aq i qetë, “është shumë bukur që gruaja ime ka një roje pranë folesë!” mendoi ajo “dhe ata nuk mund ta dinë se unë jam burri i saj, ata vërtet mendojnë se ai është punësuar për të qëndruar këtu. Kjo bën një përshtypje të mirë!” dhe ndërkohë vazhdoi të qëndronte atje në njërën këmbë.
Në rrugë një grup djemsh po luanin, duke parë lejlekët, një nga më të guximshmit këndoi këngën e vjetër të lejlekëve, por ata e kënduan atë me këto fjalë, siç e kujtoi Baba Lejleku
Lejleku, lejleku i guximshëm fluturo, fluturo në shtëpinë tënde, gruaja jote është në fole me katër lejlekët, i pari do të varet, i dyti do të goditet me thikë, i treti do të digjet, i katërti do të ripet!
“A keni dëgjuar se çfarë këndojnë djemtë?” bërtiti lejleku i vogël “ata thonë për ne se do të varemi dhe do të digjemi!”
“Ju nuk duhet të shqetësoheni!” nënë lejleku i siguroi ata “mos i dëgjoni ata dhe asgjë nuk do të ndodhë”.
Por djemtë vazhduan të këndonin dhe treguan lejlekët me gishtërinjtë e tyre, vetëm një djalë me emrin Peter tha se ishte keq të tallesh me kafshët dhe ai nuk donte të këndonte me të tjerët. Në ndërkohë, lejleku nënë ngushëllonte lejlekët e vegjël. “Mos u shqetëso për këtë!” përsëriti ai “shiko sa i qetë është babai yt, dhe qëndron në njërën këmbë!”
“Kemi shumë frikë!” thanë lejlekët e vegjël, duke fshehur kokën në fund të folesë.
Të nesërmen djemtë u mblodhën përsëri për të luajtur dhe, duke parë lejlekët, ata filluan përsëri me këngën e tyre:
I pari do të varet, i dyti do të digjet! …
“A do të varemi dhe do të digjemi vërtet?” – pyeti lejleku i vogël.
“Sigurisht që jo!” i siguroi ata nëna e tyre “ju duhet të mësoni të fluturoni, dhe unë do t’ju mësoj. Pastaj do të shkojmë në livadh dhe të vizitojmë bretkosat që do të përkulen para nesh, duke thënë “ishte ishte”, dhe ne do t’i hamë. Do të jetë qejf! ”
“Dhe pastaj?” – pyeti lejleku i vogël.
‘Atëherë të gjithë lejlekët që janë në këtë vend do të mblidhen dhe ne do të fillojmë manovrat e vjeshtës; në atë moment duhet të dini të fluturoni mirë: është shumë e rëndësishme, sepse gjenerali do t’i therë me sqep ata që nuk mund të fluturojnë, kështu që përpiquni të mësoni kur fillojnë ushtrimet.”
“Atëherë ne do të theremi, siç thonë djemtë, dhe ata do t’i dëgjojmë tashi ta thonë përsëri!”
“Më dëgjoni mua dhe jo ata!” u tha nëna lejlek. «Pas manovrave të mëdha ne do të fluturojmë për në vendet e ngrohta – po, shumë larg nga këtu, përtej maleve dhe pyjeve. Ne do të fluturojmë për në Egjipt, ku ka shtëpi prej guri trekëndëshe, të cilat përfundojnë në një pikë përtej reve: ato quhen piramida dhe janë më të vjetra sesa një lejlek mund të imagjinojë. Ka një lumë të tejmbushur, kështu që vendi është plot me këneta. Ne do të shkojmë te kënetat për të ngrënë bretkosat.”
“Oh!” – thirri lejleku i vogël.
«Po, është vërtet e bukur! të gjithë ju nuk do të bëni gjë tjetër vetëm se do të hani gjithë ditën, dhe ndërkohë që ne jemi do të jemi aq mirë atje, në këtë vend nuk do të ketë një gjethe të vetme në pemë, këtu do të jetë aq ftohtë sa retë do të ngrijnë dhe do të thyhen, duke rënë në tokë në copa të vogla të bardha. “. Sigurisht që ajokishte parasysh borën, por nuk mund ta shpjegonte më qartë.
“A do të thyhen edhe djemtë e këqij nga të ftohtët?” – pyeti lejleku i vogël.
“Jo, ata nuk do të thyhen nga të ftohtët, por do të vuajnë shumë. Dhe ata do të duhet të qëndrojnë të mbyllur në një dhomë të errët. Ndërkohë, ju do të fluturoni për në një vend të huaj, ku ka lule dhe ku shkëlqen dielli.”
Koha kishte kaluar tashmë dhe lejlekët ishin rritur e ishin në gjendje të qëndronin në fole për të parë përreth, dhe Bab Lejleku vinte çdo ditë me bretkosa të këndshme, gjarpërinj të vegjël dhe të gjitha gjërat e tjera të mira që lejonin lejlekët dhe ai mund t’i gjente.
Sa kënaqësi ishte të shihte marifetet që bënin vogëlushet. Ai vinte kokën te bishti dhe bënte guatjen e një bretkocë peme me sqepin e tij, dhe pastaj ai u tregoi atyre histori rreth kënetës.
“Epo, tani duhet të mësosh të fluturosh”, tha një ditë lejleku nënë dhe të katër lejlekët duhej të ngjiteshin në çati; oh, si tundeshin mbi këmbet e tyre dhe përpiqeshin të gjenin ekuilibër me krahët e tyre! dhe gjithsesi ata ishin gjithmonë në prag të rrëzimit.
“Shikoni si e bëj unë”, tha nëna, “ju duhet të mbani kokën tuaj kështu, dhe këmbët tuaja ashtu! nje dy! nje dy! kjo është ajo që do t’ju ndihmojë në jetë! ” dhe kështu fluturoi për një kohë, dhe lejlekët bënë një kërcim shumë të vështirë dhe bum! ata u gjendën në tokë, sepse prapanicat ishin shumë të rënda.
“Unë nuk dua të fluturoj” tha një lejlek dhe u strehua në fole. “Unë nuk kam në mendje të shkoj në vendet e nxehta!”
“Atëherë ti do të qëndrosh këtu dhe do të ngrish akull deri në vdekje kur të vijë dimri!” Dëshiron që djemtë të vijnë dhe të varin, ose të djegin ose të therin? Tani do t’iu telefonoj! ”
“Jo, jo!” bërtiti lejleku dhe u hodh përsëri në çati pranë të tjerëve, ditën e tretë ata tashmë dinin të fluturonin pak dhe kështu ata menduan se mund të rrinin pezull në ajër, por kur u përpoqën, bum! ata ranë dhe u desh të fillojnë të lëvizin përsëri krahët e tyre. Në atë moment djemtë nga rruga erdhën dhe kënduan këngën e tyre:
Lejleku, lejleku i guximshëm ….
“A mund të fluturojmë poshtë dhe t’u nxjerrim sytë?” – pyeti lejleku.
“Jo, harroje!” u përgjigj nëna. “Më dëgjoni mua. Është shumë më e rëndësishme! një dy tre! tani fluturojmë në të djathtë, një – dy – tre!, tani fluturojmë në të majtë, rreth oxhakut. Shume mire! Përplasja e fundit e krahëve ishte e drejtë dhe e bërë mirë, kështu që nesër mund të vish me mua në kënetë. Do të ketë familje të tjera lejlekësh, shumë të respektueshme, me fëmijët e tyre: më tregoni që jeni më i sjellshëm; dhe mbajeni kokën lart, sepse është mirë dhe na rrit konsideratën “.
“Por a nuk duhet të hakmerremi me ata djem të këqij?” – pyeti lejleku.
“Lërini të bërtasin çfarë të duan. Ju do të fluturoni drejt reve dhe do të jeni në vendin e piramidave kur ata të jenë në të ftohtë dhe nuk do të ketë një gjethe jeshile ose një mollë të vetme! ”
“Por ne duam të hakmerremi!” i pëshpëritën lejlekët e vegjël njëri-tjetrit dhe ndërkohë ata bënë prova fluturimi përsëri.
Nga të gjithë ata fëmijë rruge më mizori ishte ai që kishte filluar të këndonte, dhe ai ishte shumë i vogël, nuk ishte më shumë se gjashtë vjeç; por lejleku i vogël besonte se ai ishte mbi njëqind vjeç, pasi ai ishte shumë më i gjatë se prindërit e tyre; çfarë dinin ata se sa fëmijë dhe të rritur mund të ishin? Hakmarrja e tyre duhej të godiste atë djalë, sepse ai kishte filluar dhe nuk u ndal më. Lejlekët ishin shumë të irrituar dhe duke u rritur ata vendoseshin gjithnjë e më me dëshirë; në fund nëna duhej të premtonte se do të hakmerreshin, por ajo donte të priste deri në ditën e fundit të kaluar në atë vend.
“Ne së pari duhet të shohim se si i bëni provat e fluturimit, nëse bëni një gabim dhe gjenerali ju fut sqepin në gjoks, atëherë djemtë do të kishin të drejtë në një farë mënyre. Do ta shohim!”
“Do ta shohësh”, i tha lejleku dhe iu kushtua provave; ata praktikonin çdo ditë dhe mësonin të fluturonin me aq lehtësi dhe hir sa ishte kënaqësi t’i shikoje.
Erdhi vjeshta: të gjithë lejlekët filluan të mblidhen për të fluturuar në vendet e ngrohta, kur këtu ka dimër. Çfarë manovrash! Ata duhej të fluturonin mbi pyje dhe fshatra, vetëm për të treguar aftësitë e tyre, sepse ishte një udhëtim i shkëlqyeshëm që ata do të bënin. Lejlekët fluturonin me aq hir të arrtur “shkëlqyeshëm në vendin me bretkosa dhe gjarpërinj”. Ishte hapësira më e lartë dhe bretkosat e gjarpërinjtë mund të haheshin, dhe ashtu bënë lejlekët.
“Tani mund të hakmerremi!” thanë ata.
“Sigurisht!” u përgjigj nëna. «Mendova një hakmarrje të drejtë! Unë e di se ku është pellgu, ku të gjithë fëmijët e vegjël janë duke pritur për lejlekët t’i çojnë tek prindërit e tyre. Këto foshnje të dashura flenë dhe ëndërrojnë gjëra të bukura që nuk do t’i ëndërrojnë më kurrë. Të gjithë prindërit i duan ato foshnje të bukura dhe të gjithë fëmijët duan një vëlla ose motër të vogël. Tani do të shkojmë në pellg dhe do t’i sjellim një foshnjë çdo djali që nuk e këndoi atë këngë të keqe dhe qeshi me lejlekët, ndërsa ata që e bënë nuk do të marrin asgjë .”
“Por çfarë do t’i bëjmë këtij djali të keq që i pari filloi të këndonte?” bërtiti lejleku i vogël.
“Në pellg është edhe një fëmijë i vdekur, i cili vdiq sepse ëndërronte shumë; do ta çojmë te ai djalë, kështu që ai do të qajë, sepse i sollëm një vëlla të vogël të vdekur; ndryshe nga ai djaloshi i bukur që tha: “Është keq të tallesh me kafshët!” nuk e ke harruar, apo jo? të gjithë do të quheni Pjetër! ”
Dhe kjo ishte gjithçka, dhe të gjithë lejlekët u quajtën Pjetër, dhe kështu quhen edhe sot./ Skënder Buçpapaj

Joyce-i ynë! – Nga Bajram SEFAJ

 

 

 

(Fragment,  shkëputur nga romani i sapo botuar me titull “Zemër”, faqe 60/62, botim i ShB “Faik Konica”, Prishtinë -2020).

