VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Hajdar Maloku, kapiteni i vrarë me tradhti ( 1904? – 1946) – Nga Gani Qarri

By | May 21, 2019

Komentet

Mirush Kabashi – Jam Shqiptar Kosovar

Mirush Kabashi – Jam Shqiptar Kosovar, Poemë shkruar nga Mirush Kabashi

 

IN MEMORIAM – Fatmir Frashëri, mbrojtësi i hekurt i Tiranës dhe Kombëtares Nga Dash Frashëri

***
(Ky eshte nje shkrim qe e kam botuar, me 15 janar 2015 tek ish-gazeta “Sport Plus”. “Telesport” dhe “Sport Plus” e nderuan me “Medaljen e Meritës” ikonën e futbollit bardheblu, të vetmin që ka fituar tituj kampion si lojtar, trajner dhe president — U PREHSH NE PAQE MIKU I FAMILJES SONE!)
***
NGA DASH FRASHËRI
***
Fatmir Frashëri është një nga 15 futbollistët që janë pjesë “Librit të Artë të Sport Klub Tiranës”, së bashku me emra të mëdhenj si Riza Lushta, Xhavit Demneri, Skënder Halili, Arben Minga, etj. Ai është i vetmi që ka fituar tituj kampion si futbollist, trajner dhe president i Tiranës, duke vendosur kështu edhe një rekord unik në futbollin shqiptar. Më 23 korrik 2012, ish-Presidenti i Republikës e dekoroi Fatmir Frashërin me titullin “Mjeshtër i Madh” me motivacionin: “Për kontribut të rëndësishëm, si lojtar dhe trajner, duke u shndërruar në pikë referimi në historinë e sportit shqiptar”, së bashku edhe me Agustin Kolën, Petrit Dibrën, Ali Memën, Arben Mingës (pas vdekjes), Skënder Halilin (pas vdekjes), Adem Karapicin (pas vdekjes) dhe Selman Stërmasin (pas vdekjes). Më 15 dhjetor 2014, televizioni “Telesport” dhe gazeta “Sport Plus” e nderuan “Mjeshtrin e Merituar të Sportit” me çmimin prestigjioz “Medalja e Meritës”, për rezultate të shkëlqyera në sport. Fatmiri, për shkak të gjendjes së tij jo të mirë shendëtsore, nuk ishte i pranishëm në ceremoninë “Gala” në Hotel “Tirana International”. Medaljen në vend të tij e mori i biri, Andi Frashëri, ndërsa nderi i dorëzimit i takoi Princit Trashëgimtar të Kurorës Mbretërore, Leka II.

LOJTAR KAMPION

Tirana u shpall kryeqytet, më 11 shkurt 1920, ndërkohë që më 16 gusht 1920 u krijua Sport Klub Tirana nga një grup intelektualësh tiranas, si Bahri e Said Toptani, Stefan Shundi, Anastas Koja, Selman Stërmasi, Adem Karapici, Anastas Shundi, Irfan Gjinali, Reshat Tafalla, Jonuz Tafaj. Fatmir Frashëri u lind më 3 prill 1941, pikërisht katër vjet pasi ishin ndërprerë kampionati kombëtar i futbollit (1930-1937), me Tiranën që dominoi futbollin shqiptar me gjashtë tituj të fituar. Vetë mbrojtësi i famshëm i Tiranës dhe i Kombëtares fitoi katër tituj kampion me Tiranën, pikërisht në sezonet 1964-1965, 1965-1966, 1969 dhe 1969-1970 (të gjitha me trajneri e famshëm Myslim Alla), kur bardheblutë thyen hegjemoninë absolute të asaj kohe midis Partizanit dhe Dinamos. Atëherë te Tirana bënin pjesë futbollistë të tillë të jashtëzakonshëm si Nuri Bylyku, Luigj Bytyci, Skënder Halili, Gezim Kasmi, Niko Xhaçka, Skënder Hya, Pavllo Bukoviku, Bahri Ishka, Ali Mema, Bujar Tafaj, Ilir Elini, Gëzim Saraçi, Osman Mema, Vaso Konomi, Aurel Verria, Ali Mema, Petraq Ikonomi, etj. “Mimi”, siç thirrej shkurt Fatmiri, ka fituar tituj kampionë edhe më Partizanin, madje dy të tillë: 1962-1963 dhe 1963-1964 (të dy me trajner Loro Boriçin), e në skuadër kishte emrra të tillë si Panajot Pano, Mexhit Haxhiu, Refik Resmja, Lin Shllaku, etj.

NDESHJET NDËRKOMBËTARE

Mbrojtësi i shquar ka luajtur një numër të madh ndeshjesh ndërkombëtare në nivel klubesh, kryesisht me Tiranën dhe Partizanin. Me Partizanin ai ka luajtur në ndeshjen e parë ndërkombëtare, ndaj IFK Norkeping, njëherësh edhe takimi i parë i në klubi shqiptar në Europë: 1-1 në Tiranë dhe 2-0 Suedi. Me Partizanin luajti edhe kundër Spartak Plovdivit, Këlnit. Të paharrueshme janë ndeshjet e tij dhe të Tiranës me Ajaksin e Amsterdamit për Ligën e Kampioneve, në atë barazim të madh 2-2 në Tiranë, më 16 shtator 1970. Një rezultat i pabesueshëm i arrtitur me mjeshtëri nga strategu Myslim Alla. Heronjtë në “Qemal Stafa” ishin këta: Gani Xhafa, Gëzim Kasmi, Fatmir Frashëri, Perikli Dhales, Niko Xhaçka, Ali Mema, Iljaz Çeço, Skënder Hyka, Arben Çela, Mihallaq Konomi. Ndeshja e kthimit në Amsterdam përfundoi 2-0 për holandezët e drejtuar nga “gjenerali” Rinus Mishels e që patën në gjirin e tyre lojtarë të tillë si Rud Krol, Johan Neskens, Vim Surbir, Beri Hulshof, Pit Keizer. Me Tiranën, ndër të tjera luajti edhe kundër skocezëve të Kilmarnokut dhe belgëve të Standardit të Liezhit.

ME KOMBËTAREN

Fatmir Frashëri ka pasur fatin të jetë pjesë e Kombëtares në dy ndeshjet debutuese, për eliminatoret e Kampionatit Europian kundër Danimarkës (4-0, më 29 qershor 1963, Kopenhagen) dhe për eliminatoret e Kampionatit Botëror kundër Holandës (2-0, 24 maj 1964, Amsterdam).

Ai është pjesë e formacionit fitues të ndeshjes së parë në Europë, ajo 1-0 kundër Danimarkës (30 tetor 1963, me gol të Panajot Panos). Formacioni historik ishte ky: Shefqet Topi, Fatbardh Deliallisi, Skënder Halili, Fatmir Frashëri, Ali Mema, Lin Shllaku, Andon Zaho, Mehdi Bushati, Panajot Pano, Pavllo Bukoviku, Enver Ibërshimi. Trajner Zyber Konçi. Frashëri ishte pjesë e Kombëtares shqiptare në 12 ndeshje, 1 prej tyre miqësore (1-1 me Algjerinë). 9 ndeshje i ka zhvilluar si lojtar i Tiranës dhe 3 si i Partizanit. Mbrojtësi Frashëri ishte pjesë e skuadrës së drejtuar nga legjenda Loro Boriçi në barazimin 1-1 kundër Irlandës së Veriut për eliminatoret e Kupës së Botës “Angli 1966”, ndaj lojtarëve të tillë si Xhorxh Best, Terry Neil, Pat Xhanings, etj, Ndeshjet e tjera janë ato kundër Danimarkës (2), Holandës (2), Zvicrës (2), Gjermanisë Perëndimore (1), Polonisë (1). Lojërat e mbrojtësit energjik u pëlqyen si në Tiranë, ashtu edhe në Kopenhagen, Roterda, Gjenevë, Dortmund, Belfast. Ai ka pasur kundërshrtarë të mëdhenj si Gerd Myler, Volfgang Overat të Gjermanisë Përëndimore, e cili kishte edhe lojtarë të tjerë të kalibrit botëror si Franc Bekenbauer, Vili Shulc,

TRAJNER KAMPION

Fatmir Frashëri e ka drejtuar tri herë Tiranën në periudha të ndryshme: 1985-1987, 1992-1994 dhe 2002-2003. Ai e shkruar emrin e tij edhe si trajner fitues me Tiranën, ai fitoi kampionatin në sezonin 2002-2003 me lojtarë të tillë si Nevil Dede, Rezart Dabulla, Ardian Mema, Ervin Bulku, Sokol Prenga, Eldorado Merkoçi, Mahir Halili, etj., duke u bashkuar kështu në “Librin e Artë” të trajnerëve të tillë si: Selman Stermasi (5 tituj), Myslim Alla (4), Enver Shehu (3), Shkëlqim Muça (3), Shyqyri Rreli (2), Sulejman Mema (2), Samo Singer (1, 1934), Mirel Josa (1), Sulejman Starova (1) dhe Alban Tafaj (1). Por, Frshëri ka fituar edhe një titull kampion me Dinamon e sezonit 1985-1986, me lojtarë të tillë si Muhedin Targaj, Agim Canaj, Ilir Luarasi, Arben Vila, Sulejman Demollari, Eduart Abazi, Naum Kove, etj. Ai është trajneri i pestë që ka fituar tituj kampion me dy skuadra të ndryshme, së bashku edhe me Myslim Allën (4 Tirana, 1 Partizani); Bejkush Birçen (2 Partizani/1 Dinamo), Shkëlqim Muçën (3 Tirana/1 Dinamo), Mirel Josën (2 Skënderbeu/1 Tirana). Si trajner ai ka punuar me lojtarë të shquar si Muhedin Targaj, Sulejman Demollari, Arben Minga, Agustin Kola, etj.

