VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

FIGURË KËRCIMI – Poezi nga EZRA POUND – Përktheu nga anglishtja EDION PETRITI

By | October 9, 2017

Komentet

Teleskopi Hubble kap pamjen më të madhe panoramike të universit

Teleskopi Hapësinor Hubble ka kapur një nga pamjet më të mëdha panoramike të universit, njoftoi agjencia hapësinore amerikane NASA.

Skena e ashtuquajtur “zjarri dhe tërbimi i lindjes së yjeve në universin e largët” përfshin rreth “15.000 galaktika, rreth 12.000 prej të cilave janë duke formuar yje”, njoftoi NASA në rrjetin social Twitter.

Lindja e disa yjeve në pamjet e kapura me teknologjinë ultravjollcë të teleskopit Hubble daton 11 miliardë vite, thuhet në faqen e internetit të NASA-s.

“Drita ultravjollce ka qenë pjesa që mungonte në enigmën kozmike”, tha NASA, duke shtuar se shkencëtarët sot mund të shohin një nga portretet më të plota të universit, duke kombinuar observimet infra të kuqe dhe optike të kapura nga Hubble dhe teleskopët e tjerë hapësinorë.

Teleskopi Hubble, i zhvilluar bashkërisht nga NASA, Agjencia Evropiane Hapësinore dhe Instituti Shkencor i Teleskopit Hapësinor, ka bërë vëzhgime hapësinore në orbitën e tokës që nga viti 1990. aa

NASA nis misionin e saj drejt Diellit

Sonda Parker Solar

Agjencia amerikane e hapësirës, NASA ka nisur misionin e saj për të dërguar një satelit më pranë Diellit se kurrë më parë.

Raketa që barte sondën Parker Solar, u ngrit në qiell nga Cape Canaveral, Florida.

Lansimi i kësaj sonde vjen pas një përpjekje të dështuar një ditë më parë, pasi NASA njoftoi se nuk arriti të lansojë në kohë sondën për shkak të motit.

Sonda e lëshuar bëhet objekti më i shpejtë në histori, i krijuar nga njeriu, raporton BBC.

Të dhënat që pritet t’i marrë kjo sondë mëtojnë të zbulojnë misteret më të mëdha të sjelljes së Diellit.

Sonda do të rrotullohet rreth planetit Venera për gjashtë javë dhe më pas do të ketë takimin e parë me Diellin.

Për gjatë shtatë vjetëve, sonda Parker do të bëjë 24 rrotullime rreth Diellit, me qëllim që të studiojë fizikën e kurorës së këtij ylli, vend ky që duket se është origjina e shumë aktiviteteve të rëndësishme që ndikojnë në Tokë.

Sonda më pas pritet të zhytet brenda kësaj atmosfere të butë, me qëllim të marrjes së mostrave dhe të arrijë vetëm 6,16 milionë kilometra nga “sipërfaqja” e Diellit.

“E di se nuk tingëllon se nuk është shumë afër, por imagjinoni sikur Dielli dhe Toka të ishin një metër larg njëra-tjetrës. Atëherë, sonda Parker Solar do të ishte vetëm 4 centimetra larg Diellit”, shpjegon Nicky Fox, shkencëtare në këtë projekt.

“Kjo sondë të jetë po ashtu objekti më i shpejt që ka ndërtuar njeriu, duke udhëtuar rreth Diellit me një shpejtësi prej 690,000 kilometra në orë”, shpjegon tutje ajo.

Si do të duket njeriu pas një milion vitesh?

A do të jenë pasardhësit tanë sajborgë (njerëz gjysmë robot) me makineri të teknologjisë së fundit të vendosura në trup, me gjymtyrë që rriten sërish dhe kamera në vend të syve si ndonjë personazh i dalë nga filmat fantastiko shkencorë?

A do të ndryshojnë njerëzit në qenie hibride gjysmë biologjik dhe gjysmë artificial? Apo do të bëhemi më të gjatë ose më të shkurtër, më të hollë ose më të trashë, ose madje edhe me karakteristika të reja të fytyrës dhe të ngjyrës së trupit?