———————-

                       

Vazhdoj edhe për një çikë, bashkëbisedimin me Ty Mbretëreshe, se u kënaqa (“tuj u kënaqë”!), kur të kam xhan!

Ndërhyrje në paranteza (Hej, më shkruan Ajo: edhe unë ty të kam xhan, dhe vazhdon: kujdes shëndetin! Përdori sa më mirë mundësitë që të jep ai vend aty. Këtej është katastrofë gjithçka. Kam shumë trishtim për rrethanat në të cilat duhet të zgjidh problemet e shëndetit, për çdo ditë për prindërit e mi etj. Përqafime!).

Ndërrojmë temë, e Ndritshmja ime!

Sa herë që më ka rastisur të lexoj libër, proze a poezie, jo të rëndomtë, të veçantë, asi që, sikur kanë pikur nga qielli, si, bie fjala, romanin me titull “Uliksi”, të shkrimtarit irlandez, J. Joyce, apo cilëndo vepër letrare të shkrimtarit shqiptar A.-C. Kyqyku., (jeton dhe krijon në Bukureshtin e V. Eftimiut tonë!), jam gëzuar. Tash vjen Ti, një befasi e pashoqe dhe ndjellëse shprese e letrave shqipe!

Nga ana tjetër, shtrohet pyetja: pse lexuesit shqiptarë, kosovarë, në të parin rend, janë thyer e drobitur, janë bërë copë e grimë, badihava, pas J. Joyce-it, pas Uliksit dhe veprave të tjera të tij, më kot paskëshin vrapuar pas tij, kur e paskan pasur aq afër Joyc-in e tyre en person, R. M. Shalën dhe veprën e tij monumentale letrare, romanin voluminoz “ANONIM – Profan Wor(l)d”, me 457 faqet e dendura të tij. Botues neokultura, botimi i parë, Prishtinë, 2015.

Ja tek e keni. Lexojeni. Binduni!

Fletët e këtij libri mbështjellin shumë gurë margaritarësh. E për vlerën e gurëve të çmuar, nuk merr bojë të shkruhet dosido.

*

Ju, dhe ata krijues të mirë si ju, më bëni të palumtur, të mjerë më bëni, madje më ngushtoni dhe më çoni në zgrip pesimizmi, saqë, shpesh më ikën mendja, kurrë më të mos marr penë në dorë!

Të mos shkruaj kurrë, asgjë të mos shkruaj!

Sa herë lexoj diçka të bukur, origjinale, të freskët dhe të veçantë, Zonjë e nderuar, po aq herë përjetoj zhgënjim të madh: Pse edhe vetë nuk i takoj atij qarku, asaj lagjeje, atij vargu.

Shumë herë mendoj e reflektoj, madje, se pas një libri aq të mirë, sikurse është, bie fjala, romani “Casa – Casino”, nuk ka kurrfarë kuptimi të shkruhet më roman, ose, së paku, kjo punë duhet të pushojë për një kohë të gjatë, për aq kohë sa atje, në horizont, të shfaqet ndonjë vepër e re, letrare, në këtë rast.

Jo, kurrgjë nuk ndodh.

Sivëllezërit e mi e futin kryet nën sini. Bëhen sikur s’kanë parë, as kanë dëgjuar asgjë!

Bëhen shurdhmemecë!

I fusin veshët në lesh. Të patrazuar, vazhdojnë të lexojnë e të shkruajnë turli-turli librash.

Nënshkruaj dhe evidencoj, në entin a institutin gjegjës e deponoj dhe e regjistroj, se ata që nuk dinë hiç të shkruajnë, shkruajnë shumë, tepër shumë, ata që dinë të shkruajnë mirë, shkruajnë pak e më rrallë. Me grat shkruajnë. Ata që dinë të shkruajnë mirë, ose nuk shkruajnë fare, ose shkruajnë rrallë e për mall!

E, kur shkruajnë, dridhet toka!

Shembet bota!

Opinioni bëhet lëmsh. Botuesit janë në panik e në luftë për primat!

MAJAKOVSKI, REJA ME PANTALLONA – Poemë nga KONSTANDIN DHAMO

 

 

Kështu më ndërmendesh,

Vladimir Majakovski :

Shtatlartë,me anatomi përfekte

Gjithë proporcione harmoniozë,

Origjinal i gjallë

Monumentesh !

 

Kështu më ndërmendesh,

Vendosur në sfondin

E një pllakati masiv,

Horizontin politik të Revolucionit,

Ku shkruheshin me germa të kuqe

Kapitale

Strofat e poemave të tua agjitative,

Me vargjet fitila,

Rimat dinamit.

 

Poemat e tua

Me refrenë devizash entuziaste

Për Jetën e Re komuniste sovjetike.

Si t’ishe një radiostacion lëvizësh

I deklamoje vetë shpesh poemat

Ngado që shkelje :

N’uzina dhe universitete,

Në mole dhe reparte të ngjeshur ushtarakë,

Madje dhe shesheve

Përballë turmave frenetike.

 

Ç’mishmash e ç’katrahurë,

Ç’trazim e ç’pështjellim !

Aqsa kishte kaos bot’e tërë

Kishte vetëm në Rusi.

 

Luftë me Gjermaninë

Me Japoninë e largët luftë;

Luftë në Krime më Turqinë,

Dhe Francën e Anglinë,

Përkrahëset e saja;

 

Luftë

Me luftën civile !

Miliona rusë

Kundër miliona rusëve ;

Të vrarët

S’i numëronte më askush,

Niva e Kuqe e gjakut

Jetën shteronte frikshëm…

 

Po,Majakovski :

Kush nuk hipte

E zbriste nga tribunat

E dekoruara me flamuj e parulla

Përplot germa që të përhiheshin

Ndër sy

Si thnegla agresive pickuese.

Por edhe nga tribunat e improvizuara

Mbi një pirg dheu,

Apo mbi kullën e një autoblinde,

Kush nuk zbriste

E kush nuk hipte,

Nga ku hidheshin spërkat

E pështymave të retorikës

Së shpifur

Të programeve për prosperitet

E barazi shoqërore…

 

Lloj – lloj t’eturish, Majakovski

Si gjithmonë,për lavdi e pushtet,

Që kur zotat, krenarisht

Qënien njerëzore

Mbi dy këmbë e ngritën

Vertikalisht.

 

Lloj – lloj të pandalshmish,

Deri edhe ca të palarë si endecakë

Me mjekra të kërleshura

Dhe kasketa turlisoj;

Ca fytyrëdeformuar nga grimasat

E tepruara,të cilët tek i ndiqje

Të kujtonin “kokat groteske “

Të Leonardo da Vinçit.

 

Djathtas – majtas,

Para – mbrapa

Turreshin rrugëve të koklavitura

Punëtorët e rebeluar,

Ata,që kishin mundur të shpëtonin

Pa u lidhur me zinxhirë

Nga pronarët e tyre kapitalistë

Pas tornove dhe agregatëve, në fabrika.

 

Sot t’urrenin të gjithë,

Të duatrokisnin të gjithë të nesërmen;

Pazlli i ecejakëve

Surrealizëm tragjik !

 

Dhe Aurora,

Kryqëzori mitik i koracuar,

Që u kthye gjysmë i mbytur

Nga beteja detare,

Me çarje në bord dhe kuvertë

Të zhuritur,

Mu si kështjellat e rrahura nga gjylet,

 

Auroea, Majakovski,

Krenaria e flotës perandorake cariste,

E para Pallatin e Dimrit,

Qëlloi,

Duke lajmëruar me gjëmime

Rënien e një Epoke,

Ardhjen e një tjetër Epoke…

 

Aurora

Aurora,

Këtë kerë

Nën urdhrat

E Leninit

Të Revolucionit !

 

Po,Majakovski !

Që në themele

U trand Rusia,

A thua se zjarri

S’u ndez mbi dhe,

Por thellë,që nga vlimet e skëterrshme

Të zemrës së tokës

Që rreh ende…

 

Zhbërjen e kombit,veç

Askush ndër mend s’e kaloi;

Shpirti rus

I vetmi autoritet

Hyjnor !

 

Si shpërtheve,Maja,

Atë ditë që,ndoshta kishe vënë

Kravatën prej flete alumini

Vetëtitëse dhe të përkulshme

Si e prerë nga krahu i një avioni ?

 

“Unë dhe Napoleonin do ta lidh

Dhe, pas do ta tërheq si kone …”

 

Nga dorashka jote e hedhur,

Me sarkazëm ndoshta

Strategu i madh

Do të nënqeshte,

Duke mos harruar të të kujtonte

Se,ushtria e tij

Konsiderohej

“Një qytetërim në marshim…”

 

Po,paraprijësi Majakovski !

Edhe pas njëqind vitesh,

Qartësisht me ty

Mund të bisedohet,

Pa le të jetë shkruar

E stërshkruar

Historia e nxehtë

E Revolucionit !

 

 

I pikëllueshëm,Maja,

Distiku që shkroi

Për jetën dhe vdekjen

Me gjakun e tij të ngrohtë

Esenini ,

Pak para se të vetëvritej,

Distikun si një sentencë

Mbi Portën e gurtë të Ferrit…

 

Vite më pas,

Pikëllues dhe distiku yt,

Si tekst i kursyer telegrami,

Kur iu përgjigje qortrueshëm

Eseninit.

 

Mësimi postum që i dhe

Poetit lirik të beriozkave,

As ty vetë s’të bëri punë;

Njëlloj finalen, Maja,

Me vetëvrasje

E mbylle dhe ti,

Pas pesë vitesh …

 

Lilja,Lili,Lilik…

Siç e thërrisje ti variushëm,

Në varësi të humorit,

Dashnorja jidish,e bukura seksi

Dhe,e mençura Lilja Brik,

Që të çmendi zjarrmërisht,

Siç budallallepsi dhe burra të tjerë…

I tregoi botës,ashtu e ftohtë,

Filozofikisht e ftohtë

Se…

Këmbëza e pistoletës tënde

Dymbëdhjetë vite rresht

U tërhoq e u tërhoq

Nga gishti yt Tregues,

Sa herë pësoje zhgënjimin e radhës

Ti,Flamuri i Flaktë

I Revolucionit !

