VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Fjala e mirë, jo vetëm si rezistencë ! Nga Raimonda Belli Gjençaj

By | May 9, 2020
blank
1 Comments
  • author avatar
    Natasha Lako 12 months ago Reply

    Imgur- nje titull shume shprehes , i pasur dhe befasues. Dhe dashuria e Rajmonda Bellit per autoret e sotem shqiptare. Te gjitha se bashku duken si nje fitore e sotme.

Komentet

blank

GULJELMI DO GAJASEJ ME HIPOKRIZINË E KRYEMINISTRIT! Nga ILIR ÇUMANI

 

Zoti Kryeministër!

Si mundesh të jesh kaq cinik, kaq i paskrupull, kaq i pacipë dhe kaq i lëtyrosur në çdo qelizë të produktit tënd të pandjeshëm e të padhembshur..!?

Si mundesh ti, që për fat të keq je edhe Kryeministri i shqiptarëve, sot, në ditvdekjen e Gulielmit,

kësaj ikone të Artit tonë skenik e kinematografik nuk ndalesh, nuk hesht, nuk reflekton pendesën për të manifestuar qoftë edhe formalisht kodin e heshtjes dhe të respektosh sado pak dëshirën e fundit të të ndjerit që e lë përgjithmonë botën e të gjallëve,

së paku si një gjest të një ndërgjegjeje të munguar për talljen, shpërfilljen, përçmimin dhe përbuzjen sistematike që ke shfaqur hapur për atë pjesë të konsiderueshme të komunitetit të nderuar të artistëve,

ndaj atyre që hapur nuk ishin në një mëndje me ju dhe me zullumet e tua…!?

Si mundet me statuset e tua në facebook të jesh kaq hipokrit dhe i gënjeshtërt në sy të njerëzisë edhe në ditëmort me ata artistë që në gjallje i qesëndisje me cinizëm, me sarkazmën tënde banale e vanitoze, duke synuar me sjelljet e tua delirante stigmatizimin dhe poshtërimin e dinjitetit të tyre, vetëm e vetëm sepse në bindjet e tyre këta artistë ishin me “ata” dhe nuk ishin me “ne”, (pra nuk ishin me ju…?!”).

O Zot! Ç’farë gjaku lëviz në dejet e tua o njeri, jam kurioz ta di…!!!

Z. Kryeministër! Ju e dini fare mirë se artisti i madh, gjigandi i skenës dhe i ekranit Guljelm Radoja nuk kishte asnjë lloj empatie ndaj jush.

Pra, nuk kishte asnjë ndjesi pozitive ndaj jush, sepse ai nuk vlerësonte asgjë si qënie sociale dhe shoqërore, por, edhe në atë humane!

Si politikan dhe burrë shteti jo e jo! Përkundrazi!

Në takimet dhe bisedat e shumta miqësore me Lemin, (kështu e therritnin miqtë e ngushtë të zemrës), kuptoja fare qartë se ju nuk gëzonit asnjë fije respekti prej tij.

Sikundërse, jam i bindur se edhe ju e keni ndjerë dhe e keni kuptuar qartë se ky artist dinjitoz edhe si NJERI, me përmasa të jashtëzakonshme,

nuk ka ekzistuar dhe nuk ekzistonte për ju deri në çastet kur ai mbylli sytë dhe zemra e tij pushoi së rrahuri në spitalet e mjeruara të Covid 19 të Durrësit dhe Tiranës.

Ai iku nga kjo botë me një mal zhgënjimesh dhe brengash që shteti shqiptar me mosmirënjohje ndaj tij ia rëndoi edhe më shumë barrën e dhimbjes,

duke u dergjur në shtrat për një muaj rresht, i cflilitur nga flama e pandemisë, por sërish dinjitoz si Ai,

pa të shtrirë dorën dhe pa të kërkuar asnjë ndihmë për një shërbim mjekësor më të specializuar jashtë vendit.

Iku, ashtu siç dinë të ikin dinjitarët e mëdhenj të kombit, të cilët e përçmojnë mëshirën dhe nëpërkëmbjen e dinjitetit Njerëzor!

Sot, në ditvdekjen e Guliemlit të dashur për të gjithë shqiptarët, pa pritur më erdhi në mendje komedia e njohur Andon Zako Çajupit, “Pas Vdekjes”.

Nëse i madhi Guljelm Radoja për një çast do të ishte në rolin e doktor Adhamudhit, e, nëse do të shikonte në facebookun z. Rama nekrologjinë e tij, ai nuk do ta merrte fare seriozisht, por si okatar i këndshëm që ishte në jetën e përditshme do gajasej duke e qesëndisur hipokrizinë e Kryeministrit tonë!

 

blank

 

 

Guljelm Radoja në protestë për Teatrin: Kur të vdes, s’do t’i lejoj të vijnë mbi kufomën time

blank

Opozita si instrument i prishur – Nga ENTON ABILEKAJ

Ndërsa vula e votës mbi gisht po shuhet dhe prilli duket i largët, zymtësia e mandatit të tretë, duke u përzjerë më me optimizmin e pranverës së vonuar, po bëhet më e kapërdishme. Për ata që nuk do të ikin.

Rezultati i vulosur u ndie në Durrës ku filloi stërvitja më e madhe e NATO-s. Përveç ministrave buzepërveshur, edhe kryetari i Bashkisë së Tiranës, me prezencën e pajustifikuar, ndihej i llastuar nga vëmendja e veçantë e ambasadores amerikane.

U ndie në Rinas sot në mëngjes, ku Varhelyi, bashkë me vaksinat, dha një “Okej” të rezervuar për Parlamentin e ri, aq sa i duhej Edi Rramës për ta fiksuar plotësisht legjitimitetin e mandatit të tretë.

Për rezervat e blerjes së votës që vijnë nga Brukseli dhe Berlini mendon dora e shtrirë e mandatarit për opozitën. Vula e votës, po i lë vendin vulës së mandatit të tretë, angazhimi partiak po ia lë vendin nevojave të ditës, përplasjet politike bisedave të punës.

Vetëm në Presidencë, PD dhe LSI koha ka mbetur në 26 prill. Ata vazhdojnë të premtojnë që fitorja është në kuti, vazhdojnë të iludojnë mbështetësit më fanatikë që zgjedhjet nuk kanë mbaruar akoma dhe se hetimi që do përfundojë të hënën, do ndryshojë gjithçka.

Nuk do t’i njohin zgjedhjet, por do të njohin produktin e tyre, parlamentin, nuk do të ketë protesta por takime me mbështetësit. Nuk ka dorëheqje pranim të përgjegjësisë, as konsultime me forumet legjitime. Ata që kërkojnë dorëheqjen janë bashkëpunëtorë të Edi Ramës, beteja do të vazhdojë deri në fitore.

Brenda selive është mbyllur edhe komunikimi, edhe arsyeja. Partia Demokratike, LSI apo edhe Presidenti, duket sikur po bindin veten, se, po të mos e pranojnë realitetin, ai nuk do të ekzistojë. Mungon vetëm një deklaratë “humbja janë të tjerët”, për të jetuar “me dyer të mbyllura” në fitoren që nuk u bë dot mandat për të qeverisur.

