VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Enver Hoxha: Ushtarët italianë të punojnë arat e fshatarëve (Video)

By | November 6, 2016

Komentet

Më 31 tetor 1961 trupi i balsamosur i Stalinit u largua nga mauzoleumi – Nga Georgy Manaev

VOAL – Mauzoleumi i Leninit është kryesisht një krijim i Stalinit. Pas vdekjes së Leninit, mijëra anëtarë të Partisë Komuniste u dyndën nga i gjithë vendi për t’i bërë homazhe udhëheqësit, trupi i të cilit ishte përkohësisht e vendosur në Sallën e Sovjetëve në Moskë.

Delegacionet vazhdonin të vinin dhe ndërkohë trupi i Leninit filloi të dekompozohej. Ishte atëherë që, nën urdhrat e drejtpërdrejtë të Stalinit, trupi i Leninit u balsamos dhe u vendos në Mauzoleum. Ajo u bë kundër dëshirave të vetë Leninit, dhe përkundër protestave të ashpra të vejushës së tij, Nadezhda Krupskaja. Fillimisht, një Mauzoleum prej druri u ndërtua në kohë rekord dhe, më vonë, një granit, të dy projektuar nga arkitekti Alexei Shchusev.


Një mysafir nderi

Kur Stalini vdiq në mars 1953, funerali i tij u kthye në një ceremoni pompoze dhe të zymtë që paralizoi Moskën dhe çoi në vdekjen e shumë njerëzve në turmë. Pas varrimit, trupi i balsamosur i Stalinit u vendos gjithashtu në Mauzoleum.

Shkronjat “Л-Е-Н-И-Н” (LENIN në cirilikë) ishin gdhendur në një monolit labradoriti të zi 48 tonësh në majë të Mauzoleut. Kështu, fillimisht, autoritetet nxituan t’i mbulonin me stuko dhe bojë të zezë për të bërë vend dhe për të shtuar mbishkrimin “С-Т-А-Л-И-Н” (STALIN në cirilikë) nën “L-E-N-I-N”. Por gjatë dimrave të ashpër, formohej akull mbi shkronjat, si për të treguar se kush ishte i zoti i vërtetë i shtëpisë. Guri origjinal me bojë qërimi u zëvendësua përfundimisht me një monolit të ri labradorit, i cili kishte të dy mbiemrat, më 1960. Origjinali u urdhërua të shkatërrohej, por komandanti i Mauzoleumit, Konstantin Moshkov, e ruajti gurin nga frika se mos zhdukej dhe përfundimisht u bë një hero për “vizionin” e tij të guximshëm).
Tani ishin dy sarkofagë dhe stafi i Mauzoleumit u dyfishua, sepse tani kishte dy mumje për t’u kujdesur. Trupi i Stalinit dukej shumë më “luksoz” se ai i Leninit: Stalini ishte me uniformën e tij të përgjithshme, të zbukuruar me butona të artë dhe spaletat e urdhra shtetërorë në gjoksin e tij; Lenini ishte (dhe është akoma) me veshjen e tij të zezë civile, pa ndonjë çmim apo dekoratë. Dukej se Stalini, dishepulli, kishte bërë shumë më tepër në jetën e tij sesa mjeshtri Lenin.

Një natë shumë e veçantë
Pas vdekjes së Stalinit më 1953 dhe ngritjes në pushtet të Nikita Hrushovit, Sovjetikët donin të distancoheshin nga e kaluara e trishtuar, totalitare. Në Kongresin e 20-të të Partisë Komuniste të Bashkimit Sovjetik në 1956, Hrushov mbajti fjalimin e famshëm duke denoncuar mizoritë e kryera nga Stalini, kultin e tij të personalitetit dhe diktaturën e tij. Filloi de-stalinizimi. Prishja e monumenteve të Stalinit filloi në të gjithë BRSS, por me një ngadalësi të caktuar, në mënyrë që të mos rrezikonte nxitjen e reagimeve të nostalgjikëve. Sidoqoftë, u bë e qartë se Stalini duhej të hiqej nga Mauzoleumi, sepse ai kishte tradhtuar idetë e Leninit.
Vendimi përfundimtar u mor në Kongresin XXII të Partisë Komuniste. U bë që të tingëllojë si një kërkesë nga punëtorët e Leningradit dhe u shpreh nga Ivan Spiridonov, një zyrtar partie, më 30 tetor 1961. Absurdi përreth dy kufomave po intensifikohej. Tetëdhjetë vjeçarja Dora Lazurkina, një dishepull e famshëme e Leninit dhe një bolshevike e hershme, madje tha që një ditë më parë ajo ishte “këshilluar” me trupin e Leninit. “E pashë para meje sikur të ishte gjallë dhe ai më tha: ‘Ndihem keq duke qenë pranë Stalinit, i cili krijoi kaq shumë probleme për Partinë'”.
Vendimi duhej të zbatohej menjëherë: autoritetet kishin frikë se ata që ende mbështesnin Stalinin mund të ndërhynin, apo edhe të rebeloheshin. Kështu, më 31 tetor, nën mbulesën e natës, trupi i Stalinit u dërgua fillimisht në një laborator të vendosur nën Mauzoleum dhe më pas jashtë ndërtesës, për t’u varrosur pranë mureve të Kremlinit.
Pse në Halloween? Është padyshim një rastësi. Por më 30 tetor, Bomba Car, bomba më e fuqishme e hidrogjenit e provuar ndonjëherë, shpërtheu në arkipelagun Novaya Zemlya në Oqeanin Arktik. Kështu të nesërmen, ishte bomba ajo që bëri tituj kryesorë, ndërsa zhvarrosja e Stalinit kaloi pa u vënë re. Nuk kishte protesta dhe asgjë, dhe operacioni u mbajt sekret pavarësisht.

Operacioni sekret dhe poezia e Jevtushenkos
Më 31 tetor, Sheshi i Kuq u mbyll për fillimin e përgatitjeve për paradën e cila do të zhvillohej më 7 nëntor, me rastin e përvjetorit të Revolucionit të Tetorit të 1917. Anët e Mauzoleumit ishin të mbuluara me korniza të mëdha për dekorime të partisë, kështu që as ushtarët që marshonin në shesh nuk mund të shihnin asgjë.

Të gjitha dekoratat dhe medaljet u hoqën nga xhaketa e Stalinit; edhe butonat dhe rripat e artë u hoqën. Rreth tridhjetë nga burrat më besnikë (dhe të heshtur) të KGB ishin të përfshirë në operacion. Familjarët e Stalinit nuk ishin të pranishëm. Trupi i tij u vendos në një arkivol prej druri, u mbyll me gozhda dhe varri u mbulua me një pllakë betoni. Stalini është personi i vetëm që është varrosur pranë mureve të Kremlinit pa një funeral, një bandë marshimi apo një përshëndetje zyrtare.

Të nesërmen në mëngjes, Mauzoleumi u hap përsëri, por me vetëm Leninin brenda. Gjithashtu, gjatë natës, monoliti origjinal me mbishkrimin e vetëm “L-E-N-I-N” u vendos përsëri në vendin e tij. Komandanti Moshkov, i cili e kishte ruajtur atë, kishte pasur të drejtë

Një vit më vonë, poeti sovjetik Yevgeny Yevtushenko botoi një poezi në gazetën “Pravda”. Ajo u quajt “Trashëgimtarët e Stalinit” dhe ftoi popullin Sovjetik ta harronte tiranin përgjithmonë. Këtu janë disa vargje:

И я обращаюсь к правительству нашему с просьбою:

Удвоить, утроить у этой плиты караул,

Чтоб Сталин не встал, и со Сталиным — прошлое.

“Dhe unë, unë i bëj thirrje qeverisë sonë me këtë kërkesë,/ për të dyfishuar, trefishuar rojet në gurin e tij të varrit/ në mënyrë që Stalini të mos kthehet, dhe me Stalinin, e kaluara”./Skënder Buçpapaj

Ditët e pafundme të shpresës Nga Luan Rama

“Kur erdha në Francë, në fillim më dukej vetja si e huaj, jo si franceze, dhe kjo padyshim nuk ishte normale që të doja një vend ku më kishin vrarë njeriun më të dashur dhe ku më kishin shkatërruar jetën.”  Leone Zazani (Sazani) ishte afro të nëntëdhjetave kur vdiq… Megjithatë në kujtesën e saj gjithçka rrinte ende zgjuar, gjer ditët e fundit të saj: dialogje të dikurshme, portrete, sy, rrugë, mure burgu, peizazhe. Imazhet e së kaluarës nuk kishin humbur në mugëtirë, nuk ishin shuar, nuk ishin mjergulluar. Njëzet vjet më parë, kur binte Muri i Berlinit, ajo priste me ankth ndryshimet në Shqipëri. Priste që edhe atje të shëmbeshin statujat e totalitarizmit e të dhunës. Kur mbërritën refugjatët e parë “të ambasadave”, siç u quajtën në Perëndim, ajo u lumturua dhe mezi priste që të vinte dita për të shkuar në Shqipëri. Pastaj, dalëngadalë, kjo dëshirë iu zvordh, iu fanit. Si gjithnjë, lajmet që vinin nga ajo tokë, që aq shumë e kishte urryer dhe aq shumë e kishte dashur, ishin gjithnjë të zymta, të trishta, me sytë e një shqiptari që klithte në dëshpërim edhe pse tashmë ishte i lirë. Kështu, mbi mallin e saj të pambarimtë dukej se binte një dëborë e hirtë…

Takimi

Sapo kisha mbërritur në Paris në mars të vitit 1991 si diplomat dhe dikush më kish dhënë një letër me emrin e Leone Zazani. Ishte një i afërm i saj, dikur i cilësuar «i deklasuar». Për Leonen kisha dëgjuar një histori të dhimbshme, disi të mjergullt dhe kisha dëshirë që me këtë rast ta takoja. Kështu, një ditë u nisa për në “Galerie du Louvre”, në «Rue Rivoli», ku dhe kisha lënë takimin. Ishte një galeri shumë e madhe pranë muzeut të Luvrit dhe e njohur për antikuarët në Paris. Kur e takova, ajo grua e thyer në moshë dhe mjaft fisnike, më befasoi që m’u përgjigj në gjuhën shqipe. Ishte një shqipe e pastër, që ajo e kishte mësuar në Shqipëri pothuaj pesëdhjetë vjet më parë. Leone, ishte e veja e ish deputetit shqiptar, doktor Enver Sazani, të pushkatuar më 1947 pas gjyqit të njohur të “deputetëve”, të kundërshtarëve politikë të Enver Hoxhës.