 

Ju, poetët dëshmorë

Të Nëmtëqindëshit :

Lermontovi

Esenini

Cvetajeva

Ti,Majakovski

E kush jo !

Jeni një obelisk lavdie !

 

Ç’histori vallë mund të dëshmohet

Pa emrat tuaj në ballë ?

Shkalla e Jakobit

Të ngjiste në Parajsë;

Obelisku juaj

I pikëzuar te Dielli,

Të ngjit

Te panteoni i Poezisë !

 

E kush s’u zhgënjye, Maja,

Nga revolucionet ?

Por konteksti rus

M’ofron shembullin tipik klasik

Të Marinarëve të Kronshtadtit.

 

Dy herë liderin Lenin në pushtet

E rikthyen ata,

Por në fund i vranë mizorisht

Si t’ishin armiq t’urryer

Të Revolucionit,

Kur marinarët legjendarë Partisë

I kërkuan të mbante

Premtimet…

 

Ti,Majakovski,

I zhgënjyeri i madh nga Revolucioni

Patjetër e di,

Që formula bazë solide

Parti- Lenin

Solli rresht derivatet

Parti – Stalin

Parti – Hitler

Parti – Mao Ce Dun

Parti – Fidel

Parti – Enver

Parti – Kim Jong Un

Et cetera,et cetera…

 

Sa recidiviste,Maja,

Paskësh qenë historia !

 

Maja,Majakovski

Përplot energji të pashtershme

Shpërthyese,

Si t’ishe një reaktor atomik ,

Të kanë imituar mbarë botës

Dhe plaçkitur të kanë hajdutërisht.

E më pas,

Të kanë sharë e kritikuar

Në kor,të gjithë kodoshët…

 

Ah,por si ta mbërrinin

Tonusin tënd ata;

Mentalitetin tënd ndërplanetar

Ku ta gjenin ?

 

Imituesit mbesin

Veçse të veckël…

 

Përshëndetje Maja

Futurist ;

Revolucionari Majakovski,

Përshëndetje !

2016

Baulja fluturuese – Përrallë nga HANS CHRISTIAN ANDERSEN

Dikur ishte një tregtar, aq i pasur saqë mund të kishte mbuluar të gjithë rrugën kryesore dhe madje edhe një rrugicë anësore me monedha argjendi, por sigurisht që nuk e bëri: ai dinte të përdorte paratë e tij; nëse jepte një monedhë, ai merrte dhjetëfish; ai ishte me të vërtetë një tregtar dhe si i tillë ai vdiq.
Djali trashëgoi të gjitha paratë e tij dhe jetonte i shkujdesur, shkonte nëpër ahengje çdo natë, ndërtonte balona me kartëmonedha dhe hidhte monedha ari në liqen për t’i kërcyer në vend që të përdorte gurë, sepse natyrisht paratë kërcejnë më mirë; në fund i kishin mbetur vetëm katër shilinga, nuk kishte rroba përveç një palë pantofla dhe një kostum të vjetër zhele. Miqtë e tij nuk u interesuan më për të, pasi nuk mund të dilnin më në rrugë së bashku; vetëm njëri prej tyre, i cili ishte i mirë, i dërgoi një baule të vjetër dhe i tha: “Bëji bagazhet!” E lehtë për ta thënë! por ai nuk kishte asgjë për të paketuar, kështu që ai e futi veten në bagazh.
Ishte një bagazh i çuditshëm. Sapo u shtyp kopsa, bagazhi u ngrit dhe fluturoi; dhe në fakt ai filloi të fluturonte përmes oxhakut lart mbi re, gjithnjë e më larg. Baulja kërciste dhe ai kishte frikë se do të prishej, në atë rast ai do të kishte bërë një fluturim të mirë! Zoti na ruajt! dhe kështu ai arriti në tokën e turqve. Ai e fshehu bagazhin në pyll nën gjethet e thata dhe shkoi në qytet; atje ai mund ta bënte këtë, sepse në Turqi të gjithë shkonin rreth e rrotull, si ai, me një rroba të vjetra dhe pantofla. Kështu që ai takoi një infermiere me një djalë. “Dëgjo, infermiere turke!” tha ai: “E kujt është ajo kështjellë e madhe afër qytetit, e cila ka dritare kaq të larta?”
“Vajza e mbretit jeton atje!” kjo qe përgjigjja” – thuhet se është shumë e pakënaqur për shkak të një të fejuari, dhe kjo është arsyeja pse askush nuk mund të shkojë tek ajo nëse mbreti dhe mbretëresha nuk janë gjithashtu atje”.
“Faleminderit!” iu përgjigj djali i tregtarit dhe kështu ai u kthye në pyll, u fut në baule, fluturoi te çatia dhe më pas shkoi përmes dritares te princesha.
Princesha ishte shtrirë në divan dhe po flinte, ajo ishte aq e bukur sa djali i tregtarit nuk mund të mos e puthte; ajo u tremb shumë, por ai i tha se është perëndia e truqve dhe kishte zbrtur nga ajri për të, dhe ajo ishte shumë e lumtur me të.
Kështu që ata u ulën pranë njëri-tjetrit, ai i tregoi përrallë për sytë e saj: ishin liqene të bukur dhe të errët dhe mendimet notonin në to si sirena; dhe pastaj ai i tregoi asaj për ballin, i cili ishte një mal me borë plot salla të mëdha me tablo të mrekullueshme, dhe pastaj ai i tregoi asaj për mjellmën që sillte fëmijë të dashur.
Ishin histori të bukura! Pastaj ai i kërkoi asaj që të martohej me të dhe ajo menjëherë e pranoi.
“Por ti duhet të kthehesh këtu të shtunën,” shtoi ajo, “kur mbreti dhe mbretëresha janë me mua për çaj. Ata do të jenë shumë krenarë për idenë që unë do të martohem me perëndinë e turqve, por ti duhet t’u tregoni një histori të bukur, sepse ata i pëlqejnë aq shumë, mamaja ime dëshiron që ato të jenë klasike dhe të moralshme, babai im nga ana tjetër i preferon me humor, që të bëjnë të qeshësh “.
“Po, unë nuk do t’i sjell asgjë veçse një histori nuses si dhuratë!” – u përgjigj dhe pastaj ata u ndanë, por së pari princesha i dha një shpatë të veshur me monedha ari, diçka që atij i pëlqeu shumë.
Ai fluturoi larg, bleu një mantel të ri dhe u ul në pyll, duke menduar për një histori; duhej të ishte gati deri të shtunën dhe nuk ishte e lehtë.
Përfundimisht historia ishte gati, dhe ishte e shtunë.
Mbreti dhe mbretëresha dhe e gjithë gjykata e prisnin, duke pirë çaj me princeshën. Sa mirë u prit!
“Dëshironi të na tregoni një histori?” pyeti mbretëresha “por le të jetë kuptimplote dhe udhëzuese!”
“Por që gjithashtu të bën të qeshësh!” – shtoi mbreti.
“Sigurisht”, u përgjigj ai dhe filloi të tregonte. Le ta dëgjojmë edhe tani.
«Njëherë e një kohë kishte një tufë fijesh shkrepse, të cilat ishin shumë krenare që i përkisnin një familje fisnike, pema e tyre e origjinës, pisha e madhe, për të cilën ata ishin vetëm një degëz e vogël, kishin qenë një pemë e lashtë dhe madhështore e druri. Tani fijet e shkrepseve ishin në një raft midis një flake dhe një tenxhereje të vjetër hekuri dhe kështu ata filluan të tregonin për fëmijërinë e tyre. “Në kohën e viteve tona më të gjelbërta,” thanë ato “ne banonim në një pemë të gjelbër! Çdo mëngjes dhe çdo mbrëmje kishim çaj diamanti, i cili ishte prej vese dhe gjatë ditës kishim rrezet e diellit, kur dielli shkëlqente . Dhe të gjithë zogjtë e vegjël na tregonin histori. Ne e dinim se ishim edhe të pasur, sepse pemët e tjera ishin veshur vetëm në verë, ndërsa familja jonë mund të përballonte rroba jeshile si në verë ashtu edhe në dimër. Pastaj erdhën disa druvarë që bënë një revolucion të madh , dhe familja jonë u shpërnda. Trungu kryesor u bë një pemë madhështore në një anije të bukur që mund të lundronte nëpër botë nëse dëshironte, degët e tjera shkuan në vende të ndryshme dhe ne na u dha detyra të ndezim dritë për njerëzit e varfër; ndërsa ne, që jemi aristokratikë, kemi ardhur deri këtu në kuzhinë “.
“‘Por mua më ndodhi në një mënyrë tjetër,” tha tenxherja prej hekuri pranë së cilës ishin fijet e shkrepseve. “Që kur kam lindur më kanë zier dhe gërvishtur shumë herë! Unë duhet të kujdesem për gjëra konkrete dhe, të them të drejtën, unë jam më e rëndësishmja e shtëpisë. Gëzimi im i vetëm është, pas drekës, të qëndroj këtu në raft e pastër në biseda me shokët tanë, por ne gjithmonë jetojmë në shtëpi, përveç kovës me ujë që futet herë pas here në oborr. Informatori ynë i vetëm është çanta e blerjeve, por që gjithnjë emocionohet kur flasim për qeverinë dhe njerëzit ; edhe ditën tjetër ishte një tenxhere e vjetër që ra nga frika dhe u thye! Kjo është një liberale, po ju them! ”
“‘Ju flisni shumë,” bërtiti urori dhe e përplasi strallin për të bërë shkëndija. “Pse nuk argëtohemi sonte?”
“” Po, le të shohim se cili prej nesh është më i dalluar! ” sugjeruan fijet e shkrepseve.
“” Jo, nuk më pëlqen të flas për veten time! ” – tha tenxherja e madhe. “Le të organizojmë një mbrëmje të vërtetë në vend të kësaj! Do të filloj: Unë do t’ju tregoj një histori që të gjithë e kemi jetuar; kështu që është e lehtë të identifikohesh me të dhe është argëtuese. Në pemët daneze të ahut përgjatë Detit Baltik … ”
“” Ashtë një fillim i bukur! ” thirrën të gjitha pjatat “me siguri do të jetë një histori e mrekullueshme”.
“” Po. Kam kaluar rininë time atje, me një familje të qetë. Mobiljet lustroheshin, dyshemeja lahej dhe perdet ndërroheshin çdo dy javë. ”
“” Sa interesante është ajo që po thua! ” tha shpluhosësja. “Ju menjëherë ndjeni se është një zonjë që po tregon! Ka një ajër kaq të pastër në fjalët e saj!”
“”Po është e vërtetë!” tha kova e ujit dhe u hodh nga gëzimi në mënyrë që uji të spërkatej në dysheme.
«Dhe tenxherja vazhdoi të tregonte dhe fundi ishte po aq i bukur sa fillimi.
“Të gjitha pjatat bashkoheshin nga gëzimi, shpluhurosësja mori pak majdanoz nga kova e rërës dhe kurorëzoi tenxheren, sepse ajo e dinte se do t’i zemërojë të tjerët, dhe ‘nëse e kurorëzoj sot’ mendoi ‘nesër ajo do të më kurorëzojë.
“” Tani duam të kërcejmë! ” bërtitën urëzat e oxhakut dhe vallëzuan. O Zot! sa i ngritën këmbët! Mbulesa e vjetër e karriges në qoshe qeshi me të madhe për t’i parë! “A mund të kurorëzohemi edhe ne?” thanë zemberekët.
“” Nuk është gjë tjetër veçse popull! ” menduan fijet e shkrepseve.
“Tashi duhej të këndonte çajniku, por ishte ftohtë, ose kështu tha ai, nuk mund të këndonte nëse nuk vlonte, por nuk ishte gjë tjetër veçse një mani për madhështi: ai donte të këndonte vetëm kur ishte në tryeza me të ftuarit.
‘Pranë dritares ishte një penë vjetër, me të cilin shërbëtorja shkruajti; nuk kishte asgjë të çuditshme për të, përveç se ajo ishte zhytur shumë në shishen e bojës, por për këtë ajo ishte krenare. “A nuk dëshiron të këndojë ibriku i çajit?” thirri ajo “është në rregull, këtu ka një kafaz me një bilbil, i cili mund të këndojë; përkundrazi ajo nuk ka mësuar kurrë, por le të mos flasim keq për të sonte!”
“‘Unë mendoj se është shumë e papërshtatshme,” tha kazani, i cili ishte këngëtari i kuzhinës dhe vëllai i gjysmë i çajnikut, “për të dëgjuar një zog të çuditshëm. A ju duket kjo patriotike? Le të gjykojë çanta e pazarit!”.
“” Unë jam me të vërtetë e zemëruar! ” tha çanta “aq e inatosur sa nuk mund ta imagjinoni! A është një mënyrë e bukur për të kaluar mbrëmjen? A nuk është më mirë të rregullojmë shtëpinë? Të gjithë duhet të kthehen në vendin e vet dhe unë do të menaxhoja gjithçka ndryshe! ”
“” Po, le të vendosim! ” thane te gjitha. Në atë moment dera u hap. Ishte një çupë dhe të gjithë qëndruan të qeta, askush nuk mori frymë; por nuk kishte asnjë tenxhere të vetme që të mos ishte në dijeni të asaj që mund të bënte dhe të mos ishte krenare për të. “Po, nëse do të donim” ato menduan se do të ishte një mbrëmje argëtuese! ”
‘Shërbëtorja mori shkrepsat dhe ndezi zjarrin. O Zot! si kërcisnin dhe çfarë flake!
“” Tani të gjithë mund të shohin se ne jemi më të rëndësishmit! ” menduan fijet e shkrepseve “dhe çfarë shkëlqimi, çfarë drite kemi!” dhe të gjitha u përdorën”.
“Çfarë historie e bukur,” bërtiti mbretëresha, “Unë me të vërtetë ndihesha sikur të isha në kuzhinë me fijet e shkrepëseve. Po, ju do të keni vajzën tonë “.
“Sigurisht!” – shtoi mbreti. “Ju do të martoheni me vajzën tonë të hënën.” Tashi i fliste me ti, pasi duhej të ishte pjesë e familjes.
Dasma ishte rregulluar dhe një natë para saj qyteti ishte ndriçuar i gjithë: arra dhe simite fluturonin në ajër; çapkënët e rrugës u ngritën në majë të këmbëve për t’i kapur dhe bërtitën Hurray! dhe fishkëllenin me gishta; ishte thjesht e mrekullueshme!
“Edhe unë duhet të bëj diçka!” mendoi djali i tregtarit dhe bleu disa urorë, stërrallë dhe të gjitha fishekzjarret që mund të imagjinoheshin, i vendosi në baule dhe u ngrit.
Fap! çfarë ngjyrash të bukura! dhe çfarë shpërthimesh!
Të gjithë turqit kërcenin në ajër me çdo goditje dhe pantoflat arrinin deri në veshët e tij: një pamje e tillë ata nuk e kishin parë kurrë. Tani ata e kuptuan që ishte perëndia e turqve që do të martohej me princeshën.
Kur djali i tregtarit zbriti me baulen e tij në pyll, ai mendoi: “Unë dua të shkoj në qytet për të dëgjuar se çfarë thonë ata për mua!” Dhe ishte e natyrshme që ai donte ta bënte këtë.
Çfarë gjërash thanë njerëzit! secili nga ata që ai i pyeti e kishte parë ndryshe, por të gjithëve u dukej i jashtëzakonshëm.
“Unë kam parë vetë perëndinë e turqve!” tha njëri. “Ai kishte sy që shkëlqenin si yje dhe një mjekër si uji që gurgullon!”
“Ai fluturoi i mbështjellë me një mantel zjarri”, tha një tjetër.
“Engjëj të vegjël të bukur që dalin nga palosjet”.
Po, ai dëgjoi disa gjëra të bukura dhe të nesërmen duhej të bëhej një martesë.
Ai u kthye në pyll për të hyrë në baule, por ku ishte ajo? Baulja ishte djegur e tëra. Një shkëndijë nga fishekzjarret kishte rënë mbi të, kishte ndezur zjarrin dhe tani baulja ishte kthyer në hi. Ai nuk ishte më në gjendje të fluturonte, nuk mund të arrinte më nusen e tij.
Ajo qëndroi në çati tërë ditën duke pritur; ajo është ende duke pritur ndërsa ai shkon nëpër botë dhe tregon histori, por ato nuk janë aq për të qeshur sa ajo që ai tregoi për fijet e shkrepëseve./ Skënder Buçpapaj