Jashtë selive, Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve ka shpallur rezultatin, SHBA dhe BE e kanë njohur, votuesit i janë rikthyer jetës së mëparshme, besimi se ka një çelës magjik në duart e drejtuesve të opozitës është kthyer në zemërim për zhgënjimin e paralajmëruar.

Pavarësisht masakrës elektorale, pavarësisht deformimit të rezultatit, mundësitë për të patur një proces të drejtë nuk janë më. Edi Rama kishte një licence ndërkombëtare për të marrë mandatin e tretë me të gjitha mjetet dhe për këtë opozita duhet të pyesë vetën.

Pse ndërkombëtarët i njohën zgjedhjet më shpejt se KQZ? A ishte mandati i pambaruar i Reformës në Drejtësi që i dha licencën për grabitje Edi Ramës? Ishin qëndrimet e mëparshme të opozitës, apo qëndrimet aktuale të Ilir Metës? Cili është projekti i opozitës për 4 vitet e ardhshme, përveç hyrjes në parlament për t’i bërë fasadën regjimit?

E vërteta është që Perëndimi po e shpreh hapur se është fare pak i interesuar për atë që ndodhi në zgjedhje. Opozita nuk e ka mbështetjen e SHBA dhe BE, të paktën në këtë pikë. nuk mund të mbështetet tek ata për të vënë në dyshim procesin apo rezultatin.

E vetmja mundësi është të kërkojë mbështetjen e popullit, por votuesit nuk mund të flasin pas zgjedhjeve, nëse nuk ka protesta. Për më tepër protestat u provuan që janë të pamjaftueshme dhe, akoma më keq, lidershipi opozitar e provoi që i braktis protestat dhe protestuesit, sapo i jepet mundësia të ulet me Damian Gjiknurin për marrëveshje.

Nëse do të provohet rruga e protestive është e qartë që nuk mund ta udhëheqë ai që mbylli çadrën për një një natë ekzotike në zyrat e Kuvendit në 17 maj, apo që mbylli protestat menjëherë pasi dorëzoi pushtetin lokal, për tu ulur me atë që akuzonte më shumë se të gjithë, për blerje votash.

Duke mbajtur fort karrigen e Kryetarit, Lulzim Basha kompromenton edhe betejën për denoncimin e masakrës elektorale. Duket sikur kjo betejë nuk ka si qëllim zgjedhjet e lira, por justifikimin për humbjen që Basha të mbajë karrigen. Nëse do të ishte dorëhequr, beteja do të dukej më parimore, megjithëse pas vjedhjes.

Për të mbrojtur veten, kryetari i PD po e përçan më shumë opozitën, duke akuzuar ata që i kërkojnë dorëheqjen si shërbëtorë të Edi Ramës, apo certifikues të rezultatit. Është e vërtetë, që dikush e harron se fajin e ka hajduti, por kjo nuk e mban dot rojen në punë.

Shërbimi më i mirë që mund t’i bëhet instalimit të një regjimi, është privatizimi i opozitës, identifikimi i saj me një njeri, shndërrimi i betejës në një duel pa interes. PD ishte vetëm instrumenti me të cilin, një shoqëri e zemëruar nga keqqeverisja, kërkonte ndryshimin. Nëse instumenti mbetet i njëjti, shoqëria do të kërkojë një tjetër. Nuk do të kërkojë për herë të tretë, të bëjë të njëjtën gjë më të njëjtin instrument./Dosja.al

blank

Bordi vendos vazhdimin e bllokimit të Donald Trumpit në Facebook

VOA

Ish-Presidenti i Shteteve të Bashkuara Donald Trump nuk do të ketë të drejtë të përdorë platformën Facebook.

Bordi pothuajse i pavarur mbikëqyrës i rrjetit social votoi për vazhdimin e ndalimit të llogarisë së tij, që isahte pezulluar para katër muajsh për nxitje të dhunës që çoi në trazirat vdekjeprurëse të 6 janarit në Kapitol.

Bordi mbështeti vazhdimin e pezullimit, por fajësoi Facebook për mënyrën se si e mori vendimin.

Paneli tha se rreziku i vazhdueshëm i dhunës serioze justifikonte pezullimin në atë kohë, por shtoi se “nuk ishte vendimi i duhur që Facebook të vendoste pezullim për kohë të pacaktuar”.

Bordi shprehet se Facebook u përpoq të shmangte përgjegjësinë duke marrë një masë “jo fort të qartë dhe pa standarte të qarta” dhe më pas ia përcolli vendimin bordit për shyrtim.

Bordi ra dakort me Facebook-un se dy prej postimeve të Trumpit më 6 janar “shkelnin rëndë” standartet e FB dhe Instagramit për përmbajtjen e postimeve.

“Ne ju duam. Ju jeni të veçantë”, kishte shkruar Presidenti Trump në postimin e parë dhe “patriotë të mëdhenj” dhe “kujtojeni këtë ditë përgjithmonë” në postimin e dytë. Këto postime ishin vlerësuar si mbështetje për njerëzit e përfshirë në dhunë, tha bordi.

Paneli thotë se Facebook ka gjashtë muaj afat për të rishqyrtuar veprim arbitrar të 7 janarit dhe të vendosë për një masë tjetër, që të jetë në përputhje me “serizitetin e shkeljes duke marrë parasysh mundësinë e dëmit në të ardhmen”. Po ashtu, paneli shton se masa e re duhet të jetë “e qartë, e domosdoshme dhe proporcionale” në përputhje me rregullat e Facabook-ut për shkelje të rënda.

Nuk pati ndonjë reagim të menjëhershëm nga ekipi i ish-presidentit.

Donald Trump është pezulluar përgjithmonë edhe nga rrjeti social Twitter.

Bordi që shqyrtoi rastin e ish Presidentit Trump përbëhet nga 20 anëtarë, ku bëjnë pjesë studies ligji, eskpertë të të drejtave të njeriut dhe gazatarë. Mënyra se si ata votuan nuk u bë publike.

Facebook pezullon në mënyrë të vazhdueshme postime dhe llogari. Rreth 150 mijë raste i janë drejtuar bordit mbikqyrës që nga tetori i vitit 2020. Bordi thotë përparësi ka shqyrtimi i rasteve që prekin përdoruesit në gjithë botë.

Një ditë më parë Donald Trump krijoi një hapësirë për postime online në faqen e tij në web.

Nga aty, mesazhet mund të shpërndahen në Twitter dhe Facebook nga përdorues të tjerë.

Në postimet në faqen e tij zoti Trump ripërsërit qëndrimin se zgjedhjet presidenciale të vitit 2020 ishin të manipuluara.