Ata ishin njohur në Lyon më 1933, dy vjet pasi kishte lënë universitetin e Montpellier. Atëherë, ajo studjonte për letërsi ndërsa ai për mjekësi në Universitetin e Lyon-it. “Ne u njohëm në bibliotekën e universitetit, – më tregonte Leona. – Në fakt, më parë njoha një mikun e tij, Selaudin Kokonën që studjonte bashkë me të për mjeksi, por mua më pëlqeu më shumë Enveri dhe kështu u dashurova pas tij. Për fajin tim të dy shokët u zunë dhe nuk folën për vite me rradhë, gjer pas luftës, kur një ditë, në hollin e “Hotel Dajti”- t unë i takova dhe i përqafova që të dy”… Atëherë, studentët e Universitetit të Lionit takoheshin në “Cafe de la Cigogne”, në “Place de la Guillotiere”, ku shpesh mblidheshin për të kënduar e kërcyer. Ishte një kafene takimesh për të rinjtë. Pastaj ajo e njohu atë me nënën e saj dhe për një kohë jetuan sëbashku. Pas dy vitesh u lindi Denisa. “Atë kohë, – më tregonte Leone, – Enverit dhe disa studentëve të tjerë shqiptarë iu ndërpre bursa. Martesën e bëmë në Lyon dhe më 1939 u nisëm për në Shqipëri. U nisëm që të tre me një anije, bashkë me fëmijën. Ishte anija e fundit që përshkonte Adriatikun, sepse na zuri lufta. Italia fashiste përgatitej të pushtonte Shqipërinë. Pas Brindizit ndaluam në Sarandë dhe që andej u nisëm pastaj për në Gjirokastër, në vendlindjen dhe familjen e tij. Ishte vërtet një gjë e mrekullueshme. Mbaj mend që shumë njerëz kishin dalë të prisnin”doktorin” që vinte nga Franca. Pashë shumë njerëz dhe plaka në pragjet e shtëpive që na përshëndesnin. I dashurova menjëherë ata…”

Me të ardhur në Shqipëri, doktor Sazani hapi një klinikë në Durrës dhe që në fillim u lidh me lëvizjen çlirimtare. Shtëpia e tij u bë qëndër e njerëzve të rezistencës dhe pikërisht aty u bë dhe  mbledhja e parë e Këshillit Nacional-Çlirimtar të qytetit. Më 1943, ai erdhi në Tiranë dhe ishte një intelektual me emër në rrethet përparimtare. Enver Hoxha dhe Nexhmija ishin miq të afërt të tyre dhe e mbanin gjithnjë në prehër Denisen e vogël. “Enver Hoxha  ishte si  një “baby-syster” për mua dhe kurrë s’mund ta mendoja se një ditë ai do ta vriste babain tim”,  – do më thoshte më pas Denisa, e cila banonte në Paris. Gjatë luftës, doktori me francezen kërkoheshin nga Gestapo dhe ata u detyruan ta lënë Denisen e vogël tek ca të afërm dhe të iknin në mal, me partizanët. Francezja veshi kështu rroben e luftëtares së lirisë. Doktori mjekonte partizanët dhe që të dy iu përkushtuan luftës. Kur partizanët zbritën në kryeqytet, në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, Denisa ishte nga femijët e parë që i priti me lule fitimtarët që hynë në Tiranë. Doktori e hapi sërrish klinikën e tij, kësaj rradhe në Tiranë. Por shpejt e kuptoi se mendimet e tij për ndërtimin e një shoqërie të re shqiptare ndryshonin me ato  të vendit. Ideali i tij ishte demokracia e vendeve perëndimore, pluralizmi, barazia dhe respekti mbi njeriun, ligji dhe jo ideologjia. Më 2 dhjetor 1945 ai udeputet. Por pranvera do te vinte e trishtë dhe e zymtë. Proçesi Mbi komodinë, në shtëpinë e Leones, rrethuar plot akuarelë të babait të saj, dikur piktor, mbaj mënd që ishte dhe një fotografi e rrallë. Një moment i bukur nga jeta e tyre: festa e “Vitit të Ri” 1946, në “Hotel Dajti”. Fytyrat e tyre ishin të qeshura, të lira, të dashuruara. Sytë e tyre ende nuk e kishin grinë e zisë së përmotshme. Megjithatë “borgjezët”, siç i quanin në atë kohë, kishin filluar të tregoheshin të kujdesshëm. Në shtëpi flisnin frëngjisht dhe jeta rridhte e gëzuar. Enveri e pëlqente shumë muzikën klasike dhe në mbrëmje ato te dyja luanin muzikë në piano. Ai e pëlqente shumë Mozartin dhe Betovenin… Doktori ishte njeri i mirë dhe të varfërit i vizitonte gjithnjë falas. Në atë kohë në Tiranë ishte një mision anglez dhe një amerikan. “Një mbrëmje dhamë një pritje në shtëpinë tonë, por gjithnjë me nje lloj frike”. Kështu kaloi ai dimër i ashpër i 1946-ës. Burgjet filluantë mbushen me ish pronarë dhe njerëz që e kundërshtonin politikën pro-titiste.”Atë mesditë që iku, ai më përshëndeti thjeshtë:”Mirupafshim!” Ishte 15 maj i vitit 1947. E prita gjithë pasditen por ai nuk erdhi. E prita gjer natën vonë. Telefonova ngado, tek miqtë tanë, në njerëz të familjes, shkova në klinikën e doktor Zymës… Parandjeja se e kisha humbur burrin tim të dashur. Në spital më thanë se e kishin marrë ata të Sigurimit. Gjithë mbremjen prisja në ballkon. Ishte kohë e bukur… Ata mbërritën në orën tre të mëngjezit dhe hapën portën. Kontrolluan ngado dhe klinikës i vunë vulën. Morën gjithçka dhe ikën…” Shtator 1947. Në Tiranë, në kinema “17 nëntori”, organizohej proçesi kundërdeputetëve. Midis tyre dhe doktor Zazani, në rradhën e parë të të akuzuarve. Por ajo nuk kishte të drejtë të asistonte. Mbrëmjeve vërtitej rrotull kinemasë me shpirt të coptuar. Shtëpia, që tashmë ishte bastisur dhe kish mbetur vetëm menjë rrogoz, i  ishte kthyer në  varr. “Nuk mund ta besoja se një ditë, Enver Hoxha, miku i tij i luftes, do të arrinte t‘i pushkatonte dhe shokët e tij”, – më tha Leona. Një ditë, nga qelia e burgut, ai mundi t’i dërgonte një letër të vogël fshehur në një kuti shkrepseje. Ishte mesazhi i tij i fundit: “Leone, ti duhet të ndriçosh të vërtetën… Rrite Denisën me kujtimin tim… Të përqafoj, Enveri.” Ky kujtim e bëri Leonën të përlotej e të pëshpëriste ngadalë fjalët e tij: “Lève Denise de mon mémoire”…

Ajo i kishte ruajtur ende gazetat e asaj kohe me fotografitë nga salla e gjyqit kushkruhej: “Tradhëtari Enver Zazani që shkeli besimin e popullit, duke dhënë hesap për aktivitetin e tij kriminal”… Ai u dënua me 30 shtator 1947 dhe u ekzekutua më 9 tetor të po atij viti, bashkë me të dënuarit e tjerë, deputetë të popullit. “Atë kohë ne nuk e dinim se ku ishin varrosur. Gjithçka mbahej e fshehtë. Një ditë një mik më ndihmoi dhe kështu një mbrëmje, veshur si fshatare tiranase, u nisa drejt periferisë së Tiranës, buzë një përroi, rrëzë malit të Dajtit. Ishte natë. Atje një fshatar i mirë më priste. Më dha një lopatë dhe fillova të gërmoj. Doja të gjeja trupin e burrit tim, ta shihja përherë të fundit. Zbulova dhe mbulova 13 varre rradhazi dhe së fundi gjeta Enverin tim. E njoha në fillim nga cepi i mëngës së xhaketës. I futa në varr një shishe, ku brënda kisha vënë një fotografi ku kishim dalë të tre, ai, unë dhe Denisa. E mbulova sërrish dhe u ktheva në shtëpi. Isha vetëm, fillikate dhe dhimbjen askush nuk ma lehtësonte. Atëherë gjithçka sikur u ndërpre, vizitat, miqësitë, miqtë… Të gjithë më kishin kthyer kurrizin. “Dos tournés”, (“Shpinë-kthyer”), – më pëshpëriti ajo me dhimbje, duke psherëtirë gjatë dhe duke kujtuar gjithë ata miq që nuk i pa më. „Atë kohë u sëmura rëndë.Të vetmit që mu afruan ishin vëllezërit Kokona, doktor Gjata dhe doktor Fejzi Hoxha. Ai më bëri penicilinën e parë që sollën amerikanët në Shqipëri dhe kështu shpëtova nga turbekulozi“. Ishte fundii 1947-ës dhe fillimi i vitit 1948. Edhe triskën e ushqimit ia kishin marrë,edhe aparaturat e klinikës, edhe ato pak para që kishin në bankë. Sikur për ta  të kishte ndodhur eklipsi i madh. Edhe Denisës, në shkollë askush nuk i fliste. Një ditë, mësuesi i mori nxënësit që të shihnin të varurit në shesh të qytetit. Vajza ishte llahtarisur nga barbaria staliniane. Atë kohë në Shqipëri kishte ende disa franceze të martuar me shqiptarë. “Mbaj mënd që ishte në Shqipëri një patriotja ime që quhej Ginette. Ishte dhe një tjetër, Madame Lezo; pastaj një belge që rrinte në Durrës, po kështu dhe një grua e quajtur Valentine Topçiu. Një nga francezet u detyrua nga burri i saj që të vishej si muslimane dhe të mbulohej me perçe. Helena, një nga Tuluza, ishte gruaja e një tregëtari korçar, Niko Beça, të cilin e arrestuan dhe e pushkatuan.” Një tjetër histori e dhimbshme, një tjetër tragjedi. Helenën e çuan në një fabrikë tekstili. Pastaj e arrestuan dhe e burgosën. Por historia e kësaj familje vazhdon kalvarin e vet: vajza 14 vjeçare, mbeti mes rrugeve dhe një ditë u përdhunua… Pastaj lindi. Helena dhe vajza e saj mundën të iknin në Francë, vite më vonë, ndërsa foshnja mbeti atje, gjersa një ditë, vonë, shumë vonë, pas dhjetra vitesh, edhe ajo mundi të kapërceje kufirin drejt Francës. Leona nuk e besonte që të poshtërohej aq shumë në atë vend që aq shumë e kishte dashur.Pastaj erdhi zbrazëtia… Ajo nuk ndjente asgjë. Nuk kishte më Mozart, Bethoven, Hendel, Brahms… piano nuk ekzistonte më. Gjithçka mbetej si një kujtim i drithëruar nga gjithë ajo stuhi e tmerrshme. Ajo veç donte të ikte, ku të mundëte, veç të ikte… Dhe ja, një ditë, ambasadori francez, bëri ç’është e mundur ta marrë atë me vete në Francë. Leona dhe Denisa më së fundi u kthyen nëpër det, ndjekur nga pulëbardhat në atë fluturim të përmortshëm. Me vete kishin veç ca plaçka dhe dy tavlla duhani si kujtim të shtëpisë së dikurshme. Në një trastë, Denisa mbante një këmishë dhe një gravatë të kuqe të doktorit. Në qepallat e tyre kishte muaj që prehej vdekja e njeriut me të dashur. Ndryshe nga udhëtimi i tyre i parë, ky udhëtim ishte një kthim mortor, e ato nuk guxonin ta shihnin atë breg që largohej e largohej, gjersa pastaj humbi në mjergull. Por çuditërisht, me ditët, muajt dhe vitet që do të kalonin larg Shqipërisë,urrejtja do të pakësohej dhe Leonen do ta mbyste gjithnjë e më shumë malli për atë vënd, për atë tokë, ato vënde ku kish dashuruar aq shumë njerëzit, gjithçka.”Kur erdha në Francë, në fillim më dukej vetja si e huaj, jo si franceze,dhe kjo padyshim nuk ishte normale që të doja një vënd ku më kishin vrarë njeriun me të dashur dhe ku më kishin shkatërruar jetën.”

