VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Foto e ditës: Dy Zonja të Mëdha

By | October 28, 2016

Komentet

Këshilli i Ambasadorëve shqiptarë: Çdo marrëveshje pa Kosovën, jo në përputhje me interesat kombëtare

Në një deklaratë për mediat Këshilli i Ambasadorëve Shqiptarë flet për iniciativën e Shengenit ballkanik.

Sipas tyre takimet në Novi Sad të Serbisë, datë 10 tetor dhe në qytetin e Ohrit në MV, datë 10 nëntor, me pjesëmarrjen e presidentit të Serbisë, Kryeministrave të Shqipërisë e Maqedonisë së Veriut, si dhe të zyrtarëve të lartë të BiH dhe Malit të Zi, pa pjesëmarrjen e Republikës së Kosovës nuk shkojnë në unisom me interesat kombëtare të shqiptarëve.

Ata shprehen se mbështesin çdo iniciativë rajonale në filozofinë e parakushteve integruese të rajonit në BE dhe qëllimin e mirë për përmirësimin e jetës, sigurisë dhe ekonomisë së Shqiptareve dhe të gjithë rajonit.

Por nisma të tilla duhet të gëzojnë një konsensus të gjerë politik e social, nëpërmjet një transparence dhe analize të plotë të avantazheve dhe disavantazheve për Shqipërinë, shqiptarët dhe rajonin.

“Analiza duhet të jetë edhe më e kujdesshme, kur propozime të tilla vijnë nga shtete që janë kundër anëtarsimit në NATO, nuk zbatojnë plotësisht politikën e BE dhe janë pjesë e unionit Euro-Aziatik. Vendimmarrja politike për këto iniciativa dhe zbatimi i tyre nuk janë e nuk mund të jenë ekskluzivitet i një qeverie të caktuar.Projekti strategjik i shqiptarëve për t’u integruar në familjen Euro-Atlantike, si dhe qëndrimet e partnerëve tanë BE dhe SHBA, duhen kuptuar vetëm në perputhje me një qasje gjithëpërfshirëse dhe në respekt të plotë të integritetit dhe sovranitetit të të gjithë vendeve të Ballkanit Perëndimor, përfshirë Republikën e Kosovës”, thuhet në deklaratë.

Këshilli Ambasadorëve Shqiptarë e konsideron çdo marrëveshje që nuk përfshin Republikën e Kosovës si shtet i pavarur jo në përputhje me interesat kombëtare dhe politikën tonë të jashtme.

“Zbatimi në praktikë i kësaj marrëveshje nuk do të ishte i mundur në një kohë kur Serbia vazhdon t’a ketë në kushtetutë Kosovën si pjesë të saj. Në këto kushte, kjo marrëveshje nuk i shërben procesit të pajtimit dhe bashkëpunimit rajonal. Ajo mund të dëmtojë interesat e Kosovës në dialogun Kosovë-Serbi dhe arritjen e lëvizjes pa viza të qytetarëve të Kosovës në hapësirën e Bashkimit Evropian”.

KASH thekson se Integrimet Rajonale janë shumë të rëndësishme, por ato nuk mund të zëvendësojnë ato Euro-Atlantike. Shqipëria, Shqiptarët dhe Ballkani Perëndimor nuk kanë alternativë tjetër veç anëtarësimit në NATO dhe integrimit në BE.

Tragjike: Kjo është harta e minishengenit mes Ramës dhe Vuçiçit, Kosova pjesë e Serbisë

Takimi i radhës në mes Rames dhe Vuçiqit, për ta vulosur këtë pakt, raportojnë mediat serbe, do të mbahet me 21 dhjetor në Durrës

Bashkëpunimi ndërmjet kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, dhe presidentit të Serbisë, Aleksander Vuçiq, për krijimin e “Mini Shengenit” duket se do të finalizohet më 21 dhjetor në një takim që do të mbahet në qytetin bregdetar të Durrësit në Shqipëri, raporton Gazeta Express.

Në këtë takim përveç krerëve të Serbisë, Shqipërisë e Maqedonisë Veriore, thuhet se do të marrë pjesë edhe shefi i ri i Politikës së Jashtme të BE’së, spanjolli Josep Borel, i cili para pak kohësh kishte bërë një deklaratë në të cilën kontestonte shtetësinë e Kosovës, duke thënë se “Kosova do të jetë shtet kur të njihet nga Kina, Rusia e India”.

E ky projekt Rama-Vuçiq do të ketë edhe një hartë të vetën, në të cilën në mënyrë skandaloze Kosova paraqitet si pjesë e Serbisë.

Gazeta serbe “Blic”, në një shkrim të gjatë të publikuar rreth këtij projekti, ku flitet për përfitimet e Serbisë dhe sfidat me të cilat do të përballet Beogradi, ka publikuar edhe hartën tragjike.

Kundër nismës së dyshes Rama-Vuçiq kanë dalë e gjitha klasa politike në Kosovë. Shpinën kryeministrit të Shqipërisë ia ka kthyer edhe presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, i cili e ka kritikuar ramën që po merr pjesë në nisma të shteteve të cilat nuk e njohin Kosovën.

Kreu i LDK’së, Isa Mustafa, ndërkohë e ka akuzuar Ramën se po synon që të krijojë “Jugosllavinë e vogël”.

Ndërkohë kreu i VV’së, Albin Kurti, ka thënë se Edi Rama po nxitohet, duke e këshilluar që ta zgjedh për bashkëpunim Kosovën përpara Serbisë.

Lidhur me këtë nismë për Gazetën Express kanë folur edhe nga Bashkimi Evropian. Maja Kocijancic ka kritikuar Ramen e Vuçiqin, duke thënë se në iniciativa të tilla duhet përshirë të gjitha shtetet e rajonit.

Të njëjtën gjë e ka thënë edhe Matthew Palmer, i dërguar Special i SHBA’së për Ballkanin Perëndimor./GazetaExpress/

Minatorët e Trepçës nisin grevën

Minatorët e Kombinatit metalurgjik Trepça në Kosovë të hënën kanë hyrë grevë.

Këtë e ka konfirmuar për Radion Evropa e Lirë, Gani Osmani nga Sindikata e Punëtorëve të kësaj ndërmarrjeje. Sipas tij, hyrja në grevë ka ardhur si pasojë e mosmarrjes së pagës së tetorit dhe kushteve jo të mira të punës.

“Minatorët kanë hyrë në grevë. Janë tri pika kryesore apo kërkesa të minatorëve. Pagat të paguhen, është data 11 nëntor dhe ne ende nuk kemi marrë paga, po ashtu minatorët nuk kanë marrë një përqindje të pagave edhe të muajve të kaluar, ushqimi është shumë i dobët, tani e sa muaj minatorët nuk kanë marrë dorëza, çizme të punës”, ka deklaruar Osmani.

Ai tha se greva do të vazhdojë deri në plotësimin e kushteve të kërkuara.

Minatorë të kombinatit metalurgjik “Trepça” thonë se kjo ndërmarrje është duke kaluar në një fazë të vështirë financiare, edhe si shkak i mosmenaxhimit të duhur.

Trepça është shoqëri aksionare ku 80 për qind e aksioneve janë të Qeverisë së Kosovës, kurse 20 për qind janë aksione të punonjësve të kësaj ndërmarrjeje.

Trepça ishte në mesin e ndërmarrjeve më të mëdha në ish-Jugosllavi. Por që nga paslufta është përballur me probleme të shumta sa që asnjëherë nuk arriti të rimëkëmbet.

“Sa kohë jemi të ndarë, s’arrijmë dot begati”- Vetëvendosje: Më 28 Nëntor marshim për bashkim kombëtar në Tiranë

Qendra e Lëvizjes Vetëvendosje në Tiranë ka njoftuar se do të organizojë një marshim për bashkim të Shqipërisë dhe Kosovës më 28 nëntor, data e shpalljes së Pavarësisë.

Lajmi është bëri i ditur nëpërmjet një postimi në facebbok, ndërsa marshimi do të nisë nga monumenti i Skënderbeut drejt shtatores së Adem Jasharit.

 

28 Nëntori, data që na kujton se për sa kohë jemi të ndarë, nuk arrijmë dot begati, zhvillim e siguri.

Pavarësia pa sovranitetin e brendshëm fillon t’i përngjajë një guaske të boshatisur. Demokracia nuk ka kuptim tjetër përveç sovranitetit, dhe sovraniteti është mundësia e një populli për të zhvilluar vetveten. Goditjet ndaj së përbashkëtës, rrënimi i publikes kudo ku ajo shfaqet, po ia cenon Shqipërisë sovranitetin e brendshëm përditë e më shumë”, shkruhet mes të tjerash në postimin në facebook.

Postimi i plotë:

MARSHIM PËR BASHKIM

Bashkim kauzash me hapa drejt integrimit kombëtar

Shqiptarët nuk e kanë luksin ta shohin 28 Nëntorin thjesht si festë. 28 Nëntori është projekt i pazbatuar. Data përkujton shpalljen e Pavarësisë për një Shqipëri të bashkuar e të begatë, për të cilën dhanë gjithçka heronjtë kombëtarë. Por Shqipëria sot nuk është e begatë, shqiptarët nuk janë të bashkuar. Prandaj, 28 Nëntori është projekt i gjallë, që thërret për ndryshime sociale, ekonomike dhe politike, për rritje të sigurisë e për përparim shoqëror. Këto synime kërkojnë të ecet me hapa konkretë integrues, mes Shqipërisë e Kosovës. Ky integrim do të rrisë cilësisht demokracinë, do të zhvillojë ekonominë, do të forcojë shtetformimin, dhe do të përmirësojë ndjeshëm pozitën e shqiptarëve autoktonë në trojet e tjera dhe të atyre që jetojnë në mërgim.