Nuk ka më ëngjëj që të qajnë – Cikël poetik nga Ylli Margarit Dilo

Ilia(Ylli)Margarit Dilo u lind në Sheper të Zagorisë Gjirokastër (Albania).  

Pas rënies së sistemit komunist në Shqiperi, emigroi familjarisht në Greqi dhe më von në Gjermani…

Ka botuar shumë shkrime, studime e poezi në  gazeta e Revista të ndryshme, si në Shqipëri, USA, Angli, Zvicër, Rumani, Suedi, Itali, etj., vëllime poetike etj.

Eshtë pjesëmarrës  në antollogjitë  poetike : Shpirti i fjales, Kështjella e ëndrrave etj.

Ka në dorëshkrim përkthime  nga gjuha greke,etj.

Përpiqet të eklipsojë vëndin e tij në krijimtari.

                      ZOGU I LIRISE

Mbi malet qeleshe-bardhë 

Fryn e ulërin tufani,

Pisha, bredha legjendarë 

Si shigjeta qiellin çajnë .

Qielli nxirë e bërë sterrë 

Bubullin e vetëtin

Zogjtë braktisin foletë 

Ikin pa asnjë drejtim.

Sorra, qyqe, kukuvajka

Strukur nëpër vrima janë;

Plane djallëzore thurin

Atje thellë në  errësirë .

Të zënë fole pëllumbash,

Sqep e kthetra me gjak t’i lyejnë 

Në gjuetinë makabre

Me thëlleza dhe bilbilë .

Zgjatin kokën, struken prapë 

Presin të pushojë tufani.

Lart në qiellin e trazuar

Shqiponja fluturon krenare,

Krahë -hapur, sqepin-shpatë,

Shikimin si vetëtimë 

I çan retë, mposht tufanin

Dhe krakurin shpendi trim.

Malet përcjellin kushtrimin

Që jep ZOGU I LIRISE,

Pishat e bredhat shtatlartë 

E përshëndesin me nderim,

Pëllumbat edhe bilbilat

E ndjekin në fluturim.

Por  çfar’ ka, pse nisi dridhet

Pse nga krahët po nxjerr flakë, 

Pse shikimi ju egersua

E në tokë po zbret prapë ?

 Eshtë lodhur në shtërngatë 

Apo rrufeja e ka qëlluar,

Ka marrë plagë të  rënda 

Apo rënkim ka dëgjuar?

Ç’kërkon n’ato vende tmerri

E me kthetra  çfar’ po mbledh

Amanetet e martirëve

Që as dheu nuk i tret .

Ndalu moj e  çlodhu pak,

Ngrohu ti në vatrat tona,

Buk’ e kripë e zemër të bardhë 

Me dafinë thurur kurora.

Ajo bie, ngrihet prapë ,

Kap të reja lartësi,

Mposht rreziqe, korr fitore

Dhe nguros  çdo ligësi.

        ***********

O ZOT

Nuk ka më ëngjëj që të qajnë 

Dhe plagë të lëpijnë 

Në mollën pranë shtëpisë 

Bilbila më nuk vinë 

Te porta e burgut 

Me gjak njeriu shkruar

“Ketu hyn dhe nuk del”

Oh! Kohë e mallkuar.

Në rrugë ecën kortezhi

Me gra dhe femijë 

Mbi supe mbajnë  arkivolin

Fleta e Kurbinit u prin.

O ZOT! Pse ike nga anët tona

Rënkon një shpirt i lënduar

Kufomat ecin me hapa të ngadaltë 

Drejt varrit që hapën të  njomat duar.

         **************

.

LETER NENES

                            

                                (Martirëve të Spaçit)

 Zvarritej vargu ynë  i gjatë 

 Me tyta armësh i rrethuar

 Llambë karbiti, kazëm, lopatë 

 Secili kish’ në duar

Punonim neve në  miniera

Ku kishte tym dhe lagështi

Edhe pas punës së rëndë 

Na torturonin në qeli.

Me bukë kurrë nuk u ngopëm 

E shihnim shumë pakëz dritë 

Por malli i madh për ty

Asnjëherë s’u venit.

U ndryshkën prangat nëno moj

Por neve s’ vdiqëm, jo!

Gëzimi yt i pafat

Na mbajti gjallë kudo.

Larot trimat na i vranë 

Atje, në një faqe mali

U skuq  Spaçi nëno moj

Me gjak shqipëtari.

Atëhérë neve bijt’ e tu 

Që s’dinim  çishën lotët

U mblodhëm që të gjithë tok

Betimin bëmë për shokët

Ti ishe e vetmja shpresë 

Imazhi yt i vetmi gëzim

Brenda telave me gjemba

Në jetën tonë  plot trishtim

Ndaj dhe neve nuk na mposhti

Jet’ e rëndë n’ato anë 

Por me dhembë  çamë telat

Dhe përmbysëm sharlatanë.