Twitter thotë se përmbajtja nga faqja e zotit Trump do të lejohet për aq kohë sa nuk bie ndesh me rregullat, ndërsa Facebook nuk pati ndonjë reagim të menjëhershëm.

blank

Artistët: Ngushëllime pa fund për largimin nga kjo jetë të Guljem Radoja

Pse pse pse…si nuk munden…Guljem Radoja iken…iken ne boten e frymes iken per te mos folur me e kumtuar ashtu si dinte ai me shpirt me kurajo me dinjitet…Artisti qe vibronte me syte qe dritheronte me zerin qe te falte perjetime dhe emocione aq te natyrshme…E kam te gjalle bisedon tone te fundit ne telefon kur te urova per datelindjen dhe pasi me falenderove e biseduam dicka …aq modestisht me the jam duke ecur me biciklete…Ti ishe artist nga vetja nga shpirti yt dhe krijove nje profil aq te spikatur…Sot arti ka humbur nje dishepull shoqeria nje kalores te vlerave dhe qytetaria nje model miresie…
Jam pa fryme Guljem Radoja …ndoshta ta pata thene por dua ta perseris Radoja si familje daton fort heret ne Shkoder…pra je prej rrenje te atdheut…Nje muzik celo vajron sot…dhe degjoj tingujt e pianos te dialit tuaj qe kujton kthimin nga bota e pertejme ate qe mban fjalen…Eh Guljem Radoja cfare dhimbje na le…
Ike ne Panteon…te faleminderit per gjithcka na dhurove ne jete…Ti ishe i vertete dhe kjo nuk ndodh shpesh…
Miku yt…
Pkabo 5 maj 2021 – Prof.Përparim Kabo
Sa lajm i trishte!
Aktor dhe njeri i Madh.Bujar Kokonozi
Sot u largua nga kjo botë një nga ikonat e Teatrit dhe Kinematografisë shqiptare. Qofsh i Parajsës Guljem Radoja. Ngushëllime familjes Hektor Leka
Oh sa dhimbje me ka lene Oh sa dhmbje i ka lene komunitetetit teatror – artistik por edhe gjithe publikut. Guli ishte nga aktoret me te dashur per publikun me role jashtezakonsisht te realizuara me profesionalizen qe do te mbeten thelle ne historine e kinemase shqiptare.Artisti in lindur me nje natrshmeri e vertetesi qe te bende per vate.kam punuar 2 filma me Gulielm Gjeneral gramafoni dhe Kush vdes me kembe ( per Petronini Luarasi )do ta qaj me kabate e gjeneralit. ngushellime familjes qofte i parajses. Aleksandër Peçi
Lamtumirë miku ynë i shtrejtë, artitisti i madh, shkodrani i veçantë, Guljelm Radoja!
Trupa e teatrit “Migjeni”, shpreh ngushëllimet familjes, të afërme dhe gjithë komunitetit të artistëve!
Qofsh i parajsës, Guljelm Radoja! Teatri Migjeni, Shkoder
Dhimbja për ikjen e një artisti si Guljelm Radoja shkon në çdo shtëpi, pasi prej më se 50 vjet ishte dhe do të jetë i pranishëm me veprën e tij. Sot ka dhimbje familja, kolegët , artdashësit, Teatri , Ekrani, Universiteti , ajri i Gulielm Radojës do sillet në çdo njërin që e ka parë apo takuar njëherë të vetme. Lamtumirë mik! Mevlan Shanaj
Dhimbje dhe trishtim ka sot!
Humbja e artistit Guljem Radoja tronditi gjithe koleget e publikun qe e duartrokiti mes emocionesh artin e tij. Lamtumire mik e artist i shtrenjte i Korçës e gjithë Shqiperisë!Teatri Korçe
Dua që ta kujtojmë të gjithë kështu ❤️ Si njeriu me zemër të madhe që nëpërmjet fjalëve të tij përcjell emocion, mirësi, dashuri dhe kulturë. Virtyte që sot vështirë se i gjen të gjitha bashk në një njeri. Faleminderit përgjithmonë Artisti i Popullit GULJELM RADOJA ❤️🙏Rosela Gjylbegu
E dhimbshme…Cdo dite po degjojme qe largohen njerez te afert,artiste te njohur nga covidi…
U prehte ne paqe…🙏🙏🙏Dimitra Misrasi

U prehsh ne paqe Guljem Radoja.Po shuhen aktoret e medhenj. Matilda  Makoci

U nda nga jeta aktori Guljem Radoja nga Covid 19. Trishtim i madh! Anil Frashëri
Oh sa keq…trishtim. Qofte i parajses. Po sikur thane qe po permersohej…Violeta Gjoka
Pusho në paqe Guljem Radoja!
Artisti më klas që kam njohur!
Nëse do i shkonte më shumë dikujt për shtat thënia: « Zotni lind, nuk bahesh », ky je ti!
FALEMINDERIT për gjithçka na dhe me Artin tënd! Mimoza Selimi
Një tjetër humbje e madhe për artin dhe Kinematografinë Shqiptare,pas një betejë të gjatë me covid 19,sot ka ndërruar jetë aktori Guljem Radoja (1945 -2021) Kinematografia Shqiptare shpreh ngushëllimet të sinqerta familjarëve dhe kolegëve.U prehtë në paqe kolosi i Kinematografisë Shqiptare 🙏🌹❤️Kinematografia Shqiptare
blank

Kryemadhi i dorëzon ‘dosjen e zezë’ delegacionit të misionit të OSBE-ODIHR

Kryetarja e LSI, Monika Kryemadhi i ka dorëzuar ‘dosjen e zezë’ të 25 prillit delegacionit të vëzhguesve të OSBE-ODIHR.

Sot delegacioni me në krye shefen, Ursula Gacek vizitoi Kryeamdhin në selinë e LSI për të diskutuar pë zgjedhjet e 25 prillit.

LSI ka pretendimet e saj për zgjedhjet e 25 prillit, dhe duket se ka dorëzuar edhe ajo dosjen e saj për problematikat e evidentuara dhe faktuara gjatë procesit të votimit dhe numërimit.bw

blank

Zëri i Amerikës – Shqipëri, Varhelyi: Pa parlament të plotë nuk ecet drejt BE

VOA

Komisioneri europian për Zgjerimin Oliver Varhelyi, tha sot në Tiranë se “pa një parlament të plotë nuk është e mundur të ecet drejt Bashkimit Europian”. Ai bëri këto komente në përgjigje të një pyetje lidhur me situatën politike në Shqipëri pas zgjedhjeve të 25 Prillit.

Opozita në vend i mbahet qëndrimit të saj për një masakër elektorale. Në forcën kryesore opozitare, Partinë Demokratike, janë hedhur ide nga më të ndryshme lidhur me rezultatin e zgjedhjeve. Kryetari Lulzim Basha mësohet të ketë kundërshtuar dje, gjatë një takimi me kandidatët për deputetë, propozimet për protesta duke u shprehur se “nuk është koha tani” pasi më parë sipas tij “duhet të vetëdijësojmë njerëzit për masakrën elektorale që edhe protesta të ketë kuptim”.

Komisioneri Varhelyi deklaroi gjatë një konference për shtyp me kryeministrin Edi Rama se “të gjitha parregullsitë, qoftë blerja e mundshme e votave, duhet të ndiqen nga të gjitha autoritetet gjyqësore”. Komisioneri europian shpjegoi se mundësia e një vendimi në Qershor për organizmin e Konferencës së parë ndërqeveritare për nisjen zyrtare të bisedimeve për anëtarësim me Shqipërinë do të kërkojë që “puna jo vetëm duhet të vazhdojë por dhe të përshpejtohet, jo vetëm nga qeveria, por dhe parlamenti i ri”.