28 Nëntori, data që na kujton se për sa kohë jemi të ndarë, nuk arrijmë dot begati, zhvillim e siguri. Pavarësia pa sovranitetin e brendshëm fillon t’i përngjajë një guaske të boshatisur. Demokracia nuk ka kuptim tjetër përveç sovranitetit, dhe sovraniteti është mundësia e një populli për të zhvilluar vetveten. Goditjet ndaj së përbashkëtës, rrënimi i publikes kudo ku ajo shfaqet, po ia cenon Shqipërisë sovranitetin e brendshëm përditë e më shumë. Sovraniteti, zhvillimi dhe drejtësia në Shqipëri janë të pandashme nga çështja kombëtare. Kush rrënon sovranitetin e Shqipërisë, kush rrit pabarazinë shoqërore, kush përfiton prej mjerimit e varfërimit të shumicës, kush thellon padrejtësinë duke dobësuar shtetin e demokracinë, është drejtpërdrejt kundërshtar i çështjes kombëtare shqiptare.

Çështja kombëtare nuk është togfjalësh folklorik, ceremonial e ritual, i zbrazur nga përmbajtja. Ajo është drejtësi e mohuar aktuale dhe historike, sa ç’është edhe projekt për të ardhmen e afërt. Është çështje e trashëgimisë kulturore, sa ç’është dhe e prodhimit dhe punësimit. Është çështje për të drejtat e grave e barazinë njerëzore, sa ç’është edhe luftë kundër varfërisë, diskriminimit dhe pabarazive ekstreme. Ajo është çështje e demokracisë dhe organizimit qytetar që vjen nga populli, kundër oligarkisë e mafias që na sundon nga lart. Është nevojë për mirëmenaxhim të burimeve dhe pasurive kombëtare natyrore, ashtu siç është edhe domosdoshmëri për zbatimin e një strategjie për mbrojten e mjedisit. Çështja kombëtare na lidh me njohjen, përdorimin dhe zhvillimin e gjuhës shqipe, siç na lidh edhe me të drejtën për arsim pubik cilësor e falas në të gjitha nivelet. Problemet tona burojnë nga të njëjtat shkaqe, prandaj vetëm përpjekja jonë e përbashkët u jep atyre zgjidhje. Bashkimi i kauzave brenda projektit kombëtar sjell mobilizimin e përbashkët qytetar për drejtësi e zhvillim.

Tre dekadat e pluralizmit në Shqipëri janë karakterizuar shpesh nga papjekuria dhe makutëria politike sa i përket çështjes kombëtare, demokracisë dhe rolit të shtetit në raport me shoqërinë e me zhvillimin ekonomik. Pushteti politik shpesh e ka dorëzuar dhe privatizuar publiken, duke rrudhur sovranitetin, e nganjëherë është bërë njësh me klane e oligarkë që kanë monopolizuar e kartelizuar ekonominë kombëtare. Problemet dhe padrejtësitë e mëdha socio-ekonomike na shfaqen në mënyra nga më brutalet në secilën sferë. Prej tyre preken shtresa të ndryshme shoqërore. Ata që vuajnë më shumë nga këto padrejtësi janë gratë, fëmijët, të moshuarit, të rinjtë, njerëzit që jetojnë në periferi, në fshatra e në provinca, si dhe minoritetet. Privatizimet dhe forma e tyre e modës së fundit, PPP-të, pasi shkatërruan dhe mbyllën shumë industri e sektorë ekonomikë, tashmë po rrënojnë arsimin dhe shëndetësinë, po pengojnë kalimin në akset e rëndësishme rrugore, dhe po prishin lumenjtë e bregdetin, po ndotin ajrin dhe ujin e pijshëm. Pabarazia e skajshme e krijuar në Shqipëri është shoqëruar me papunësi e me rroga të ulta, duke u mohuar të drejtat bazë punëtorëve, që prej punës pa kushte e siguri mbeten shpesh me probleme të rënda shëndetësore, e jo rrallë humbin dhe jetën e tyre. Tregtia dhe importet kanë fituar përparësi përballë prodhimit vendas, që mbetet i pambrojtur. Fermerët e bujqit janë lënë në mëshirë të fatit, prodhimet e tyre shpesh përfundojnë në kalbje, përballë një konkurrence të pandershme nga mallra të importuara, që subvencionohen haptazi ose fshehurazi në vendet e origjinës.

Qytetarët e Shqipërisë janë të pakënaqur nga kjo situatë, dhe e kanë shprehur indinjatën e tyre me protesta, por edhe me largime masive nga vendi. Mërgimi masiv është përgjigje e dëshpëruar ndaj mënyrës së qeverisjes, politikave neoliberale ekonomike, dhe dështimit të drejtësisë e sigurisë. Ka patur vende të tjera, që problemin e mërgimit e kanë patur edhe më të madh, por duke investuar në prodhim e duke ndërtuar shtet të së drejtës i kanë përmbysur trendet negative demografike. Shpopullimi mund dhe do të përmbyset nga vetë shqiptarët me vullnet e me sakrifica për një organizim të qëndrueshëm që sjell transformimin e shoqërisë me modele ekonomike që ulin pabarazinë dhe sjellin zhvillim.

Në këtë 28 Nëntor, Qendra e Lëvizjes VETËVENDOSJE! në Shqipëri fton të gjithë qytetarët të marrin pjesë në një marshim në Tiranë, në ora 12:00, nga Monumenti i “Gjergj Kastriot Skënderbeut” te monumenti i “Adem Jasharit”. Heronjtë kombëtarë nderohen jo thjesht me lule dhe ceremoni, por kur ne njëmend ecim në rrugën që ata kanë shtruar. Ne do të ecim në rrugët e kryeqytetit për të bashkuar kauzat dhe vullnetet, njerëzit dhe zemrat, kundër padrejtësive dhe pabarazive ekstreme, për të kërkuar hapa konkretë për integrimin kombëtar për zhvillim e drejtësi, drejt bashkimit për progres dhe siguri, për emancipim.

Tiranë, 9 nëntor 2019

Lëvizja VETËVENDOSJE!

Qendra në Shqipëri

Agron Tufa: Heronjtë e vërtetë janë ata që u vranë në luftë kundër fashizmit

Në kudër të festimeve për 75-vjetorin e Çlirimit të Shqipërisë janë përgatitur një sërë eventesh, ku ndër to ishte dhe vendosja e fotove të disa prej heronjve të popullit në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”.

 

Ky akt simbolik ka ngjallur debat dhe disa intelektualë përfaqësues të shtresave të persekutuara e kanë kundërshtuar ashpër, duke e konsideruar atë si një provokim.

Agron Tufa, drejtor i Institutit për Studimin e Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, në një prononcim për gazetën “Panorama” e dënoi këtë vendim, e cilëson fyerje dhe poshtërim për të dhe gjithë shtresën që ai përfaqëson. Sipas Tufës, është hipokrizi fakti që në të njëjtin vend ku para disa vitesh u nderuan martirët e sistemit komunist (gjatë vizitës së Papës në Tiranë), tani nderohen ata që i ai cilëson si vrasësit e tyre.

Ai shton se disa nga ata që iu janë nxjerrë fotot në bulevard, nuk kanë ndërruar jetë përgjatë luftimeve me pushtuesit, por duke luftuar me kundërshtarët politikë të kohës. “Unë e quaj këtë thelbin e hipokrizisë në raport me ideoligjizimin e çështjeve të shtruara. Qeveria do të festojë dhe kapet në flagrancë të pastër. Një pjesë e madhe e atyre që janë vënë aty nuk kanë asnjë lidhje me luftën.

Ata janë pjesëmarrës të masakrave që kanë bërë në disa krahina, kryesisht në veri të Shqipërisë. Disa prej tyre janë aty në fotografi me uniformën e Sigurimit të Shtetit. Për shembull, Nuri Luçi ka rënë si shef i degës së Sigurimit të Krujës. Por edhe një tjetër, Fejzi Micolli, ka rënë në vitin 1954 diku rrotull në Vermosh, duke luftuar me ata që i kanë quajtur me bandat. Por ai ka vdekur duke luftuar në betejën kundër Prek Calit dhe pastaj është quajtur hero. Pse ne duhet t’i quajmë heronj ata që kanë rënë në betejat vëllavrasëse kundër atyre që kërkon të mbronin territoret e tyre ndaj murtajës bolshevike.

Pse duhet t’i quajmë heronj dhe t’u përulemi. E dyta, kur i vënë dhe kanë guxim të vënë këta heronj, pse nuk vënë komandantët e tyre, si Enver Hoxha, Mehmet Shehu, Koçi Xoxe, Kadri Hazbiu, Beqir Balliku, Miladin Popoviçi e Dushan Mugosha. Këta shkojnë ose të gjithë tok ose asnjëri. Pra, nuk kanë pse t’i ndajnë nëse duan që t’i nderojnë. Por këtë gjë nuk e bëjnë dot, se ka dhënë urdhër partia. Këta as nuk dënojnë publikisht Enver Hoxhën dhe Mehmet Shehun, që të paktën të dalin këta të tjerët. Por nuk duan ta nxjerrin në bulevard e as mos ta dënojnë Enverin.