PRESIDENT KAMPION

Fatmir Frashëri mbetet një nga figurat më të respektuara në ambientin bardheblu, me madhështinë e fisnikërinë e tij të pashoqe. Katër donatorët: Agron Papuli, Avni Nuri, Shefikat Ngjela dhe Refik Halili ranë dakord që në postin (honorifik) të presidentit të ishte Fatmir Frashërin (ish-lojtar dhe ish-trajner i Tiranës). Në sezonin e tij të parë dhe të vetëm te Tirana në rolin e presidentit, 2005-2006, Frashëri fitoi titullin kampion, duke u bërë kështu ndoshta një rast i rrallë dhe në botë, që një individ fiton me të njëjtin klubi titullin kampion si lojtar, trajner dhe president.

NJË EMËR I EKLIPSUAR QË BËN DRITË NË FAQET E HISTORISË SONË – Nga MUHAMET SHATRI

Hysni Rudi, një kapiteni shumë i respektuar i shqiptarisë, një trim gjakovar që luftoi heroikisht për mbrojtjen e kufijve etnikë nga sulmet e forcave çetnike të Malit të Zi dhe Serbisë (1942-1944). Ai u përpoq me tërë qenien për çlirimin e Kosovës dhe të viseve të tjera shqiptare, u sakrifikua për bashkimin e tyre me Shqipërinë.

E bëj këtë shkrim për të nderuar vlerën dhe sakrificën e artiljerëve sypatrembur, Qerim Gjoci nga fshati Kovragë dhe Lush Gegaj nga vëllazëria e Gegajve të Gurakocit, të cilët, me topin luftarak te Hysni Rudit, bashkë me luftëtarë të tjerë, kryesisht vullnetarë nga e gjithë Kosova, iu kundërvunë të keqes, duke sulmuar si uraganë mbi çetnikët. Kam dashur në këtë mënyrë të çoj në vend edhe amanetin e babës që, kur e regjistrova Historinë, me pati thënë: “Biro, nëse do të arrish të mësosh e të shkruash sadopak histori, nëse vjen koha që të kesh mundësi që të shkruash për të vërtetën, mos e lë pa shkruar ndonjë fjalë edhe për Kapiten Rudin që ka qenë trim si Skënderbeu dhe djalë i gjithë shqiptarisë!”. Ja tekstin që është botuar një vit më parë në Fjalorin Enciklopedik të Kosovës.

Hysni (Muharrem) Rudi (1917-1947). Ushtarak, veprimtar i shquar i Lëvizjes Kombëtare dhe poliglot. (Fliste shqip, serbisht, turqisht, italisht dhe nga pak frëngjisht). Babai, Muharremi, ishte me prejardhje nga Gjakova, kurse e ëma, Nerxhivane Ibrahimi, nga Mitrovica. Pas ripushtimit të Kosovës nga Mbretëria Serbo-Kroato-Sllovene më 1918, familja u detyrua të shpërngulët në Shqipëri, ku u vendosen në Shijak. Hysniu kreu Gjimnazin në Tiranë, Kolegjin Ushtarak në Romë (1936), Akademinë Ushtarake në Torino (1938) dhe Shkollën e Lartë Ushtarake të Inxhinierisë në Romë (1942).

Pas kthimit nga Italia, u caktua rreshter i baterisë në Regjimentin I të Ushtrisë Shqiptare në repartin Shijak-Kukës. Kah mesi i vitit 1942 u caktua komandant batalioni në Pejë dhe mori gradën kapiten. Si epror ushtarak, me repartin e artilerisë ishte vazhdimisht në fronte bashkë me forcat vullnetare që luftonin për mbrojtjen e kufijve etnikë. U arrestua dhe internua nga gjermanët si antifashist në Kampin e Prishtinës (3 maj-shtator 1944). Pas lirimit, u bashkohet forcave partizane dhe u caktua komandant i Komandës së Vendit në Istog (dhjetor 1944-mars 1945). Gjatë qëndrimit në këtë post, ai është përpjekur që të shpëtojë shqiptarët që po masakroheshin pa mëshirë nga makineria vrastare e OZN-as, në Kullën e Popit në Istog. Madje edhe vetë ishte i rrezikuar nga organet e pushtetit jugosllav. Prandaj e largojnë nga Komanda e Vendit dhe e caktojnë komandant të Divizionit të Artilerisë në Prishtinë dhe në Pejë (16 mars-16 qershor 1945).

Në gjysmën e dytë të qershorit 1945, caktohet instruktor në Brigadën V dhe VI të Shqipërisë në Ohër dhe në Korçë, detyrë që e mban deri në fillim të nëntorit 1946, kur divizionet shqiptare duhej të ktheheshin në Shqipëri. Prej andej e dërgojnë në Shtabin e Armatës V jugosllave në Shkup dhe e caktojnë në Divizionin 24 në Prizren.

I zhgënjyer me aneksimin e Kosovës nga Serbia, përkatësisht Jugosllavia dhe sidomos me dhunën dhe terrorin që po ushtrohej ndaj popullit shqiptar, u demobilizua vullnetarisht (26 maj 1946) dhe iu bashkua Lëvizjes Nacional Demokratike Shqiptare; zgjidhet anëtar i Komitetit Qendror të Organizatës Nacional Demokratike të Shkupit dhe komandant i Ushtrisë Demokratike Shqiptare. U arrestua nga organet e Sigurimit Jugosllav, u dënua me vdekje dhe u pushkatua në Shkup në gusht të vitit 1947. Kapiten Hysni Rudi ishte i martuar me Ajshe Boletinin, vajzën e Musa Boletinit, djalit të Isa Boletinit. Pasardhëse la një vajzë, e cila u rrit në Tiranë me nënën dhe burrin e saj të mëpastajshëm, Bajram Rexhë Ahmetajn, nga fshati Zabllaq i Istogut, i strehuar pas ripushtimit të Kosovës në Shqipëri, pasi që përndiqej nga pushteti serb si veprimtar i Lëvizjes Kombëtare. Ajo sot jeton me familje në Tiranë.

 

Në foton e parë, kapiten Hysni Rudi në vijën e frontit dhe në foton e dytë në Burgun e Shkupit, pak kohë para pushkatimit. Foton e dytë ma ka siguruar  miku im,  zëvendës- drejtori i Arkivit të Maqedonisë, prof.  dr. Qerim Lita,  për çka i jam shumë mirënjohës.

Më 18 korrik 1932 lindi poeti i shquar rus Jevgenij Jevtushenko

VOAL – Evgenij Aleksandrovič Evtušenko (Jevgeni Aleksandroviç Jevtushenko), lindur Gangnus (rusisht: Евгений Александрович Евтушенко?; Zima, 18 korik 1932[1] – Tulsa, 1 prill 2017), ka qenë një poet dhe romancier rus.

Ai lindi më 18 korrik 1933 në Zima (një qytet i vogël në jug-lindje të Siberisë, i ndërtuar në shekullin e 19-të rreth një stacioni në linjën hekurudhore Trans-Siberian), biri i një studenti të gjeologjisë nga Universiteti i Moskës dhe një këngëtareje të mirënjohur të operas me origjinë ukrainase , Zinaida Evtusenko, nga e cila mori mbiemrin e artit. Yevtushenko e kaloi fëmijërinë e tij në Moskë. Vera e vitit 1941, pushtimi nazist i Bashkimit Sovjetik, shpërthimet e para të kryeqytetit kapin familjen në një moment krize: babai, braktis gruan e tij, shkon në punë në Kazakistan në një ekspeditë shkencore. Në vjeshtë poeti i ardhshëm dhe nëna e tij largohen nga Moska, për të marrë strehim në Zima ku do të qëndrojnë tre vjet.