Ah nënë  ta dish sa kemi vuajtur

Ketë letër dot s’ta dërgova

Jataganin mbante bastardi

E priste gjuhët e kokët tona.

             *********

PER JU

Një ballë i lartë 

Me dy sy të ndritshëm

Që drejt të  panjohurës 

Rendën pa pushim

Nuk kishte për juve

Ekuacione të pazgjidhura

E kurrë s’e njohët

 Termin limit.

Ju shkencës

Jetën ja kushtuat

Por si shpërblim

Çfar’ morët vallë ?

Persekutimin

Prangat, heshtjen

Apo dashurinë  e shokëve

Që ju kujtojnë  me mall.

Me lule 

Eshtë mbushur balta

Që trupin tuaj

Ka mbeshtjellë …

Shkëlqejnë më fort 

Konstelacionet

E yjet kanë tjeter bukuri

Qëkurse shpirti juaj i dlirë 

Prehet tek ta në qetësi.

Për juve 

I shkrova këto vargje

Më duket sikur u kam pranë 

Megjithëse e di fort mirë 

Vdekja nga unë u ka ndarë.

– Kujtimit të paharruar të

 Gazmend Tepelenës, Enriko Veizit,Etjen Dilos, Beqir Alisë, Koço Plakut dhe Milto Gjikopullit.

       **********

RRUGA IME

Eci  në rrugën pambarim

Nga hiçi drejt hiçit

Kam me vehte

Një libër të pambaruar

Së shkruari apo lexuari

As vetë s’e di.

 Të jesh apo të mos jesh…*

Kjo vijë del nga shkëmbi burg i zi…**

Veshtirë të ngjitësh shkallët e tjetrit…***

Thirrja jote dëgjohet larg tamburxhi…****

Një dritë pashë larg diku në mal

Shkelqimi i saj  më tërhoqi magjikisht

S’pata njeri pranë 

Të më lidhte sytë

Dhe trupin  në pemën buzë rruge.

Ndaj me hap të shpejtë si këmbëmadhi

Ju afrova shpellës në  të lartin mal

Ajo dritë !

Një zjarr brenda shpellës 

Ku  ëngjëjt mblidhen Netëve t’Ameshimit

Ajo dritë !

Një zjarr i pashuar

Që ndriçon shpirtërat e njerezimit.

Pak dritë, pak dritë 

Me jepni dhe mua

Fola me sa zë kisha në qënien time

Në natën sterrë që më  rrethonte

Dëgjova kumbimin e Valleve t’Amëshimit

Dy duar më dhanë dritën plot vezullime

Bashkë me ‘te me dhanë vazhdimesinë 

Të pavdekshëm më benë në gjithesi

Fletën e Kerubinit e ndjej pranë 

Kur ruan shpirterat në të tyren lumturi.

Nga hiçi  drejt hiçit diviza ime…

Ngarkuar me një çante me baltë *****

Mbar me vehte atë nga erdha

Mbar me vehte atë ku kthehem prapë.

Kush dëshiron le të jetë  bashkëudhëtar

Vetëm keshtu botën mund ta ndryshojmë 

Le ta shpërndajmë dritën e shenjtë

Në çdo cep të globit  që jetojme.

————-

* Shekspir, ** Gëte, *** Dante, **** Bajron, ***** Çanta me baltë është vetë  trupi ynë.

                 *************

                      SHTEPIA TIME

Shtëpia ime një gërmadhë 

Koha e rrënoi. 

Gjej vetëm ferra edhe kulpra

Atje, ku fëmiria time shkoi.

 Në këndin ku rriteshin lule

Të mbjella nga  Nëna ime

Një korb ka ngritur folenë 

Dhe çdo mëngjez qyqja nis ligjërime.

Unë endëm rrugëve të kurbetit

Pa ditur Ku dhe Pse

Ironi e hidhur e fatit

Përse më përzuri nga ty Atdhe ?

Por, 

Do të vij shtëpia ime

Si Askilipios* i mitollogjisë 

Të mjekoj plagët që koha të shkaktoi

Ty o perlë e viteve të vegjëisë.

———

Askilipios, djali i Apollonit që Zeusi e përzuri nga qielli,mjek që shëronte sëmundjet e njerëzimit pa shpërblim.

Me ka ngelur ves Nga Alda Butka Aliçka

Gjithmone e qep fundin me te gjate dhe e palos ne bel neper shkalle, duke dale….edhe pse im atë nuk rron me.
Sa here ble hallvasi, e ha fshehurazi edhe pse jam vetem ne shtepi…
Mbi komodine mbaj nje liber “serioz” dhe nen te fsheh librin qe lexoj ne te vertete edhe pse ne dhomen time nuk hyn kush…
Kur nxehem shume me dike, pasi jam ankuar per ate qe me ka bere, i fus dhe nje “katunar i dreqit”, “komunisti”,
per ta nxjerre dufin tamam edhe pse nuk e di fare origjinen e tij e as bindjet….
Mezi e mbaj doren, per te mos ia futur me shpulle te qafa, kur i shoh te sapoqethur edhe kur jane ministra apo deputete…
Sa here mblidhemi per dreka ose darka , genjej “ka ditelindjen nje shoqe”….edhe pse tani s`me pyet njeri.
Bej makiazh me dere mbyllur me celes edhe kur jam vetem…
Hedh ndonje berthame ose levozhge nga dritarja edhe kur kam koshin ne dore….
Filloj e kercej, sapo jane duke u akorduar veglat e orkestres edhe pse jam 170 kg….
Ngre syte sa here kaloj, nga ish shtepia e simpatizantit tim te pare …edhe pse ai nuk jeton me ne kete qytet….
Hurmat i ha gjithmone pa lare, vetem duke i fshire me cepin e bluzes, ose fustanit……
Makines nuk i hedh kurre uje.
Mezi pres te ma marre kush ndonje xhiro dhe t`i them neper dhembe “Uuuuuu, shife icik per uje, ho t`morsha t`ligat, se harrova n`mjes “..
Sa here me ftohet kafja them “qyqja…u bo si shurre” edhe pse nuk kam provuar asnjhere te pi shurre…
Trembem dhe nga kotelja e porsalindur, pa pike turpi…..
Dua patjeter te kem fjongo ne koke edhe pse jam gjyshe…
Nuk do te korrigjohem kurre !

Lasgushi – Poet i Bukurisë Magjike dhe Shqipërisë Etnike Kujtime nga Naum R. Prifti

 

 

Për Lasgushin, kultura e njeriut dhe horizonti i tij nuk ishin koncepte abstrakte. Ai e shihte manifestimin e tyre kudo dhe dinte të argumentonte lidhjen e tyre bindshëm.

Një pasdite kishim dalë shëtitje në anën lindore të Pogradecit. Në fund të bulevardit, aty ku ndahen rruga e Drilonit dhe Korçës, dalloheshin dy ndërtesa të reja njëkatëshe me tulla. Lasgushi ndaloi hapin dhe drejtoi bastunin si tregues.

-I sheh ato dy ndërtesa?- më pyeti. – Dikur aty ishin dy baraka druri të shëmtuara që nuk shiheshin me s. Te njëra shitej vajguri, te tjetra qymyr a gërqele. Kur ishte Sekretar i Parë Pirro Gusho dha urdhër të prisheshin dhe mirë bëri. Po shiko se çfarë ka ndërtuar. Në vend të ngrinte një ndërtesë të bukur, të lartë që mund të hijeshonte qytetin, ndërtoi dy kolibe të vogla prej tullash. Pse? Sepse aq dinte, koncepti i tij nuk shkonte përtej ustallarëve të Mokrës. Unë Pirron e kam nip dhe e dua, po nuk mund të mos e kritikoj për këtë shëmti që i la qytetit në një nga pikat më të bukura. Pa patur koncepte për të ardhmen dhe dijeni urbanistike, si mund të rregullohet qyteti?

Fliste me duf dhe dukej i zemëruar sepse në qytet deri në atë kohë, nuk dukej asnjë ndërtim modern.

Dhe Lasgushi, në kuptimin e mirë të fjalës, ishte sqimëtar. Për vargjet, ai kujdesej të zgjidhte fjalën me kujdes dhe e lëmonte atë për të pasur kadencë dhe muzikalitet. Lasgushi mërzitej e nervozohej kur redaktorët vinin dorë mbi vargjet e përkthyera prej tij. Nga kjo shtysë Lasgushi hartoi një satirë të mprehtë, e cila qarkulloi gojë më gojë në mjediset letrare të Tiranës.

“Redaktorët trukokallë,
Redaktojnë vjershëtorët,
Pa më thoni se kush vallë
Redakton redaktorët?”

Për Lasgushin poetët gjermanë, anglezë, francezë, si klasikë dhe bashkëhohorë kishin vend të veçantë. Ai fliste me admirim për Gëten, Hajnen, Bernsin, Brehtin eti. ku rrezatonte horizonti i tij kulturor në letërsi dhe filologji. Ai ishte nga studentët e rrallë shqiptarë, në mos i vetmi , që gjatë studimeve në Universitetin e Gracit, Austri, ndoqi edhe një kurs të gjuhës sanskrite. Besohet se albanologu i njohur Norbert Jokl, me të cilin Lasgushi kishte miqësi, e nxiti të regjistrohej në atë kurs. Jokli shpresonte se njohja e saskrishtes, si rrënja e gjuhëve indo-evropiane do ta shtynte Lasgushin të lëvronte edhe filologjinë. Por Lasgushi kishte lindur për të qenë poet.

Ai më rrëfente sesi takoi një lab dhe iu lut të dëgjonte disa nga këngët e krahinës së tij. “Labi këndonte dhe unë e dëgjoja. Njëra prej tyre më la mbresë të veçantë; “Qaj e qaj moj Këndrevicë,/ E larta mbi male gjithë.” Vargjet e tjera ishin të zakonshme, dhe pa vlerë, tha ai, se folklorin e bëjnë njerëz pa shkollë, por misioni i poetit është të njoh se ku janë fshehur xhevahiret. Forma e rrallë e ndërtimit sintaksor, ku mbiemri del përpara emrit, “E larta mbi male gjithë”, i jep bukuri poetike të jashtëzakonshme vargut.” Lasgushi e huazoi modelin në poezinë “Vasha dhe trimi”.

“Vate prill’ i trimërisë,
Më zu maj i dashurisë.
M’u shfaq vashëza në gjumë,
E ëmbla mbi shoqe shumë…”

Gëtja, Homeri, Shekspri dhe Danteja si shumë autorë e kanë vjelur folklorin dhe kanë krijuar vepra arti në sajë të kulturës së tyre dhe talentit. Një shkrimtar injorant nuk vlen edhe pse e quan veten shkrimtar, madje edhe kur të tjerët e lavdërojnë për t’ia bërë qejfin”.