Eklipsi

Shtëpia e Leonës ndodhej në periferi të Parisit, në “Parc de Vanves”. Një shtëpi e thjeshtë në një ndërtesë shumëkatëshe, por që të befasonte me praninë e Shqipërisë në brendësinë e saj. Mbi tavolinë mbante një flamur të vogël kuq e zi, që ia kishin dhuruar ca emigrantë nga Nju Jorku. Përreth kishte objekte shqiptare e fotografi nga Shqipëria. Por ajo çka ishte interesante, ishte një dosje e saj ku kishte copra gazetash dhe letra të shkruara nga Leona. Ishin lajmet e shtypit francez mbi Shqipërinë. Çdo lajm që dëgjonte në radio për Shqipërinë, ajo e shkruante. «Radio France», «Radio France International», «France-Info»… viti 1952… 1961.. 1965… 1973… 1981… 1985… Njoftime, kronologji e habitshme ngjarjesh që ajo ndiqte këtu, mijra kilometra larg Shqipërisë. Kur erdhën në Francë pas luftës dhe vrasjes së Enverit, Leona u gjend në një gjendje të vështirë. Franca kishte  papunësi e krizë ekonomike. Familja e saj nuk ia kishte falur “gabimin” që kishte ikur të jetonte në Shqipëri. Me vështirësi Leona mundi të rifillojë jetën e saj normale. Denisa rritej dhe Leones i kujtohej gjithnjë ajo letër e Enverit që nga qelia e burgut i shkruante: “Rrite Denisën me kujtimin tim”. Leona kurrë nuk do të pranonte të martohej me dikë tjetër, për t‘i qëndruar kështu besnike kujtimit të tij. Vitet shkonin dhe ajo çdo natë do përgjonte radiot se ç’thonin për Shqipërinë. Letrat e saj asnjëherë nuk u mbërrinin kushërinjve të burrit të saj. Disa prej tyre qenë internuar. Kështu kaluan dhjetë vjet pa asnjë lajm. Errësirë, eklips. “Planeti” shqiptar qëndronte gjithnjë i errët e megjithatë ajo e donte atë gjithnjë. Më në fund erdhi letra e parë, e dyta… të gjitha të hapura. Megjithatë ajo shpresonte. Vonë, filloi të lidhej me emigracionin politik shqiptar në Paris. Shkonte gjithnjë në festat e flamurit më 28 nëntor. Të gjithë e respektonin Leonën që kishte aq dëshirë të fliste shqip. “Një ditë, për festën e 28 nëntorit, bleva një cohë të kuqe. Dikush më vizatoi shqiponjën dykrenare dhe unë e qëndisa atë. I vura një kordon të artë dhe me të e festuam festën e flamurit në “Avenue Wagram” pranë”Harkut të Triumfit”.  Dashurija për Shqipërinë i shtohej çdo ditë. “Përse vallë? – pyeste vehten ajo, ndërkohë që unë duhet ta urrej atë vend. Por jo, në atë vënd unë kisha kaluar vitet më të bukura të jetës sime. E si mund ti harroja unë ato?”… Aq shumë e dhënë pas Shqipërisë ishte, saqë një ditë një emigrant politik i kishte thënë: “Ti je më shqiptare se vetë shqiptarët”! Kur një sheshi të Parisit do t’i vihej emri i Skenderbeut, ajo ishte nga të parat që kontribuoi për këtë gjë. “Ato ditë isha vërtetë e lumtur, të shihja emrin e Skënderbeut në një shesh të Parisit”.

Epilog

Atë ditë maji të vitit 1993, që i telefonova Leonës se në Shqipëri ishte zhvilluar ceremonia e përkujtimit të deputetëve të pushkatuar të vitit 47-të, ajo nuk dinte gjë. “Sa do të doja të isha atje” më pëshpëriti dhembshëm. Ceremonia ishte zhvilluar në po atë sallë kinemaje, ku dhjetra vjet më parë ishte bërë gjyqi i deputetëve  dhe ishin dënuar me vdekje si “tradhëtarë të popullit”. Salla ishte mbushur plot me familjet e tyre, fëmijët  dhe karriket e deputetëve të vrarë ishin bosh, me nga një tufë lulesh në kujtim të tyre. Presidenca shqiptare u jepte atyre dekoratën “Martir i Demokracisë”, ku shkruhej: “U martirizua për veprimtarinë e tij të shquar për lirinë, demokracinë dhe përparimin shoqëror të Shqipërisë dhe kombit shqiptar”. Ajo sallë më kujtoi në fakt një fragment të filmit të njohur të regjisorit Kosta Gavras L’Aveu, apo « Rrëfimi », mbi jetën e disidentit çek Artur London, në atë kohë zëvëndesministër i Tregëtisë së Jashtme. London, që kishte vdekur para dhjetë vjetësh, i cili nê vitet pas lufte ishte një nga të dënuarit politikë në proçesin e organizuar në Pragë nga Gotvaldi, kundër demokratëve çekë të pasluftës. Edhe ai kishte qënë luftëtar i Spanjës, i internuar në kampin e Mathauzenit dhe personalitet në ato vite. S’di pse vdekja e tij më kujtoi doktor Enver Sazanin. Ndoshta sepse kishin kaluar nëpër të njëjtin kalvar të proçeseve totalitare, veçse me një ndryshim: London, që u dënua me burgim të përjetshëm, mundi të dalë i gjallë dhe të dëshmojë, duke botuar në Francë librin e tij « L’aveu ».  Ky ishte dhe një nga librat më të dashur të Leonës, që e mbante në bibliotekën e saj bashkë me librat e Solzhenicinit, Kunderës, etj, libër që ma dhuroi me shumë dëshirë. Mbaj mënd shumë mirë një skenë të këtij filmi, ku duken ushtarë që në një fushë anonime të rrethinave të Pragës, flakin mbi dëborë hirin e të pushkatuarve politikë. Ata kurrë nuk patën një varr. As doktor Sazani nuk ka varr. Në vendin anonim rrëzë Dajtit, më pas u ndërtua një kombinat… Shumë të vrarë nuk i kanë varret e tyre.  Vite më vonë, në një konferencë me«Rotary Club» në Fontainbleau bashkë me mjekun e talentuar Ardi Tirana ku do të flisja për Shqipërinë, do të takohesha përsëri me Denisën. E pyeta për Leonën, folëm rreth atit të saj dhe gjatë bisedës me francezët u tregova atyre historinë e Denisës, të asaj gruaje që një pjesë e historisë së saj, ajo më e dhimbshme, lidhej me vendin tim, Shqipërinë. Sot, Leon prehet në varrezat e Bagneux pranê Parisit. ishte e lumtur qê më sê fundi e verteta triumfoi. Ata ishin njerëz që e çmonin lirinë dhe e donin jetën dhe paqen. Në kalvarin e jetës së vet, për dhjetevjeçarë me rradhë, e vetme dhe shumë larg, Leona i kishte ngritur lart dhe nuk i kishte ulur asnjëherë flamujt e SHPRESES.

Luan Rama botuar në librin “Krushq të Largët”

LETËR – KËMBIM MUSTAFA MERLIKA – KARL GURAKUQI: Falë fretënvet, e sidomos Át Gjergjit, nuk u emnue mâ ipeshkëv i huej në Shqipní

 

 

 

Palermë, 27.7.1958

Fort i dashuni Mustafë,

Mos kujto se të kam harrue. Mo’ Zot! As vetë s’po dij se qysh fluturon koha, herë tue u bâ gatí për mësim, mâ vonë me provime, tash nji konferencë, e bâme apo e ndigjueme, nji largim i përkohëshëm nga Palerma, jo për ândje por për punë, ndonji artikull për Ernestin, zyra, shtëpija, vapa e madhe, me nji fjalë njiqind arsye më bâjnë përherë të turpnohem me tý. E prá e dij se ti pret gjithnji letër prej meje, sikurse pres unë prej teje.