Jeta dhe gjendja e atyre kohërave të vështira janë përshkruar në Dasma e Luftës, Ata janë të racës siberiane, Ballada në një sallam, Ata më kanë bërë fëmijë të hutuar, etj. Pas tërheqjes së gjermanëve, në vitin 1944 Evtušenko kthehet në Moskë me nënën e tij që e lë atë, por, pak më vonë, ajo do të shkojë e të këndojë për ushtarët në front. I braktisur për vete, djali neglizhon studimet e tij, ndërsa ai fillon të shkruajë vargjet e tij të para. Disa vjet më vonë, i përjashtuar nga shkolla, i shqetësuar dhe i etur për të mësuar risitë ekstravagante, Evtušenko u bashkua me babanë e tij në Kazakistan, i cili e mori atë punë në një punëtori në një ekspeditë gjeologjike, me kusht që të mos i zbulonte askujt se ai ishte djali i tij.

Kthehet në Moskë, e gjen nënën e tij të plakur para kohe, pa zërin e bukur të së kaluarës; ajo tani këndon në një kinema në intervalet midis shfaqjeve. Në atë kohë Evtušenko ndau zemrën e tij mes poezisë dhe futbollit. Por, nëse karriera e tij si një atlet përfundon së shpejti, do të jetë një gazetë sportive ku is karrierën poetin. Në vitin 1949, në fakt, redaktori i gazetës “Sovetskij Sport” botoi një artikull në të cilin ai tregoi pasionin e pakursyer të Evtušenkos për dy “sportet”, futbollin dhe letërsinë e tij.

Në të njëjtin vit Evtušenko u regjistrua në Institutin e Letërsisë dhe vazhdoi të shkruante poema lirike, të njohura vetëm për rrethin e miqve dhe kurrë nuk publikoi, dhe të lavdëruara prej atletëve dhe garave të mirëpritura nga shtypi sportiv në vend. Do të vinte patjetër viti 1952 për të botuar librin e parë të vargjeve, Eksploruesit e së ardhmes, të cilin vetë autori e përcakton “jo i lumtur”, por me të cilin ai fiton hyrjen në Unionin e Shkrimtarëve. Në ato vite, inkurajimi i erdhi Yevtushenkos nga disa prej poetëve më të njohur sovjetikë, si Tvardovskij, Semën Isaakovič Kirsanov, Svetlov, Simonov.

Pas vdekjes së Stalinit, me epokën e “shkrirjes”, fama e poetit është afirmuar mbi të gjitha në qarqet rinore. Ai lexoi poezitë e tij në mbrëmje të studentëve dhe në vitin 1955 pothuajse triumfoi nga studentët e Moskës, të cilëve u kishte recituar vargje nga shkallët e universitetit. Kongresi i 20-të i Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik (CPSU) në mars 1956 shënon një fazë të re në karrierën e Yevtushenko.

Pas dënimit zyrtar të kultit të personalitetit, ai boton një seri poezish kundër “njeriut të çeliktë” dhe burokratëve të cilët ende fshehin trishtimin e diktatorit (poemat Stacioni i Zimës, Trashëgimtarët e Stalinit, Tabela e nxënësve, Frika, Dora e vdekur, Biseda, Fati i emrave, Qyteti i mëngjesit, O, mosmarrëveshjet tona të të rinjve dhe të tjerët). Temperamenti i zjarrtë dhe urrejtja e sinqertë kundër gjithçkaje që shtyp lirinë e njeriut, shtyjnë poetin përtej kufijve të lejuar.

Në pranverën e vitit 1957, pasi ka mbrojtur romanin e Vladimir Dmitrievič Dudincev “Njeriu nuk jeton vetëm me bukë”, që përmban një kritikë të ashpër të burokracisë staliniste, Evtušenko është dëbuar nga Komsomoli nën pretekstin zyrtar të mos pagesës së kontributeve dhe nga vetë Instituti i Letërsisë . Megjithatë, miqësia e anëtarëve të partisë me ndikim dhe Bashkimi i Shkrimtarëve së shpejti i lejon poetit të kthehet në Komsomol dhe Institut, ku, në të vërtetë, ai zgjidhet sekretar i seksionit Rinor Komunist lokal. 1957 shënon fillimin e periudhës së sukseseve më të mëdha të Evtušenkos.

Në këtë periudhë vijnë frymëzimi i fuqishëm poetik, “miqtë e tij politikë” dhe poetja Bella Achmadulina, e cila do të bëhet gruaja e tij, e mbështesin atë. Po atë vit, u takua edhe me Boris Pasternak, i cili përgëzoi poetin e ri. Ai do ta shndërrojë admirimin e tij duke shkruar, me vdekjen e shkrimtarit të madh, poemën Gardh. Përveç kompozimeve të angazhimit civil, Evtušenko shkruan tekstet e dedikuara për gratë e dashura, duke filluar nga Achmadulina, prej së cilës ai do të ndahet, tek nëna, tek miqtë (“Dashuri”, “Për qenin tim”, “Përshëndetje, nënë”, “Lilac” , “Do të vijë i dashuri im”, “Marieta”, etj.).

Në udhëtimin e tij të parë jashtë vendit, në Mynih dhe mbi të gjitha në Paris, poeti e lejon veten të bëjë deklarata jo-konvencionale dhe autorizon botimin në Londër të Autobiografisë (1963), e cila provokon kundër tij një fushatë akuzash të drejtuar nga vetë sekretari gjeneral i Komsomol, Sergej Pavlov. Evtušenko është detyruar kështu të bëjë vetëkritikë, në të cilën akuzon botuesit perëndimorë për falsifikimin e dorëshkrimit.

Një stuhi e re shpërthen pas botimit në Gazetën Literaturnaja të poemës Babij Jar kushtuar shfarosjes së hebrenjve të Kievit (shih Babi Yar). Në një nga takimet midis udhëheqësve të Partisë Komuniste dhe atyre të kulturës, sekretari i përgjithshëm i SHPK-së sulmon shumë poetin, duke e akuzuar atë për të derdhur lot vetëm për hebrenjtë me Babij Jar, pa shtuar një fjalë të vetme zie për rusët dhe Ukrainasit masakruar po njëjtën Kiev. Evtušenko e justifikon veten, duke kujtuar se këto të fundit u eliminuan për shkak se ata i përkisnin rezistencës anti-naziste, ndërsa shfarosja e hebrenjve ishte e motivuar ekskluzivisht nga urrejtja racore.

Pasi ka rifituar besimin e partisë, Evtušenko vazhdon daljet jashtë vendit për të recituar vargjet e tij në qytete të ndryshme evropiane. Por poeti tani ka humbur entuziazmin e ngazëllyer të udhëtimeve të tij të para jashtë vendit, dhe është me një aftësi të kujdesshme dhe agresive që lufton me pyetjet ndonjëherë të fshehta të publikut. Në Romë, kur e pyetën nëse e njeh “Samizdat” (dmth. Shtypjen klandestine të veprave që nuk botohen nga botimet zyrtare), ai nuk e mohon ekzistencën e tij, por thekson se kjo iu ndodh shkrimtarëve më pak të talentuar të refuzuar nga publikimet zyrtare.

I pyetur për fatin e poetit leningradas Josif Brodskij, i dënuar me tre vjet kamp përqendrimi për “parazitizëm”, pasi nuk donte të pranonte një punë në edicionet sovjetike, Yevtushenko përgjigjet se Brodski është një poet me vlerë që, kur të kthehet në liri, publiku perëndimor do ta harrojë atë plotësisht (në vitin 1987 Brodski do të shpërblehet me çmimin Nobel për letërsi). Shumë krijime datojnë në këtë udhëtim në Evropë.

Vitet pasuese poeti u angazhua në udhëtime të shumta: Lindja e Mesme, Afrika, Shtetet e Bashkuara, Amerika Latine. Ai tani ka marrë rolin e ambasadorit itinerant të letërsisë zyrtare sovjetike. Krenar për të mbajtur pasaportën e vendit që udhëheq luftën e të varfërve dhe të shtypurve në xhepin e tij, poeti shpreh vëmendjen e tij ndaj botës, pasionin e tij për njeriun. Këto janë ndjenjat që shfaqen në krijimet e dedikuara për vendet e vizituara; e fundit nga këto, të raportuara këtu, janë fragmente nga një poezi ende e skicuar në udhëtimin në Amerikën Latine të bërë në vitin 1971: Lotët e të varfërve, Çelësi për të komanduar.

Për qindvjetorin e lindjes së Leninit, në revistën Novyj Mir të prillit të vitit 1970, Evtušenko boton një poemë të gjatë me titull Universiteti i Kazanit (ku Lenini ishte student), në të cilin, duke iu referuar historisë së universitetit të famshëm, iu ofron lexuesve një përmbledhje e historisë patriotike me evokimin e figurave të revolucionarëve, shkencëtarëve, shkrimtarëve, politikanëve. Në gusht të vitit 1970, në revistën Belarusian Neman, Evtušenko boton poemën Nën lëkurën e statujës së Lirisë, ku, duke kujtuar takime dhe biseda me personalitete nga bota politike dhe kulturore amerikane, ai sulmon njerëzit dhe institucionet e asaj shoqërie.