Sigurisht, ne nuk e dimë këtë, por për të analizuar këtë pyetje, le të shkojmë prapa në kohë, rreth një milion vite më parë, që të shohim se si dukeshin njerëzit atëherë.

Si fillim, Homo sapiensi nuk ekzistonte. Një milionë vite më parë, me shumë mundësi kishte disa lloje njerëzish, përfshirë edhe Homo heidelbergensis, i cili kishte ngjashmëri me Homo erektus dhe njerëzit modern, por një anatomi më primitive se sa neandertali.

Por në historinë më të hershme, gjatë 10 000 viteve të fundit, ka pasur ndryshime të konsiderueshme me të cilat njerëzit duhej të përshtateshin. Të jetuarit me bujqësi dhe ushqimi me bollëk ka sjell probleme shëndetësore që jemi detyruar të përdorim shkencën për t’i zgjidhur, si për shembull trajtimi i diabetit me insulinë. Në aspektin e pamjes, njerëzit janë bërë më të shëndoshë dhe në disa zona më të gjatë.

“Ndoshta, do të evoluojmë duke u bërë më të vegjël që trupi jonë të ketë nevojë për më pak energji”, sugjeron, Thomas Mailund, profesior i asociuar në bioinformatikë në universitetin “Aarhus”, në Danimarkë.

“Kjo do të ishte e dobishme në një planet shumë të populluar”, thekson ai.

Në një planet të mbushur plot me njerëz, mbajtja mend e emrave të njerëzve do të ishte një element shumë i rëndësishëm. Në këtë aspekt hyn në lojë teknologjia.

“Një pajisje në tru do të na mundësonte që të kujtonim emrat e njerëzve. Kjo duket si fantazi. Por në fakt jemi në gjendje që ta bëjmë këtë. Aktualisht mund të vendosim një pajisje në tru, por ende nuk dimë si ta lidhim atë që të jetë e dobishme. Jemi duke iu afruar, por për momentin është vetëm eksperimentale”, thotë Thomas.

Të gjithë kemi dëgjuar për foshnje të parapërcaktuara. Shkencëtarët e kanë që tani teknologjinë për të ndryshuar gjenet e një embrioni, pavarësisht kritikave të shumta dhe për momentin askush nuk është i sigurt për atë që do të ndodhë më pas. Por në të ardhmen, Mailund sugjeron se mund të konsiderohet si jo etike që disa gjene të mos i ndryshojnë. Me këtë, mund të kemi në dorë pamjen e një foshnje, pra ndoshta njerëzit do të duken ashtu siç dëshirojnë prindërit e tyre.

Me përparimet në fushën e gjenetikës, shkencëtarët po kuptojnë gjithnjë e më mirë ndryshimet gjenetike dhe si ndodhin këto në popullsinë njerëzore. Normalisht që nuk mund të parashikohet me saktësi se si do të ndryshojnë variacionet gjenetike, por shkencëtarët e sektorit të bioinformatikës po analizojnë trendet demografike për të na dhënë një ide.

Hodgson, parashikon se “njerëzit e zonave urbane dhe rurale do të dallojnë shumë me njëri-tjetrin. Migracioni nga zonat rurale drejt qyteteve bën që të rritet diversiteti gjenetik në qytete dhe të bier në zonat rurale”.

Për më tepër disa grupe riprodhohen më shumë dhe disa më pak. Popullsitë në Afrikë, për shembull, por zgjerohen me shpejtësi kështu që këto gjene po rriten me një frekuencë të lartë në nivel global. Ndërsa zonat ku ngjyra e lëkurës është me e çelët por riprodhohen më me ngadal. Për pasojë ngjyra e lëkurës nga një prespektivë globale do të bëhet më e errët.

“Pres që mesatarja e personave disa gjenerata më vonë do të kenë ngjyrë të lëkurës më të errët nga tani”, thotë Hodgson.