Nga ana e tij kryeministri Rama përsëriti se shumica do të mbajë të shtrirë dorën e bashkëpunimit me PD-në. “Bindja dhe vullneti im është që mandati i tretë të mos i ngjajë dy të parëve në aspektin e luftës së brendshme politike. PS do ta braktisë llogoren e asaj lufte të vjetër, bajate, banale, krejt të panevojshme për vendin dhe për sa na takon do të fokusohemi plotësisht te punët e mëdha për të cilat jemi votuar e do ta mbajmë dorën të shtrirë pa asnjë ndërprerje për opozitën, për PD-n, e cila është ë mirëpritur, kurdoqoftë e sidoqoftë të kthehet me këmbë në tokë, për të hapur një proces diskutimi, krejtësisht pa asnjë kusht për mënyrën se si mund të kontribuojmë bashkarisht për të shtyrë sa më shumë përpara punët e patjetër dhe integrimin europian të Shqipërisë”, deklaroi zoti Rama.

Komisioneri Varhelyi ishte sot në Tiranë në kuadër të një turi Ballkanik për nisjen e shpërndarjes së 650 mijë dozave të vaksinave Pfizer, që BE ka ofruar si donacion për vendet e Ballkanit Perëndimor. Prej këtyre, Shqipëria pritet të marrë deri në muajin gusht 145 mijë doza, ndërsa në vend kanë mbërritur deri tani afro 750 mijë doza, nga të paktën 4 lloj vaksina. Deri mbrëmë ishin përdorur mbi 537 mijë dhe të paktën 100 mijë persona kanë marrë tanimë të dyja dozat e nevojshme.

blank

Diplomatët evropianë: Nëse nuk integrohet Ballkani Perëndimor në BE, “non-papers” dalin në tryezë!

Diplomatët evropianë, Miroslav Lajçak dhe Carl Bildt, thanë se vonesat e BE-së për anëtarësimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor ishin një arsye për shfaqjen e sugjerimeve “shumë të rrezikshme” për ndryshimin e kufijve në rajon.

Në një panel diskutimi të titulluar “Geopolitical Gambles in the Balkans”, Lajcak dhe Bildt shprehën shqetësimin në lidhje me dy të ashtuquajtura ‘non-papers’, njëra prej të cilave pretendohet se mbante autorësinë e kryeministri slloven, Janez Jansha dhe tjetra nga Franca dhe Gjermania, gjë që është mohuar nga këto dy shtete.

“Kur ne (BE-ja) krijuam një boshllëk në rajon, të tjerët po vijnë me ide të tjera. Nëse nuk jemi seriozë me Planin A (anëtarësimin në BE për shtetet e Ballkanit), do të vijnë njerëz të tjerë me një Plan B dhe kjo është pikërisht ajo për të cilën flitet në ‘non-paperi’-in e parë”, deklaroi Lajçak, emisar special i BE-së në dialogun Kosovë-Serbi.

Bildt ishte dakord me këto konstatime të Lajçakut.

“Nëse Plani A nuk funksionon, i cili humbi besueshmërinë për BE-në, atëherë keni Planin B, ‘non-papers’ dalin në tryezë”, tha Bildt, përcjell reporter.al.

Ai gjithashtu i përshkroi sugjerimet për rishikimin e kufijve si “shumë të rrezikshme”.

“Të gjithë po thonë se nuk janë dakord me ‘non-papres’, por të gjithë ata që janë marrë me Ballkanin e dinë se ka mjaft njerëz rreth këtyre ‘non-papers’”, tha ai.

Bildt argumentoi se lojtarët e tjerë ndërkombëtarë nuk po bëhen më të fortë në Ballkan, por BE-ja po bëhet më e dobët.

“Nuk është se Rusia, Turqia dhe të tjerë janë aktorë të fortë në Ballkan, por nëse BE-ja bëhet më e dobët, të tjerët mund të bëhen më të fortë nga përkufizimi pa qenë veçanërisht të fortë”, tha ai.

Paneli i diskutimit u organizua nga Instituti Italian për Studime Politike Ndërkombëtare, ISPI, dhe u moderua nga Tim Judah, korrespondent i Ballkanit për The Economist dhe president i bordit të BIRN.

blank

Rregullat për udhëtimet verore në BE

Rikard Jozwiak

Me afrimin e verës, Bashkimi Evropian po përpiqet të bëjë rregulla të unifikuara për qytetarët e BE-së që udhëtojnë brenda bllokut dhe për qytetarët e vendeve të treta që duan të vizitojnë miq e të afërm në BE, ose të bëjnë pushime në Alpe apo Mesdhe.

Ku jemi tani?

Kur bëhet fjalë për pasaportën e vaksinës të vetë BE-së, e quajtur “certifikata e gjelbër digjitale”, procedurat po vazhdojnë, edhe pse ngadalë.

Pasaporta u propozua këtë pranverë nga Komisioni Evropian dhe Parlamenti dhe Këshilli Evropian, që përfaqësojnë të 27 vendet anëtare të BE-së, u dakorduan për mandatet e tyre përkatëse negociuese. Tri institucionet tani duhet të hartojnë tekstin përfundimtar legjislativ.

Takimi i parë u zhvillua më 3 maj, ndërsa takime të tjera pritet të mbahen në ditët dhe javët e ardhshme.

Ideja për të hapur BE-në (minus Irlandën, por plus Islandën, Lihtenshtajnin, Norvegjinë dhe Zvicrën) për qytetarët e vendeve të treta, është më e freskët.

Propozimi për lehtësimin e kufizimeve u paraqit fillimisht më 3 maj.

Ambasadorët e vendeve anëtare pritet ta diskutojnë këtë javë.

Komisioni Evropian sugjeroi mirëpritjen e njerëzve që kanë marrë dozën e fundit të rekomanduar të ndonjërës prej vaksinave që ka miratuar BE-ja kundër koronavirusit: AstraZeneca, BioNTech/Pfizer, Johnson&Johnson dhe Moderna. Sipas propozimit, doza e dytë duhet të merret së paku 14 ditë përpara arritjes.

Komisioni propozoi edhe relaksimin e metodologjisë së BE-së për llogaritjen e vendeve “të sigurta”. Aktualisht, të sigurta konsiderohen ato vende që për 14 ditë raportojnë 25 raste me koronavirus në 100,000 banorë, ndërsa propozohet që shifrat prej 25 të rritet në 100.

Aktualisht, mesatarja e bllokut është 420 raste dhe vetëm gjashtë vende kualifikohen nën regjimin e rreptë: Australia, Zelanda e Re, Ruanda, Singapori, Koreja e Jugut dhe Tajlanda.

Cilat janë pikat e diskutueshme?

Për certifikatat e vaksinës, ideja është të krijohet një rregullore e përbashkët në të gjithë Bashkimin Evropian, që siguron përsëri lirinë e udhëtimit brenda zonës Shengen.

Por ka ende disa çështje të mëdha të pazgjidhura.

Parlamenti, për shembull, dëshiron teste falas për COVID për ata që nuk janë vaksinuar ose nuk duan të vaksinohen – gjë të cilën shtetet anëtare nuk janë të etura ta bëjnë, për shkak të mungesave të fondeve si pasojë e pandemisë.

Por, çështja më e madhe kontestuese mund të rezultojë nëse eurodeputetët këmbëngulin që certifikata të nënkuptojë se nuk ka më kufizime shtesë, të tilla si testime shtesë ose karantina të mundshme nga vendet anëtare.

Qeveritë e shumë vendeve anëtare të BE-së, nga frika e varianteve të reja të koronavirusit, besojnë se duhet të varet nga to që të vendosin nëse do ta përdorin certifikatën për të hequr kufizimet ose jo.