Përherë e mâ tepër më mbushet mendja se të kam mik e mik të ngushtë, asish qi sot rrallë po gjinden në botën e sotme të bastardhueme. Më vjen ky mendim tue i dhânë nji sý letrës s’ate të fundit, qi âsht plot me çfaqje simpatije e dashunije kundrejt meje. Fjalët “të due fort, më merr malli e kam kujdes për shëndeten t’ânde...”, të daluna nga goja e nji Mustafe, qi nuk ká dijtë as nuk din me rrêjtë e me miklue, qi i thotë së bardhës e bardhë dhe së zezës e zezë, a nuk janë shprehje miqsore të çiltërta? (A të pëlqen ky adjektiv për italishten leale?) Fjalët e tua janë si nji balçëm për mue në ketë gjendje të pasigurtë, ku jemi përplasë, larg Atdheut, pá shpresë kthimi e pá e dijtë të nesërmen. T’ishim, mos tjetër, të rij! Nuk ká mbetë tjetër veçse me shfrye me njeni tjetrin e me gjetë ngushllim së paku me anë letrash, mbasi fati nuk deshti t’ishim bashkë në nji qytet e të bashkëpunojshim për t’u lânë brezavet t’ardhëshëm frytin e djersës s’onë së derdhun në riní për të mirën e gjuhës.

Më thue në letrën t’ânde (i ruej letrat e tua si visár) se po të më kishesh afër, nuk do të kishesh lânë me kalue javën pá ardhun tek unë. More Mustafë, shka thue? Do të kishem ardhë unë ke ti e nuk do të kishem lânë të qetë as ditë as natë, pse shoqnija e jote âsht e âmbël, e vlefshme, e argtueshme (utile e dilettevole, kishin me thanë italjanët). Po, do të kishem përfitue shum nga bashkëbisedimet me tý, e, ndoshta, do të kishim mujtë me shkrue nji gjâ bashkarisht, kështu qi do të kishem pasë nderin me e lidhë emnin t’em me t’ândin në ndonji botim të përbashkët. Përkojmë në pikëpamje t’orthografís e të përdorimit të fjalvet për krijimin e gjuhës kombëtare.

Më ká rá në dorë këto dit libërthi i Martin Camajt me titullin “Djella”; ndoshta t’a ká dërgue edhe tý. Âsht nji farë romani apo ditari, nuk po dij si t’a quej. Nuk e njof auktorin fytyrë për fytyrë, por duket se âsht djalosh me plot shpresa për t’ardhmen, por.. në pikëpamje të gjuhës, shkjepon aty këtu. I kam shkrue nji letër të gjatë, nji filipikë, tue i dhânë pak mësime gramatike e sintaksore, sidomos për sá i përket mënyrës së lidhjes së kohvet në fjalí (consecutio temporum), ku âsht pak i dobët (a e ké vû ré edhe ti?). nuk i a kam pëlqye titullin “Djella”, qi, simbas mbrendís së librit, âsht emni i protagonistes. Unë kam mbledhë, sá kam mujtë, emna shqip njerzish dhe i kam shtî në Fjaluer. Kudo qi kam qënë, në daç në Zadrimë (Troshan, Fishtë, Kallmet, etj.), në daç në Mirditë (Korthpulë, Kryezez, Thkellë, etj.) unë e kam ndie ket emën të përveçëm në trajtën “Dilë” e kurr “Djellë”. Po më kujtohet se ti ké pasë shkrue në “Shpirtin Shqiptár” të Namikut (mëkat qi nuk u vijue!) disá shenime shum me vend e me kokë (mjerisht të rijt e sotëm nuk po i bijnë fort veshit për këto sende të parândësishme!), e, tue folë për ditët e javës, ké pasë radhitë pesë trajta të ndryshme, qi përdoren për ditën e diele, prej së cilës ká rrjedhë emni i përveçëm “Dilë”, të cilin priftnija e ká pagzue në martirolog me trajtën latine Dominica. Ti ndër pesë trajtat pate pëlqye trajtën e diellë; e pranoj edhe unë, s’kam aspak kundërshtim, por shka t’i bâjmë Shkodrës, qi gjithunjí përdorë trajtën e diele dhe âsht shugurue  në liturgjín kishtare katholike? Ky qe nji ravgim, por i a vlen barra qirán, pse këso dore, nemose na të dy bijmë në godi, e ndoshta gjindet ndokush qi na merr mbrapa. Si thue ti vetë, po punojmë për me i sjellë nji shërbim gjuhës kombtare.

Prá, si qeshë tue thânë, s’e kam ndigjue kurrkund trajtën “Djella” si emën të përveçëm. Po më bjen në mend, se në vjetin 1909 në Korthpulë pata rá mik te nji farë Hile (shif edhe këtu shndrrimin e tingullit lll; prej trajtës së parë Mëhíll ka dalë trajta e shkurtueme Hilë, qi, për zbunim, thuhet Hilush edhe vetëm Lush, njipërnji sikurse ká dalë trajta Dilë nga emni diell.) Ky Hila i Korthpulës na kishte katër bij, të katërt të martuem; si për çudí, të katërt i kishin grát nga Zadrima e të katërtat quheshin Dilë. Nuk më rá ndonji herë në vesh trajta “Djellë”; a thue, mos përdoret në Dukagjin? A din gjâ ti? – Të vijojmë, mbasi i a hŷmë kësaj valljeje; prej ditarit t’em, qi e kam nisë në Shqipní dhe e vijoj edhe këtu në mërgim (deri tash dý vëllime të mëdhaja me nga 800 faqe) po nxjerr këto fjalë: “afër shtëpís s’onë, në lagjen “Arra e Madhe” të Shkodrës banojshin në nji jereví dý katundare, njëna e vejë e tjetra e pamartueme, të dyja të shtŷme në mot, dý motra, hamallica (kështu quheshin aso kohe (1905) ato grá të bâshme, por aspak të hijeshme, qi barshin teshat e tregtarvet zotnij prej tregut të madh e në qytet, me strajca nën krah), Hamallicë nuk kishte kuptim poshtnues, sikurse b.f. sot e ká fjala italishte facchino, por dishka mâ të zbutuem. Njêna thirrej Kushë (d.m.th. Marí = Mrikë, Mrikalem, Mrikushë, Leme, Kushe – a e shef ndryshimin qi ká pësue emni i parë Marí?) e tjetra Dilë. Em át, tregtár zotní, reshpér, na çonte né fëmijt me i thirrë për ndonji shërbim, e na i thirrshim me zá të naltë prej oborrit të madh qi na ndante prej sosh: “O Kushë, o Dilë Katundarja po ju don baba”! – Mjaft mâ!.

Të paska shkrue Át Paulin Margjokaj se nuk mujka me besue qi nji P. Gjergj Fishtë të ketë guxue me shkrue “Edhe Ipeshkvi  jabanxhi”. Jo, more Mustafë, nuk po dijtka gjâ Át Paulini! Unë kam pasë miqsí të ngushtë me Poetin, madjè e kam pasë edhe mësues në gjimnaz fretnuer, e mâ vonë kam pasë marrëdhânje të shpeshta me tê, d.m.th. e kam njoftë mirë: ishte kundërshtár i rrebtë i priftënvet të huej. Atij dhe shokvet të tij, si Át Pashk Bardhit, Gjeçovit, P. Agostinit Kolaj, P. Engull Paliqit (nga Janjeva e Kosovës), etj. do t’u dihet krijimi i Provincës shqiptare françeskane. Këta patën bâ çmos qi të shdukeshin fretnit e kombësís së huej, si b.f. nji farë P. Domenik Facini, P. Luigj Paolucci e ndonji tjetër qi tash nuk po më kujtohet. Në fillimin e shekullit t’onë ishte në Shkodër si kryeipeshkëv nji farë Emzot Pashko Guerini-t, nga Grykat e Kotorrit. Do t’u dihet Fretënvet, e sidomos Át Gjergjit, qi mbas tij nuk u emnue mâ ipeshkëv i huej në Shqipní. Mbas vdekjes s’ipeshkvit të Pultit Emzoti Marconi në vjetin 1910 u emnue Emzot Bernardin Shllaku, shqiptár, i cili ká vdekë tash së voni në moshë shum të shtŷme. Më duket se ato fjalët e P. Gjergjit i mveshen piknisht Emzot Guerini-t. Thom edhe se nuk gabohem në ket pohim.

U botue “Lahuta” me nji mveshje tipografike shum të bukur. A t’a kanë dërgue? Më vjen keq, qi në ket ribotim nuk âsht ndjekë nji kriter n’orthografín: dikund shkruhet kâmbë e menjiherë në nji faqe tjetër kâmë; dhimbë dhe dhimë, etj. i kam shkrue nji letër të mirë Át Danjel Gjeçajt gjânë e gjatë.

Prita në numrin e fundit të “Shêjzavet” se po shof recensjonin t’ând mbí “Historín” e Zavalanit. T’a dijsh se kam kujtue se do të dilte dishka mâ e mirë!

Po më pyetë në se gjindet këtu në Palermë ndonji kolekcjon rivistash shqiptare. Në bibljothekën e Qendrës kemi mjaft kolekcjone të “Hyllit të Dritës”, disá të plota e të lidhuna e disá, mjerisht të mangta. “Shkëndín” e Ernestit nuk e kemi, përveç ndonji numri andej e këndej: kështu thuej edhe për “Lekën”. Bibljotheka po pasunohet gjithnji me vepra albanologjike qi po i blejmë pak nga pak. Kemi pasë shdrejtazi të gjitha botimet shkollore të Tiranës së kuqe të sotme. Bâjnë me të vërtetë schifo: përkthime nga rusishtja me nji shqipe si mos Zot mâ keq!

Të pata pyetë se çké sajue me u lânë për trashigim brazavet t’ardhëshëm; më përgjegje se don me më lajmue gjânë e gjatë mbí ketë punë. E pres prá me padurim e jam shum i dishrueshëm të dij se shka ké mendue e shestue.

Sot mungojnë të falat e grues s’eme, pse ká nja dy muej qi ká shkue në gjiní te vëllaznit n’Austrí. Unë kam mbetë vetëm këtu e nuk mundem me luejtë vendi, pse, sikurse çdo vjet, edhe simjet kam fillue kursin e verës për mësuesit arbreshë. Jam tue e mbajtë n’universitet.