Po në hapësirë? Nëse njerëzit arrijnë të kolonizojnë Marsin, si do të evoluojmë? Me gravitet më të ulët, muskujt e trupit tonë mund të ndryshojnë strukturën. Ndoshta do të kemi duar dhe këmbë të gjata.

Madje në një klimë të ftohtë, të ngjashme me epokën e akullnajave, mund të bëhemi më të vegjël, me trupin të mbuluar nga qime izoluese, njësoj si paraardhësit tanë të neandertalit.

“Ne nuk e dimë, por, sigurisht, variacioni gjenetik i njeriut por rritet. Kudo në botë, çdo vit, ka gati dy ndryshime të reja për secilin prej 3,5 miliardë çiftet kromozomike të gjenomit të njeriut”, thotë Hodgson.

Kjo është e jashtëzakonshme dhe me shumë mundësi është gati e pamundur që pas një milion vitesh do të dukemi po njësoj.

Shkencëtarët zbulojnë 44 ekzoplanetë të rinj

Astronomët kanë zbuluar 44 planetë të rinj jashtë sistemit diellor, të njohur si ekzoplanetë ose planetë ekstrapolarë.

Sipas faqes së internetit Science Daily, shkencëtarët kanë konfirmuar ekzistencën e 44 ekzoplanetëve jashtë sistemit diellor në saje të vrojtimeve të kryera përmes Teleskopit Kepler të Agjencisë Amerikane të Aeronautikës dhe Hapësirës (NASA) dhe Teleskopit Gia të Agjencisë Evropiane të Hapësirës (ESA).

Në studim janë përdorur vrojtimet e misionit “K2”, i cili ka observuar ekzoplanetët transitorë pasi orbitat e tyre i sjellin para yjeve përkatëse, duke e zvogëluar shkëlqimin e tyre.

Pasi reduktimi i shkëlqimit mund të realizohet edhe si rezultat i dukurive të tjera astrofizike, observimet janë vërtetuar edhe nga teleskopët në Observatorin Kitt Peak në Arizona të SHBA-ve dhe Observatorin McDonald në Teksas.

Siç thuhet, shumica e planetëve të zbuluar janë në madhësi të Tokës ose më të vegjël dhe kryejnë lëvizjen në orbitë rreth yllit përkatës për një kohë deri në 24 orë.

Rezultatet e ekipit hulumtues të kryesuar nga John Livingstone nga Universiteti i Tokios përfshijnë 27 trupa të tjerë qiellorë kandidatë për t’u cilësuar si planetë realë, tw cilwt do të jenë objekt i hulumtimeve të mëtejshme. aa

Kur është hera e fundit që keni parë një xixëllonjë – Ja pse po zhduken

Prej vitesh, shkencëtarët kanë paralajmëruar shuarjen e 2,000 specieve të ndryshme të xixëllonjave

Çdo herë që AgroWeb shkruan për xixëllonjat tërheq gjithmonë interesin e lexuesve të shumtë dhe besnikë, të cilët janë të shqetësuar pse gjithnjë e më pak i ndeshin këto bukuri plot dritë që na sjellin ndërmend momentet më të bukura të fëmijërisë.

Është i madh malli për stinët e bukura të kaluara në natyrë, nën mantelin e qiellit plot yje dhe në praninë e xixëllonjave të cilat me shkëlqimin e tyre shpesh e bënin natën ditë.

Kur është hera e fundit që ke parë një xixëllonjë? Nëse nuk e mban mend, atëherë ka kaluar shumë kohë dhe nëse i ke parë rrallë problemi mbetet serioz.

Çfarë po ndodh në të vërtetë?

Bletët nuk janë të vetmet specie në zhdukje, pasi edhe fluturat po hasin vështirësi. Por me xixëllonjat situata është mjaft problematike.

Prej vitesh, shkencëtarët kanë paralajmëruar shuarjen e 2,000 specieve të ndryshme të xixëllonjave.