Tjetër aspekt që për mua është një hipokrizi. Kur erdhi Papa Françesku u mbush bulevardi me fotot e martirëve të komunizmit, ndërsa tani kanë nxjerrë pikërisht ata, vrasësit e atyre martirëve. Kjo është një nismë për axhendat e tyre ideologjike që na ofendon, se është trampolinë ku ata kanë elektoratin dhe i yshtin për të marrë vota. Por të na e bëjnë këtë gjë edhe në vitin 2019, është përtej çdo imagjinate, pasi është përdhosje e kulturës, dinjitetit dhe inteligjencës sonë. Për mendimin tim, asnjë lloj heroizmi nuk kanë bërë. Nëse ka qenë antifashist, ok, por nëse na shtiret ky heroizëm në korniza të ngushta ideologjike të Partisë Komuniste, dihet që ajo parti sot konsiderohet si terroriste.

Këtu përfshij edhe Qemal Stafën, në këtë pikë lëmë mënjanë formimin e tij të qenit ëndërrimtar, ose talent në të shkruar, jemi në vitin 1942 dhe ai asnjë plumb nuk ka shkrepur kundër fashizmit, ndryshe nga ata që u vranë kundër fashizmit që në ditët e para të pushtimit. Kjo është një tentativë për manipulim. Një herë e kanë bërë, por jo tani. Tani është e papranueshme një veprim i tillë. Le t’i gjejnë udhë nostalgjisë së tyre enveriste e komuniste, por jo të na induktojnë edhe ne”, u shpreh Agron Tufa.

“Al Jazeera” koment për librin e diplomatit Shaban Murati: Vështrim nga Tirana: Bosnjë-Hercegovina, shteti më i brishtë në Ballkan

Teksti shqip i shkrimit të Sanadin Voloder në “Al Jazeera” për librin “BOSNJA: Një pikëpamje nga Tirana” të diplomatit të shquar Shaban Murati, përkthyer në shqip nga studjuesi Sami Guzina

Autori Shaban Murati në librin “BOSNJA: Një pikëpamje nga Tirana” analizon me mjaft detaje tematikën në raport me Ballkanin perendimor, KE, Rusinë e Turqinë.
Në ambientet e “Qendrës Ballkanike për analizë e studim” javën e kaluar në Sarajevë u bë promovimi i librit “BOSNJA: Bjë pikëpamje nga Tirana” e magjistrit në diplomaci SHABAN Murati, i cili prej 50 vitesh është pjesë e diplomacisë ballkanike dhe skenës gazetareske.
Krahas moderatorit Anes Dzunusovic foli Edhem Biçakçiç (ish kryeministër i Federatës së BH) si dhe vetë autori.
Në Shqipëri Murati ka titullin “ MJESHTËR I MADH” në diplomaci, por në karierën e vet ka kryer funksionin e ambasadorit në Suedi, Norvegji, Finlandë, Islandë e Maqedoni. Ka punuar në Ministrinë e Jashtme si zëri më i qartë atje, duke udhëhequr dhe akademinë diplomatike.
Libri i tij publiçistik dygjuhësh në të cilat janë përzgjedhur 38 tekste të shkruara mes 2003-it dhe 2018-ës, të cilat na ofrojnë një perceptim tjetër jo vetëm të Bosnjës, por dhe Ballkanit, Europës e të Lindjes së afërt në 30 vitet e fundit.. Fjala është për kumtimet e analizat, të cilat autori me konture të qarta i ka shprehur në media si reaksion për ndodhitë politiko-shoqërore në rajon, me rikthimin e vetëdijshëm mbi Bosnje-Hercegovinën.
Shqipëria për një kohë të gjatë ka qenë vendi më i izoluar në Europë. Me të drejtë, nga këto përvoja, libri na jep një rikthim kritik në realitetin ballkanik, mardhëniet ndërmjet vendeve e qeverive, duke kritikuar dhe pushtetin në Shqipëri për qendrimet e tyre kundrejt shteteve fqinjë.
Autori mes të tjerash në libër shkruan që Bosnje-Hercegovina është shteti më i brishtë në Ballkan, me potencialin maksimal të shpërthimit të konflikteve multietnike, por çdo shpërthim i këtyre konflikteve do të kishte ndikim direkt në tërë rajonin.

RRETHI MAGJEPSËS I BALLKANIT

Paraqitja e këtij libri vjen në kohën e raporteve shumë të ndërlikuara politike në Ballkan.
Përmes leximit të këtij libri kemi rastin të kuptojmë qëndrimin e tjetërsuar të disa politikanëve e partive, të cilët sot implementojnë politikë krejt ndryshe. Kjo duket mjaft qartë përmes teksteve të MURATIT, në të cilat analizon qëndrimet e partive në Bosnje-Hercegovinë të etnitetit të Rep. Serbska.
Nga ana tjetër qëndron cikli që përsëritet, por të cilat nuk mund t’i njohim nëse nuk përqëndrohemi në analizë për më tepër kohë. Pyetjet e BE drejtuar Ballkanit, respektivisht gabimi i tij në raport me B H, e shohim qartë përmes mbylljes së derës drejt rrugës europiane të Shqipërisë e Maqedonisë së Veriut.
Autori i librit analizon në detaje të imta tematikën e mardhënieve të Ballkanit perendimor me Europën, Rusinë e Turqinë. Ai objektivisht është kundër hyrjes së shteteve të rajonit si “paketë” në Europë, sepse një mënyrë e tillë nuk është praktikuar me askënd më parë.
Gjithashtu autori analizon mungesën e ideve të “Shengenit ballkanik”, sepse, sipas tij, proçese të tilla kontribuojnë me pabarazinë rajonale dhe i largojnë shtetet e Ballkanit nga antarësimi në BE.
Këto mendime i ndan dhe fituesi i zgjedhjeve në Kosovë, Albin Kurti, i cili idenë e “Shengenit ballkanik” e ka quajtur “Jugosllavi e katërt”. Termi “ Ballkani perendimor” është produkti i politikës franceze me dëshirën e rinovimit të Jugosllavisë. Franca ka ndikuar së tepërmi që në Zagreb të mbahet Samiti i Europës në v. 2000 me vendet e “Ballkanit perendimor”, si i pari samit jashtë kufijve të” Europës” së atëhershme. Përfundimi i samitit ishte rindërtimi i integrimit rajonal përmes hyrjes së përbashkët në Europë, ndaj dhe Kroacia “nxitoi “ të dilte.
Ballkani vazhdon dhe më tej të jetë vendi i konflikteve të nxitura nga Gjermania e Franca, nga të cilat do dilte e fituar fatkeqësisht Serbia, e cila nga ana tjetër zgjon dhe interesa ruse në rajon.

KONTRIBUTI I AFRIMIT TË SHQIPTARËVE E BOSHNJAKËVE

Shqipëria është ndër të parët shtete që e njohën pavarësinë e Bosnje-Hercegovinës në 21 prill 1992. E aktualisht në Tiranë e Sarajevë punojnë vetëm konsujt e nderit, gjë që rëndon raportet politike, ekonomike e kulturore. Në Bosnje-Hercegovinë jetojnë rreth 25 mijë shqiptarë e në Shqipëri më tepër se 10 mijë boshnjakë. Gjithashtu, boshnjakë e shqiptarë jetojnë të përzier në Maqedoni, Kosovë, Sanxhak. Sigurisht në Serbi e Malin e Zi, ku është angazhuar bashkëpunimi më i madh politik e fetar.
Boshnjakët e shqiptarët kanë jetuar së bashku nën perandorinë Osmane e për këtë arsye ndajnë vlera të përbashkëta kulture e tradite. Gjithashtu, 80 vjet bashkëjetesë në shtetin e përbashkët jugosllav normalisht i ka lidhur këta dy popuj, përveç shqiptarëve të Shqipërisë, të cilët me instalimin e komunizmit u bënë shoqëria më e izoluar në Europë.
Shqiptarët me fillim të luftës në Bosne-Hercegovinë kanë ndarë të njejtin fat me boshnjakët. Vetëm në Biljeljin njesitë paramilitare të Arkanit në prill të v. 1992 vranë mbi 20 shqiptarë. Këtë na i ka fiksuar fotografi Ron Haviv.
Vetëm 19 vjet më vonë kryetari i Kuvendit të etnitetit “Republika Serbska” në Bosnje-Hercegovinë, Igor Radojçiç udhëhoqi në Tiranë delegacionin e serbëve të Bosnës, në vizitën 3 ditore ( 9 – 11 nëntor). Këtë ngjarje MURATI në libër e pasqyron nën titullin “ Kreditet e Tiranës për Republika Serbska”, ku reflekton kritikë të hapur të politikës shqiptare karshi Bosnje-Hercegovinës.