Edhe unë, si ti, jam tue të shkrue ketë letër mbrâmje; âsht ora 11 e natës; kam nji gotë vënë “Sangue Siciliano” përpara e po e çoj gotën për shëndetin t’ând e të tuvet, të cilët po i përshëndes me gjith zemër. Angjelina nuk më ká shkrue ndonji herë. Si âsht Bashkimi? Gilberti të çon shëndet e të mira. Unë të puthi tue të marrë ngrykë, i yti

Karli

 

A të ká rá në dorë vijimi i “Anzavet” deri në f. 87, qi t’a kam dërgue me 14.6.1958?

 

 

Niagara Falls, 11.VIII.1958

 

I dashuni mik,

Të qoftë mirë e mirse të gjeta! Sa bukur do t’ishte me folë kështu, me u përshëndetun e me marrë përgjegjen atypraty, me u pyetun për shojshoqin e për gjint t’anë e për hallet qi kemi, e me kuvêndun me telefon (kur mos të mundemi me gojë!). Këta sod gjanë këtu në këtë dhè, por jo për tý e mue, na do të bâjmë ashtu kur ligjërimet telefonike të kushtojnë nji qindar minuta! Tashpërtash pra do të kemi durim me vazhduem kështu me letra, tue pyetun sod e tue u përgjegjun mbas nji mueji a dy muejsh, si t’i vijë. Un po të pyes mâ parë e mâ dalë si po je me shëndet përgjithsisht e me kurrisin; e me punë e me shkollë; e a ke lajme të reja prej të tuve. E po të kallxoj se vetë jam shëndosh me gjithë djalë e vajzë. Pjesën e familjes qi kam pasun t’internueme në Savër të Lushnjes m’a paskan shpërngulë në Gradishtë, nji tjetër fshat i Lushnjes edhe ky. Natyrisht mâ keq se ishin e me dâm të madh të t’em nip qi, tue qënë tashti 2 orë larg qytetit, nuk mundet mâ me shkuem në shkollë.

E po dal tash te argument’i em i parapëlqyem, te gjuha e jonë. Pa këtë, korrespondenc’e jeme do të kishte qênë tepër e vorfën me shumë kênd, due me thânë me kê mund të bisedohet rreth ksaj theme. E po t’a them sinqerisht se kuvêndi me tý në këtë lâmë më pëlqen mâ së forti, se e kam pamë kamot qi ke mbetun gjithmonë me rrânjë të nguluna thellë në Merditën t’ânde, e këta më pëlqen fort.

(……………………………………………………………………………………………………………….)

Nëse qeshë tepër i vrashtë, ke për të m’a falë, shpresoj, se ky shkrim ka vetëm karakterin e nji letre private për tý e zêmra më qe mbushun me nji dhimbë tepër të fortë për P.Gjergjin e veprën e tij me këto komentime e… argumentime qi e “pajosin”. Jemi me të vërtetë nji popull tepër i vorfën, me gjithë 46 vjet pavarsí. Jemi të denjë për “Anzat e Parnasit” e jo për “Lahutën e Malcís”!

Shënimet e mija i kam qukrruem aty-këtu vetëm prej kângës I. Desha vetëm me shfrŷmë me nji mik e bashkatdhetar qi ndien si un vetë. Për mue, edhe në qoftë se Shqiptarëve të thjeshtë në mërgim u âsht bâmë nji shërbim, se tekst’i Lahutës ka me qênë nji ngushullim për ta, vepra vetë âsht profanuem me ato shkarravina edhe me shumë gabime shtypi në tekst.

Të lutem, në paça gabime në shënimet e mija, kallzomi si nji babe, kurdo qi të më shkruejsh. Me shëndet e miqsí të vërtetë

Mustafa.

 

 

Palermë, 18.9.1958

I dashuni i im Mustafë,

Nuk e ké pasë zakon me e çue kaq gjatë përgjegjen e letravet të mija… Mos të ká ngjá ndonji send? A mos jé i sëmundë? Shpresoj dhe uroj qi mos të jetë as njêna as tjetra. Mbas kartës s’ate të 18 të mojit të kaluem, nuk kam pasë mâ asnji lajm prej teje.

Sikurse të pata lajmue, e shkrova artikullin për 50 vjetorin e botimit të “Bashkimit” dhe i a dërgova Ernestit, i cili më shkruen se i ká pëlqye shum; thotë se âsht “i mrekullueshëm”. Të shofim a ká me të pëlqye… I kam dërgue edhè nja 200 fjalë t’urta, qi unë i kam pasë mbledhë dikúr në Shqipní, për t’i përdorë në rubrikën “Kokrra krype arbnore” të “Shêjzavet”. Gjithashtu i kam dërgue nji artikull “Hulumtime gjuhësore”, qi m’a kanë pasë kërkue. I kam dërgue edhè nji prrallë popullore “Dhelpna dhe ujku”, qi unë e kam pasë ndigjue në Mirditë; âsht e bukur e e gjatë.

Po të lajmoj, Mustafë i dashun, se para njij jave kam qortue provat e shtypit të Gramatikës s’eme “Grammatica Albanese dell’uso moderno” con prefazione di G. Valentini;[1] shpresoj se mbrenda mojit do të dalë në qarkullim. Kujtoj se kam bâ nji punë të mirë. Të tjervet gjykimi!

Edhè simjet, sikurse tash katër vjet rresht, kam mbajtë kursin për mësuesit arbreshë; kam pasë njiqind e mâ vetë qi e kanë ndjekë. Jam shum i kënaqun.

Djalin e kam në Trento, ku ká shkue të punojë në nji spital përkohësisht. Jam vetëm me gruen, e cila të paraqet të falat mâ të mira me nderimet mâ të thella. – Fal me shëndet shum Hamdiut… Po ai batakcí si nuk më shkroi ndonji herë? E prá miq të ngushtë kemi qênë! – Mustafë, të marr ngrykë e të puthi me máll e dashuní vëllznore i yti gjithmonë.

Karli

[1] “ Gramatika Shqiptare e përdorimit bashkëkohor” me parathënie të Z. Valentinit

MUEJ TETOR 2020: Kujtojmë.. – Nga Fritz RADOVANI

AT MATI PRENNUSHI O.F.M.

8 JANAR 1948:VENDIMI I GJYQIT SLLAVOKOMUNIST “ME VDEKJE”;

At Matia në fjalën e fundit tha: “Tash e disa shekuj na kanë ngulë ndër hûj e na kanë varë n’ konop ata që nuk deshten as fenë as kombin, por na e kemi thirrë vedin gjithmonë Shqiptarë katolikë të Gjergj Kastriotit…”

  • 23 TETOR 1871 U LE AT GJERGJ FISHTA O.F.M. në Fishtë të Zadrimës së Shkodres. Vdiq me 30 Dhjetor 1940. AI ASHT POETI KOMBTAR I POPULLIT SHQIPTAR! Edhe pse dihet vendvorrimi i fundit i Tij në Vorreza Rrëmaji, nuk bahet asnjë perpjekje per me e nxjerrë vetem nga urrejtja ndaj Zhgunit Tij.

 

2 TETOR 1882 U le në Shkoder At Mati PRENNUSHI O.F.M.(1982 – 1948) Mik i gjithë jetës me At Gjergj Fishten. Kur Krajl Nikolla e dënoi me varje, per lidhjen me Dedë Gjo’ Lulin në 1911, se i çoi Flamurin e palosun në gjoks me e ngritë në Deqiç, e shpetoi nderhymja e At Fishtës.

Ishte nga viti 1943 Privinçial i Françeskanve të Shqipnisë deri me futjen e armëve nga Sigurimi i Shtetit komunist nën Elterët e Kishës Françeskane, kur edhe Kuvendi u kthye në burg me 17 Nandor 1946. Vazhduen torturat deri në Janar të 1948, kur u zhvillue gjyqi i mbyllun në mensen e Kuvendit dhe, Ju dha dënimi me vdekje. U pushkatue me 11 Mars 1948 në Zallin e Kirit në Shkoder, tue mos Ju dijtë vorri as sot. Edhe Ky me Zhgun!

23 TETOR 1887 U le piktori i madh Shkodranë Profesor Simon RROTA (1887 – 1961)

31 Tetor 1892 U le Don Nikoll SHELQETI  Vdes në kampin e shfarosjes në Beden të Kavajës, 54 vjeç? Burrë në fjalë e në vepra!

 

19 TETOR 1899 U le n’ Itali At Giovani FAUSTI S.J. (1899 – 1946) U pushkatue me 4 Mars 1946 i pafajshem, akuzue me Organizaten antikomuniste “Bashkimi Shqiptar”. Qendrimi i Tij në hetuesi dhe në gjyq asht një material i rrallë per studim.

 

15 TETOR 1904 U le At Gegë LUMAJ O.F.M. (1904  – 1990) Asht Meshtari i Parë që asht arrestue nga Sigurimi i shtetit komunist në 15 Janar 1945. Arrestohet prap në 1967 me “Revolucionin Kultural” dhe, per qendrimin burrnor plotson 25 vjet burg… Vdes si Frat i nderuem nën kujdesin e kushrinjve të Tij në Dukagjin me 18 Nandor 1990.

 

13 Tetor 1928 Anjeza Gonxhe Bojaxhiu niset per Dublin drejtë Misionit Madh Shpirtnor… Realizoi veprat e Mëdha Shpirtnore dhe Atdhetare të pavdekshme në shekuj!

 

13 TETOR 1929 Masakrohet nga serbët At Shtjefen GJEÇOVI O.F.M.

 

5 TETOR 1936 U le Presidenti i Çekisë HAVEL (1936 – 2011) Ai ka thanë: “Njerzit ma të rrezikshem per Demokracinë janë komunistët e konvertuem në demokratë!”

 

13 Tetor 1943 Bombardimi i Tiranës nga Aleatët. U vrane 503 vetë, ora 13.13’…

 

1 Tetor 1945 Pushkatohet oficer Pjeter Gegë GURAKUQI (1912  – 1945) Edhe pse disa nga kriminelët komunist deklarojnë per Pafajsinë e Tij…U gjet edhe vrasësi!

 

1 Tetor 1945 dënohet Don Nikoll KIMZA (1878 – 1960). Nga frika e pushkatimit, porsa perfundoi dënimin dhe u lirue, u arratis jashta Atdheut.