Në maj të vitit të ardhshëm, ai përpiqet të sjellë në skenë përmbajtjen në një dramë me titull të njëjtë që gjykohet në teatrin Taganka në Moskë, por që nuk merr autorizim për t’u prezantuar në publik. Pas dhënies së Çmimit Nobel për Aleksandër Solzhenicyn, Evtušenko boton në literaturën Literaturnaja Rossija (Nëntor 1970), një poemë kushtuar 90 vjetorit të lindjes së poetit Aleksandër Blok, titulluar Për ju, që nuk i shtrëngoi duart me Blokun. Me rastin e vdekjes tragjike të tre kozmonautëve sovjetikë Dobrovolsky, Pacaev dhe Volkov në Soyuz 11 në qershor 1971, një poemë nga Evtušenko dedikuar kujtesës së tyre botohet në Pravda, pranë deklaratës zyrtare.

Poeti, pak javë më vonë, është personaliteti i vetëm i kulturës sovjetike që shkon t’i bëjë homazh trupit të Nikita Chruščev, në indiferencën e përgjithshme të rezervuar, nga bota zyrtare e vendit të tij, tek ish-sekretari i partisë dhe kreu i qeverisë. Menjëherë pas udhëtimit në Vietnamin e Veriut, ku ai shkruan vargje që përcaktojnë udhëheqësit kinezë si “vëllezër mosmirënjohës”, Evtušenko vizitoi Shtetet e Bashkuara dhe në shkurt 1972 u prit nga Richard Nixon në Shtëpinë e Bardhë. Në Itali ishte, midis viteve gjashtëdhjetë dhe tetëmbëdhjetë, shkrimtari sovjetik ndoshta më i përkthyer dhe i njohur.

Yevtushenko botoi në prozë vepra të tilla si: Vendi i manave (Jagodneye mesta, 1981), Ardabiola, Mos vdis para se të vdesësh (Ne umiraj prezde smerti). Në 1980 libri i tij i fotografive u botua në Angli: si fotograf ai ekspozonte në shumë qytete, si në Rusi dhe jashtë saj. Si drejtor i filmit ai ka drejtuar: Asilo d’infanzia (Detskij sad, 1984), për të cilën gjithashtu ka shkruar skenarin.

Ai gjithashtu ka shkruar skenare për: Unë, Kuba (Ja, Kuba), funeralin e Stalinit (Pochorony Stalina). Atij u dha çmimi Znak Poceta në Rusi dhe më 1991 nga Komiteti i Hebrejve Amerikanë një medalje për aktivitetet e tij në mbrojtjen e të drejtave civile. Që nga viti 1993 ka qenë profesor i letërsisë ruse në Universitetin e Tulsa (Oklahoma), nga ka marrë një diplomë nderi. Poeti u njoh për edicionin XVII të Çmimit Librex Montale i cili u dha më 5 qershor 2006 dhe më në fund mori në Itali çmimin e karrierës së Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë të Vercellit më 2007 dhe më 2008 ai ishte një mysafir nderi i Festivalit Ndërkombëtar të Shkrimtarëve dhe Rinisë të Novaras.

 

 

Më 17 korrik 1954 lindi Angela Merkel, Kancelarja Federale e Gjermanisë

Angela Dorothea Merkel (mbiemri i vajzërisë: Kasner; shqiptimi: Angela Dorotea Merkël) lindi më 17 korrik 1954 në Hamburg, Gjermani. Është politikane gjermane. Angela Merkel që nga 22 nëntori 2005 është Kancelarja Federale e Gjermanisë. Që nga 10 prilli 2000 është kryetarja e Unionit Demokristian të Gjermanisë(CDU).

Jeta e hershme

Merkel u lind Angela Dorothea Kasner në vitin 1954 në Hamburg të Gjermanisë Perëndimore, e bija e Horst Kasner (1926-2011), një vendas i Berlinit, dhe gruaja e tij Herlind, e lindur në vitin 1928 në Danzig (tani Gdańsk, Poloni) si Herlind Jentzsch, një mësuese e gjuhës angleze dhe latine. Nëna e saj ishte e bija e politikanit Danzig Willi Jentzsch dhe mbesa e nëpunësit të qytetit të Elbing (tani Elbląg, Poloni) Emil DRANGE. Feja ka luajtur një rol kyç në migrim e Angela Merkel në Gjermaninë Lindore. Babai i saj ka lindur një katolik, por familja Kasner u konvertua përfundimisht në Lutheranism, ai ka studiuar teologji Lutheran në Heidelberg dhe më pas në Hamburg. Në vitin 1954, babai i Angelas mori detyrën e pastoratit në kishën në Quitzow (afër Perleberg në Brandenburg), e cila atëherë ishte në Gjermaninë Lindore dhe familja resultingly u zhvendos në Templin. Kështu Merkel u rrit në fshat 80 km (50 mi) në veri të Berlinit Lindor.

Kancelarja e Gjermanisë (2005-sot)

Më 22 nëntor 2005, Merkel mori detyrën e kancelares së Gjermanisë pas bllokimit të zgjedhjeve që rezultoi në një koalicion të madh me SPD. Partia e saj u rizgjodh në vitin 2009 për shkak të rritjes së numrit të vendeve dhe mund të formonin një koalicion qeverisës me FDP. Në zgjedhjet e shtatorit 2013 partitë CDU / CSU doli si fituese, por formoi një koalicion të madh me SPD për shkak të dështimit të FDP-së për të marrë minimumin e 5% të votave të nevojshme për të hyrë në parlament.

Angela Merkel përvec që është kancelare e shtetit Gjerman ajo luan rol të rëndësishëm në politiken Europiane prandaj me 31 Dhejtor 2014 u zgjodh personi i vitit nga revista prestigjijoze NEW YORK TIMES.Angela Merkel mban lidhje të forta me shtetet fqinje por edhe me gjer. Angela Merkel bën pjesë në grupin e liderve më me ndikim në botë. Gjatë udhëqjes së saj shumë gjëra ndryshuan në favor të shtetit Gjerman si rritja e ekonomisë, hapja e shum vendeve të punës, përparim në reformat shëndetësore. (Wikipedia)

Më 16 korrik 2012 pushoi së rrahuri zemra e Bashkim Gjyriqit, kompozitor, mjeshtër i pentagramit, artist i fjalës – Përgatiti: NAIDA GJYRIQI

Tropoja ka nxjerre plot Artiste te Popullit, Artiste te Merituar, Mjeshtra te Medhenj e te tjere artiste me tituj te larte. Ne mesin e tyre, ndonese pa asnje titull apo dekorate, qendron shume lart, Bashkim Gjyriqi, pa rolin e te cilit nuk mund te kuptohet jeta kulturore e Tropojes per disa dhjete-vjeçare. ( shkeputur nga ” Ese” e shkruar nga poeti Skender Buçpapaj, ne perkujtim te Bashkimit)