LIBRI I PARË PËR BOSNJE-HERCEGOVINËN NË SHQIPËRI

… “Libri për Bosnën është libri në kërkim të së vërtetës, Të vërtetën historike është shumë e vështirë ta gjesh, ndaj duhet ta ndriçosh, Atë duhet ta ndash nga periudhat e ndryshme kohore e perspektivat. Libri është vështrim nga Tirana mbi dinamikën boshnjake”… – thekson Murati.
Ai thekson gjithashtu që njësimi i sakrificave me krimin është njëri nga gabimet më të mëdha të politikës ndërkombëtare ndaj Bosnjë-Hercegovinës.
Ky është njëri nga të katër librat e Shaban Muratit, të cilat i ka botuar fondacioni ALSAR nga Tirana, i cili deri tani ka botuar mbi 150 libra.
Vlera e këtij libri është akoma më e madhe kur marrim në konsideratë se ky është libri i parë në Shqipëri për Bosnjë-Hercegovinën në kohrat e reja. Larg në vitin 1865 Vaso Pasha në Stamboll botoi librin “Bosnja në kohën e misionit të Xhevdet Efendiut”.
Burimi: Al Jazeera Balkans, 4.11.2019

Fjalori frazeologjik anglisht-shqip, i Prof.dr.Eshref Ymerit, një Monument në fondin e artë të kulturës kombëtare – Nga Vilhelme Vrana Haxhiraj

                                                          “Gjuhën shqipe kam NËNË DHE BABË!”E.Ymeri

 Eshref Ymeri është një personalitet dhe individualitet i veçantë i kulturës kombëtare, një erudit që ka dhënë vlera të pallogaritshme në fushën e gjuhësisë, të përkthimtarisë dhe të publicistikës. Ai është autor dhe bashkëkohor që ka vënë një gur të rëndë në kolanën e artë të kulturës kombëtare. I pajisur  me dije të gjera, njohës i mirë i disa gjuhëve, me vullnetin që e karakterizon në punën e tij të palodhshme dhe vetmohuese e ka renditur veten në elitat e kombit.Ky personalitet i kulturës kombëtare,edhe pse insitucionet e larta shtetërore janë treguar dorështrënguar duke ia mohuar një të drejtë legjitime,Akademiku,”Personalitet i shquar i Labërisë” një nga Elitat bashkëkohore të kombit, Prof.dr.Eshref Hasan Ymeri, është“Mjeshtër i Madh ”për lexuesin e gjerë.

Para pak ditësh u mrekullova me një vepër monumentale akadmike, të  sapobotuar,  “Fjalor frazeologjik anglisht-shqip”, me autor Prof. dr.Eshref Ymeri. Fjalori doli nga botimi në nëntor 2019. Kjo vepër akademike ka 25 440 shprehje frazeologjike (anglisht, kurse në shqip ka mijëra shprehje frazeologjke), të cilat janë përfshirë në 1254 faqe. Nuk është vepra e parë monumentale e akademikut Eshref  Ymeri, i cili herëpashere befason me punë të tilla vetmohuese, brilante dhe mbi të gjitha ka bërë një punë voluminoze, hulumtuese, shkencore, që këkon një vullnet të jashtëzakonshëm, cilësi që nuk i mungon profesorit. Ky fjalor është një vlerë e padiskutueshme për katedrën e gjuhëve të huaja, për lexuesit, studiuesit, përkthyesit, akademikët që dinë ta vlerësojnë. Veçanërisht është një vlerë e pallogaritshme në pasurimin e gjuhës shqipe, sidomos, Leksikologjisë si shkencë dhe një pasuri e madhe e folklorit. Për vepra të tilla me peshë në historinë e Gjuhës Shqipe që kërkojnë përkushtim, kohë, mund, dije dhe njohje të thella të gjuhës mëmë, si dhe të gjuhëve të huaja, zakonisht angazhohet Akademia e Shkencave të Shqipërisë. Nëse Akademia do të punësonte  një numër akademikësh, Prof Eshrefi e punoi i vetëm dhe e botoi me ndihmën financiare të fëmijëve. Për fat të keq ky insitucion, më i rëndësishmi në kulturën kombëtare, si “udhërrëfyes” i institucioneve Arsimore Akademike, ka rënë në gjumë letargjik.

Por a mund dhe a duhet të hesht Akademia e Shkencave, Katedra e gjuhësisë për një vepër të tillë, e para e këtij lloji në vendin tonë? Fatkeqësisht dhe çuditërisht këto institucione, për botime të tilla janë veshëvulosur, symbyllur dhe gojëkyçur. Mjerisht u ka ngelur ora te veprat e Realizmit Socialist. Natyrisht ato “janë më të realizuara, sepse janë të diktuara”. Kurse ky fjalor i pandarë nga krijimtaria e bollshme e cilësore e Prof.Ymerit, si dhe sa botime të tjera të autorëve të ndryshëm me vlera bashkëkohore, janë produkt i vetëdijes së lirë, ku ndërgjegja ka arritur shkallën më të lartë. Një ndërgjegje e tillë gjendet te njerëzit me shpirt të madh  dhe mendim të lirë. Kjo e dallon nga të tjerët sepse Ai u jep më të mirën e vetes, nuk kursehet për të dhënë ndihmën e tij krijuesëve të tjerë, me bujari, çiltërsi dhe dinjitet.  I tillë është Prof. Eshrefi, një individualitet me një formim e personalitet të admirueshëm, sepse ka fituar diçka të madhe, lirinë vetjake që nuk ndërvaret nga askush, nga asnjë lloj klani apo grupimi politik. Gjithsesi kjo nuk e pengon akademikun, eruditin, Eshref Ymeri që të tregojë se cili është apo deri ku arrijnë aftësitë e tij si studiues i mirëfilltë dhe i mirënjohur, linguist, leksikograf  i shquar i Gjuhës Shqipe, si dhe i gjuhëve, rusisht, italisht, anglisht etj.

Prof.dr. Eshref  Ymeri është bashkautor i disa fjalorëve dhe autor i dy fjalorëve Frazeologjik: “Fjalorin frazeologjik rusisht-shqip”, me 25160 shpehje, botuar në vitin 2015. Tani doli me “Fjalor  frazeologjik anglisht-shqip”, me 25 440 shprehje.

Fjalori -anglisht shqip të josh qysh në pamjen e parë të tij, pasi është botim mjaft elegant, të cilin nga pikpamja estetike, pa frikë mund ta krahasosh apo ta quash një vepër arti klasik, por me përmbajtje moderne me baza shkencore.* Ky botim luksi, tejet i bukur, i një cilësie të lartë, që bie në sy të kujtdo e mbi të gjitha i punuar mjeshtërisht, është meritë e Sh.B.‘Bota Shqiptare’, së cilës i shpreh mirënjohjen time!

Për realizimin e kësaj vepre madhore (Fjalor frazeologjik anglisht- shqip), veç punës së thellë studimore, hulumtuese dhe shkencore të Prof. Eshrefit në një afat kohor prej mëse 20 vitesh, duhen falënderuar bashkëpunëtorët e këtij botimi.

Së pari, përgëzoj dhe uroj bashkëshorten e Prof.Eshrefit, znj.Hava Ymeri, si korrektore jo vetëm në këtë fjalor, por dhe në veprat e tjera të tij, botuar më parë. Shpreh mirënjohjen time për dy gjuhëtarët: së pari shokun tim të shkollës pedagogjike “Jani Minga”, të cilin e përshëndes përzemërsisht, shkencëtarin e gjuhës standarde shqipe, Prof.dr.Rami Memushi (redaktor ).

Së dyti, përshëndes leksikologun, hartuesin e 11 fjalorëve, Prof.dr. Hairi Shehu, i cili si profesionist i mirëfilltë, ka bërë parathënien, duke vënë në pah vlerat e pallogaritshme që i jep ky fjalor shkencës së Leksikologjisë, një pasuri shumë të madhe. Për punën cilësore dhe profesionale të kolegëve. Prof.dr. Eshrefi u ka shprehur mirënjohjen e tij të thellë.

Në profesion nuk jam e profilit të gjuhësisë, gjithsesi dëshiroj të shpreh mendimin tim për rëndësinë leksikore, shkencore dhe atdhetare që ka ky fjalor. Fjalorë të tillë anglisht- shqip, rusisht -shqip, italisht- shqip, veçanërisht fjalorët frazeologjik, si pasuri e patundshme e kulturës kombëtare shqiptare, janë tregues se sa e pasur është gjuha shqipe nga pikpamja e leksikore.  Pas leximit të veprave studimore të viteve të fundit (2012-2019), si,“ Antologjia e Kryqëzimit”, me autor,( Dr.Islam  Lauka & Prof.dr.EshrefY meri), “Përkthimi, një histori pasioni” dhe veçanrisht “Arti gojor i përkthimit”, një vepër studimore e rrallë , ku Prof Eshrefi ka shpalosur dije, kulturë, maturi politike , vepër që më hapi një horizont të gjerë dhe të ri në fushën e përkthimit gojor. Kur lexojmë një libër të përkthyer nga gjuhët e huaja, na pëlqen duke na lënë veç mbresave, edhe një shije të përkryer ndijore nga përshtatja e përsosur drejtshkrimore. Veçse, si lexues kurrë nuk kemi vlerësuar punën e lodhshme, të vështirë dhe këmbëgulëse të përkthyesit, sepse është merita e tij që i bënë autorët antikë apo klasikë të flasin në gjuhën e bukur shqipe. Por e veçanta e Prof Eshrefit nuk janë librat e shumtë që ka përkthyer, aq më tepër ka qenë përkthyes gojor i politikanëve  në këto 30 vite tranzicion. Ushtrimi i gjatë i përkthimit gojor, bëri të mundur që Prof. Eshrefi të realizojë librin studimor “Arti gojor i përkthimit”, ku përfshihen fjalimet e përkthyera të politikanëve më të mëdhenj të kohërave në botë.