 

Tetor 1945 Mbytet në tortura At Papa PANDI (1910 – 1945 ?)

Dosja e Tij nuk asht!

 

10 Tetor 1946 Arrestohet Don Mark BICAJ (1911 – 1946) Dënohet 15 vjet burg.

11 Tetor 1946 Arrestohet At Karlo Serreqi (1911 – 1954) Vdiq në burg t’ Burrelit.

21 Tetor 1946 Arrestohet At Pjeter MESHKALLA… U dënue e bani 15 vjet burg. U arrestue edhe me 29 Prill 1967 dhe, u dënue edhe 10 vjet të tjera… Gjithsejt 25 vjetë.

 

25 Tetor 1946 Don Ndre SIMONI (1906 – 1975) Shkrimtar e perkthyes i disa gjuhve të hueja. Arrestohet edhe pse i pat të gjitha mundësitë me u arratisë…

 

26 TETOR 1946 Arrestohet Don Jakë ZEKAJ (1906 – 1995) Dënohet me burg. Mbas lirimit ka lanë disa vepra me vlerë letrare e artistike.

 

27 Tetor 1946 Arrestohet Don Shtjefen KURTI (1898 – 1972) Pushkatohet per Pagzimin e një fëmije në vitin 1972, se ka shtue “edhe një Katolik në Shqipni.”

 

28 Tetor 1946 Arrestohet At Pashko GJADRI S.J. (1877 – 1953) Bani 7 vjet burg…

 

28 Tetor 1946 Arrestohet At Mëhill TROSHANI (1904 – 1983) Bani dy herë  burg.

 

31 Tetor 1946 Arrestohet Papa Josif Mihajli (1912 – 1948)  në Korçë. E mbysin në Maliq… E mbulojnë Trupin e Tij me baltë derisa vdes…

 

22 Tetor 1947 Arrestohet At Buon GJEÇAJ (1873 – 1957) Ishte në Hot  me At Mati Prennushin kur i çuen Flamurin Dedë Gjo’ LULIT në 1911…

 

31 TETOR 1947 Vdiq Fra Gjon PANTALIA S.J. (1887 – 1947) U le në Prizren. Vdiq në Burgun e Kishës së Fretenve në Shkoder. Mbas mbylljes së Kuvendit Jezuitëve shkoi me jetue tek Françeskanët e Shkodres, ku u arrestue dhe u torturue barbarisht…

 

10 Tetor 1958 Vdes Don Matish LISNA (1924 – 1958) Mjekët konstatojnë helmatisje… Një vrasje e kurdisun nga Sigurimi i shtetit…

 

12 Tetor 1958 Vdes Don Pashko ZOJZI. Prift i Shirokës…

 

22 Tetor 1967 Vdes Imzot Gasper GURAKUQI (1885 – 1967) Asht ndër dijetarët e Kishës Katolike Shqiptare, me një kontribut të madh tue fillue nga “Hylli i Dritës”…

 

14 Tetor 1976 vdes Don Lek DREDHAJ (1907 – 1976) U dënue me varje në 1926 nga Ahmet Zogu, dhe bani edhe 15 vjet burg me komunista.

 

16 Tetor 1978 Kardinali polak Vojtila zgjidhet në Vatikan PAPA GJON PALI II, Papa i Pavdekshem që ndihmoi në shembjen e sistemit botnor terrorist të komunizmit.

 

30 Tetor 1994 Emnohet nga Papa Gjon PALI II Kardinali i Parë Shqiptar Imz. Mikel KOLIQI (1902 – 1997). Mbas vitit 1944 kaloi 38 vjet në burgje e kampe shfarosje.

 

22 Tetor 1997 vdes Imz. Frano ILLIA Autor i “Kanunit Skenderbeut” 1992…

 

19 Tetor 2003 Papa Gjon PALI II shpallë në Kishen e Shen Pjetrit në Vatikan, Romë: “E Lumja e Parë Shqiptare NANË TEREZA e Kalkutës.”

 

2 TETOR 2017 Vdiq Robert ELSIE (1950 – 2017) Studjues e perkthyes i madh i shumë veprave nga gjuha Shqipe në ato Europjane.

            Melbourne 29 Tetor 2020.

XLVI – 2020 VITI I AT GJERGJ FISHTËS – Autori i maskës së At Gjergj Fishtës – Përgatiti Fritz RADOVANI

XLVI – 2020 VITI I AT GJERGJ FISHTËS – Autori i maskës së At Gjergj Fishtës – Përgatiti Fritz RADOVANI

MASKA E AT GJERGJ FISHTËS O.F.M.

Autori i maskës së At Gjergj Fishtës

Ishte viti 1962

La Croix (1956)- Papa Pio XII priti mbretëreshën Geraldinë

Papa Pio XII

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 25 Tetor 2020

 

“La Croix” ka botuar, të shtunën e 11 shkurtit 1956, në faqen n°2, një shkrim në lidhje me pritjen e mbretëreshës Geraldinë asokohe nga Papa Pio XII,të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Papa priti ish-mbretëreshën Geraldinë të Shqipërisë, e cila mbërriti në Romë të mërkurën. Ish-sovrania, me origjinë hungareze, është katolike, ndërsa burri i saj, ish-mbreti Zog, është mysliman.

La Croix (1955)- Pas dhjetë viteve në Egjipt, mbreti Zog rikthehet në Francë bashkë me një suitë civile dhe ushtarake

Ahmet Zogu – Mbret i shqiptarëve

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 24 Tetor 2020

 

“La Croix” ka botuar, të shtunën e 30 korrikut 1955, në faqen n°6, një shkrim në lidhje me rikthimin asokohe të familjes mbretërore shqiptare në Francë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

 

Côte d’Azur, strehë e mbretërve të rënë

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Ish-mbreti Zog i Shqipërisë u ngjit në bordin e anijes Maréchal Joffre, gjatë ndalesës së kësaj të fundit në Aleksandri.

 

Ish-sovrani vjen në Francë, pas dhjetë viteve të kaluara në Egjipt. Ai shoqërohet nga gruaja e tij, djali i tij dhe një suitë civile dhe … ushtarake.

 

Dy vila, njëra në Kanë, tjetra në Antibes, janë marrë me qira nga ish-mbreti Zog i cili, pas një sëmundje të gjatë të zemrës, dëshiron të trajtohet nga specialistët francezë.

 

Ndërsa princi i ri, djali i tij, ai dëshiron të studiojë në një shkollë teknike aeronautike.

“Valle çamçe, valle beratçe, këngë matjane, Gjethja dhe Bilbilo o i mjeri bilbil”, shkrimi i gazetës franceze më 1939

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 24 Tetor 2020

 

“La Dépêche” ka botuar, të martën e 11 prillit 1939, në faqen n°6, një shkrim të gazetarit, shkrimtarit dhe folkloristit francez Roger Dévigne, tepër interesant për kohën, në lidhje me vlerën kulturore folklorike të disqeve shqiptare dhe mungesën e tyre në mjediset franceze, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

 

Muzeu i tingullit

Disqet shqiptare

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Edhe një herë, thashethemet e tmerrshme të lajmeve na kujtojnë se një koleksion disqesh nuk ka vetëm vlerë muzikologjike dhe rekreative, por edhe vlerë kulturore. Edhe një herë disku, duke evokuar zërat, këngët, lojërat, ëndrrat e popujve të largët dhe pak të njohur mund të na ndihmojë t’i kuptojmë më mirë ato. Do të shtoja : për t’i kuptuar më mirë me hidhërimet e tyre, kur bëhet fjalë, si sot, për shqiptarët.

 

Francezi, për të cilin thuhet se ka shumë pak njohuri në lëndën e gjeografisë, ende nuk ka shumë reputacion si një dashamirës i folklorit. Sidomos kur bëhet fjalë për folklorin fonografik. Për sa i përket Shqipërisë, në veçanti, pak francezë dinë për muzikën e saj popullore dhe këngët e saj. Megjithatë, shqiptarët kanë një folklor tingujsh shumë piktoresk, nga i cili janë regjistruar një numër i caktuar melodish. (Kryesisht nga firmat angleze dhe gjermane.)

 

Nëse shqiptarët janë pak si malësorët (highlanders) e Ballkanit (skocezët e lashtë, gjë kurioze, për më tepër, quheshin “Albains” para pushtimit nga Scots e Irlandës) mund të pranojmë, nga ana tjetër, se kënga popullore shqiptare nuk posedon as melankolinë harmonike dhe as madhështinë e egër të këngëve të vjetra skoceze.

 

Por ajo ka një aspekt shumë të theksuar territori që e bën atë mjaft karakteristike. Meloditë shqiptare tradhtojnë ndikimin islam shumë më tepër sesa ndikimin sllav. Përjashtojmë këtu meloditë specifike sllave të Shqipërisë, prej të cilave profesori Mazon, i Collège de France, ka bërë disa regjistrime të cilat gjenden në Muzeun e Fjalës. Por nëse ndikimi turk dhe mysliman është real në meloditë shqiptare, ato ende kanë personalitetin e tyre të përafërt, shijen e tyre të ashpër dhe origjinale.

 

Në fakt – sipas dijenisë tonë të paktën – ende nuk është bërë ndonjë studim i madh fonografik sistematik i folklorit shqiptar. Dhe kjo është edhe më shumë për të ardhur keq për “diskologjinë” dhe për shkencën, pasi ngjarjet aktuale nuk do të lehtësojnë, për një kohë të gjatë, kërkimet folklorike të këtij lloji. Në Francë, përveç tre disqeve të Muzeut të Fjalës, nuk ekziston, në asnjë katalog të firmave franceze asnjë disk nga Shqipëria. Sidoqoftë, mund t’i gjeni në Londër ose Berlin. Tek His Master’s Voice do të citoj : diskun n° A. M. 3000. Dy këngë të njohura nga Shqipëria e Jugut, të kënduara në duet, në një regjistër që shkon nga tingulli më i lartë tek ai më i ulëti i hundës, të cilët japin një efekt trimërie mjaft piktoresk.