Me date 16/07/2012, ne oren 21.40, pushoi se rrahuri zemra e Bashkim Gjyriqit. Kompozitor, mjeshter i pentagramit, artist i fjales.
Ne spitalin ku u shtrua ne mengjezin e dates 15 Korrik, Bashkimi pati prane deri ne çastet e fundit gruan, djalin, vajzat, nusen e djalit, nipat, mbesat dhe motren e tij.
Bashkim Mus Gjyriqi ka lindur ne Qershor te vitin 1947 ne Bajram Curri, biri i nje familje intelektuale.
Ne vitin 1971, mbasi mbaroi konservatorin u emerua shef muzike ne Tirane, por refuzoi dhe kerkoi te emerohej ne vendlindjen e tij, ne rrethin e Tropojes. Bashkimi ishte kompozitor, instrumentalist ne fizarmonike dhe piano, orkestrues, drejtor orkestre, organizator i festivaleve dhe veprimtarive krahinore, ishte mesimdhenes i muzikes ne shkollen e qytetit, drejtues i rretheve muzikore jashte shkollore, pjesemarres ne juri te ndryshme.
Fale rrolit te veçante te Bashkimit do te kishim muziken e re qytetare; kengen, vallen, muziken orkestrale qytetare tropojane. Mbi traditen e re te ndertuar nga Bashkimi, do te vinin kompozitore si Kole Susaj dhe Skender Dozhlani. Si drejtues artistik i ansamblit
” Valbona” u njoh ne te gjitha trevat shqiptare duke merituar disa triumfe ne festivalet folklorike ne Gjirokaster, Oher, Lezhe, Elbasan,
etj …
Pa zmadhuar gje mund te themi se me shume se nentedhjete per qind e repertorit te ansambleve “Dardania” dhe “Valbona” do te merrej nga Ansambli Shteteror i Kengeve dhe i Valleve. Pjeset muzikore orkestrale tropojane do te ishin baze e krijimeve te kompozitoreve te medhenj shqiptare. Ariet muzikore mbi kenget popullore tropojane do te beheshin pjese e repertorit te artisteve te operes. Dhe njeriu i pare me te cilin keshilloheshin ne Tropoje krijuesit nga kryeqyteti ishte pikerisht Bashkimi. Nje pjese e konsiderueshme e ketyre repertoreve kishin ne zanafille krijimtarine e Bashkimit.
Nuk paraqiti kenge ne Festivalin e Kenges ne Radiotelevizion, por levdoi kengen per femije dhe mori çmime ne Festivalin e Femijeve ne Shkoder, madje, siç kujtojne edhe sot ne Tropoje, çmimin e pare e shkembeu me nje piano per Shtepine e Kultures ne Bajram Curri.
Ne vitin 1983 themelon klasat e muzikes ne shkollen 8 vjeçare te qytetit, me strumentet; piano, çifteli e temperuar, violine e fizarmonike.
Ne vitin 1984, kjo shkolle, nen drejtimin e Bashkimit, fiton vendin e pare ne takimin kombetar te shkollave te muzikes per veriun.
Liceu artistik ” Jordan Misja” ne Tirane, liceu artistik ” Prenk Jakova” ne Shkoder, shkollat e tjera muzikore ne vend, Istituti i Larte i Arteve, do te ishin plot sidomos nga vitet shtatedhjete, prej talenteve te reja tropojane. Ata ishin nxenes te Bashkimit. Keta te gjithe sot kane zene vend ne jete, jo pak prej tyre duke u shquar ne skenat kombetare dhe nderkombetare.
Bashkimi eshte themeluesi i muzikes moderne tropojane me teme lirike dhe epiko-lirike. Ka konkuruar me kenget e tij ne festivalet e kenges per femije ne Shkoder, ne Radio Kukesi, ne anketat muzikore te Radio Tiranes etj.
Kenget e tij jane kenduar nga Arif Vladi, Shyhrete Beluli, Ibrahim Tukiçi, Shkurte Fejza, Valdete Hoxha, Caje Poleshi, Amsamblit shteteror te kengeve dhe valleve popullore, Zarife Margjeka, Vjollca Hoxha, Petrit Prelaj, Aferdita Kolmaka, Fatmira Breçani, etj..
Bashkimi eshte kompozitori i muzikes se disa premierave te teatrit te kukullave e tabllove muzikore.
Ka kompozuar kenget;- ” M’suesit Hero ” me tekst te poetit Haki Zllami, kushtuar Isa Selim Bajraktarit, “E mire je moj çike Tropoje”, “Djepi i lirise”, “Fyelli i lirise”, “Sillu anes-anes”, “Çou moj çike e dil te ara” etj…
Bashkimi ishte njeri i mençur dhe i urte. Plotesisht i rrealizuar ne jete profesionisht dhe familjarisht , babai i gjashte femijeveJeta e provoi me shume dhimbje e vuajtje te cilat diti me mjeshteri ti perballonte. Humbi prinderit brenda dy diteve dhe aksidentalisht djalin e madh mbas nje viti. Keto humbje te thella e bene akoma me te forte dhe ju perkushtua rritjes, edukimit, shkollimit dhe sistemimit te femijeve. Ne vitet nentedhjete, ne momentin kur Shqiperia perjetonte nje periudhe ndryshimi, Bashkimi vendoset bashke me familjen e tij ne kryeqytet. Per t’ju perkushtuar plotesisht vajzave, djalit dhe familjeve te tyre, shkeputet nga veprimtaria krijuese, por duke mbajtur kontaktet me miqte dhe koleget e tij ne vendlindje. Jeten dhe zemren ja perkushtoi familjes dhe artit te Tropojes, jo me kot e quajten” Burri i alpeve”
Vdekja e Bashkimit nuk beri buje, u largua ne heshtje duke lene pas vepren dhe emrin e tij.
Nuk mori merita e as medalje sa ishte gjalle e akoma sot nuk eshte vleresuar mundi dhe kontributi i tij qe dha per artin e Tropojes.

” Bashkim Gjyriqi ishte nje artist dhe mik i mire, do t’ me mungoje”, shkruan poeti Jaho Margjeka.

” Me pikelloi largimi nga jeta i kolegut, mikut tim te paharruar. Ngushellimet e mija per familjen, te afermit, shoket dhe miqte e shumte ne Shqiperi e jashte saj, por ne veçanti per artistet Tropojane. Emri, jeta dhe kontributi i tij ne fushen e artit dhe muzikes do te jetojne sot e mot” , shprehej kolegu kompozitori Kole Susaj.

” Iku shume shpejt Bashkimi i qytetit te Alpeve, i kenges tropojane, i brezave artiste, duke ma lene dhimbje e mos- harrese. JETOI ME EMRIN E VET, KRIJOI EMRIN E VET, LA EMRIN E VET.”,keshtu u shpreh Ramiz Lushaj.

“Me gozhdoi e me hidheroi pa mase vdekja e pa pritur e Bashkim Gjyriqit qe e kam njohur tash 50 vjet. Kemi punuar bashke né Shtepine e Kultures e me vone ne Drejtorine Kulturore te Tropojes. Ai e njifte mire kulturen dhe artin. Ishte kompozitor me arritje cilesore. Njeri i çilter dhe fisnik. Per te eshte e nevojshme te shkruhet shume me teper.” shkruante ish kolegu dhe ish shefi i Bashkimit, Marash Mehilli, ne ngushellimet e tij.

” S’ mund te kuptohet jeta kulturore-artistike e Tropojes,pa te madhin e te mbrekullueshmin artist e njeri,Bashkim Gjyriqi.I paharuar kujtimi i tij,u preht ne paqe,ti rrojne femijet.Bashkimi i ka mare titujt e dekoratat nga populli,qe s’e haron kurre.Turp per ata udheheqes tropojan qe heshtin.Respekte per vajzat e Bashkimit.”
Keshtu u shpre Haziz Myftari, ne ngushellimet e tij.

“Profesori jon e futi muziken ne shina te pakthyeshme,fale punes se tij te palodhur traseja e muzikes ne Tropoj erdhi duke u pasuruar,dhe bash per kete nje mirnjohje i shkon profesorit ton,muzikantet dhe Tropoja do ta kujtojn perher!!!”
Keshtu ngushelloi humbjen e Bashkimit, Xhevahir Dozhlani

“Te rroni e kujtoni perhere me dashuri e respekt babain tuaj,mesuesin, artistin e kontributorin ne fushen e artit e kultuìres se rrethit te Tropojes.
Mirenjohje e respekt perhere nga ne shoket,koleget qe patem fatin te punojme sebashku ato vite ne te cilat ruajme kujtimet me te mira….!
Respekt per familjen e tij.” Gezim Haxhiaj

“Eshte shume veshtire te shkruash per kete Legjende te jetes Artistike ne Tropoje si muzikant dhe drejtus Artistik,i cili ka lene nje Vepritari te gjitheanesheme Artistike,ndaj perulemi me shume respekt ne kujtim te tija…po fatkeqesisht ai nuk i ka marre si vleresim meritat e tija…E megjitheate ai e larteson vehten si ne Fushen Artistike ,por dhe si nje Prind shembellor i cili la nje Familje te Mrekullusheme qe krenohen per te,dhe jo vetem, se i ndjeri Bashkim kishte nje rreth shume te gjere Miqesor e Shoqeror dhe komunikonte me c’do grup moshe me cilesite me te spikatura Njerzore…I pa harruar do te mbetet,dhe per te gjithe ne Miqte e Shoket e tija….U prehte ne paqe e paste Dheun e lehte…” Filip Meksi

E nderuara Naida, tani , po marr nje lajm shume te hidheruar per mua… Bashkimi ishte shpirt njeriu me nje bote tejet te pasur shpirterore, me nje aftesi te çuditshme , nje njeri qe, kur e shihje per here te pare me ate qendrimin e tij prej babaxhani, thoshje se ky nuk eshte tropojan, po dhe krijoje pershtypejen se kishte studiuar ne ndonje vend perendimor.. Nje njeri me nje kulture te gjere dhe i shquar ne profesionalitetin e tij… Me kujtohet, si sot, kur kemi fituar nje çmim te pare ne nje festival te atehereshem te femijeve me tekst timin dhe muzike te tij… 15 vjet une ne Bajram Curri, Naida, dhe 15 vjet mik te madh Bashkim Gjyriqin….S’kembyen njehere nje fjale Por, ne keto momente, po i leshoj dy lot burri dhe respekti per te dhe nje tufe me lule do t’ia çoj atje ku prehet , ku prej atyre luleve te magjikshme te shperthejne vargjet e mia dhe notat e tij muzikore ne nje perbashkesi te gjithejetshme miqesie … .. Per Bashkim Gjyriqin nuk ka harrese! Te rroni ju te gjithe qe u ka lene pas… dhe te mbani lart prestigjin e atij burri!…keshtu shprehte ngushellimet dhe konsideraten per Bashkimin, Kristaq Shabani president i LNPSH ” Pegasi” Albania.