Kujtoj se një fjalor i tillë krkon punën hulumtuese të shumë akademikëve, kurse Prof.Eshref Ymeri e bëri i vetëm

    Duke u nisur nga vlerat që mbart një vepër e tillë, si fjalori,  është domosdoshmëri dhe kulturë , që, së paku, Akademia e Shkencave, Institucionet Akademike, Ministria e Kulturës, Minsitria e Arsimit dhe Presidenca duhet të shprehnin mirënjohjen  për punën shumëvjeçare të autorit, duke i dhënë vlerësimin e duhur.  Gjithashtu është lexuesi, si kritiku më i paanashëm i krijimtarisë shkencore apo letrare, ai që duhet t’i jetë mirënjohës autorit për këtë dhuratë të vyer, që nuk ka çmim. Prof.Eshrefi, veç përkthimeve, si hartues i teksteve mësimore universitare, Lëndëve mësimore praktike, Kurse leksionesh, Artikuj metodiko-shkencorë e shkencorë dhe Fjalorë.

    Fjalorë:

Fjalor frazeologjik rusisht-shqip (autor) (2015), me 25 160 shprehje frazeologjike – i pari fjalor frazeologjik dygjuhësh me këto përmasa, model për fjalorë të tjerë frazeologjikë dygjuhësh, me shqipen si gjuhë përkthimore ose burimore.

Fjalor frazeologjik italisht-shqip (bashkautor) (1997).

Fjalor i madh frazeologjik italisht-shqip (bashkautor) (2007)

Fjalor sinonimik i gjuhës shqipe (bashkautor) (2002 dhe 2007)

Fjalor i termave të mbrojtjes kundërajrore (bashkautor) (1990)

Fjalor rusisht-shqip (redaktor) (2005)

Fjalor shqip-rusisht (redaktor) (2007)

Përkthimi – një histori pasioni (autor) (2015)

    Përkthime të letërsisë politike

Në Shtëpinë botuese “8 nëntori”, gjatë viteve 1978-1990, ka përkthyer 3200 faqe letërsi politike nga gjuha shqipe në gjuhën ruse.

     Përkthime artistike

Gjatë viteve 1998 e në vazhdim, ka përkthyer dhe botuar vepra të shkrimtarëve: 

 Aleksej Prijma:“Edgar Kejsi”ShB.Deas-2000;

 F.M. Dostojevski:“Një zemër e dobët”,1998, “Sozia”, 2000, “Pollzunkovi” -2000,“E zonja e Shtëpisë” -“OMSCA”, 2001),“Një grua bote dhe një burrë poshtë shtratit” OMSCA” 2002).

 Italo Kalvino:“Përralla italiane” (Sh.B“Deas”, 2000).

 Nikollaj Kolada:“Nishani”. Dramë. Vënë në skenë në Teatrin Kombëtar në vitin2003.

 Ludmilla Razumovskaja:“E dashur Elena Sergejevna”.Dramë,vënë në skenë Teatrin kombëtar( 2007).

 Zheni Kostandinova:“Vanga”, – OMSCA-1999).

 Zhorzh Amadu:“Zonja Flora dhe dy burrat e saj” (OMSCA- 2001).

 Kobo Abe:“Gruaja e burgosur në rërë” ( “Bota shqiptare”, 2012).

 Leonid Grossman: “Pushkini në kulturën ruse”. -Bota Shqiptare- Tiranë 2014.

    Përkthime nga shqipja në rusisht

 -Vath Koreshi:*“Porta Eva”. Skenar filmi, prodhim shqiptaro-rus. Regjisor: Albert Minga. Producent: Aleksandër Mihajllov. U xhirua në Shqipëri në vitin 2000 dhe doli në ekran në vitin 2001).

 “Ky është profeti Muhamed, i dërguari i Zotit për mbarë njerëzimin(përgatiti për botim dhe botoi Instituti shqiptar i mendimit dhe i qytetërimit islam (Tiranë 2008).

Prof .Eshrefi, Urime për Fjalorin, suksese në s rugëne studimit, përkthimit dhe publicistikës.

Nuk di nëse munda të them sadopak nga vlerat e mëdha që kanë veprat tuaja…

I uroj jetë të gjatë dhe të suksesshme “Fjalorit  frazeologik anglisht-shqip”! Profesor, Ju uroj Juve dhe znj.Hava, jetë të gjatë në krahë të njëri-tjetrit për vepra të tjera studimore akoma më madhore!Jam e bindur që Ju i arrini!

 Me konsiderata të veçanta!

Familha Haxhiraj, Fitimi,Vilhelme ,Rezi; Ladi dhe Rainhardi (frymëmyrrja, Dielli,dhe Universi i nëna Vilit

 Vilhelme Vrana Haxhiraj

Vlorë,7.11.2019

KUR FESTA S’ËSHTË PËR TË GJITHË, KUJTOHET THEMELIMI I PARTISË DHE ARRESTIMET E SAJ… – Nga Visar Zhiti

 

Të jesh arrestuar në 8 nëntor, shumë vite më parë, kur në këtë datë përkujohet themelimi i Partisë së Punës, dikur Partia Komuniste e më pas Partia Socialiste e Shqipërisë, pra të jesh i arrestuari i kësaj partie, ka një dualitet të rënde në festë, qoftë dhe në fetën e pa shpallur dhe të braktisur të saj tani ashtu siç e kishte të fshehtë dhe vetë themelimin …

Pushteti i asaj partie dënonte kundërshtarët e saj dhe përndiqte këdo që e mendonte si të të tillë..

Nëse tani, përkujtohet shëmbja e Murit të Berlinit, që ndante mirzorisht botën dhe njerëzit dhe perandoria komuniste ka 3 dekada që ka rënë, pra kur nderohen viktimat, qëndrestarët, disidentët, kundërshtarët, martirët e totatalitarizmit, të ngresh në qiell, qoftë dhe për ca ditë, heronjtë vetëm të asaj partie, kauza e së cilës solli rrënime të vendit dhe gjak të popillit, pra jo heronjtë përbashkët të atdheut dhe lirisë, pavarsisht bindjeve, para të cilëve biem në gjunjë, pra ndarja e heronjve dhe ngritja tendecioze e disave, është hap pas, akt i pa pranueshëm, antihistorik, me pasoja në besim dhe moral. Dhe ndoshta jo vetëm kaq. Dhe përgjegjësia është e përbashk:et.

Po sjellim këtu pjesë nga burgologjia “Rrugët e ferrit”, ku rrëfehet se si është përjetuar një arrestim në atë ditë, në 8 nëntor, që ndryshoi tërësisht rrjedhën e një jetë, por dhe gjithë jetën e vendit.

Kështu nis, nga ndjesitë e para të gjithkujt……

 

 

ARRESTIMI NË RRUGË:

 

Më arrestuan në ditë feste, më 8 nëntor, në mesditë…

Sipas një ligji të pashkruar, në data të tilla të shënuara nuk duhej të bëheshin arrestime, të mos dukeshin pranga në festë, jo egërsi e qen policie, por, edhe nëse do të ishte i shkruar, nuk ndryshonte gjë. Thuhej se përjashtoheshin rastet flagrante, por gjithsesi të mos prishej hareja, se populli duhej të gëzonte medoemos, madje me forcë. Brohorimat, vallet, fjalimet, ai ngazëllim gjeneral, si mund të turbulloheshin, kur për to ishte derdhur gjaku lumë? Natyrisht, që të ndërtohej një botë e re, socializmi – dhe ku? – në gojë të ujkut, mes armiqve të jashtëm e të brendshëm…

– Ej, ti, ec me ne!

Pse, mbaroi festa, pa filluar? S’do të kishte veprimtari të tjera, tjetër akt, vetëm kaq? Ç’ishte kjo e ndalur në rrugën kryesore, afër sheshit të qytetit verior, Kukësi i Ri, ku që prej disa vjetësh punoja si mësues, por larg, pas malit të parë, edhe më larg, pas malit tjetër, tjetrit, male prapë, në fundin e botës?!…

Një arrestim, jo shumë larg urës së madhe, ku ujërat e dy Drinave, i Ziu dhe i Bardhi, megjithatë nuk dremitnin. (Lumi fle, por jo armiku, thoshte proverbi popullor).                                                                                         …S’m’u dha të kundërshtoja, ndoshta ngaqë e njihja thirrësin, një gjatosh i zbërdhulët si negativ, operativi i zonës. Por po bënte të ashprin… ai e mbante dorën të rrasur në xhepin e xhupit dhe një si tytë formësohej aty. Revolveri…    Po këta njerëz përreth, të rastësishëm? Pse po më shikonin aq vëngër?

– Futu! – gati më shtynë.

Te vendi përpara, anash shoferit, një qenie e trashë dukej si e plandosur. Ndërkohë dhe na priste. Ku e kisha parë? Qytet i vogël, të gjithë njiheshin… nënkryeta… Dega e Punëve të Brend… Në ndenjësen e pasme të makinës, në anë, qe strukur një polic (po ky, çne?!), që nxinte si perdja e zezë mbi xhamin e mbyllur. Dhe menjëherë ndjeva një të shtyrë. Operativi gjatosh u shtrëngua pas meje duke u palosur. Ajo thirrja e tij me kërcëllimë dhëmbësh u përsëdyt rrapëllyeshëm me mbylljen e derës. Heshtje dhe pezm për pak çaste. Qenia e trashë u kthye përkëtej. Me ballë tmerrësisht të ngushtë, aq sa dukej sikur flokët e sertë i fillonin fill mbi vetullat.

– Je i arrestuar! Ti!

– Pse? – u trondita.

– Ta tregojmë atje…

– Vërini prangat! – Befas, i pashë duart e mia të shtrënguara me hekura, aq shpejt m’i vunë, polici sigurisht, kurse operativi, po në atë çast, gati m’i shkuli jakat, teksa i shikoi me zell e kompetencë, se mos kisha helm në to.