 

Disku n° A. M. 2978, i cili përmban dy këngë të vjetra, përfshirë atë të Ali Tepelenës, pashait të famshëm të Janinës, i cili, siç e dimë, ishte shqiptar. Tjetra është një këngë nga Shqipëria Veriore, e kënduar nga një anëtar i një fisi prej Mati, dhe e shoqëruar nga një treshe violine, klarinete dhe mandoline.

 

Disku n° A. M. 2991. Ai përmban dy valle kombëtare shprehëse : Vallen Çamçe dhe Vallen Beratçe, të luajtura nga një orkestër nën tingujt mahnitës të klarinetës.

 

Shënoni gjithashtu, akoma tek His Master’s Voice, një disk me origjinë më pak folklorike, n° A. M. 3017. Është një kor vajzash të reja, që këndojnë në grup dhe që të kujton majft stilin e përgjithshëm të këngëve sllave.

 

Kujtojmë, tek Polydor, nga orkestra e Selim Efendiut, disqet n° 51107 dhe 51109. Pa i përkatur specifikisht folklorit, këta disqe janë shumë të larmishëm (shumëngjyrësh) dhe domethënës.

 

Tek Odéon, nga një orkestër e mirë popullore nga Tirana, vallja “Shkiptare” dhe vallja “Beratçe” (n° A. 237151). Le të përmendim gjithashtu : Gjethia (n° A. 237213); dhe sidomos “Bilbilo i mijeri bilbil” (n° A. 237011).

 

Nëse do të mund ta gjenit tashmë këtë përzgjedhje të vogël të disqeve shqiptare, do të kishit një pamje (ide) shumë mbresëlënëse të folklorit të këtij populli fatkeq. Marr guximin t’i sugjeroj Odéon-it, i cili po bën, në këtë moment në Paris, një përpjekje kaq interesante dhe të guximshme në interes që do të kishte, nëse kjo është e mundur, për të sjellë një ose dy disqe karakteristike në katalogun e tij shqip.

 

Roger Dévigne

La Croix (1958)- Ja arsyeja e uljes së avionit amerikan T-33 në Shqipëri sipas majorit Howard Curran

Major Howard J. Curran me fëmijët e tij Pat, Mike dhe Mary në bazën ushtarake Châteauroux (Francë) – Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 23 Tetor 2020

 

“La Croix” ka botuar, në fillim të muajit janar 1958, tre shkrime në lidhje me uljen e detyruar të një avioni amerikan asokohe në tokën shqiptare dhe largimin e tij nga atdheu ynë, të cilat, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, i ka sjellë për publikun shqiptar :

 

Një avion luftarak amerikan i detyruar të ulej në Shqipëri

La Croix, e enjte, 9 janar 1958, f.8 :

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Tetë ditë pas kapjes së Skymaster-it britanik, radioja shqiptare e dëgjuar në Beograd njoftoi se një pajisje ushtarake amerikane – avion luftarak – kishte shkelur jugun e Shqipërisë dhe kishte fluturuar mbi qytetet e Përmetit, Këlcyrës dhe Beratit, duke u drejtuar kështu drejt Tiranës.

 

Forcat e detyruan aeroplanin të ulej në një aerodrom shqiptar, shtoi Radio Tirana, e cila tha se aeroplani pilotohej nga majori Howard Kennan dhe se një hetim ishte hapur nga autoritetet shqiptare.

 

Sipas autoriteteve amerikane, aeroplani i kapur u raportua i humbur më 23 dhjetor, gjatë një fluturimi Chateauroux-Napoli.

 

 

Piloti amerikan i arrestuar nga shqiptarët do të lirohet së shpejti

La Croix, e shtunë, 11 janar 1958, f.2 :

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Oficerët e Forcave Ajrore të SH.B.A.-ve kanë njoftuar se Majori Howard Curran, pilot i avionit që u zhduk para Krishtlindjeve, do të lirohet nga autoritetet shqiptare pas “dy ose tre ditësh”.

 

Në qarqet zyrtare të bazës amerikane të Châteauroux, deklarojnë se e kanë mësuar lajmin nga një telefonatë e ambasadës së Shteteve të Bashkuara në Paris.

 

Sipas këtyre qarqeve, zyrtari i ambasadës njoftoi se Majori Curran dhe aeroplani i tij, një avion stërvitjesh T-33, do të liroheshin sa të përmirësohej koha (moti).

 

Ambasada e SH.B.A.-së në Paris ka shumë të ngjarë ta ketë marrë informacionin e saj në Quai d’Orsay.

 

Ne e dimë që z. Keller, ambasador i Francës në Tiranë, ka dhënë ndihmën e tij në zgjidhjen e kësaj çështjeje.

 

 

Piloti amerikan i arrestuar nga shqiptarët ka pasur vetëm një defekt karburanti

La Croix, e diel, 12 janar 1958, f.2 :

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Majori amerikan Howard Curran, aeroplani i të cilit bëri një ulje të detyruar në Shqipëri më 23 dhjetor, arriti në Beograd. Majori u përshëndet ndërsa doli nga aeroplani nga konsulli dhe zëvendës atasheu i forcave ajrore amerikane, si dhe shumë gazetarë të huaj, fotografë të shtypit dhe televizionit.

 

I sulmuar me pyetje, ai tha se nuk e kishin detyruar të ulej, por i kishte mbaruar karburanti. Ai ishte duke udhëtuar nga baza e tij në Chateauroux për në Napoli, por humbi orientimin, pajisjet e tij të navigimit (fluturimit) nuk funksiononin normalisht. Pasi qëndroi në ajër për dy orë e gjysmë, i kishte mbetur karburant vetëm për dhjetë minuta.

 

Gjatë uljes, njëra prej gomave shpërtheu dhe ai nuk e dinte se ishte në një aerodrom shqiptar. Majori amerikan tha se ai ishte trajtuar mirë dhe se ishte marrë në pyetje në mënyrë normale. Ai ishte i lirë të lëvizte, por shoqërohej gjithmonë nga një ushtar shqiptar.

 

 

Ai u arrestua 19 ditë në Shqipëri

La Croix, e mërkurë, 15 janar 1958, f.5 :

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Majori amerikan Howard Curran u kthye në bazën ushtarake të Châteauroux pasi u ndalua për 19 ditë në Shqipëri, ku iu desh të bënte një ulje të detyruar. Në dokumentin tonë, aviatori shpërthen nga gëzimi kur gjen tre fëmijët e tij: Pat-in, Mike dhe Mary-n e vogël, jo më pak të lumtur që panë sërish babanë e tyre.

 

La Petite République (1920)- Deklarata e kryeministrit serb në Parlament për vrasjen e Esat Pashës

Esat Pasha në Paris (Excelsior, 4 prill 1916, f.5) – Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 22 Tetor 2020

 

“La Petite République” ka botuar, të enjten e 17 qershorit 1920, në faqen n°3, një shkrim në lidhje me deklaratën e kryeministrit serbe mbi vrasjen e Esat Pashës dhe gjetjen e fajtorit të vërtetë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

 

  1. Vesniç dhe vrasja e Esat Pashës

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Beograd, 16 qershor. – Duke iu përgjigjur në Parlament, pyetjes së Z. Dragoviç, në lidhje me vrasjen e Esat Pashës, i cili pyeti nëse ishte një hakmarrje apo një krim politik, presidenti i këshillit (kryeministri), Z. Vesniç, tha :

 

Esat Pasha u vra në një vend të civilizuar ku respektohet jeta njerëzore. Shpresoj që qeveria franceze, duke ditur ndihmën që Esat Pasha i dha çështjes së përbashkët të Aleatëve gjatë gjithë luftës, duke u rreshtuar me ne me një ushtri shqiptare në frontin e Selanikut, të bëjë gjithçka për të gjetur fajtorin e vërtetë dhe do ta dënojë atë.

 

Unë deklaroj, në emër të vendit, që ne vajtojmë thellë për vdekjen e Esat Pashës, sepse ai ishte një mik i sinqertë i popullit tonë. Ne i shprehim ngushëllimet tona familjes së tij dhe të gjithë shqiptarëve të vërtetë.

 

Esati ishte një ushtar i shkëlqyeshëm, shumë inteligjent, shumë energjik; ai ishte armiku ynë kur mbrojti Shkodrën gjatë Luftës së Parë Ballkanike në 1912; por ai luftoi me besnikëri, siç ndodhi në të gjitha takimet tona me turqit. Duke e gjetur popullin shqiptar të braktisur në dorë të fatit, ai i gjeti vendin e duhur midis popujve të tjerë Ballkanikë dhe veçanërisht midis popullit serb, për arsye të situatës gjeografike dhe interesave jetike të vendit. Prova më e mirë e miqësisë së tij erdhi gjatë tërheqjes nga Shqipëria gjatë së cilës ai u dha ndihmë dhe asistencë popullit serb që largohej nga zgjedha e armikut.

 

Ky fjalim u nderua me duartrokitje të fuqishme nga asambleja.