Nuk është aspak çudi. Dora e njeriut në mjedis është shkatërrimtare. Krijesa të ndryshme ‘janë pa shtëpi.”

Xixëllonjat shumohen dhe jetojnë në pyje, pranë liqeneve dhe lumenjve, nëpër kopshte dhe lëndina.

Por kur betoni zapton çdo hapësirë të gjelbër, xixëllonjat humbasin habitatin e tyre.

Sikur betoni të mos mjaftonte, ekzistenca e tyre ndikohet për keq edhe nga pesticidet dhe ndotjet e shkaktuara nga njeriu.

Xixëllonjat rrëfejnë më së miri shëndetin e mjedisit që na rrethon.

Sipas Dokumentit Shkencor Mbi Xixëllonjat, ato po shuhen në mbarë botën si rezultat i degradimit dhe humbjes së habitatit të tyre, ndotjes së lumenjve, përdorimit në rritje të pesticideve dhe ndotjes së vazhdueshme të ndriçimit në zonat e banuara nga njerëzit.

Xixëllonjat janë pjesë e trashëgimisë së biodiversitetit. Ato janë krijesa ikonë dhe kanë luajtur një rol të rëndësishëm në shumë kultura dhe qytetërime.

Këto insekte fluturuese janë si zanat e përrallave. Ato janë epitoma e mbrëmjeve më të bukura verore dhe dashuria e parë me mrekullitë e natyrës për shumë prej nesh.

Nëse humbasim xixëllonjat, do të këpusim njëherë e mirë atë fillin e hollë që na lidh me magjinë e nënës natyrë dhe botës së mrekullueshme të saj. Njeriu nuk mundet ta përballojë një humbje të tillë, sado e parëndësishme në dukje.

Ajo që ne mundemi të bëjmë është të krijojmë mundësi nëpër kopshtet tona për xixëllonjat duke:

• shmangur përdorimin e kimikateve.
• lejuar krimbat dhe kërmijtë të shërbejnë për ushqimin e larvave të xixëllonjave
• fikur dritat e verandave apo kopshteve
• krijuar bimësi të bollshme për to.

Këto hapa mund të duken të rëndomtë, por ruajtja e xixëllonjave ka shumë rëndësi. Habitatet e xixëllonjave shfrytëzohen edhe nga shumë krijesa të tjera të natyrës si zvarranikët, zogjtë, amfibët dhe shumë specie të tjera.

Sa më shumë krijesa të natyrës të humbasim aq më pak do të investohemi në aspektin emocional.

Xixëllonjat janë të domosdoshme të vazhdojnë misionin e tyre si ambasadorë të magjisë së natyrës./AgroWeb.org

Shkencëtarët zbulojnë “liqen” në Mars

Shkencëtarët thanë se kanë zbuluar ekzistencën e një liqeni të madh nëntokësor në Mars, duke rritur mundësinë për ekzistencën e jetës në Planetin e Kuq.

Revista amerikane “Science” raportoi se liqeni ndodhet nën një shtresë akulli në planet dhe duket se është rreth 20 kilometra i gjerë.

Ai u zbulua përmes përdorimit të një radari nga misioni eksplorues Mars Express i Agjencisë Evropiane të Hapësirës.

Uji konsiderohet një përbërës themelor për jetën.

Shkencëtarët thanë se zbulimi ofron dëshmi për mundësinë e jetës, porse nuk është provë.

Ata thanë se mund të duhen vite për të verifikuar nëse ndonjë gjë jeton në trupin e ujit.

Uji i lëngshëm besohet të ketë qenë i bollshëm në Mars rreth 3.6 miliardë vjet më parë.

Zbulimi i fundit është trupi më i madh i ujit të lëngshëm i gjetur ndonjëherë në planet.

Andromeda mund të ketë ‘gëlltitur’ një galaktikë

Është gjetur simotra e Galaktikës “Rruga e Qumështit”, thotë një hulumtim i shkencëtarëve të Universitetit Michigan.