Sikur nuk më thanë: në emër të popullit je i arrestuar? Të jetë rrëmbim dhe jo… “Gazi i degës” shkrofëtiu përhumbshëm dhe pastaj ngarendi egërshan nëpër ankthin gjithë xixëllima të padurueshme. Pallatet shembeshin pas meje, pa zhurmë, në shurdhëri. Pse u kthyem prapë? Jo, po iknim, por pallatet ishin tmerrësisht njëlloj. S’e kuptova ku ndaluam, pse i ngjitëm ca shkallë, ç’pati që bërtiti një shkurtan përtej një tryeze, ndërsa mua, pa m’i hequr prangat, më kontrollonin, duke më marrë gjithçka, stilografin, paratë e pakta, letrat nëpër xhepa, mbanin procesverbal për to, këpucët, çfarë, hiqi, edhe rripin, kërkonin medoemos të kisha orë. Ku e ke orën, ë? S’kam, s’u besoj orëve, dhe pastaj zbritëm shkallët. Shkallë prapë. Sa më poshtë shkonim, aq më tepër pakësohej drita, derisa edhe shkallët u bënë prej terri.

NË QELI DHE KUNDËR FLOKËVE

Më flakën në një qeli boshe, pa asgjë, veç mureve të trasha, ciklopike – shiheshin te dera, te dritarja ngushtalaqe në fund – rrafsh me tokën përmatanë. Pra, ishte nëntokë këtu. Hekurat e saj të trashë si gjarpërinj me kokë e bishta të prerë, të kokolepsur radhë-radhë, e ndanin atë pak pamje në katrorë dhe e bënin vepër kubiste, pra të dënueshme. Përsipër, për të shtuar sigurinë, ishte mbërthyer edhe një rrjetë e ashpër teli, edhe ajo me katrorë fare të vegjël, që më sollën ndër mend plëndësa kafshësh të mëdha.

Ndërkohë isha ende me pranga. Kurrë nuk i kisha pasur duart aq keq, të fyera dhunshëm, megjithëse ç’nuk kisha prekur më parë, plehra, thika, edhe armë zjarri, u kisha dhënë dorën maskarenjve, ndodhte, kisha shfletuar gazeta, fjalime të diktatorit, i kisha larë pellgjeve. Përkundruall, dera e rëndë, e errët, me një sportel të vogël, vuv. Rrëshqiti, u hap përgjysmë dhe një copëz fytyre vëzhgoi ca, pastaj e mbylli me trokëllimë. Ç’kanë me mua? Po rrija pa lëvizur, më këmbë. Përsipër, në anën tej, në një si zgavër katrore mbi portë, ishte llamba. E gjithë kamarja e saj qe e mbështjellë po me atë rrjetë teli si edhe frëngjia. Përhumbshëm, m’u nëpërmendën turinjtë e ngritur të një qeni prej flakësh, që ia kishin zënë gojën ashtu, për të mos më kafshuar tani. Dyshemeja e drunjtë lëshoi një rënkim.

*   *   *

Njëri nga policët se kë thirri, i cili, me t’u futur brenda, pa folur me askënd, hapi një çantë të zezë, më hodhi një vështrim, u turbullua një grimë, desh tha diçka, që i ngeci, sikur më njohu, por prapë u bë i huaj, i largët përfundimisht. Ai, pikërisht ai, afroi drejt kokës sime diçka të zezë, tip revoleje. Kështu do të më vrisnin, kot? E ndjeva diçkanë e zezë, bëri trak dhe çuditërisht unë s’rashë. Po gumëzhinte koka ime brenda apo çfarë? Cullufe kaçurrelash binin përdhe si copa mermeri të errët. Po dërrmonin ndonjë statujë kështu, jeniçerët i binin me topuz? Grumbulli i flokëve si një grumbull muzgu po shtohej mbi këmbët e mia të zbathura. Ah, po më qethnin, ç’mëkat! Berberi ai. Qethje e pazakonshme, i lidhur me pranga. Eh, të gjithë kështu i qethin këtu, sigurisht me pranga, por unë e kam për herë të parë e për herë të parë më bënin tullë. Po më vinte më keq se nga vetë arrestimi. U meka fare. Nuk fola. Edhe flokët nuk paskëshin qenë të mitë, çështje shtetërore edhe ata, dihej. Do t’i hidhnin te plehrat apo do t’i digjnin? Kisha pasur flokë të bukur, të dendur, i urrenin…

Në qeli po ndihesha më i shkretë dhe i fyer fare. Mirë që është frika, thashë me vete. Dhe ajo brerja e largët. Kokën e rrjepur si prej akulli e zura me duar, ndoshta për ta ngrohur sadopak a që ta mbroja të mos rrokullisej, por edhe duart s’i urdhëroja dot. Kishin ende ftohtësinë e prangave. Edhe dimri duhet të jetë afër, punë ditësh, punë prangash… Gjithçka dhe të gjithë tani do t’i kisha kundër. Ndërsa ankthi shtohej, frika ime po mpakej, ngaqë s’mund të më mbronte. Dhe kështu sikur donte të ikte, të më linte vetëm. Jo, jo, prit aty, ti, frika ime! Më duhesh. Edhe akuza më duhet, që të përballem. Akuza është si flokët, do të më jepte forcë. Mosfaji i ngjan kokës së qethur poshtërueshëm. E njënjëshme. Copëz shkretëtire. I ngjan mëkatarit pa asnjë mëkat. Gjëra të dëgjuara këto. Kur një kohë është e fajshme, është faj të mos bësh faje. Por e pëson keqas.

HETUES DHE MINJ

– …agjitacion dhe propagandë… – sikur më akuzuan, kur më çuan sërish të prangosur, s’di se ku, nëpër një mesore tjetër dhe po ajo mugëtirë, iknim dhe iknim për të mbërritur, ndoshta te po ajo karrige ku më qethën, në një pasdite të përgjysmuar, në një dhomë të zhveshur, jo, ishte e tjetërllojshme, më e pasigurt, si në një tjetër realitet, ku asgjë s’të ndihmonte.

– Kush më akuzon? – pyeta zymtë.

– Organet e Sigurimit të Shtetit. – Rreptësia e përgjigjes sikur më solli më në vete.

– Prano! – më urdhëroi qetësisht një zë tjetër.

– Çfarë? – u çakërdisa unë.

– Fajin.

– Cilin faj?

– Që ke bërë.

– Ma thoni ju, se nuk e di.

– Këtu s’bëhet shaka dhe s’të hyn në punë zgjuarsia, nëse e di veten të tillë, – po ngulmonte zëri më i rreptë, gati në hakërrimë.

– Po kush jeni ju? – guxova të them. Vërtet, kush ishin, ç’simbolizonin?

– Siç nuk është zakon këtu, po të paraqitemi, po ta bëjmë këtë nder. Unë jam kryetari i Degës së Punëve të Brendshme, Agron Kokona, dhe shoku tjetër është shefi i Hetuesisë, Nexhat Selimi, e kemi ndër më të mirët në Republikë dhe ka zbërthyer armiq shumë të mëdhenj e grupe të tëra armiqësore, që kanë merituar plumbin, kuptove? – po fliste me të butë më i vjetri prej atyre të dyve, nëse ishin dy, sepse më vinin përqark më shumë zëra e fytyrat më rishfaqeshin: njëra me më shumë rrudha, maskë plaku babaxhan, pa shprehje,             e ftohur, gri, donte të ngjante për mirë, si e rënduar nga përvoja, kurse tjetra, e nxehur, e kuqërremtë, kacafytëse, edhe pse pa flokë, më e re, që gjithsesi i kishte duruar me shkëlqim konsumimit. – Po ta përsërit, se ndoshta je i hutuar, se e dimë, shkollarët hutohen kollaj. – Po, po, dy fytyra përsëriteshin dhe muri i shpëlarë përreth.

– Mos e përkëdhel, shoku kryetar, – e ndërpreu tjetri dhe më hodhi një vështrim përvëlues, aq sa e plasariti maskën e vet. U përqendrova i tëri për të kuptuar sa më shumë.

– As ne s’jemi prej këndej, vijmë nga Jugu, – nisi të fliste maska kryetar, vjetërane e tëra, – punojmë ku do Partia, ku ka nevojë atdheu, por s’jemi ankuar si ti. I kemi provat që ti je fajtor, po deshe prano, po deshe jo, me dru kokës nuk do të të biem.

– Hëpërhë.

– …

– Ndize një cigare, – tha kryetari dhe më zgjati një kuti të drunjtë me duhan të hapur.

– Nuk di ta dredh, – thashë.

– Ta dredhim ne, – tha kryetari. Edhe ai, besoj, me kuptimin tjetër. E vërejta. Ishte shumë thinjosh, i tymtë, çka e bënte ca hijerëndë. Pasi përgatiti cigaren për mua, ma dha ta njomja me gjuhën time letrën e saj, për ta ngjitur. Më bëri përshtypje. Ndezi çakmakun e tij dhe ma afroi siç bëjnë njerëzit.

– Do të punojmë bashkë, – u mëshoi fjalëve kryehetuesi pas tymit që e përmbyti shpejt dhomën e vogël ku kishim rënë. Nuk pyeta dot se çfarë quante punë ai. Që ta shkulje tjetrin nga jeta e vet dhe ta mbyllje mes këtyre mureve nën dhe?