Lasgushi e ktheu bukurinë fizike të vendlindjes në objekt artistik, duke i falur poezisë shqipe krijime jashtëzakonisht të bukura. Ndërsa, Naimi i këndon bukurisë fizike të Shqipërisë me male, kodra, çuka e pyje, në tërësi dhe në mënyrë përgjithësuese, Lasgushi ishte konkret me emra e topologji. Mali i Thatë, Liqeni i Ohrit, Drini, Shën Naumi janë të pranishme dhe pjesë e pandarë e poezisë së tij. Liqeni, (Lasgushi e toskërizonte Liqeri) si një medaljon i kaltërt mes maleve, me tejpamshmëri të jashtëzakonshme, përflaket kur dielli në ulje ndriçon retë nga poshtë, qetësia e armshuar që bie mbi të aq dominuese sa mund të dëgjohet kërcitja e lopatës së një varke, janë disa nga detajet e spikatura në poezisë lasgushiane.

Vargjet feksin me nuanca, ngjyra, e tinguj, ndërsa kontrasti me muzgun krijon muzikalitet dhe harmoni me natyrën, veten dhe gjithësinë.

“Perëndim i vagëlluar mi Liqerin pakufir.
Po përhapet dal-nga –dalë një pluhurë si një hije.
Nëpër Mal e në Lëndina Shkrumb i natës që po bije.
Duke zbritur që nga qielli përmbi Fshat po bëhet fir…

E kudo krahin’e gjërë më s’po qit as pipëlim:
Në katund kërcet një portë… në liqer hesht një lopatë…
Një shqiponjë- e arratisur fluturon në Mal-të Thatë…
Futet zemr’ e vetëmuar mun në fund të shpirtit t’im.

Tërë fisi, tërë jeta, ra … u dergj.. e zuri gjumi..
Zotëroi më katër anë errësira…

Po tashi:

Duke nisur udhëtimin mes-për mes në Shqipëri,
Drini plak e i përrallshëm po mburon prej Shendaumi.”

Mbaj mend se me sa zemërim erdhi në redaksi Lasgushi kur punoja te Revista Ylli. Kishte marrë vesh se profesor Zijaudin Kodra, pedagog në Fakultetin e Letërsisë Shqipe, duke komentuar vargun për Drinin plak që shkon mes-për- mes Shqipërisë, e kishte cilësuar si licencë poetike meqë poeti nuk merrte parasysh gjeografinë fizike, meqë, sipas tij “në fakt Drini shkon anash, përngjat kufirit të Shqipërisë”. I vetëdijshëm se protestat për këtë koment të profesor Kodrës, nuk do t’i botoheshin në asnjë gazetë, Lasgushi gjeti rrugën më praktike duke ia shprehur pakënaqësinë shkrimtarëve dhe studiusve. Unë isha bashkë me poetin Vehbi Skënderi, kur Lasgushi ceku temën e Drinit.

“E kam mik Profesor Zijaudinin dhe e dua”, na tha, “por nuk jam aspak dakord me komentin që u ka bërë vargjeve të mia për Drinin. Kur e lexoi këtë poezi albanologu Norbert Jokl, tha; “Ja sa bukur poeti u lë trashëgim brezave të ardhshëm Shqipërinë etnike, ‘ ndërsa një profesor shqiptar e quan licencë poetike, sikur unë nuk e di dramën e copëtimit të viseve shqiptare më 1913. Jo, nuk e vura as për hatër të rimës apo të ritmit, po sepse ashtu është e vërteta. Matanë kufirit është gjysma tjetër e Shqipërisë dhe Drini shkon mes përmes saj, ndërsa lumenjtë e tjerë thuajse pa përjashtim, shkojnë nga lindja në perëndim.”

Askush tjetër nuk i këndoi aq bukur dhe me mjeshtëri natyrës shqiptare sa Lasgushi te poezia “Mbarim Vjeshte”.

Lasgushi është poeti më i madh lirik, dhe një hark lidhës nga letërsia e Rilindjes te ajo e Periudhës së Pavarësisë.

Poezitë e Lasgushit u hoqën nga antologjitë e shkollave tetëvjeçare dhe të mesme si të demoduara, sepse motivet e tij nuk përkonin me kërkesat e realizmit socialist, por aureolën që gëzonte si poet nuk mundën t’ia hiqnin kurrë. Nuk mundën t’a ndanin poezinë e Lasgushit nga mendja dhe zemra e shqiptarëve në kohën e Enverit dhe në asnjë kohë tjetër, sepse Lasgushi ishte një yll. Ylli i tij do shkëlqejë në qiellin e letërsisë shqiptare për të gjithë ata që kanë kohë të ngrenë sytë e ta gjejnë në qiellin e lartë ky ai ndriçon me të njëjtën forcë e bukuri siç ka vezulluar edhe më parë.

Ushtari i fortë prej kallaji – Përrallë nga HANS CHRISTIAN ANDERSEN

 

Njëherë e një kohë na ishin njëzet e pesë ushtarë kallaji, të gjithë vëllezër me njëri-tjetrin sepse kishin lindur nga një lugë e vjetër kallaji. Ata po mbanin pushkën në dorë dhe vështronin drejt përpara, me uniformën e bukur të kuqe dhe blu. Gjëja e parë që ata dëgjuan në këtë botë, kur u ngrit kapaku i kutisë në të cilën ndodheshin, ishte thirrja: “Ushtarë prej kallaji!” shqiptuar me zë të lartë nga një fëmijë duke përplasur duart; i kishte mikpritur sepse ishte ditëlindja e tij dhe i renditi në tryezë.
Ushtarët lodër i ngjanin njëri-tjetrit në çdo hollësi, vetëm i fundit ishte pak më ndryshe: kishte vetëm një këmbë sepse ishte prodhuar i fundit dhe nuk kishte mjaftuar kallaji! Megjithatë ai qëndroi shumë drejt në njërën këmbë si të tjerët në dy këmbët e tyre dhe pikërisht ai pati një fat të çuditshëm.
Në tryezë kishte shumë lodra të tjera, por ajo që ia tërhoqi më shumë vëmendjen ishte një shtëpi e bukur me letra. Nga dritaret e saj mund të shihje nëpër salla. Jashtë kishte shumë pemë të vogla rreth një pasqyre të vogël që duhet të ketë qenë një liqen; ato notonin mbi të dhe mjellmat e dyllit pasqyroheshin në të. Gjithçka ishte shumë e bukur, por gjëja më e mirë ishte një vajzë, që qëndronte në derën e hapur të kalasë; edhe ajo ishte bërë me letër, por ajo kishte një fustan të linjtë shumë të hollë dhe një fjongo të vogël blu të lidhur mbi shpatullat e saj, në qendër me një kunj të ndritshëm, aq sa fytyra e saj. Vajza i kishte të dyja duart të ngritura lart, sepse ishte valltare dhe njërën këmbë e kishte ngritur aq lart sa që ushtari i kallajit, duke mos e parë, besoi se edhe ajo kishte vetëm një këmbë, ashtu si ai. “Kjo do të ishte nusja për mua!” – mendoi ai – “por ajo është shumë elegante dhe jeton në një kështjellë; nga ana tjetër, unë kam vetëm një kuti dhe ne jetojmë atje njëzet e pesë veta bashkë, sigurisht që nuk është një vend për të! Gjithsesi duhet të përpiqem ta njoh! ” Ai u zgjat sa mundi nga prapa një tabakaje që ishte mbi tavolinë; nga atje ai mund të shihte qartë vajzën e bukur që vazhdonte të qëndronte në njërën këmbë, pa humbur ekuilibrin e saj.
Në mbrëmje vonë, ushtarët e tjerë prej kallaji hynë në kutinë e përbashkët dhe banorët e shtëpisë ranë në shtrat. Pastaj lodrat filluan të argëtoheshin: shkëmbyen vizita, kërcenin, luanin luftash. Ushtarët e lodrave prej kallaji bënë zhurmë në kuti, duke dashur të merrnin pjesë në argëtim, por nuk mundën të hiqnin kapakun. Arrëthyesi bëri salto dhe shkumësi u argëtua në dërrasën e zezë, ata bënë një zhurmë të tillë që kanarina u zgjua dhe filloi të fliste në vargje.
Të vetmit që nuk lëvizën fare ishin ushtari i kallajit dhe valltarja e vogël; ajo qëndroi në majë të këmbëve me të dy krahët e ngritura, ai qëndroi me një këmbëngulje të barabartë drejt në njërën këmbë dhe sytë e tij nuk lëvizën asnjë çast nga ajo.
Kumbonte mesnata dhe tak … kapaku i kutisë u ngrit, por brenda nuk kishte duhan, por një xhuxh shumë i vogël i zi, sepse ishte një kuti surprizë.
“Ushtar!” – tha xhuxhi i zi – “ndalo së shikuari të tjerët!”
Por ushtari bëri sikur nuk e dëgjoi.
“Prisni nesër dhe do të shihni!” i tha xhuxhi i zi.
Kur fëmijët u ngritën të nesërmen, ushtari lodër u vendos pranë dritares dhe, nuk e di nëse ishte xhuxhi i zi apo një erë, dritarja u hap dhe ushtari lodër ra përmbys nga kati i tretë. Ishte një fluturim i tmerrshëm, përmbys, pastaj ai ra mbi kapelë dhe rrëshqiti bajonetën midis gurëve.
Shërbëtorja dhe djali menjëherë zbritën për ta kërkuar, por megjithëse ishin gati ta shkelnin, ata nuk mund ta shihnin. Nëse ushtari do të kishte bërtitur: “Unë jam këtu!” me siguri do ta gjenin, por ai mendoi se nuk ishte mirë të bërtiste me të madhe sepse ishte me uniformë. Filloi të binte shi, pikat po binin gjithnjë e më të dendura dhe pastaj një rrebesh i fortë: kur më në fund ndaloi shiu arritën dy iriqë.
“Shikoni!” – tha njëri – “qenka një ushtar kallaji! tani do ta marrim me anije”.
Ata bënë një anije nga një gazetë, e vendosën ushtarin në të dhe e bënë të lundrojë përgjatë një përroi; ata vrapuan pas tij duke përplasur duart. Zoti na ruajt! çfarë valësh kishte në lumë dhe çfarë rryme! Të gjitha për shkak të shiut. Anija e vogël u ngrit lart e poshtë dhe herë pas here vërtitej rrotull aq shpejt sa ushtari dridhej i tëri, por megjithatë, këmbëngulës sa ishte, ai nuk mbylli syrin, ai shikonte gjithmonë përpara dhe mbante armën nën krahun e tij.
Papritmas anija e vogël u fut në një pasazh nëntokësor të kanalizimit; ishte aq errët saqë ushtari dukej se ishte në kutinë e tij.
“Ku po shkoj?” – mendoji ai. “Po, i gjithë faji është i trollit! Ah, sikur vetëm vajza të ishte këtu në anije me mua, atëherë nuk do të më interesonte nëse ishte edhe më errët.”
Në atë moment u shfaq një mi i madh, që jetonte në kanalizim.
“A keni pasaportë?” kishave. “Nxirr pasaportën!” Por ushtari heshti dhe e mbajti pushkën edhe më fort. Varka e vogël kaloi pranë dhe miu e ndoqi. Hu! si kërcëllinte ai dhëmbët dhe u bërtiste pikave dhe ashkëlve: ‘Ndale! Ndale! nuk ka paguar doganë! nuk e tregoi pasaportën e tij! ‘
Por rryma u bë më e fortë dhe më e fortë dhe ushtari tashmë mund ta shihte dritën e diellit në fund të kanalizimit, kur dëgjoi një zhurmë të tmerrshme, e cila tremb edhe një trim; vetëm mendo, rrjedha përfundoi në një kanal të madh dhe për ushtarin ishte aq e rrezikshme sa për ne po të ndodhemi në një ujëvarë të madhe.
Ai ishte aq afër tani sa ishte e pamundur që të ndalet. Ai u ngurtësua sa mundi, në mënyrë që askush të mos thoshte se kishte frikë. Anija u rrotullua tre ose katër herë sa që u mbush me ujë deri në grykë dhe ishte gati të fundosej. Ushtari ndjeu që uji i afrohej në fyt dhe anija u mbyt gjithnjë e më shumë; ndërkohë letra po squllej. Uji gjithashtu i mbuloi kokën – atëherë ai mendoi për balerinën e bukur që nuk do ta shihte më kurrë, dhe ai dëgjoi që i kumbonte në veshë:
– Lamtumirë, ushtar i pashëm, do të duhet të vdesësh edhe ti!
Letra u squll krejt dhe ushtari i kallajit shkoi në fund, por shpejt u përpi nga një peshk i madh.
Oh, sa errësirë ​​ishte aty brenda! edhe më e errët se në kanalizim, dhe përveç kësaj ishte aq ngusht; por ushtari ishte këmbëngulës dhe u shtri atje me pushkën në sup.
Peshku u drodh tmerrësisht, pastaj u qetësua dhe u duk sikur rrufeja kaloi nëpër të. Drita po shkëlqente dhe dikush bërtiti: “Ushtari i kallajit!” Peshku ishte kapur, sjellë në treg, ishte shitur dhe sjellë në kuzhinë ku një vajzë e kishte prerë me një thikë të madhe. Ai e mori ushtarin lodër me dy gishta dhe e çoi në dhomën e ndenjes ku të gjithë donin të shihnin atë njeri të jashtëzakonshëm që kishte udhëtuar në barkun e një peshku; por ai nuk ishte krenar. Ata e vendosën atë në tryezë dhe … oh, çfarë gjëra të çuditshme ndodhin në botë! Ushtari lodër u gjend në të njëjtën dhomë ku kishte qenë më parë, ai pa të njëjtët fëmijë dhe lodra që ishin në tryezë, kështjellën e bukur të kartave me balerinën e hijshme, e cila ishte ende në njërën këmbë dhe mbante të ngritur tjetrën ; edhe ajo ishte këmbëngulëse dhe kjo e emocionoi ushtarin që do të qante me lotë kallaji, por kjo nuk i shkonte për shtat. Ai e shikoi atë, dhe ajo e shikoi, por ata nuk thanë asnjë fjalë të vetme.
Ndërkohë një nga fëmijët më të vegjël e mori ushtarin lodër dhe e hodhi atë në sobë, pa asnjë arsye, me siguri ishte faji i xhuxhit të zi të tabakasë.
Ushtari pa një dritë të fortë dhe ndjeu një nxehtësi të madhe, ishte e padurueshme, por ai nuk e dinte nëse ishte me të vërtetë flaka e zjarrit apo ajo e dashurisë. Ngjyrat e tij ishin zbehur, por kush mund të thoshte nëse ishte nga udhëtimi apo nga dhimbja e dashurisë? Ushtari shikoi vajzën dhe ajo e shikoi atë, dhe ai e ndjeu veten të shkrirë, por ai prapë e mbante pushkën fort në supin e tij. Ndërkohë një derë u hap dhe era e kapi balerinën e cila fluturoi drejt në sobë pranë ushtarit lodër. Ajo u shkrumbua në flakë, dhe ushtari gjithashtu u shkri plotësisht. Kur të nesërmen çupa hoqi hirin e zjarrit, ajo nga ushtari gjeti vetëm zemrën prej kallaji, nga balerina gjeti vetëm fustanin e bërë shkrumb./Elida Buçpapaj