Sipas hulumtimit galaktika Andromeda e cila është fqinji më i afërt i “Rrugës së Qumështit”, para 2 miliardë vitesh ka ‘gëlltitur’ një galaktikë gigande “duke e bërë copë-copë”.

Hulumtimi i publikuar në revistën “Nature Astronomy”, tregon se nga galaktika gigande të cilën Andromeda e ka ndarë në copa ka mbetur një aureolë e përbërë nga yje që pothuajse nuk duket.

Galaktika, viktimë e Andromedës është quajtur M32p, ndërsa ajo është anëtari i tretë më i madh i Grupit Lokal të galaktikave pas “Rrugës së Qumështit” dhe Andromedës.

Rajoni ku gjenden mbi 50 galaktika me formë të shtangës dhe me gjatësi nga skaji në skaj prej rreth 10 milionë vitesh dritë quhet Grupi Lokal.

Supozohet se M32p është të paktën 20 herë më i madh se ndonjë galaktikë e cila me kohë është bashkuar me “Rrugën e Qumështit”. aa

Studimet e vërtetojnë, truri i femrave është më aktiv se i meshkujve

Truri i femrave është dukshëm më aktiv në shumë rajone sesa truri i meshkujve – të paktën kështu thonë studimet.

Këto hulumtime ndoshta mund të ndihmojnë ta shpjegojnë faktin se përse shumë femra janë më të prira të vuajnë nga ankthi, depresioni, pagjumësia dhe çrregullimet e ushqimit.

Studimi është kryer nga shkencëtarët e klinikës ‘Amen’ në Kaliforni, ndërkaq ka krahasuar 46,000 skanime të trurit nga nëntë klinika dhe i ka analizuar dallimet mes trurit të mashkullit dhe të femrës.

Kështu, shkencëtarët zbuluan se femrat janë më të prira të diagnostikohen me sëmundjen e Alzheimerit, me depresion, çrregullime të ankthit, etj.

Por, meshkujt kanë shkallë më të lartë të ADHD-së dhe çrregullimeve tjera të ngjashme, shkruan tg.
Përveç këtyre, studimi, i cili ishte publikuar edhe në revistën ‘Journal of Alzheimer’s Disease’, ka zbuluar se truri i femrave është dukshëm më aktiv në shumë zona sesa ai i meshkujve, e posaçërisht në korteksin parafrontal i cili përfshihet në përqendrim, kontroll impulsiv, etj.

Femrat gjithashtu kanë qarkullim më të madh të gjakut në korteksin parafrontal, gjë e cila mund ta shpjegojë faktin se përse femrat kanë tendenca të jenë më të forta në aspektet e mëshirës, intuitës, bashkëpunimit, etj.

Burimi i shkëmbinjve misteriozë në Mars mund të jenë shpërthimet vullkanike

Burimi i shkëmbinjve misteriozë në Mars mund të jenë shpërthimet vullkanike që lëshojnë gazra, shkëmbinj dhe hi në ajër, thotë një hulumtim i publikuar në revistën “Journal of Geophysical Research: Planets”.

Sipas hulumtimit është fokusuar në gurët e mëdhenj dhe jashtëzakonisht të butë në afërsi të linjës ekuatoriale në Planetin e Kuq.

Në hulumtim pretendohet se formimi i quajtur Medusae Fossae, është formuar para 3 miliardë viteve në Mars gjatë shpërthimeve vullkanike.

Thuhet se ky formim mbulon një të pestat e sipërfaqes së SHBA-ve dhe se është 100 herë më i madh nga formimi më i madh vullkanik në botë, ndërsa ky zbulim mund të sigurojë më shumë informacion rreth pjesës së brendshme të Marsit dhe potencialit jetësor në këtë planet.

Lujendra Ojha, shkencëtar në Universitetin Johns Hopkins, në lidhje me Formimin Medusae Fossae tha se, “Ky është një formim pamasë jo vetëm në Mars, por edhe në Sistemin Diellor”.