Përplasja mund të ndodhë sepse shëndeti është një kompetencë ekskluzive e shteteve anëtare individuale, ndërsa liria e lëvizjes është kompetencë e unionit.

Për hapjen e kufijve të jashtëm të BE-së, shumë varet nga ajo se sa turistë i duan vendet anëtare – dhe nga ku.

Disa mund të insistojnë në masa reciprociteti, veçanërisht kur bëhet fjalë për Kinën, Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë, dhe mund të ketë kritere të tjera, si testimet dhe nivelet e pozitivitetit.

Shtetet anëtare, ashtu si në rastin e certifikatave të vaksinave, mund të rezervojnë të drejtën për të vendosur karantina ose testime shtesë.

Për të kufizuar rrezikun e importimit të varianteve të reja të koronavirusit, Komisioni Evropian propozoi gjithashtu të ashtuquajturën “frenë urgjente”, që do të mundësonte vendosjen e kufizimeve të shpejta të udhëtimit për vendet ku situata shëndetësore përkeqësohet ndjeshëm.

Cili është afati kohor?

Ideja është që të dyja propozimet të jenë plotësisht funksionale deri në fund të qershorit. Puna teknike për certifikatat tashmë është duke u zhvilluar.

Pavarësisht nëse ka ose jo bllokime legjislative midis Parlamentit dhe Këshillit, sistemi është vendosur të jetë teknikisht gati deri më 1 qershor.

Certifikatat, që mund të përdoren edhe në smartfonë, edhe në versionin letër, do të përfshijnë tri mënyra për të dëshmuar se jeni i lirë për të udhëtuar në zonën Shengen: vaksinimin, testin negativ, ose prova të shërimit nga koronavirusi – plus të dhënat e domosdoshme, si: emri, data e lindjes, vendi i lëshimit dhe lloji i vaksinës nëse jeni vaksinuar.

Ideja është që informacioni nga proceset e vaksinimit në vendet e treta, mund të ngarkohet në sistemin e BE-së – diçka që, sipas zyrtarëve të BE-së, nuk është teknikisht e vështirë, edhe pse çështjet e privatësisë mund ta komplikojnë.

Çfarë në lidhje me vaksinat Sputnik V dhe Sinopharm?

Për Parlamentin Evropian, vetëm vaksinat e miratuara nga Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) duhet të lejohen në skemën e certifikatës së vaksinave, por vendet anëtare kanë insistuar që të lihet hapur dera për vendet e BE-së, që t’i lejojnë edhe vaksinat e vendeve të tjera. Insistimi është bërë në përpjekje për të qetësuar Hungarinë, e cila përdor edhe vaksinën ruse Sputnik V, edhe atë kineze Sinopharm.

Megjithatë, rekomandimi i Komisionit për hapjen e kufijve për shtetasit e vendeve të treta, nuk e ka një bujari të tillë.

Sputnik V është ende në procesin e analizimit nga EMA. Më 4 maj, EMA ka nisur edhe rishikimin e vaksinës kineze.

Po fëmijët?

Fëmijët në BE nuk janë vaksinuar ende, kështu që për certifikatat e vaksinës, prindërit thjesht duhet të përdorin një test negativ PCR për të vegjlit e tyre.

E njëjta gjë vlen për të miturit jo të vaksinuar jashtë BE-së. Por, në këtë rast, vendet anëtare ndoshta do të kërkojnë testime shtesë pas mbërritjes.

Përgatiti: Valona Tela
blank

Dear Ambasadore me kete fotografi me kujton skenen me romantike te filmit Titanik Nga Alba Kepi

Dear Ambasadore e SHBA, ju shoh kaq te gezuar perqafueshem mbi kete anije ushtarake amerikane qe lundron ne detin tone, sa mbeta pa fjale.

Departamenti i Shtetit ndoshta duhet t’ju kujtoj se nuk ishte nje weekend qejfi por nje event institucional nderkombetar.

Ju shoh kaq te lumtur ne krah te Kryetarit te Bashkise se Tiranes e trishtohem per fatin e reformes se drejtesise ne Shqiperi.

Shpresonim shume ne shtetin qe ju perfaqesoni, sepse keni humbur çdo besim tek ata qe mbrojne Kushtetuten tone.

Hidh syte nga bregu, Dear Ambasadore, aty ku ndodhen shtepite tona, jeta jone e historia e atyre trojeve qe quhet Shqiperia.

Po numerohen ende kutite e votimit te atyre zgjedhjeve qe Ju ja dhate bekimin para se te nisnin e jeni kaq e buzeqeshur sot.

Ne ato brigje po pritet prej muajsh qe Spak e gjykatat te mos merren vetem me banden e Habilajve por dhe me dosjet e nxehta qe rrefejne krime te renda te emrave me peshe.

A e dini sa dosje jane ne pritje per grabitje pronash, korrupsion e vjedhje te prones publike, krim te strukturuar e vrasje?

Mes ketij ngazellimi syndricyes a gjetet kohe ta pyesnit kryetarin e Bashkise se Tiranes se kush firme po e pastron Tiranen sot?

Ku po shkojne mbetjet e ricikluara e a jane te funksionueshme kompanite e krijuara ne ortakeri me ish homologun mik te Verones, nen hetim nga Antimafia Italiane?

Mes gazit e harese a gjetet kohe ta pyesnit se kush jane miqte e tij qe shkembenin me 30% lejet e kullave qe kane rrethuar Tiranen?

A ka shtruar më dreka e pritje me kalabrezet, barezet, pronaret e mozzarellave, sallamit, fasonerive, bulmetit e oksigjenit?

Dear Ambasadore me kete fotografi me kujton skenen me romantike te filmit Titanik e jam e preokupuar jo per ajsbergun ne det, por per anijen Shqiperi qe po mbytet ne breg.

Mbi kete det me ngjyre blu si qielli qe e shijuat kaq shume sot, emigrojne çdo dite me mijera te rinj e familje pa shprese shqiptare, qe priten,

priten gjate qe vendi qe ju perfaqesoni t’i shpetonte e nuk pranuan te etikoheshin humbes o fitues, patron e papon!

blank

Rrëfimi i ish-ushtares së UÇK-së që ishte zënë rob nga ushtria serbe

Në dhjetor të vitit 1998, ushtria serbe kishe zënë robër nëntë ish-ushtarë të UÇK-së. Në mesin e tyre ishte edhe Merita Ramadani nga fshati Likofc i Drenasit, e cila në atë kohë ishte vetëm 16-vjeçare.

Menjëherë pas lirimit, Merita ka rrëfyer për mediat e huaja se nuk e priste të dilte e gjallë nga duart e ushtrisë serbe, ajo për më tej ka treguar keqtrajtimin që i kanë bërë forcat serbe gjatë kohës sa ishte mbajtur robëreshë.