NUK VDES NJERI NGA DASHURIA – Poezi nga ZHULIANA JORGANXHI

Nuk vdes njeri nga dashuria
vdes nga mungesa e saj.
I mposhtur nga vetmia,
shuhet si kandil pa vaj.

Ikën njeriu i mjerë
në kët’ kohë andrallë…
Ikën i pa përcjellë,
pa një puthje në ballë.

Mbështjellë vetmi- frikë
ne pleqtë me sy nga Zoti:
“Na ruaj më të rinjtë,
mos të na mbytë loti!”

Sa njerëz kemi humbur!
Pranë njëri tjetrit shtrirë…
T’ua bëj emrat numur?!
E kam kaq të vështirë!

Nuk vdes njeri nga dashuria,
vdes nga mungesa e saj!
Prej saj gjithë njerëzia
merr dritë e shpresë pastaj!

Luleshqerra – Përrallë nga HANS CHRISTIAN ANDERSEN

Dëgjo pak!

Atje në fshat, afër rrugës, ishte një vilë, sigurisht që e keni parë ndonjëherë. Pikërisht përpara ka një kopsht të vogël me lule të ndryshme dhe një portë të pikturuar; afër hendekut, në mes të një livadhi të gjelbër të bukur, një lule ishte rritur; dielli shkëlqente si mbi të ashtu edhe në lulet e mëdha të kopshtit dhe për këtë arsye lulja e vogël u rrit shumë shpejt. Një mëngjes ajo kishte çelur e gjitha me petalet e saj të vogla të ndritshme të bardha, të cilat dukeshin si rrezet e vendosura rreth diellit të vogël të verdhë në qendër. Luleshqerra sigurisht nuk mendoi se askush nuk do ta vinte re atje në bar, as nuk mendoi se ishte një lule e varfër dhe e përbuzur; jo, ajo u ndje e lumtur dhe iu kthye diellit të ngrohtë, ngriti sytë dhe dëgjoi laureshën duke kënduar.

Luleshqerra ishte aq e lumtur sa iu duk një ditë feste; në të vërtetë ishte vetëm e hënë dhe të gjithë fëmijët ishin në shkollë; ndërsa ishin ulur në bankat e tyre dhe po mësonin diçka, lulja e vogël qëndroi e palëvizur në kërcellin e saj të vogël jeshil dhe mësoi nga dielli i nxehtë dhe gjithçka përreth tij se sa i mirë ishte Zoti dhe asaj i pëlqente që lauresha këndonte aq mirë dhe aq qartë gjithçka që ajo ndiente në heshtje; ajo pa me një nderim të caktuar atë zog me fat, i cili mund të këndonte dhe fluturonte, por nuk ishte e trishtuar që nuk mund ta bënte vetë. “Unë mund ta shoh dhe ta dëgjoj!” mendoi ajo. “Dielli më ndrit dhe era më puth! Oh, sa dhurata më janë bërë!”

Pas portës kishte shumë lule, të ngurta dhe aristokratike, dhe sa më pak parfum të kishin, aq më të rëndësishëm ndiheshin.

Bozhuret u frynë për t’u dukur më të mëdha se trëndafilat, por nuk ishte e rëndësishme madhësia! Tulipanët kishin ngjyrat më të bukura dhe ata e dinin mirë, dhe qëndronin në këmbë për t’u vërejtur më mirë. Të gjitha ato lule nuk e vunë re fare Luleshqerren e re që ishte jashtë, por përkundrazi ajo i shikoi vazhdimisht dhe mendoi: “Sa të bukura dhe të pasura janë! Me siguri ai zog i shkëlqyeshëm do të fluturojë poshtë tyre! Falë Zotit, unë jam kaq afër që do të jem në gjendje ta shoh atë shkëlqim! ” dhe siç mendoi kështu “cërrcërr!” lauresha mbërriti në fluturim, ajo nuk u ul në bozhuret as në tulipanët, por poshtë në bar, te luleshqerra e dobët; dhe ajo u trondit aq shumë nga ai gëzim sa nuk mund të mendonte më.

Zogu i vogël vallëzoi rreth saj duke kënduar: «Oh! sa i butë është bari! dhe çfarë luleje e bukur me zemër prej ari dhe një fustan argjendi je ti! ». Gonxhja e verdhë e luleshqerrës dukej tamam si ar dhe petalet e vogla të bardha shkëlqenin si argjend.

Askush nuk mund ta imagjinojë sa e lumtur ishte lulja e vogël! Zogu i vogël e puthi me sqepin e saj, i këndoi asaj, dhe pastaj u ngrit përsëri në qiellin blu. U desh më shumë se një çerek ore që lulja e vogël ta merrte veten. Pak e turpëruar, por edhe thellësisht e lumtur, luleshqerra shikoi drejt luleve në kopsht: ato kishin parë nderin dhe lumturinë që e kishin prekur, ato me siguri mund të imagjinonin se çfarë gëzimi ishte për të; por tulipanët ishin edhe më të mpirë se më parë dhe ishin të zymtë dhe të kuqërremë në fytyrë, nga zemërimi. Nga ana tjetër, bozhuret ishin të fryra në fytyrë, për fat të mirë ato nuk mund të flisnin, përndryshe luleshqerra do t’i kishte dëgjuar vërtet! Lulja e vogël e varfër e kuptoi se nuk ishin në humor të mirë dhe ishte shumë keq. Në atë moment një vajzë hyri në kopsht me një thikë të madhe, të mprehtë dhe me shkëlqim; ajo shkoi te tulipanët dhe i preu të gjitha, njëra pas tjetrës. “Uh!” psherëtiu luleshqerra “është e tmerrshme, ka ardhur fundi për to!” Dhe kështu vajza u largua me tulipanët. Luleshqerra u gëzua që ishte jashtë kopshtit, në bar dhe ishte një lule e vogël e varfër: ajo u ndje mirënjohëse, dhe kur dielli perëndoi, ajo mbylli petalet dhe ra në gjumë duke ëndërruar për diellin dhe zogun gjatë gjithë natës.