IBM prodhon inteligjencën artificiale “Project Debater”

Kompania e Teknologjisë së Informacionit, IBM ka prodhuar inteligjencë artificiale, e cila flet, dëgjon dhe përpiqet të bindë me debate.

Sipas lajmit të Wired, inteligjenca artificiale e prezantuar në SHBA “Project Debater” është produkt i një pune 6 vjeçare.

Në prezantim “Project Debater” ballafaqohet me dy studentë izraelitë, kampionatë të debatit, dhe kundërshtoi argumentet se qeveritë duhet të rrisin fondet për eksplorimet e hapësirës dhe se telemjekësia duhet të përdoret në mënyrë më të gjerë.

Inteligjenca artificiale, e cila gjatë çdo debati mban një fjalim 4 minutësh të hapjes me një zë të butë dhe artificial të një gruaje, dëgjoi përgjigjen 4 minutëshe të personit që ndodhet përpara dhe më pas mblodhi mendimet edhe të inteligjencës artificiale edhe të debatuesit në një kohë prej nga 2 minuta.

Për formimin e përgjigjeve mbi një temë për të cilën nuk është përgatitur më parë, “Project Debater” furnizohet nga një bibliotekë ku përfshihen qindra miliona dokumente të përbëra nga artikuj dhe shkrime akademike. Fjalitë që e mbështesin mendimin e tij i zgjedh nga këto dokumente.

Dëgjuesit të cilët përbëhen nga gazetarët dhe punonjësit e IBM-së vërejtën se në të dy debatet “Project Debater” ka qenë më informues se sa njerëzit. Ky sistem është vlerësuar si një zbulim i madh në teknologjinë e inteligjencës.

Mirupafshim nga stratosfera! – Nga Elida Buçpapaj dhe Skënder Buçpapaj

Një Boeing 747 djeg rreth 10 – 11 ton karburant në orë, afërsisht 4 litra karburant çdo sekondë. Avioni mund të mbajë deri në 238 604 litra karburant. Një avion jumbo (Boeing 747- 400) që fluturon nga Londra në Nju Jork djeg rreth 70 000 litra ose 70 tonë karburant. Imagjinoni sa fluturime ka në ditë në 365 ditë të vitit. Imagjinoni se sa nevojë ka për lëndën djegëse me prejardhje fosilore që ndot ambientin, qiejt, detet, rrugët.
Njeriu duhet të kthehet në zog që të jetojë e të ngopet me oksigjen të pastër nëpër pyje!

Por ka edhe një zgjidhje tjetër!

Është energjia e pastër që vjen prej perëndisë së Diellit!

Energjia diellore, e pakushtueshme, e pashterrueshme, eternel.

Zvicra është një nga vendet pioniere në kërkim të zgjidhjeve për zëvendësimin me energji diellore e të llojeve të tjera të rinovueshme të energjive të ndotura, shpesh shkaktare të konflikteve, të padrejtësive apo katastrofave të tmerrshme natyrore dhe njerëzore.

Si pjesë e APES ne kemi patur fatin të takohemi me kokat e këtyre projekteve madhore që kanë tejkaluar edhe fantazinë e Zhyl Vernit. Ndërmjetësues të shkëlqyer kemi Presence Suisse.

Mediokriteti shqiptar krenohet kur takohet me politikanët e korruptuar të shtetin amë e rrethinë, ne krenohemi që jemi takuar me figura të gatshme për sakrificë sublime me qëllim që njerëzimi të hedhë hope gjigande!

Mendoni pak, sikur në një të afërme jo të largët, energjia diellore të përdoret në të gjitha fushat e jetës! Mendoni sa më të kaltër do të jenë qiejtë, sa më i pastër do të jetë ajri nga ndotjet që sot janë shkaktare të sa e sa sëmundjeve!

Destinacioni i grupit tonë të gazetarëve ishte Payerne, një aeroport ushtarak i Zvicrës, ku SolarStratos ka ekipin e vet për të vënë në jetë një ëndërr: Fluturimin me avion diellor në stratosferë në mbi 25 mijë metra lartësi!