FLLAD QË FRYN
(Kushtue Bashkim Gjyriqit)

si pushimi i një rrugëtari
përnën hijen e një lisi
si një ënderrr afër mengjesi
iku një njeri i njohur
nga shumëkush
e nga i gjithë qyteti…
iku mjeshtri i muzës së bukur
iku zëri i një shoku
shpirti i ëmbel Bashkim Gjyriqit
që udhtoi me zogjtë e malit
për t’ua marrun meloditë
që t’i shpërndante në të gjitha trojet
nga Proveza në Pazar të Ri
nga Janina në Toplicë
nga Shkupi i herëshën
në Ulqinin e famshëm
tash e kujton atë gjithkush
pas kaq vitesh e pas shumë vitesh
ket’ frumëzues t’fizarmonikës
të melodive më fisnike
të kompozimit që këput shpirtin
që përcillnin gëzim dhe dhimbje
që ishin loti i lumturisë
që ishin loti i një ëndrre
që pikonte me riga shiu
për ta njomë tokën e thatë
për ta prek qiellin me këngë…
pa bërë zhurëm pa u mburrë
si shkreptima që nuk sjell shi ai ish si uji i kthjelltë Valbone
ish si dreka me shumë miq
ish si kafja e muhabetit
me shakatë që shpesh kujtohen
ish si burimi në rrugë të bjeshkës
ku drekonin shumë udhëtarë
ku ndalonin meloditë
për ta kthjellue zërin e këngës
për të mbetë në rrugë kujtimesh…

Vargjet e shkruara me mjeshteri
nga Rexhep Hasani.

Kushtuar babit tim!

O dashuri e shpirtit
Qe rrenjet i ke nder damaret e mi,
A me ndjen akoma
edhe pse ne tjeter bote jeton..?
Dua te çaj token
E me duar te gerrmoj
Me ty,te jetoj.
Sikur te shperthente kjo zemer
Si vullkan do digjte me mallin e saj.
Po dua ta di,ooooo dashuri
A do te takoj dot perseri. ..?
Nuk me the as lamtumire
E dije qe s’do e pranoja..
Sikur fjala te kish fuqi
Do shembte boten me forcen e saj
E imja fjale.. Se ti aq me mungon…
Sa as shekujt dot s’e tregojne!
Oqeanet me kembe do i kaperceja
Shikimin me ty te shkembeja.
Se shkelqimi i syve te tu
Me jep force te ec perpara.
Si zjarr qe djeg e rrenon
Bien lotet e mi….
Sikur te kishte kthim….! ( Naida Gjyriqi)

Dedikuar babit tim, ne shtate vjetorin e largimit nga jeta.

Më 15 korrik 1606 lindi piktori i shquar hollandez dhe botëror Rembrandt

VOAL – Rembrandt Harmenszoon van Rijn lindi më 15 korrik 1606 në Leiden (Holandë), i teti i nëntë vëllezërve. Babai i tij, një mullis i pasur, zotëronte një mulli në brigjet e Rinit dhe për këtë arsye quhej “Van Rijn” (nga Rini).

I etur që djali i tij të bëjë një karrierë të rëndësishme, dhe për t’u shkëputur nga klasa artizanale, ai e regjistroi atë, në vitin 1620, në fakultetin e letrave të qytetit të tij.

I riu qëndroi atje për disa muaj, duke preferuar të merrte pjesë në studion e piktorit Isaaksz van Swanenburg i cili e njohur atë me artin italian dhe kryeveprat e tij, studiuar me pasion nga piktori i ardhshëm.

Përveç kësaj, duhet theksuar se në piktura e viteve 1920 në gjithë Evropën u trondit nga arti revolucionar i Caravaggio, i cili mori efekte të habitshme realiste falë përdorimit personal të dritave. Një mësim që Rembrandti do të mbajë në mendje.

Për më tepër, ekonomia shpërtheu në Holandë (në sajë të pavarësisë nga spanjollët dhe bashkimi i Holandës), qyteti i piktorit u bë një qendër e rëndësishme humaniste dhe artistike, madje edhe nën shtysën e universitetit. Një shkollë e rëndësishme piktoriale u zhvillua vetëm në Utrehtit, artisti kryesor i të cilit ishte Luca da Leida; një pikë reference e rëndësishme për përvojat e para piktoriale të Rembrandit.

Pas këtij formimi, Rembrandt bashkohet me bashkëmoshatarin Jan Lievens, i cili është gjithashtu një piktor i madh: fama e tyre përhapet gradualisht në mjediset e borgjezisë së arsimuar, e cila i pëlqen temat e portretizuara nga dy artistët në një mënyrë realiste dhe të njohur. Por mundësia e vërtetë për karrierën e piktorit holandez vjen në vitin 1631, pak pas vdekjes së babait të tij. Në fakt, Rembrandt vendos të largohet nga Leiden për në Amsterdam. Në këtë qytet, formimi piktural i Rembrandt përfundon, në veçanti falë mësimeve të Pieter Lastman, një artist i njohur lokal. Rembrandti studion me kujdes pikturat e Lastman dhe mëson saktësinë dhe përdorimin e ngjyrës tipike italiane, duke ri-propozuar disa nga lëndët historike të profesorit. Falë aftësisë ekstreme, megjithatë, nxënësi shpejt e tejkalon mjeshtrin. Edhe blerësit janë të vetëdijshëm për këtë dhe në një kohë të shkurtër zgjedhin Rembrandin për tregun e tyre. Për më tepër, ai ka mundësinë për të hyrë në mjediset e kulturuara të shoqërisë së lartë dhe, falë këtyre “hyrjeve”, të angazhohet te Saskia, mbesë e një tregtari të pasur arti; të dy më vonë u martuan më 1634. Dhe në këtë periudhë, nga viti 1634 deri në vitin 1642, Rembrandt inauguroi kryeveprat e tij, duke filluar nga “Leksioni i Anatomisë nga Dr Tulp” dhe “Pasioni i Krishtit”.

Nga ky moment Rembrandt van Rijn u rrethua edhe me një grup të madh dishepujsh, për të cilët ai vendosi të ndërtonte një shkollë “nga e para”. Por duke filluar nga vitet shtatëdhjetë nisi edhe kolapsi i tij ekonomik dhe familjar, për shkak, nga njëra anë, të menaxhimit të pamjaftueshëm të financave dhe, nga ana tjetër, prej dramave të vërteta emocionale. Në vitin 1640, nëna e tij vdiq dhe shpejt më pas gruaja e tij e dashur. Vetëm dhe i pavetëdijshëm ai tërhiqet në pikturë derisa takon Geertge Dirck, kujdestare e djalit të tij Tito, me të cilën ai ndërmerr një marrëdhënie intensive. Sidoqoftë, kjo e fundit, për shkak të sjelljes së saj skandaloze, i nënshtrohet një procesi që rezulton me një dënim në një shtëpi korrektuese. Jo çuditërisht, në këtë periudhë prodhimi i Rembrandit zbulon vuajtje ekstreme: në autoportrete ai duket të jetë një njeri i moshuar dhe i mungon vitaliteti.

Pas kësaj historie dashurie, ai ka një lidhje të re me Hendrickje Stoffels, me të cilën jeton dhe martohet më vonë. Së bashku ata do të kenë dy fëmijë.

Një nga pikturat e tij më të famshme daton në 1654: “Betsabea me letrën e Davidit”.

Më vonë, në vitin 1657 Rembrandti humbi të gjitha pasuritë e tij dhe u detyrua të shkonte në një shtëpi modeste. Pas 1660, megjithatë, ai arriti të rivendosë veten në skenën evropiane: ai pikturonte “Kryetarët e draperëve” dhe “Juria e Batavianëve”, vepra të karakterizuara nga një zotërim ekstrem i ngjyrave dhe brushave.

Një rreze drite kthehet për të ndriçuar jetën e artistit kur djali i tij Tito martohet me një të afërm të largët të Saskisë: tregimet personale hyjnë në veprat e piktorit dhe u japin një humanizëm të shquar. Nuk është rastësi që Rembrandti në «Prezantimin në tempull» i jep Simeonit të vjetër ëmbëlsinë ekstreme të dikujt që, si ai, tani është bërë gjysh.

Në vitet e fundit Rembrandti vendosi të pikturojë vetëm për vete, duke arritur rezultate shumë të larta. Ai vdiq më 4 tetor 1669 në Amsterdam në moshën 63 vjeç.