“Mund të them se për mua kjo është lindje e dytë, lirimi i djehit ka qenë diçka e papritur, nuk kamë besuar se do të lirohem. Na kanë maltretuar në mënyrën më të poshtër, siç e kanë zakon të përdorin në gra e fëmijë, e në femra shqiptare”, kishte thënë Ramadani, pas lirimit, transmeton Magazina.al

Lirimi i Meritës dhe 8 ushtarëve tjerë të UÇK-së, ishte bërë duke përmbushur një marrëveshje sekrete nën të cilën UÇK-ja më pas kishte liruar 5 serbë të burgosur.

blank

Zëri i Amerikës: Deputetët socialistë zyrtarizojnë kërkesën e dytë për shkarkimin e Presidentit Ilir Meta

Ilirian Agolli

Një grup deputetësh të Partisë Socialiste i kërkuan parlamentit shkarkimin e Presidentit të Republikës, Ilir Meta, për shkak të shkeljeve, që sipas tyre, ai i bëri Kushtetutës para dhe gjatë fushatës zgjedhore të 25 prillit.

Kërkesën e konfirmoi kryetari i grupit parlamentar të Partisë Socialiste, Taulant Balla, në një konferencë shtypi, pas mbledhjes së konferencës së kryetarëve, ku u miratua program i parlamentit në vazhdim.

“Para dhe gjatë fushatës zgjedhore Presidenti ka kryer veprime që bien në kundërshtim me Kushtetutën. Kërkesa e deputetëve i plotëson të gjitha kushtet e nevojshme për t’u shqyrtuar nga Kuvendi, i cili e ka sovranitetin e duhur për të ushtruar mandatin e tij deri më 8 korrik” – tha zoti Balla.

Kërkesa e socialistëve do të shqyrtohet në komisionin e ligjeve, dhe më pas mund të ngrihet një komision hetimor.

Presidenti Meta reagoi menjëherë për këtë nismë, duke e quajtur një “shashkë”, që synon të shmangë hetimin e krimeve zgjedhore.

Ai theksoi se “asgjë nuk ka përfunduar” dhe është detyrë e gjithë subjekteve politike ta ndjekin procesin zgjedhor deri në fund.

“Të përqëndrohemi në mbylljen e procesit zgjedhor. Të vazhdojë administrimi i çdo kontestimi dhe ankese deri në rinumërimin e votës së fundit” – tha zoti Meta.

Mandati i rregullt i Presidentit Meta përfundon në korrik të vitit të ardhshëm.

Presidenti mund të shkarkohet me dy të tretat e votave në parlament për shkelje të rënda të parashikuara në Kushtetutë.

Nuk është e qartë nëse parlamenti aktual, të cilin zoti Meta e quan si antikushtetues për shkak të mandateve të djegura dhe moszëvendësimit të plotë të tyre, i ka apo jo votat e mjaftueshme për shkarkimin e tij.

Po ashtu mbetet për t’u parë nëse dy muajt e mbetur deri në fillim të korrikut do t’i mjaftojnë këtij parlamenti për të ndjekur gjithë procedurat e parashikuara për shkarkim.

Nëse po, vendimi i parlamentit do të duhet të shkojë më tej në Gjykatën Kushtetuese, të cilës i takon me Kushtetutë një vendim përfundimtar.

blank

Fatalitetet e mandatit të tretë: Arbitrazhet, një detyrim që mund të kalojë 400 milionë euro dhe rimëkëmbja e ekonomisë pas COVID

Planet për vepra të mëdha në mandatin e tretë rrezikojnë të shfryhen nga borxhi i lartë publik dhe ezaurimi i hapësirave fiskale. Rreziqet e vazhdimit të PPP-ve dhe sidomos atyre të fshehura, siç janë garantimi i trafikut të aeroporteve të reja që pritet të ndërtohen. Arbitrazhet janë një tjetër detyrim që mund të kalojë 400 milionë euro. Në anën tjetër, ekonomia, e cila u vu përpara shëndetit, pritet që ta marrë shpejt veten pas rënies që pësoi nga pandemia e Covid-19. Ekonomia informale, që veproi si amortizator i krizës, mund të kthehet në bumerang. Borxhi publik mund të kalojë 90% të prodhimit të përgjithshëm, përfshirë PPP-të dhe faturën e arbitrazhit.

Nga Monitor

Partia Socialiste fitoi zgjedhjet e 25 prillit, duke u bërë e para në historinë e demokracisë që merr tre mandate radhazi. Pas tetë vitesh me luhatje ekonomike, që kulmoi me dëmin i cili u shkaktua nga pandemia dhe tërmeti dhe eksperimentet e rrezikshme me Partneritetet Publike – Private, kryeministri Rama kishte pohuar se i duhej një mandat i tretë për të realizuar projekte të mëdha, si tre apo katër aeroporte, rrugë e tunele, porte të mëdha turistike etj.

Por, këto projekte rrezikojnë të shfryhen për shkak të ezaurimit të hapësirës fiskale. Borxhi publik iu afrua 80% të Prodhimit të Brendshëm Bruto në 2020-n, me rritje 13 pikë përqindje me vitin e kaluar, si rrjedhojë e pandemisë, duke qenë ndër më të lartët në Europë. Tendenca ishte në rritje dhe në tremujorin e parë të këtij viti, pas marrjes së kredive të reja nga Komisioni Europian dhe Banka Ndërkombëtare për Zhvillim (pjesë e Bankës Botërore).

Me një ekonomi që është më pak konkurruesja në Europë, borxhi publik ka arritur në nivele të paqëndrueshme dhe ulja e tij do të jetë e vështirë. E kaluara ka treguar se borxhi është rritur më pak se ekonomia, duke qenë një tregues indirekt i efektivitetit të ulët të përdorimit të tij, i lidhur dhe me projektet e dyshimta të Partneriteteve Publike – Private, sa i përket raportit-kosto përfitime.

Pandemia nuk e pengoi qeverinë, që në prag të zgjedhjeve të hapte një sërë projektesh të mëdha, për të cilat dukshëm nuk e kishte aftësinë paguese. Tipik ishte tuneli i Llogorasë, me një kosto totale 150 milionë euro dhe financim nga buxheti, që duhet të ndërtohej brenda tre vitesh, i cili kishte të parashikuar në buxhet, për të njëjtën periudhë kohore, vetëm 30% të vlerës totale! Projekti është tashmë pezull.

Projektet e tjera për ndërtimin e Aeroportit të Kukësit dhe Vlorës janë me trafik të garantuar, gjë që do të thotë se buxheti do të paguajë në rast se kompanitë nuk do të kenë numrin e parashikuar të pasagjerëve, duke i shtuar një tjetër barrë të fshehtë buxhetit, ashtu siç ndodhi me rrugën Durrës-Kukës, ku rënia e trafikut gjatë pandemisë u kompensua me paratë e taksapaguesve. Vetëm për aeroportin e Sarandës është deklaruar se risku do të merret nga investitori.

Projekti i portit të Dubait, një investim i deklaruar prej 2 miliardë eurosh, përtej efekteve pozitive (nëse do të arrijë të realizohet) ka nga pas koston e zhvendosjes së Portit tregtar në Porto Romano dhe dhënies së një tjetër koncesioni, teksa qeveria nuk i ka 500 milionë euro që vlerësohet se duhen për ta ngritur atë.