Payerne nuk është i panjohur për ne, përkundrazi, kemi qenë këtu edhe disa vjet më parë, pikërisht në shtatorin e vitit 2014 për t’u takuar me ekipin e Bertrand Piccard dhe Andre Borschberg. Në atë reportazh kemi shkruar se të dy ata janë heronjtë e milenarit të tretë. Projekti u tyre njihej me emrin Solar Impluse dhe Solar Impulse 2 e synonte ushtëtimin e parë rreth botës me avion me energji solare, mision që do ta realizonin dy vjet pas takimit tonë, më 26 korrikun e vitit 2016!

Katër vjet më vonë ne u takuam në të njëjtin vend me një hero tjetër të njerëzimit. Ai është Raphael Domjan, zvicerani 46 vjeçar nga Neuchatel. Projekti i tij njihet me emrin SolarStratos dhe synon të fluturojë me avion solar në lartësitë mbi 25 mijë metra!

Kur u takuam bashkë, Domjan posa ishte kthyer nga Rusia, ku kish kontaktuar me një firmë që do të përgatisë kostumin e tij special për lartësi të tilla.

Projekti Solar Stratos ndahet në tri faza. Sivjet Raphael Domjan do të kryejë në shtator një fluturim në lartësitë deri dhjetë mijë m, në vitin 2019 deri më 16 mije m, ndërsa në vitin 2020 mbi 25 mije m.

Është një fluturim i pandodhur kurrë më parë.

Për të krijuar një idé le të sjellim disa të dhëna.

Fluturimi me avionë bëhet në zonën e troposferës që shkon deri në 10 mijë metra lartësi. Bertrand Piccard ka fluturuar në vitin 2016 me Solar Impulse deri në 9420 metra lartësi; Avionët e linjave fluturojnë në troposferë në lartësi që shkon rreth 10 mijë metra, jetët privatë arrijnë të fluturojnë deri 12 mijë m, ndërsa Mig-25 dhe XB-70 Valkyrie janë avionë supersonikë ushtarakë përkatësisht rus dhe amerikanë që fluturojnë në lartësitë mbi 20 km me shpejtësi mbi 3000 km/orë.

Ndërsa Raphael Domjan me avionin e tij SolarStratos me energji të rinovueshme diellore në vitin 2020 do të fluturojë në lartësitë mbi 25 mijë m duke i sfiduar edhe avionët supersonikë ushrarakë!

Energjia diellore është energji e rinovueshme! Energjia e rinovueshme sigurohet nga burime të ripërtëritëshme, të pasosura, sikur energjia diellore është edhe era, shiu, nxehtësia gjeotermike etj

Po kush është Raphaël Domjan!

Raphaël Domjan është një eko-eksplorator, eksplorues ekologjist, ai është pilot avioni dhe helikopteri, zhytës, parashutis, alpinist, ëndërrimtar, aventurier.

Doni më të dini për të?

Në vitin 2001 ai është bashkëthemelues i Société Horus Networks Sàrl, të parit web me energji diellore në botë.

Bertrand Piccard dhe Andre Borschberg bënë një fluturim horizontal, rreth botës qark me avionin diellor, ndërsa Raphaël Domjan do të fluturojë vertikalisht drejt së panjohurës!

A nuk ngjan se ndërmarrja e tij është edhe më guximtare!

Në stratosferë nuk përdoret dot parashuta!

Gjithsesi në bisedimin tonë me të, kur erdhi puna e rrezikut, ne i thamë Raphaël Domjan se jemi shans për të sikur ishim edhe për Bertrand Piccard dhe Andre Borschberg!

Dhe urojmë me gjithë zemër që të jemi!

Më 2005 ai ishte i pari që lancoi projektin e tij me energji solare.

Midis 2010 deri më 2012 ai kreu të parin udhëtim rreth botës në 585 ditë duke përshkuar 60 mijë km me katamaranin PlanetSolar që lëvizte me energji diellore.