Siç shkruan Silvia Biagi: “Në të ekziston një zhvillim i ndryshëm i dritës së Caravaggio dhe një koncept tjetër i” vërtetë “. Shija teatrale, tipike e Rembrandit, gjithashtu shoqërohet nga një studim i kujdesshëm i realitetit njerëzor, si në” Portret  i plakës” në Ermitage Një vepër e përsosur e dritës dhe e materies realizohet në veprat e artistit holandez, ku në pikat shumë të ndriçuara Rembrandt ngarkon goditjen e furçave, për të arritur efektet tridimensionale, duke shfrytëzuar thyerjen e dritës mbi shenjat e stërvitjet e tij për të krijuar efekte multiforme dhe të ylbertë. “

Fan Noli vendosi që porti i Shëngjinit të quhej “Woodrow Wilson” në 1924 Nga Dorian Koçi, Drejtori i Muzeut Historik Kombëtar Tiranë

Të hënën e datës 5 gusht, 1924 revista e njohur TIMES në SH.B.A botonte një lajm të shkurtër telegrafik që përmbante një lajm të shkurtër por shumë të rëndësishëm për Shqipërinë. “Kryeministri Fan Noli i Shqipërisë ka bërë një ndryshim gjithëpërfshirës në vendin që udhëheq. Në nder të ish-presidentit Woodrow Wilson, porti i Shëngjinit, një nga katër portet e Shqipërisë, iu vu emri në Wilson. Kryeministri u shpreh se shqiptarët mendojnë se Presidenti i SHBA-së i pengoi Fuqitë që të ndërhynin në kufijtë e vendit në Konferencën e paqes të vitit 1919”.Në vazhdën e politikës izocionaliste që kishte përfshirë SH.B.A pas presidencës së Wilsonit (1914-1921) ka të ngjarë që ky lajm të ketë pa u vënë re nga politika amerikane. Por edhe për politikën shqiptare të kohës që e  prodhoi këtë lajm ai ishte më tepër  një veprim simbolik  për të shprehur mirënjohjen ndaj SH.B.A sesa veprim për të përfituar politikisht siç ka ndodhur rëndom më vonë në politikat e lobigjenve të politikanëve shqiptarëve. Në Shqipëri në fuqi si Kryeministër i vendit ishte Fan Noli, një nga djemtë e Amerikës. Ai sëbashku me Faik Konicën dhe të tjerë korifej të Vatrës kishin sjellë një erë modernizmi në politikën e kulturën politike shqiptare.

Nga SHBA-ja kishin ardhur idetë në vitet 20’, ku Shqipëria kish eksperimentuar për herë të parë me zgjedhjet e lira dhe demokratike përmes veprimtarisë dhe publicistikës së dy nga korifenjve të ”Vatrës”, Fan Noli dhe Faik Konica, të cilët lanë gjurmë të pashlyeshme në mendimin politik, filozofik dhe kulturor të Shqipërisë.

Por ndihma e SHBA-së nuk kish konsistuar vetëm në transmetimin e ideve, apo dhe më herët në ndihmën e dhënë për përhapjen dhe lëvrimin e gjuhës shqipe nëpërmjet rrjetit të tyre protestant në Korçë e Manastir, por dhe në ndihmë të drejtpërdrejtë si në rastin e Konferencës së Paqes në Paris, më 1919-1920, ku plani prej 14 pikash i Presidentit Thomas Woodroë Wilson (1856-1924) u bë ombrella mbrojtëse për ruajtjen territoriale të Shqipërisë, vazhdimësinë politike dhe stabilitetin e saj.Pikërisht si njohje dhe meritë e këtij kontributi të Presidentit amerikan Wilson u emërua dhe Shëngjini, porti Wilson.

Marrëdhëniet shqiptaro-amerikane për Nolin do të ishin të një rëndësie të veçantë përgjatë gjithë jetës së tij. Ai nuk do të mënonte të ftonte dhe marrëdheniet me qeverinë komuniste të Tiranës në vitet 1946-1950 kur kjo qeveri nuk rivendosi marrëdheniet diplomatike me SH.B.A për shkakun absurd të ms njohjes së traktave të nënshkruara para luftës.

Për këtë arsye, disa herë ai komunikoi me udhëheqjen komuniste shqiptare nëpërmjet disa telegrameve. Noli këmbëngulte se për t’u pranuar në O.K.B dhe përshmangur rrezikun grek, Shqipërisë i duhej patjetër të kishte marrëdhënie të mira me aleatët britanikët dhe amerikanët. Pranimi i Shqipërisë në O.K.B. do siguronte një njohje kolektive të qeverisë shqiptare dhe rrjedhimisht, edhe sigurimin e tërësisë së saj territoriale.

Në këtë kontekst, në mesazhin dërguar Enver Hoxhës, ai sugjeronte “pranimin e menjëhershëm të traktateve, i cili do të sillte automatikisht njohjen amerikane, pranimin në O.K.B. dhe mundësinë për të mbrojtur me sukses integritetin e Shqipërisë.” Mirëpo qeveria shqiptare vazhdonte të shprehte rezervat e veta për sa i përket pranimit të traktateve të nënshkruara para 7 prillit 1939 me SH.B.A.

Këto rezerva, që në thelb, ishin qëndrime izolacionaliste. Ato shprehnin frikën dhe dyshimin ndaj perëndimorëve, por edhe tutelën diplomatike të vendosur nga Jugosllavia. Emigracioni shqiptar në Amerikë, Fan Noli dhe “Vatra”, qenë të pakënaqur nga delegacioni shqiptar i kryesuar nga Tuk Jakova dhe mënyra se si e ushtronte politikën e jashtme të Shqipërisë në kërkesën e saj për t’u anëtarësuar në O.K.B. Noli, duke parë mos reflektimin e qeverisë shqiptare për çështjen e traktateve, i shkroi një letër Enver Hoxhës më 30 shtator 1946. Në letër theksonte: U lodha duke ju përsëritur që duhet t’i pranoni traktatet në parim dhe pa kondita sepse kjo është vetëm një çështje formule, pa rëndësi praktike.

Në fakt, Shqipëria nuk cenohej asgjëkund, nëse pranoheshin traktatet. Duket se ishte një frikë e ekzagjeruar dhe e imponuar prej jugosllavëve dhe sovjetikëve, sesa një realitet që më shumë do të ndikonte keq në ekonominë shqiptare. Vladimir Didejer, historian dhe njeri i afërt i Titos, pas prishjes shqiptaro-jugosllave do të shprehej në librin e vet, “Marrëdhëniet Shqiptaro-jugosllave 1939-1948”, të botuar në Beograd më 1949 se në qoftë se qeveria shqiptare do t’i kishte pranuar kushtet e traktateve, ‘qarqet financiare amerikane do ta kishin skllavëruar ekonomikisht Shqipërinë, përfundimisht.”

Ky përfundim tingëllonte ironik, jo vetëm për faktin se Jugosllavia i kishte pranuar të gjitha traktatet për të rivendosur marrëdhënie diplomatike me SH.B.A, por edhe sepse vetë Enver Hoxha deklaronte në pleniumin VI të PKSH, në prill 1946 se votimi i delegatit amerikan kundër pranimit të Shqipërisë në Kombet e Bashkuara lidhej me mospranimin e disa traktateve dypalëshe dhe sidomos, me atë të vitit 1922, për kombin e favorizuar, i cili praktikisht nuk ka gjetur zbatim”, ndërkohë u bënte të ditur të pranishmëve që të njëjtat traktate ishin pranuar nga Çekosllovakia dhe Jugosllavia.

Pra dukej qartë edhe sipas fjalëve të Hoxhës, që mosmiratimi i traktateve dhe varësia ekonomike e Shqipërisë nga SH.B.A ishte më shumë njëpretekst për të mos normalizuar marrëdhëniet ose në rastin më të mirë, për të imponuar kufizime ndaj Misionit Civil Amerikan. Për 45 vjet më radhë Shqipëria dhe SH.B.A nuk do të kishin marrëdhënie diplomatike dhe kësisoj Shqipëria ishte i vetmi vend në Lindjen komuniste që kish refuzuar vendosjen e marrëdhenieve diplomatike me SH.B.A pa Luftës së Dytë Botërore. Marrëdheniet shqiptaro-amerikane u normalizuan në 25 mars 1991 dhe ambasada amerikane në Shqipëri u hap në datën 2 tetor 1991.

E gjendur në fillimet e veta të normalizimit të jetës demokratike pas aksidentit të dhimbshëm dhe të vështirë historik të mbizotërimit të dogmës komuniste në jetën e vet publike dhe shoqërore, Shqipëria gjeti shumë shpejt në SHBA një vend mik dhe aleat që filloi të kontribuojë shumë në ndërtimin e institucioneve demokratike në vend dhe ushtrimin e drejtpërdrejtë të demokracisë liberale. Ndihma e ofruar nga SHBA-ja konsiston në të njëjtat parime demokratike dhe plane afatgjata për të kontribuar për stabilitetin në rajon, ndaj asnjë faktor politik nuk duhet të mërzitet apo ta quajë të tepërt këshillimin e tyre në problemet e brendshme të demokracisë në Shqipëri.