Të nesërmen në mëngjes, kur lulja hapi petalet e saj të bardha si krahët e vegjël drejt ajrit dhe dritës, ajo njohu zërin e zogut, por sa e dhimbshme ishte kënga e saj! Dhe lauresha e varfër kishte të drejtë të trishtohej kaq shumë: ajo ishte kapur dhe tani ishte në një kafaz pranë një dritareje të hapur. Ajo këndoi se nuk ishte në gjendje të fluturonte e lirë dhe e lumtur, ajo këndoi për grurin e ri të gjelbër të fushave dhe për udhëtimin e shkëlqyer që mund të ndërmerrte në ajër. Zogu i varfër sigurisht nuk ishte në humor të mirë, i mbyllur ashtu siç ishte në kafaz.

Luleshqerra donte ta ndihmonte, por si mund ta bënte atë? Nuk ishte e lehtë për të gjetur një mënyrë. Ajo menjëherë harroi bukuritë që e rrethonin, diellin e nxehtë që shkëlqente, harroi se sa të këndshme ishin petalet e saj të bardha, mendonte vetëm për zogun e mbyllur, për të cilin nuk ishte në gjendje të bënte asgjë.

Në atë moment dy djem të vegjël erdhën nga kopshti; njëri prej tyre mbante një thikë, të madhe dhe të mprehtë si ajo që vajza përdorte për të prerë tulipanët. Ata po shkonin drejt luleshqerrës, e cila nuk mund ta imagjinonte se çfarë donin.

“Këtu mund të marrim një tufë të bukur bari për laureshën”, tha një prej djemve dhe filloi të priste një katror tokë, pikërisht rreth luleshqerrës, e cila kështu u gjend në mes të tufës.

“Priteni atë lule”, tha një nga djemtë dhe luleshqerra filloi të dridhej nga frika, sepse të pritej do të thoshte të humbiste jetën e saj dhe ajo tani dëshironte të jetonte dhe të hynte në kafazin e laureshës me tufën e barit.

“Jo, lëre atë”, u përgjigj djali tjetër, “ajo është atje aq mirë!” dhe kështu lulja qëndroi atje, midis tufës së barit, dhe hyri në kafazin e laureshës.

Por zogu i varfër u ankua me zë të lartë për lirinë e humbur dhe rrahu krahët e tij kundër shufrave të kafazit; lulja e vogël nuk mund të fliste, nuk mund të thoshte as edhe një fjalë të vetme ngushëllimi, ashtu siç dëshironte aq shumë. Kështu që kaloi i gjithë mëngjesi.

“Këtu nuk ka ujë”, tha lauresha e zënë rob. “Të gjithë dolën dhe nuk më dhanë asnjë pikë ujë; fyti im është i thatë dhe i zjarrtë, ka zjarr dhe akull brenda meje dhe ajri është aq i rëndë! Ah, unë duhet të vdes, të lë diellin e ngrohtë, gjelbërimin e njomë, të gjitha ato bukuri që krijoi Zoti!” dhe ndërkohë e zhyti sqepin në tufën e freskët të barit, për t’u freskuar pak; në atë moment vështrimi i saj u ndal te luleshqerra dhe zogu e përshëndeti, e puthi me sqepin e saj dhe bërtiti: «Edhe ti do të vyshkesh këtu, lule e vogël e varfër! Ata më sollën mua dhe tufën e vogël të barit në vendin e gjithë botës që kisha atje! Çdo kërcell bari për mua është si një pemë e gjelbër, secila prej petaleve të tua të bardha një lule aromatike! Ah, ti më kujton sa kam humbur!”

“Sikur ta ngushëlloja!” mendoi luleshqerra, por ajo nuk mund të lëvizte as një petal. Sidoqoftë, aroma që lëshonin petalet e holla ishte shumë më e dendur sesa ajo që zakonisht kanë luleshqerrat; madje zogu e vuri re aq shumë sa që, megjithëse po vdiste nga etja dhe në dëshpërim e griste me sqep çdo fije të barit, nuk e preku aspak lulen.

Erdhi mbrëmja, por akoma askush nuk i sillte ujë zogut të varfër; lauresha pastaj hapi krahët e saj të bukur, i tundi ato në mënyrë përpëlitëse dhe kënga e saj u bë disi melankolike, koka e vogël u përkul mbi lulen dhe zemra e zogut u thye nga uria dhe nostalgjia; dhe lulja nuk mund t’i mbyllte petalet dhe të flinte, siç bënte çdo mbrëmje, por u përkul e sëmurë dhe e trishtuar drejt tokës.

Vetëm të nesërmen në mëngjes djemtë erdhën dhe, duke parë që zogu kishte ngordhur, ata qanë, qanë për një kohë të gjatë dhe e varrosën në një gropë të bukur, të cilën e zbukuruan me petale lulesh. Trupi i zogut u vendos në një kuti të bukur të kuqe; ai zog i vogël i gjorë duhet të ketë pasur një funeral mbretëror! Kur ai ishte gjallë dhe këndonte, ata e kishin harruar, të braktisur në kafaz për të vuajtur nga nostalgjia; tani ai mori nderime dhe shumë lot.

Por tufa e barit me luleshqerrën u hodh larg, në pluhurin e rrugës. Askush nuk mendoi për të, që kishte vuajtur mbi të gjitha për laureshën dhe që do të donte aq shumë për ta ngushëlluar atë./Skënder Buçpapaj

Fëmija i keq – Përrallë nga HANS CHRISTIAN ANDERSEN

Njëherë e një kohë ishte një poet plak, një poet vërtet i mirë dhe plak. Një mbrëmje kur ai ishte në shtëpi, moti u egërsua shumë, shiu po binte, por poeti plak ishte mirë në ngrohtësinë pranë sobës, ku druri digjej dhe mollët po piqeshin.

“Mjerë ata njerëz të varfër që janë tashi jashtë!” tha ai, sepse ishte me te vertete nje poet i mire.

“Oh, hape për mua! Unë jam duke ngrirë dhe jam lagur! ” bërtiti një fëmijë i vogël që ishte jashtë. Ai ishte duke qarë dhe trokiste në derë, ndërsa shiu vazhdonte të binte dhe era frynte e përplasej dritareve.

“Vogëlush i gjore!” – thirri poeti plak dhe ia hapi derën. Ai pa një fëmijë, krejtësisht i zhveshur, uji rridhte flokëve të verdhë, duke u dridhur nga të ftohtit; nëse ai nuk do të kishte hyrë brenda, me siguri do të kishte vdekur në atë mot të keq.

“Vogëlush i gjore!” tha poeti plak dhe e mori për dore. «Eja këtu tek unë, unë do të të ngroh. Tani do të të jap një gotë verë dhe një mollë, sepse ti je një fëmijë i bukur. ”

Dhe vërtet ishte. Sytë e tij dukeshin si dy yje të ndritshëm dhe flokët e tij të gjatë prej ari, që pikonin gjithashtu ujë, ishin të gjitha të dredhura mjeshtërisht. Ai dukej si engjëll, por ishte i zbehtë nga i ftohti dhe i dridhej tërë trupi. Ai mbante një hark të hollë në dorë, por i shkatërruar nga uji dhe ngjyrat e shigjetave ishin të gjitha të përziera me lagështirën e madhe.

Poeti plak u ul pranë sobës, e mori fëmijën në prehër, shtrydhi ujin nga flokët, ngrohu duart e tij të vogla dhe i dha verë të pijë; kështu që fëmija i vogël u shërua, faqet i morën përsëri ngjyrë, dhe ai u hodh në dysheme e filloi të kërcente rreth poetit plak.

“Je një fëmijë kaq i gëzuar!” – thirri poeti plak. “Si e ke emrin?”

“Emri im është DASHURI!” u pergjigj fëmija. “Ti nuk me njeh mua? Dhe ky është harku im. Unë mund të gjuaj me një hark, unë me të vërtetë mund të gjuaj! Shiko, tashi moti i mirë u kthye; hëna po shkëlqen ”.

“Por harku yt është shkatërruar”, tha poeti plak.

“Sa keq,” u përgjigj Dashuria, e mori në dorë dhe e shikoi. “Oh, tani është tharë dhe nuk është dëmtuar. Korda është ende e tendosur! Tashi do ta provoj. “Dhe kështu tërhoqi harkun e vet, vuri një shigjetë në të, mori në shënjestër dhe goditi atë poet të mirë plak në zemër. “E patë që harku im nuk ishte prishur!” – thirri Dashuria dhe me një të qeshur të fortë u largua.

Sa fëmijë i keq! kishte goditur kështu poetin plak që e kishte pritur në shtëpinë e tij të vogël të ngrohtë, i cili kishte qenë aq i mirë me të, i cili i kishte dhënë verë të mirë dhe mollën më të bukur.

Poeti i mirë ishte shtrirë në dysheme dhe po qante, ai ishte goditur mu në zemër dhe tha: «Ah, çfarë fëmije i keq është Dashuria! Duhet t’ua tregoj të gjithë fëmijëve të mirë, në mënyrë që ata të jenë të kujdesshëm dhe të mos luajnë kurrë me të, sepse Dashuria mund t’i lëndojë ata!»

Të gjithë fëmijët e mirë, meshkuj dhe femra, të cilëve u tregoi se çfarë kishte ndodhur, ruheshin nga Dashuria mizore, por Dashuria po i mashtronte të gjithë njësoj, sepse ishte kaq e zgjuar! Kur studentët dolën nga klasa, Dashuria qëndroi pranë tyre, me një libër nën krah dhe një fustan të zi. Ata sigurisht nuk mund ta njihnin dhe kështu e morën për krahu dhe menduan se ishte një student si ata, por në atë moment Dashuria gjuante një shigjetë në gjoksin e tyre. Kur vajzat largoheshin nga prifti, ose kur ishin në kishë, Dashuria gjithmonë i ndiqte ato. Po, Dashuria ishte gjithmonë me njerëzit! Në teatër zinte vend në llambadar dhe digjej si një llambë, kështu që të gjithë mendonin se ishte një llambë, por më pas vinin re diçka tjetër.

Dashuria vrapoi në kopshtin mbretëror dhe në muret. Po, e goditi babanë dhe nënën tuaj dikur në zemër! Provoni t’i pyesni ata dhe dëgjoni se çfarë do t’ju thonë. Po, është një fëmijë kaq i keq kjo Dashuria, ju kurrë nuk duhet të keni asgjë me të. Shkon pas njerëzve. Thjesht mendo se njëherë Dashuria madje gjuajti me një shigjetë gjyshen plakë; ka kaluar një kohë e gjatë, por ajo nuk do ta harrojë atë. Ah, Dashuri e keqe! Por tashi e njihni; ju e dini sa fëmijë i keq është ajo./Skënder Buçpapaj

 


Send this to a friend