Më 2014 ka lançuar projektin e tij SolarStratos për të fluturuar me avion me energji diellore në stratosferë.

Raphael Domjan është një hero i njerëzimit, sepse ai riskon për të arritur dikund ku nuk ka arritur kush deri tani duke eksperimentuar një burim të pastër energjie që, kur të përdoret masivisht, do ta nxjerrë njerëzimin në dritë.

Në majin e vitit 2016, në kaudrin e projektit SolarStratos të Raphaël Domjan u lëshua nga Châtel-Saint-Denis (FR) për në stratosferë në lartësinë 35.5 mijë metra një balonë me panele diellore fotovoltaike me qëllim që të analizohej reagimi i stratosferës ndaj tyre. Balona u nis në orën 9:45 dhe u kthye pak pas orës 12:00 në distancë 23 km nga vendi ku u lançua. Në balonë ndodhej verë e bardhë nga Neuchâtel, disa matës për të kuptuar se në çfarë lartësie do të avullonte dhe një lopë Happy Lilly, simbol i Presénce Suisse.

Për të treguar shkallën e rrezikut po kujtojmë faktin se trupi i njeriut për shkak të presionit të ulët në lartësitë 19 mijë metra lartësi kthehet në lëng fluid, salivë, pa marrë parasysh se temperaturat janë minus 50 gradë Celsius. Në stratosferë temperatura shkon në minus 70 gradë celsius, prania e ozonit është masive, ndërsa radiacioni kozmik etj e shtyjnë avionin dhe pilotin në limite.

Sa për energjinë, energjia sigurohet edhe gjatë fluturimit ne sajë të paneleve te qelizave fotovoltaike, që thithin parreshtur energji diellore dhe shërbejnë si rezervuare për avionin SolarStratos.

Raphael Domjan në lartësitë stratosferike do të ndeshet me shumë të panjohura dhe vështirësi. Veshja e tij do të jetë e përshtatëshme për fluturime ndërhapsinore por nuk dihet ende se si do të reagojnë panelet diellore në lartësi të tilla me një ekpozim ndaj radiacionit kozmik!

Në majin e 2017 për herë të parë SolarStratos u ngrit nga toka në një lartësi 300 metra dhe çdo gjë shkoi për bukuri! Tani i mbetet të provojë lartësitë e vërteta në tri etapa, 10 mijë, 16 mijë dhe në vitin 2020 mbi 25 mijë metra!

Ngjitja vertikale në stratosferë dhe kthimi në tokë i SolarStratos drejtuar nga Raphaël Domjan nuk do të zgjasë gjatë, veç disa orë!

Nuk na mbetet vetëm që t’i urojmë sukses dhe ta takojmë në vitin 2020 për të na treguar projetet e tij të reja!

Në fund të fundit ai është një aventurier nga ata që hyjnë me emër të madh në historinë dhe zemrën e njerëzimit !

 

Photos: © Peter Kenny

Lopa me emrin Happy Lilly simbol i Zvicrës që u hodh me balonë në stratosferë dhe u rikthye.

NASA: Ja pse jemi entuziastë për zbulimet e reja në Mars

Në Mars ka molekula organike dhe metan në atmosferë në faza të ndryshme: asnjëherë si tani, planeti i kuq duket se i ka të gjitha mundësitë për të pritur “jetë” dhe ndoshta ta “rigjallëruar”.

Të dhënat, të dërguara në Tokë nga misioni “Curiosity’ i Nasa-s, janë publikuar në revistën amerikane “Science” dhe nuk janë akoma një provë që ka jetë, por japin një probalitet të madh që tre miliard e gjysmë më parë, në Mars, kanë ekzistuar mundësitë për një gjë të tillë.

“Po përjetojmë momente entuziazmuese, – ka thënë Chris Webster, i “Jet Populsion” i Nasa-s. – E shohim me shpresë të ardhmen, në kërkim të rezultateve të mundshme. Duhet akoma kohë para se të kuptojmë nëse origjina e metanit është biologjike”.