Rreziqet e buxhetit

Për vendet në zhvillim, një borxh deri në nivelin e rreth 60% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) quhet i qëndrueshëm. Shtetet e rajonit, përveç nesh dhe Malit të Zi, e ulën me shpejtësi këtë tregues deri para fillimit të pandemisë. P.sh., Serbia e zbriti nga 70% e PBB-së (nivel i ngjashëm me tonin) në 50% brenda pak vitesh, ndërsa Shqipëria nuk arriti ta ulte më shumë se disa pikë përqindje (në 66.4%), edhe kjo e ndihmua nga efekti i kursit të këmbimit). Ulja e borxhit u dha hapësirë vendeve të rajonit të kishin stimuj më të lartë fiskalë gjatë pandemisë, ndryshe nga Shqipëria, e cila u mjaftua me 1% të PBB-së, më e ulëta në Europë.

Fondi Monetar Ndërkombëtar i kërkoi shpesh qeverisë që në kohën e pandemisë të frenonte shpenzimet, duke u kufizuar tek ato të domosdoshme, por në prag të zgjedhjeve, askush nuk e mori parasysh këtë këshillë dhe fronte të reja pune u hapën. Në buxhet, qeveria ka projektuar edhe këtë vit një deficit fiskal të lartë prej gati 108 miliardë lekësh (gati sa 80% e deficitit të vitit pandemik), ndërsa borxhi publik projektohet sipas FMN-së të qëndrojë rreth 80% për një periudhë disavjeçare.

Banka Botërore paralajmëroi në raportin e fundit se pas vitit 2021, hapësira e kufizuar fiskale ka të ngjarë të çojë në pakësim të shpenzimeve qeveritare. Situata fiskale mund të përkeqësohet nëse mbledhja e të ardhurave nuk rritet. Në këtë rast, qeverisë mund t’i duhet të ulë shpenzimet kapitale për të mbajtur nën kontroll raportin e borxhit ndaj PBB-së.

blank 

PPP-të e deklaruara dhe ato të fshehura

Strategjia e qeverisjes së majtë ishte rritja e investimeve përmes të ashtuquajturave Partneritete Publike e Private (PBB), që në fakt janë një borxh i fshehur.

Shqipëria shënon një rekord në Europë sa u përket angazhimeve jashtë bilancit të qeverisë, që ka marrë për koncesionet e formës së Partneritetit Publik-Privat (PPP), në 9.5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB).

Sipas relacionit të projektbuxhetit 2021, për 13 kontrata koncesionare, qeveria ka nënshkruar kontrata me vlerë totale 195 miliardë lekë, ose gati 1.6 miliardë euro, të cilat do të shlyhen gradualisht për një periudhë 10 apo më shumëvjeçare.

Nga kjo shumë, deri në fund të vitit 2020, janë paguar dhe pritet të paguhen në total 36 miliardë lekë, ose rreth 18% e vlerës totale të kontratave. Në dekadat e ardhshme (maksimumi deri në 2046, kur përfundon dhe koncesioni i fundit i inceneratorit të Tiranës) do të duhet të paguhen edhe gati 160 miliardë lekë të tjera (1.3 miliardë euro). Kjo shumë është sa 9.5% e Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) të pritshëm të vitit 2021.

Ministria e Financave ka sqaruar se referuar kuadrit ligjor për koncesionet/PPP, dhënia me koncesion/PPP e një pune, shërbimi apo vepre nuk është një instrument borxhi, por një alternativë e njohur edhe ndërkombëtarisht, e cila përzgjidhet nëse ofron vlerën më të mirë për para, në përputhje me dispozitat e ligjit 125/2013 “Për koncesionet/PPP”, të ndryshuar. Financat llogarisin në shpenzimet korente apo kapitale, vetëm pagesat e vitit përkatës që kryhen për kontratat koncesionare.

Si rrjedhojë, detyrimi i lidhur me PPP-të që duhet paguar në vitet në vijim, që është sa 9.5% e PBB-së, llogaritet si vlerë jashtë bilancit të qeverisë e Partneriteteve Publike-Private. Shqetësimet për PPP-të shihen nga ekspertët dhe institucionet ndërkombëtare në tre këndvështrime:

-Së pari, projektet PPP nuk raportohen si borxh, por në buxhet shfaqen vetëm pagesat korente të vitit, në formën e shpenzimeve operative dhe atyre kapitale. Nëse detyrimet potenciale të mbetura prej 1.3 miliardë eurosh do të llogariteshin si borxh, atëherë borxhi i përgjithshëm qeveritar do të rritej menjëherë me 9.5 pikë përqindje, duke e çuar atë në 88% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, nga rreth 78% që pritet të mbërrijë në fund të 2020-s, sipas FMN-së.

-Së dyti, nëse rrezikohet që pagesat e koncesioneve të tejkalojnë kufirin prej 5% të të ardhurave tatimore faktike të vitit të mëparshëm, qeveria do të detyrohej të korrektonte të ardhurat, ku veprimi që sjell më shpejt para në buxhet është rritja e taksave. Pasi i pezulloi dhe uli një pjesë të pagesave për 2020, pas krizës së Covid-19, këtë vit qeveria është detyruar t’i rikthehet normalitetit, duke dyfishuar pagesat për koncesionet në 14.4 miliardë lekë, ose rreth 120 mln euro.

-Së treti, ka munguar një analizë e qartë kosto-përfitime dhe ndarje rreziku, nëse zgjedhja për t’i dhënë shumë shërbime me koncesion ka qenë alternativa më e mirë. Përvoja po tregon se në shumë raste, kostot kanë rezultuar të fryra dhe vazhdojnë të rriten pa kontroll, apo se kompanitë po i gëzohen një fitimi të sigurt pa marrë përsipër asnjë rrezik (si në rastin e koncesioneve në mjekësi). Vetë Financat kanë pranuar se për shumë projekte koncesionare, rreziku financiar është marrë përsipër nga shteti.

blank

Fatura e rëndë e arbitrazheve

Qeveria rrezikon në vitet e ardhshme të paguajë një faturë të majme për prishjen e kontratave. Së fundmi, Qendra Ndërkombëtare për Zgjidhjen e Mosmarrëveshjeve të Investimeve (ICSID), një gjykatë arbitrazhi, pjesë e Bankës Botërore, dha vendimin përfundimtar në gjyqin me Francesco Becchetti, duke e detyruar qeverinë shqiptare të paguajë 110 milionë euro për dëmin që i ka shkaktuar sipërmarrësit italian për mbylljen e televizionit “Agon” në vitin 2015.

Në radhë janë dhe shumë çështje të tjera arbitrazhi, që kanë një probabilitet të lartë për t’u humbur (gjykatat ndërkombëtare të arbitrazhit priren që të mbrojnë sipërmarrësit dhe t’u lënë qeverive kostot e vendimeve të tyre politike). Bashkimi i kompanive “Copri” dhe “Aktor”, të cilat ishin të angazhuara në ndërtimin e autostradës Tiranë-Elbasan, ka arritur të fitojë në fazën e parë një dëmshpërblim prej 45 milionë dollarësh. Kompania italo-japoneze, “Dondi Kubota”, e cila zbatoi projektin impiant të përpunimit dhe pastrimit të ujërave të zeza të Tiranës, pretendon 90 milionë euro dëme për ndërprerje kontrate.

“Arka Energy B.V.”, që fitoi dhe më pas iu anulua tenderi për parkun fotovoltaik të Akërnisë në Fier, kërkon në arbitrazh 110 milionë euro. Përplasja e qeverisë me “Durrës Kurum Shipping”, për ndërprerje kontrate, mund të kushtojë 100 milionë euro. Në total, dëmshpërblimi potencial llogaritet rreth 450 milionë euro, një shumë që është më shumë se gjysma e shpenzimeve kapitale të një viti dhe mund ta çonte buxhetin në paaftësi paguese, nëse të gjithë do të kërkonin njëherësh të paguheshin.