Mesazhi i tyre ka qenë gjithmonë i hapur dhe i çiltër si në vitet 20’, ku nëpërmjet aktivistëve të “Vatrës” kontribuonin në themelimin e jetës demokratike Shqipëri; në 1946, kur e këshillonin qeverinë komuniste të kohës të organizonte zgjedhje të lira si kusht kryesor për prosperitetin e vendit; sërish në vitet ‘90 për zhvillimin e  zgjedhjeve të lira dhe demokratike e tashmë në dhjetëvjeçarin e shekullit XXI, me respektimin e institucioneve. Kjo qëndrueshmëri e tyre ndaj vendit të vogël dhe aleat, që jo rrallë ka ndezur xhelozira tek fqinjët, duhet përshëndetur dhe jo anatemuar pasi për një vend si Shqipëria, që tridhjet vjet më parë ishte një ishull i vetmuar i marrëzisë komuniste, është një fat politik të ketë këtë mbështetje politike nga SHBA-ja si fuqia e vetme dhe njëkohësisht demokratike në botë.

Refuzoi të quante “Zonjë” një burrë me mjekër dhe 2 metra të gjatë, mjeku pushohet nga puna

Një mjek i krishterë humbi vendin e punës në një departament të shëndetit publik pasi nuk pranoi t’i referohej “një njeriu me mjekër dhe dy metra të gjatë” si “zonjë”.



Sipas “The Telegraph”, Dr. David Mackereth, 56 vjeç, pohon se u shkarkua nga puna si vlerësues i paaftësisë dhe përfitimeve shëndetësore nga Departamenti i Punës dhe Pensioneve për shkak të besimit fetar.

Babai i katër fëmijëve pretendon se u pyet në një bisedë me një menaxher të linjës: “Nëse keni një burrë të gjatë dy metra, me mjekër, që thotë se dëshiron të trajtohet si ‘ajo’ dhe si Zonjë, a do ta bënit?”

Dr. Mackereth, një evangjelist që tani punon si mjek i Emergjencës në Shropshire, pretendon se kontrata e tij u ndërpre pas refuzimit për të përdorur përemrat transgjinorë.

Ai argumenton se ai u shkarkua “jo për shkak të ndonjë shqetësim realist mbi të drejtat dhe ndjeshmërinë e individëve transgjinorë, por për shkak të refuzimit tim për të bërë një afirmim abstrakt ideologjik”, shkruan The Telegraph.

Mjeku ka paditur qeverinë në gjykatë për diskriminim në bazë të besimit të tij fetar.

Në një seancë në Birmingham u tha se Dr Mackereth beson se transgjinia është një “besim deluzional” dhe një ideologji “të cilën unë nuk e besoj dhe përçmoj”.

Me një eksperiencë pune prej 30 vitesh, Dr Mackereth u largua nga detyra më 25 qershor të 2018-ës.

Ai këmbëngul se nuk dha dorëheqjen dhe se është viktimë e diskriminimit të drejtpërdrejtë.

Ali Januzi, njeriu që ka pajtuar mbi 1000 familje

Ali Januzi nga fshati Pasomë i Vushtrrisë, qysh në moshë të re, në vitet ’90-ta i ishte bashkuar grupit të pajtimit të gjaqeve. Që nga atëherë Januzi ka pajtuar më shumë se 1,000 familje në rrethinën e Vushtrrisë dhe më gjerë.

63 vjeçari Ali Januzi ka thënë se pajtimi i gjaqeve është një mision që përveç mençurisë kërkon edhe shumë maturi.

“Sa i përket pajtimeve të gjaqeve, qysh në vitet e ‘90-ta, kur ka filluar aksioni për pajtimin e gjaqeve, unë kam qenë në atë lëvizje. Kuptohet në krye të atyre pajtimeve gjithmonë ka qenë profesori Anton Çetta. Unë kam marrë pjesë me grupin e Vushtrrisë, sepse edhe në këtë komunë ka pasur probleme të ngjashme si në gjithë Kosovën… Për të pajtuar duhet pasur gjithmonë ide, por edhe iniciativë. Kur e di që në fshatin apo lokalitetin tënd ka probleme të tilla secili mund të merr një hap për të provuar pajtimin e dy gjaqeve”, tha për RTV Dukagjinin, Ali Januzi.

Sipas Januzit, moment i faljes ndërmjet dy familjeve, është akti më i lartë, njëherit ndjenja më e mirë. Ai tregoi edhe për rrugëtimin e vështirë që kishte si pajtues gjaqeve. “Në ato vite ka qenë një aksion gjithë popullor ku i gjithë populli ka marrë pjesë dhe ku i gjithë populli ka dhënë kontributin e vet. Në saja të asaj jehone dhe në saje të angazhimit të gjithë popullit, aksioni ka pasur sukses të madh. Janë pajtuar mijëra gjaqe”, shtoi Januzi, përcjell Telegrafi.

Nuk u mjaftua me kaq. Ali Januzi disa vite më vonë iu bashkua edhe Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, për të cilën periudhë është shumë krenar. Ai ka thënë se kontributi për vendin në cilëndo mënyrë ka vlerë të madhe. “Pas 81-tës kam vepruar në grupe. Kam qenë në grupin revolucionar. Kemi shkruar parulla, kemi bërë propagandë, kemi mbajtur mbledhje”, thotë pajtuesi i gjaqeve. Së fundmi Ali Januzi është shpallur edhe qytetar nderi i Vushtrrisë, për kontributin e dhënë në qytetin e tij përgjatë viteve.

“Falënderoj së pari gjithë qytetarët e Vushtrrisë sepse është meritë e tyre së pari. Merita ka edhe Komuna e lëvizja [për pajtimin e gjaqeve]. Po të mos ishte edhe qytetari i Vushtrrisë me forcat e mia ndoshta këtë veprimtari nuk do të kisha mundur ta realizoja”, tha mes tjerash Ali Januzi.

I futur në mendime, Ali Januzi sa fillonte të tregonte një ngjarje, kalonte tek tjetra sepse në mendjen e tij kishte me mijëra të tilla.

Vdes Ross Perot, miliarderi që tronditi politikën amerikane

Vdiq në moshën 89 vjeçare Ross Perot, miliarderi i Teksasit i cili tronditi politikën amerikane me dy fushata presidenciale si i pavarur në vitet 1990.

Në prill 2019, pasuria e zotit Perot u vlerësua në 4.1 miliardë dollarë nga revista Forbes.

Ross Perot ishte një shitës i lindur, i cili u pasurua me biznesin e tij të shërbimeve kompjuterike. Si politikan, zoti Perot ishte i pazakontë dhe jo-konvencional. Ai ishte i shkurtër, i mbante flokët të qethura shkurt, fliste me një gjuhë popullore dhe përdorte një dialekt të spikatur teksan. Shpesh bënte shaka me veshët e tij të gjatë.

Ross Perot i thoshte gjërat hapur dhe suksesi në biznes i jepte siguri në debatet politike.

Perot ishte mjaft aktiv dhe me shpirt luftarak, aq sa kur dy nga punonjësit e tij u burgosën në Iran në vitin 1978, organizoi një ekip komandosh të përbërë nga punonjës të tij për t’i shpëtuar, madje punësoi një kolonel të Beretave të Gjelbra për këtë qëllim.

Zoti Perot hyri në garën presidenciale të vitit 1992 si i pavarur dhe shpejt gjeti një segment mbështetësish të cilët ishin ftohur nga partia republikane dhe ajo demokrate.

Tema e tij kryesore në debate ishte frenimi i shpenzimeve qeveritare që rrisnin deficitin kombëtar, për të cilin pak flitej në publik.

Fushatën e tij ai e financonte kryesisht me paratë e veta. Vetëm 5 muaj para zgjedhjeve të vitit 1992, zoti Perot arriti të kryesojë anketat e Gollup me 39 përqind, krahasuar me 31 për qind për republikanin George H.W. Bush dhe 25 përqind për demokratin Bill Clinton.

U zhduk pasi doli për vrap, gjendet e vdekur shkencëtarja

Një shkencëtare amerikane e cila ishte zhdukur pa lënë gjurmë në Kretë të Greqisë është gjetur e vdekur.


Policia greke ka gjetur trupin 59-vjecares, Suzanne Eaton, sipas Institutit Max Planck, në Universitetin e Drezdenit në Gjermani ku ajo punonte.

Por autoritetet lokale “ende nuk kanë përfunduar hetimin e tyre në lidhje me ngjarjen”, bën të ditur Instituti në një deklaratë.

Shkencëtarja Eaton, ishte zhdukur në mënyrë misterioze në ishullin grek më 2 korrik teksa kishte dalë për vrap.

Ajo punonte në Institutin Max Planck dhe kishte shkuar në Greqi për një konferencë.