 

*   *   *

 

Makina e shkrimit kërcëllinte e zezë.

…Në hetuesi po merresha rëndom natën. Pastaj vetëm natën. Pas mesnate. Afër mëngjesit. I pranguar. Të sqaroja armiqësinë time, që Partia të mendonte për mua. Ka shumë rëndësi pendimi dhe të tregoja përgjumësh… shokët… ata e kishin më shumë fajin… që kisha rënë në këtë rrugë të gabuar… nëpër ankth më kërkohej se ç’kishin ndër mend të bënim. O-r-g-a-n-i-z-a-t-ë ?! Çfarë? Ç’thamë kur u pushkatua ministri i Mbrojtjes? Ku donim të arratiseshim, kur? Po të tregoja, pra, po të isha i sinqertë me Partinë, do të dënohesha më pak, po, por edhe mund të lirohesha. Jo, jo, ti s’lirohesh. Ti do të dënohesh e do të ridënohesh. Pse s’do që ndëshkimi i Diktaturës së Proletariatit të bjerë mbi ata që të morën më qafë, që desh të morën më qafë, ë, pse s’flet? Ç’është kjo kokëfortësi që do të të thyejë kokën?

E vazhdonin të derdheshin mbi mua sharjet e bërtitjet si vërshim llumi mbi gjumin tim të keq, në qeli, dhe e përmbytnin dyshemenë sërish, ashtu siç kishin bërë një gjysmë ore më parë a në mijëvjeçarin që shkoi, gjatë seancës më të fundit të hetuesisë, kur mbi përgjumjen time më këmbë, i lidhur me pranga, ndërsa pyetesha ulëritshëm, ndieja rrëketë e baltës, vërsuljen e saj, moçalin gjithpërpirës. Befas dilte prej andej një qen-robot, më hidhej, më ngulte dhëmbët metalikë në mish, varej rëndshëm e kërkonte të mbërrinte skeletin tim, për ta brejtur. Djersë apo gjak rridhja?

*   *   *

 

Këta të dy merreshin me mua tani. Ai, miu që njihja, pak si gri, me një xixëllimë sysh të gjilpërtë, që dilte nga një vrimë e dyshemesë, ndalej, më afrohej, pranonte ndonjë thërrime buke, që ia jepja, por, kur më gjente shtrirë, vinte e shëtiste nëpër trupin tim. Ia ndieja gudulisjen më shumë në qafë. Nuk doja ta trembja, prisja derisa të ikte vetë. Seç e thërriste në vrimën e tij dhe ikte me vrap. Vështrimi i tij përndizej, prushëronte shumë më tepër në sytë e hetuesit. Kishte shtuar këmbënguljen dhe ashpërsinë. Më goditës dhe primitiv. Sikur është dobësuar dhe i flihet. Ku do të ketë qenë? Mungoi kaq gjatë! Në hetuesi të tjera, në ndjekje bandash, me pushime, në pushkatime, jashtë shtetit fshehurazi? Apo aty, pas derës e më përgjonte, ndërsa unë vërdallisesha i trallisur kafazërisht? Eh, të kisha çuar miun! Nuk besoj, ai është i mirë, i gjorë… Si ti…

– E pse ke frikë të jesh armik? – më ndërpreu sikur unë të kisha kundërshtuar një blatim.

– S’kam dhe aq frikë, – i thashë, – por s’jam.

– Kemi prova. Je kundërshtar, armik, njëlloj janë.

– Prova janë betejat…

– Ato pret ti, i pandehur, – më ndërpreu, – por ne jemi fitimtarë! – Dhe u kujtua të shtojë: – Të ndërtosh socializmin, nuk të duket betejë ty? Serioze, madhështore! Maskara!

 

* * *

Po rrija më këmbë në mes të qelisë. Nga trupi im vareshin poshtë jo vetëm copa lëkure të shkruara, por edhe vena të shkulura, të këputura keq, inde, nerva, fije lidhëse të shqyera me dhëmbë, damarë të përgjakur, nga rridhnin ndjenja dhe mendime dhe tërë siguria e ruajtur deri më tani. Ndihesha fajtor. U binda. Kisha qenë. Pse s’ndenja i tërhequr mes qetësisë prej vdekjeje. Pse guxova të jem normal këtë herë mes çmendurisë së përgjithshme? Dhe po ndëshkohesha me të drejtë. S’kisha pse të kërkoja falje ose mëshirë. Me shpejtësi trallisëse po vazhdonte hemorragjia prej vetvetes. Po boshatisesha mrekullisht. Çengela e ganxha, e kavo, linja të tjera të padukshme që më lidhnin dikur me botën dhe nuk më dukeshin asgjë, tani qenë këputur dhe unë mes tyre, me këmbët ngatërruar nëpër to si në një kurth kaotik, kisha shtangur. Nuk ndieja më gjë. Kishin vdekur edhe valët në ajër. Në një cep të vuajtjes, që kaq shpejt u bë e pakohë, gjeta përçartjen e një poezie për gjyqin tim. Më priste kjo ditë e ferrit që në gjallje.

Kosovë: Shpallen rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve – Nisma e Fatmir Limajt jashtë parlamentit

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve në Kosovë shpalli rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të gjashtë tetorit në Kosovë.

Sipas këtyre rezultateve, lëvizja Vetëvendosje do të ketë 32 vende në parlamentin 120 vendesh, Lidhja Demokratike 29, Partia Demokratike e Kosovës 25 vende, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës 14, ndërsa 20 vende u takojnë partive politike nga radhët e pakicave kombëtare.

Jashtë parlamentit do të mbetet koalicioni i përbërë nga Nisma Social Demokrate, Aleancës Kosova e Re dhe Partisë së Drejtësisë. Udhëheqësit e këtij koalicioni kanë paralajmëruar se do të dërgojnë të gjithë procesin edhe në Gjykatën Kushtetuese.

Partitë politike kanë 24 orë afat për të paraqitur ankesat e tyre të mundshme të cilat duhet të zgjidhen në afat prej pesë ditësh. Në fund të këtij procesi bëhet certifikimi i zgjedhjeve pas të cilit ka një afat prej 30 ditësh për mbledhjen e parlamentit të ri.

Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 6 tetorit sipas vëzhguesve vendas e ndërkombëtar, me gjithë parregullsitë kryesisht të trashëguara, ishin udhëhequr mirë dhe në mënyrë transparente në pjesën më të madhe të vendit.

Këto zgjedhje paraqesin edhe ndryshim të madh në skenën politike ku dy partitë që ishin në opozitë lëvizja Vetëvendosje dhe Lidhja Demokratike dolën të parat.

Përfaqësues e të dyja subjekteve politike po zhvillojnë takime për të shqyrtuar mundësinë e përafrimit të programeve të tyre që do t’i hapte mundësi një marrëveshjeje për bashkëqeverisje.

Megjithëse të dy subjektet janë dakorduar për bashkëqeverisje dhe po zhvillojnë takime në nivel grupesh punuese, Lidhja Demokratike e Kosovës, ka theksuar se takimet në nivel in e lartë politik do të mbahen pas certifikimit të rezultatit të zgjedhjeve. zëri i amerikës

Uashington: Kosova duhet të dijë si të largohet nga një marrëveshje e keqe, për të arritur një të mirë

Qeverisja e mirë dhe normalizimi i marrëdhënieve me Beogradin pritet të jenë sfidat kryesore të qeverisë së re të Kosovës. Ndërsa KQZ-ja njoftoi sot se përfundoi numërimin e votive, këtu në Uashington në universitetin “Johns Hopkins”, Programi i Menaxhimit të Konflikteve, synoi të mësojë më shumë rreth qasjes së fituesve të zgjedhjeve mbi sfidat që ka vendi, si dhe pritshmëritë e medias dhe shoqërisë civile rreth këtyre zhvillimeve. Kolegia Menada Zaimi na sjell më shumë hollësi.

Qeveria e re e Kosovës pritet të përballet me një sërë sfidash të mëdha, të cilat lidhen ndër të tjera me mirëqeverisjen si dhe arritjen e nje marrëveshje normalizimi me Beogradin. Vetëvendosja, partia fituese e këtyre zgjedhjeve me nje diferencë të vogël ndaj LDK-së, premton të qeverise me transparencë.

Për Vetëvendosjen askush nuk është mbi ligjin. Kjo qasje do t’u hapë rrugë gjithashtu investimeve të huaja që janë tejet të ulta, sepse ligjet janë jo-funksionale. Prokurorët në thelb kontrolloheshin nga politika dhe gjykatësit nuk ishin në gjendje të merrnin vendime të pavarura. I gjithë misioni i bashkësisë ndërkombëtare, përmes EULEX-it, dështoi në mënyrë të mjerueshme dhe asnjë zyrtar i lartë nuk u ndoq penalisht. Ndaj na takon ne “të pastrojmë oborrin tonë” dhe për këtë Vetëvendosja është e angazhuar”, thotë Haki Abazi i cili kandidoi në zgjedhjet e fundit në emër të Vetëvendosjes, duke fituar një vend në parlamentin e ri të Kosovës.

Komentet zoti Abazi i bëri gjatë takimit me temë “Kosova, qeveria e re, Bashkimi Evropian, dialogu me Serbine dhe e ardhmja e shtetit”, që u mbajt në universitetin “Johns Hopkins”.

E ftuara e dytë në këtë takim, drejtoresha e Rrjetit Ballkanik të Gazetarisë Investigative në Kosovë, BIRN, Jeta Xharra, thekson se rezultati i 6 tetorit, ishte përgjigjja që votuesit i dhanë qeverisjes së keqe, që nuk arriti të manipulohej as nga qasja patriotike e ndonjë politikani.