Nëse borxhit të deritanishëm publik i shtohet fatura jashtë bilancit e PPP-ve dhe ato të arbitrazhit, borxhi potencial mund të kalojë 90% të PBB-së, duke ngushtuar ndjeshëm hapësirat fiskale të vendit dhe duke çuar në një ulje të detyruar të shpenzimeve.

blank

Ekonomia u vu para shëndetit, pritet të rimëkëmbet me shpejtësi

Në kahun pozitiv, më e keqja duket se ka kaluar, pasi ekonomia e preku fundin në 2020-n, sidomos në 6-mujorin e parë, kur vendi ishte i mbyllur.

Në pjesën e dytë të vitit dhe fillimin e vitit 2021, qeveria zgjodhi qartësisht ekonominë para shëndetit, duke mos e mbyllur më vendin, pavarësisht kulmeve të pandemisë në nëntor-dhjetor dhe shkurt-mars. Të dhënat zyrtare tregojnë se numri i jetëve të humbura në 10 muaj pandemi i ka kaluar 10 mijë persona, ndërsa për 2020-n, Shqipëria shënoi rekord në Europë për rritjen e fataliteteve në raport me periudhat e mëparshme (me +26%), ndërsa ishte e treta për shtesën e vdekjeve për 100 mijë banorë pas Bullgarisë dhe Maqedonisë (të dy këto të fundit shtete që edhe në vite normale kanë vdekshmëri të lartë).

Pas marsit, ritmet e infektimit kanë rënë, teksa imuniteti i tufës duket se u arrit pas lënies së tij të lirë dhe vaksinimi e ndihmoi më tej. Por, rreziku i mutacioneve të reja, imunë nga vaksina mbetet gjithnjë i pranishëm.

Ekonomia ra me 3.3% në 2020-n, shumë më e ulët se pritshmëritë e institucioneve ndërkombëtare nga -7.5 në -9% dhe se vetë qeverisë (-4.5-5%). Mbajtja e ekonomisë hapur, informaliteti i sektorit të ndërtimit dhe rindërtimi ishin faktorët që ndikuan.

Ky vit ka nisur me një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike, sipas treguesve fillestarë të ecurisë së të ardhurave buxhetore dhe eksporteve. FMN parashikon tashmë që nivelet e parakrizës do të arrihen që këtë vit, jo më në vitin 2022, siç ishte vlerësimi fillestar.

Deri tani, ekonomia ka pasur një zhvillim rastësor, i nxitur nga shpirti sipërmarrës dhe vetëpunësimi, ndërsa shteti jo vetëm nuk ka orientuar model, por nuk ka arritur as të ndjekë ritmin e bizneseve. Turizmi pritet të rimëkëmbet me shpejtësi në momentin që pandemia do të përfundojë, ndërsa investimet në këtë sektor vijuan edhe gjatë periudhës së krizës.

Banka Botërore parashikon se sektori i shërbimeve, i udhëhequr nga turizmi, dhe ndërtimi pritet të jenë nxitësit kryesorë të rimëkëmbjes, pjesërisht falë investimeve në procesin e rindërtimit, siç ka ndodhur pas katastrofave të ngjashme natyrore në ekonomitë në zhvillim. Në vitet e ardhshme, rritja do të varet gjithnjë e më shumë nga konsumi privat, duke mbështetur përpjekjet e rindërtimit. Investimet private do të kontribuojnë në rritje për sa kohë që qeveria do të vijojë reformat për përmirësimin e klimës së biznesit dhe do të rritet aksesi i biznesit në financa, vlerëson BB.

Përqendrimi i ekonomisë në pak duar

Kriza e pandemisë e thelloi më tej fuqizimin e kompanive të mëdha, ndonëse është e vështirë të ndash se sa kjo ardhur nga merita e tyre dhe sa nga mbështetjet dhe favorizimet që kanë nga qeveria. Rreziku i përqendrimit të ekonomisë në pak duar është rritur, duke ngritur pikëpyetje për konkurrencën e lirë dhe dekurajimin e sipërmarrjeve që nuk kanë lidhje me pushtetin. Të mëdhenjtë, duke përfituar dhe nga pandemia, pritet të jenë aktivë në blerje të mëtejshme në periudhën në vijim.

Bumerangu i informalitetit

Informaliteti është rritur vitet e fundit. Një tregues indirekt është rritja e parasë jashtë bankave, që ka arritur në rreth 24% të totalit, më e larta në Europë dhe rekord i dekadës së fundit.

Sektori i ndërtimit dhe i pasurive të paluajtshme “shpëtoi” ekonominë në vitin e vështirë të pandemisë dhe pritet të jetë faktor edhe këtë vit, teksa një pjesë e konsiderueshme e tij konsiderohet që furnizohet nga aktivitetet informale.

Të dhënat e detajuara vjetore të INSTAT tregojnë se në 2020-n, nga 11 aktivitete kryesore ekonomike, vetëm 3 prej tyre ishin me rritje, “Pasuritë e paluajtshme”, “Ndërtimi” si dhe “Administrata publike; arsimi; shëndetësia”. Të gjithë sektorët e tjerë ishin me rënie, më e fortë në grupin “Tregtia; transporti; aktivitetet e akomodimit dhe shërbimit ushqimor”, që vuajtën direkt pasojat e kufizimeve dhe ndalimit të udhëtimeve, si dhe në industri (shiko grafikun: Ndryshimi i PBB-së në vlerë, sipas aktiviteteve ekonomike).

Aktiviteti i pasurive të paluajtshme ka shënuar rritje gjatë të gjithë tremujorëve, madje edhe në të dytin, kur vendi ishte në karantinë totale (+5.47%), ndërsa të gjithë vitin e mbylli me një zgjerim prej 6.74%. Edhe në vlerë nominale, ky është sektori që kryeson ndryshimin e rritjes ekonomike në 2020-n. Aktivitetet e pasurive të paluajtshme në vlerë ishin rreth 850 milionë euro, duke arritur në 6.55% të PBB-së, ose 1 pikë përqindje më shumë se një vit më parë.

Ndërtimi është sektori i dytë me rritjen më të lartë në 2020-n. Pas rënies në 6-mujorin e parë, ritmet e rritjes në pjesën e dytë të vitit ishin dyshifrore, duke arritur në total në rreth 1.1 miliardë euro, me një zgjerim real vjetor prej 1.62%. Rritja e ndërtimit reflekton dy tendenca, e para shtimi i banesave rezidenciale, kryesisht në kryeqytet dhe hoteleve në bregdet dhe e dyta, procesi i rindërtimit.

Vrulli i ndërtimit pritet të vijojë, nisur nga sipërfaqja e lartë e lejeve të ndërtimit të dhëna në dy-tre vitet e fundit, duke “fryrë” artificialisht ekonominë. Por, me maturimin e kërkesës dhe ikjen e vazhdueshme të banorëve nga vendi, flluska pritet të “shfryhet”, duke u kthyer në një bumerang, në një të ardhme afatmesme.


blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
Send this to a friend