Ramush Haradinaj shkoi në zgjedhje duke vendosur taksën 100 për qind, duke pretenduar se po mbron territorin e Kosovës, kundër Hashim Thaçit. Dhe këtë e ktheu në mesazhin kryesor të fushatës. Por ajo që ndodhi ishte se ai nuk doli i pari, as i dyti dhe as i treti. Për njerëzit nuk pati rëndësi se çfarë bëri ai me Serbinë pasi njerëzit zgjodhën të mbajnë mend faktin se ai dyfishoi pagën e tij, duke u kthyer në me të paguarin në rajon në këtë funksion. Ai krijoi nje qeveri të madhe dhe zgjodhi të jetë jo transparent me faturat që kishte paguar në udhëtimet e tij jashtë vendit. I dha medias faturat e Hashim Thaçit, por jo të tijat. Ndaj njerëzit e ndëshkuan”.

Pritshmëritë janë që qeveria e re t’i japë shtysë dialogut me Beogradin, dialog që u ndërpre pas vendosjes së taksës ndaj mallrave serbe. Por për zonjën Xharra besueshmëria e politikanëve që përfaqësojnë Kosovën në këtë proces është tejet e rëndësishme.

Ajo shton se megjithë angazhimin amerikan që të arrihet një marrëveshje brenda presidencës Trump, më shumë se afati kohor, duhet të marrë rëndësi thelbi i saj.

Nuk është në interesin e Vuçiçit dhe Thaçit që të arrihet një marreveshje, sepse pas kësaj ata nuk do të jenë më të rëndësishëm për komunitetin ndërkombëtar. Me shqetëson protagonizmi i këtyre që do t’i quaja patriarkë të Ballkanit, përfshirë Edi Ramën që ka mbështetur idenë e ndryshimit të kufijve. Do t’i rekomandoja bashkësisë kombëtare që ta shndërrojë këtë çeshtje, jo në çështje protagonizmi, por t’i mëshojë më shumë cilësisë se marrëveshjes. Në këtë drejtim edhe ndërkombëtarët kane qenë disi protagonist”, thotë Jeta Xharra, drejtoresha e Rrjetit Ballkanik të Gazetarisë Investigative në Kosovë, BIRN.

Sipas zotit Abazi Shtetet e Bashkuara dhe institucionet e Bashkimit Evropian janë gjithnjë e me të hapura ndaj idesë që të mos kufizohet koha në arritjen e një marreveshje, por që thelbi i saj të jetë i qartë.

Padyshim që dialogu duhet të ndodhë dhe do të ndodhë. Mendoj se Presidenti Vuçiç e ka kuptuar se ekziston një realitet i ri në Kosovë. Ata kanë nje partner shumë konstruktiv tek pala kosovare, që do të thotë, nëse të gjithë mendojmë se e ardhmja është BE-ja, po kështu edhe marreveshja duhet të jetë një marrëveshje evropiane, mbështetur edhe nga Shtetet e Bashkuara. Ne nuk do të kthehemi pas dhe të rihapim çështjen e kufijve. Por nëse ka një tendencë për sabotazh mendoj se reciprociteti do të ishte përgjigjja jonë, zgjidhje që e kemi parë kudo në botë dhe nuk shohim arsye pse Ballkani të bëjë përjashtim nga kjo”, thotë zoti Abazi.

Per analistin Daniel Server shanset për arritjen nje marrëveshjeje përpara përfundimit të mandatit të presidentit Trump në vitin 2021 janë të pakta. Po sipas tij nuk duhet nxituar për një marrëveshje. Kosova thotë ai duhet të dijë si të largohet nga një marreveshje e keqe, për të arritur një të mirë.

“Çdo marrëveshje që cënon sovranitetin dhe integritetin territorial të Kosovës natyrisht është marrëveshje e keqe. Një marrëveshje e mirë është ajo që lejon decentralizim të madh dhe vetëqeverisje në nivelin vendor për komunitetet serbe e shqiptare. Serbia mund të mësojë disa gjëra në këtë drejtim, sepse është shumë e vështire që serbët të kërkojnë gjëra nga Kosova që nuk duan t’i pranojnë në Serbi. Për shembull përfaqësimi i garantuar i pakicave në Kosovë nuk ka ekuivalent në Serbi, por reciprociteti është një nga rregullat themelorë të diplomacisë”, thotë analisti Serwer.

Rezultati i zgjedhjeve të 6 tetorit në Kosovë solli një ndryshim rrënjësor të konfiguracionit politik. Sfida më e afërt është formimi i qeverisë se re, që mendohet të jetë një koalicion i Vetëvendosjes me Lidhjen Demokratike të Kosovës.

Raporti i Bankës Botërore: Shtohet korrupsioni në Shqipëri, ryshfeti kap shifra rekord

Në vrojtimin e sipërmarrjeve në vendet e Evropës Lindore dhe të Azisë Qendrore për 6 vjetët e fundit, Banka Botërore ka arritur në përfundimin se “biznesi i rryshfeteve” është zgjeruar në Shqipëri, pasi kompanitë vendase janë detyruar të paguajnë më shumë para nën dorë për zyrtarët e shtetit.

Në kryerjen e këtij vrojtimi, ku kompanitë pyeten për çështje kyç që lidhen me klimën e biznesit, si: korrupsioni, taksat, krimi dhe ambienti rregullator, ka rezultuar se mbi 36 % të bizneseve shqiptare u është kërkuar të paktën një herë ryshfet nga zyrtarët e shtetit. Kjo është një shifër shqetësuese, duke marrë në konsideratë se është tre herë më e lartë se mesatarja e rajonit dhe mbi dy herë më e madhe se sa mesatarja botërore.

Për më tepër, korrupsioni është përkeqësuar edhe në kohë. Sipas Bankës Botërore, krahasuar me vitin 2013, frekuenca e ryshfeteve është rritur me gati dy herë, nga 20.6 % në 36.1 % aktualisht.

Indikatorët matës për korrupsionin në këtë vrojtim janë kërkesat për ryshfet, përqindja e kompanive që japin para nën dorë për inspektorët e taksave, si dhe përqindja e bizneseve që japin dhurata për të marrë kontrata nga qeveria. Këta tregues janë përkeqësuar dyfish, përveç trendit të firmave që japin dhurata për të marrë kontrata publike, e cila është ulur nga 39.5 % që ishte në vitin 2013 në 15.3 % aktualisht.

Zëri i Amerikës: Jep dorëheqjen shefi i Agjencisë së Zbulimit të Kosovës

Drejtori i Agjencisë së Zbulimit të Kosovës, Shpend Maxhuni, ka dhënë dorëheqje.

Lajmi u bë i ditur nga kryeministri në largim Ramush Haradinaj, por nuk janë dhënë hollësi për arsyet e kësaj dorëheqjeje.

Kam pranuar dorëheqjen e Drejtorit të AKI-së, z. Shpend Maxhuni, nga funksioni i tij në krye të Inteligjencës kosovare. Z. Maxhunin e falënderova për bashkëpunimin profesional të deritashëm në mbrojtjen e sigurisë së vendit dhe popullit tonë. Për kontributin e tij në obligimet shtetërore dhe Institucionale e dekorova z. Maxhunin me Medaljen e Skënderbeut, me motivacionin për profesionalizëm dhe besnikëri në shërbim ndaj atdheut. Gjatë këtij mandati, Qeveria e Kosovës është angazhuar pa ndalë në forcimin e rendit dhe ligjit në vend dhe institucionet e sigurisë. Në këtë angazhim, roli i z. Maxhunit ka qenë i rëndësisë së veçantë dhe sot, AKI është një ndër institucionet më profesionale dhe më kredibile në vend dhe më gjerë”, shkroi në rrjetin Facebook zoti Haradinaj.

Shpend Maxhuni, që më parë ishte drejtor i përgjithshëm i policisë së Kosovës, u emërua në krye të agjencisë së zbulimit në muajin prill të vitit 2018.

Ai trashëgoi në këtë post, ish drejtorin Driton Gashi, i cili bashkë me ish ministrin e Brendshëm, Famur Sefajn, qenë shkarkuar pasi që më 29 mars të vitit 2018, qenë deportuar gjashtë shtetas turq, të lidhur me institucionet e klerikut turk Fethullah Gulen të cilin presidenti turk Recep Tayyip Erdogan e fajëson për një përpjekje grusht shteti në Turqi, tre vjet më parë.

Operacioni qe kritikuar ashpër nga organizatat e te drejtave të njeriut dhe njohësit e drejtësisë, që thanë se dëbimi në mënyrën si ka ndodhur paraqet shkelje të Kushtetutës së Kosovës si dhe të konventave ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

Kosova është një nga vendet e rajonit që i është nënshtruar trysnisë për arrestimin dhe dorëzimin e “gulenistëve” të kërkuar nga Ankaraja.

Presidenti turk falënderoi presidentin e Kosovës, Hashim Thaçi, ndërsa sulmoi kryeministrin Ramush Haradinaj për qasjen ndaj operacionit dhe shkarkimin e zyrtarëve të lartë të sigurisë.

Turqia ka arrestuar më shumë se 50 mijë veta në operacionet kundër mbështetësve të dyshuar të Fethullah Gulenit, klerikut që akuzohet se qëndronte prapa grusht shtetit të korrikut të vitit 2016.