PASIONET SPORTIVE TË PRESIDENTËVE, KRYEMINISTRAVE DHE MBRETËRVE… Specialet e Dash Frashërit

Janë burra të fortë shteti. Presidentë, kryeministra, mbretër, apo princër. Drejtojnë superfuqi ekonomike apo ushtarake. Edhe pse agjenda e tyre është e zënë, ata gjejnë kohën të ushtrohen me sport, apo të mos mungojnë në stadiume kur luajnë ekipe e tyre të zëmrës.
BARAK OBAMA
Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës gjatë viteve të kolegjit ka luajtur basketboll, madje sipas mediave amerikane, ai ka qenë një lojtar i nivelit të pranueshëm. Obama është fotografuar duke luajtur basketboll në një bazë ushtarake amerikane në Xhibuti. Presidenti amerikan është i njohur si një tifoz i “Chicago Ëhite Sox”, një ekip bejzbolli nga Çikago. Ai ka qenë i pranishëm në finalen e Super Boul, vetëm 12 ditë pasi kishte marrë zyrtarisht detyrën si president. Obama ka pasur pasion edhe golfin, madje ishte një mik i mirë edhe lojtarit më të paguar në botë, Tajgër Udsit, duke i telefonuar e këshilluar këtë të fundit gjatë periudhës së skandalit me të shoqen të këtij të fundit.
XHORXH BUSH
Edhe ish-presidenti i SHBA-së, Xhorxh Bush, ka qenë një i pasionuar i madh i sportit. Ai kishte në bashkëpronësi ekipin e bejzbollit të Texas Rangers. Gjatë kohës si student ai ka luajtur bejzboll, por dhe një lojtar i nivelit mesatar i ragbisë. Bushi zhvilloi një garë miqësore me Lens Armstrongun në fermën e tij të Teksasit. Gjatë një vizite në Kinë, kur në Pekin zhvilloheshin Lojërat Olimpike ai përshkroi 16 kilometra me biçikletë, përfshirë edhe 6 kilometra në një shpat mali, i shoqëruar nga gjashtë çiklistë. Bushi kishte ngarë një biçikletë në Pekin në vitin 1975, kur i ati i tij, Xhorxh Bush, kishte hapur një zyrë lidhjeje amerikane. Edhe babai i tij, ish-presidenti Xhorxh Bush ishte kapiteni i ekipeve të bejzbollit dhe futbollit në kohën kur ishte student në Akademinë Filips.
BILL KLINTON
Bill Klinton, ish-presidenti amerikan (2 mandate, 8 vjet në detyrë) ka qenë një fans i zjarrtë i golfit. Madje duke e pasur pasion, por dhe një defekt ai ka marrë mësime golfi edhe gjatë kohës kur ai ishte në detyrë. Bill Klinton është i pasionuar pas futbollit, madje ishte i pranishëm në dy ndeshje të Shteteve të Bashkuara në Kampionatin Botëror të Afrikës së Jugut.
VLADIMIR PUTIN
Presidenti i plotfuqishëm i Rusisë, Vladimir Putin, një ish-shef i KGB-së, është i pasionuar në artet marciale, e sidomos në xhudo. Putini është trajnuar edhe në sambo, qysh në moshën 14 vjeç, përpara se të merrej me xhudo, të cilën vazhdon ta praktikojë çdo ditë. Putini ka fituar disa kampionate për të rinj në qytetin e tij, Saint Petersburg. Putini është gjithashtu bashkautor i një libri për xhudon. Edhe pse ai nuk është lideri i parë që praktikon xhudon, Putin është i pari lider në nivelet të avancuara. Putini është nderuar me medaljen “Mjeshtër i Sporteve”, për xhudon në vitin 1975 dhe sambon në vitin 1973. Gjatë një vizite shtetërore në Japoni, Putini i ftuar nga instituti Kodkan, u tregoi studentëve dhe zyrtarëve japonezë teknika të ndryshme të xhudos.
DIMITRI MEDVEDEV
Kryeministri rus Dimitri Medvedev, përveç se është një fans i muzikës hard rok (dëgjon me shumë pasion Led Zeppelin, Black Sabbath, Pink Floyd dhe Deep Purple) e ka një agjendë shumë të zënë, rezervon çdo ditë një horë në mëngjes dhe një orë në mbrëmje për të notuar, rreth 1500 metra dy herë në ditë. Trupshkurtër, por edhe truplidhur, Medvedevi në moshën e gjimnazit kishte një pasion të madh për sportet, dhe në veçanësi për peshëngritjen. Në vitin 1987, kur ai ishte vetëm 22-vjeç ai u përfshi në grindjen masive që shpërtheu gjatë ndeshjes së hokeit midis Kanadasë dhe Rusisë në turneun botëror për rinj. Medvedev gjithashtu luan shah dhe është një tifoz i madh i ekipit të qytetit të tij, Zenit Saint Petersburg.
MBRETI ABDULLAH
Edhe mbreti King Abdullah i Jordanisë njihet si në një njeri me shumë pasione për skitë, garat e rrelit dhe zhytjeve në ujë. Abdullah është një pasionuar i madh i motiçikletave dhe në garazhin e tij ka disa Harli-Davidson, madje është fotografuar në Karolinën e Veriut në korrik të këtij viti. Presidenti i Iranit, Mahmud Ahmadinexhad është shprehur në favor të ndjekjes nga ana e femrave të ndeshjeve të futbollit të meshkujve.
PRINCI ALBERT
Princi Albert i Monakos është një tjetër i pasionuar pas sportit, madje ai është martuar me notaren nga Afrika e Jugut, Çarlen Uitstok. Princi Albert dhe Çarlen kanë qenë së bashku në ceremoninë e hapjes së Lojërave Olimpike Dimërore “Torino 2006”, por dhe në ato Verore, “Pekin 2008”. Në Monako zhvillohet Çmimi i Madh i Formula 1 dhe princi Albert e ndjek me pasion garën.
MBRETI HARALD V
Mbreti i Norvegjisë, Haraldi V, në rininë e tij ka qenë një i sportist i garave me varka dhe jahte. Ai ka përfaqësuar Norvegjinë në Lojërat Olimpike të Tokios (1964), Meksikës (1968) dhe Munihut (1972), ku ka fituar edhe medalje të arta, argjendi dhe bronzi. Në Tokio ai ka qenë madje flamurmbajtësi i Norvegjisë.
GEORGE ABELA
Presidenti i Maltës, George Abela, është një njeri i lidhur me futbollin. 62-vjeçari, i cili është diplomuar për jurist, ka qenë më parë president i klubit të futbollit, Qormi FC, e më pas është zgjedhur president i Federatës Malteze të Futbollit, ku solli shumë ndryshime pozitive brenda federatës, përmirësoi infrastrukturën. Lojtarët maltezë në kohën e tij u angazhuan për herë të parë në stërvitje me baza profesionale.
SILVIO BERLUSKONI
Edhe pse ai nuk është president, por kryeministër i Italisë, përfshirja e tij në këtë listë është e natyrshme. Presidenti aktual i Milanit, klubit me më shumë trofe ndërkombëtarë në botë. Berluskoni deklaroi së fundi se pasioni i tij për futbollin e ka bërë atë dhe familjen e tij të shpenzojë gjatë 25 viteve si president i Milanit, më shumë se 1 miliardë euro.
DAVID KAMERON
Kryeministri i ri britanik, David Kameron, është një i pasionuar pas vrapimeve, madje edhe në minimaratonat promocionale, ku ka ai ka vrapuar përkrah atletëve me emër, përfshirë dhe pjesëmarrës anglezë në Lojëra Olimpike, si Kristin Ohurugou dhe Kolin Xhakson, ish-kampione e botës në vrapimin me pengesa.
BOJKO BORISOV
Kryeministri i Bullgarisë, Bojko Borisov (51 vjeç), ka qenë aktiv në kampionatet e karatesë, qysh nga viti 1978, kur ai i ishte 19 vjeç dhe konsiderohet si një i dashuruar me artet marciale. Borisov ka qenë kampion në vendin e tij, madje edhe president i Federatës Bullgare të Karatesë. Borisov ka qenë gjithashtu për shumë vite trajneri i ekipit Kombëtar bullgar të karatesë, si një gjyqtar ndërkombëtar karateje.
REXHEP ERDOGAN
Kryeministri turk Rexhep Taip Erdogan ka qënë një futbollist gjysmë-profesionit për një periudhë gati 13-vjeçare (1969-1982). Presidenti i Turqisë, Abdullah Gyl ëhtë një tifoz i thekur i Beshiktashit të Stambollit. Presidenti i Serbisë, Boris Tadiç, gjatë rinisë së tij ka luajtur vaterpol me Partizanin, por u tërhoq për shkak të dëmtimit. Presidenti i Kroacisë, Ivo Josipoviç, në rininë e tij ka qenë një futbollist premtues. Presidenti i Greqisë, Karolos Papulias, ka qenë një volejbollist kampion, madje ka qenë edhe presidenti i Shoqatës së Sporteve të Greqisë.
HUGO ÇAVEZ
Presidenti shumë i meditiatizuar i Venezuelës, Hugo Çavez, i konsideruar edhe si një mik personal i legjendës së futbollit argjentinas, Diego Armando Maradona, është një i pasiouar i bejzbollit.
VASLAV KLAUS
Presidenti i Çekisë, Vaslav Klaus, sot 69 vjeç, në rininë e tij ka luajtur basketboll dhe volejboll në ligat inferiore. Ai ka qenë dhe një lojtar aktiv tenisi dhe skiator i nivelit të pëlqyeshëm. Presidenti i Austrisë, Heinc Fisher, është një pasionuar i madh i ngjitjeve malore, dhe për një kohë të gjatë presidenti i shoqatës “Miqtë e natyrës”.
IVAN GASPAROVIÇ
Presidenti i Sllovakisë, Ivan Gasparoviç, është një tifoz sporti, kryesisht i botës së motorëve dhe hokeit në akull, që është edhe sporti kombëtar i Sllovakisë. Ai ka qenë një nga liderit e klubit sllovak të hokeit, Slovan Bratislava. Ai ka qenë gjithashtu zëvendëspresident i këtij klubi.
MARKUS STEFËN
Nga peshëngritës në president të Republikës. Kjo është ngjitja e jashtëzakonshme e ish-presidentit të shtetit Nauru në zonën e Oqeanisë, Markus Stefën, një pjesëmarrës i rregullt në gjashtë kampionate botërore të peshëngritjes dhe i diplomuar në menaxhim biznesi. Peshëngritësi-president, i cili ka marrë pjesë dy herë në Lojërat Olimpike, “Barcelona 2002” për Samoan dhe “Sidnej 2006” për Naurunë, fitoi 12 medalje të arta në Lojërat e Oqeanisë, dukë u futur përjetësisht në Sallonin e Famës të Peshëngritjes.
MILO GJUKANOVIÇ
Kryeministri gjigant i Malit të Zi, Milo Gjukanoviç (190 cm) ka qenë një basketbollist aktiv gjatë rinisë së tij. Gjukanoviç është një prej burrave të shtetit më të gjatë në botë. Brajan Koen, kreu i qeverisë së Irlandës, është një anëtar i Shoqatës së Sporteve Galike të Irlandës, me gati një milion anëtarë.
CHUNG UN-CHAN
Ish-kryeministri i Koresë së Jugut, Chung Un-Chan është një fans i bejzbollit dhe tifoz i deklaruar i ekipit të koreanojugor të bejzbollit Dosaa Bears, por edhe i amerikanëve të Nju Jork Jankis. Edhe kryeministri i Fixhit, Josaia Voreqe Bainimarama, i njohur me emrin Frank Bainirama është një dashamirës entuziast pas sportit. Ish-ushtaraku 56-vjeçar është i pasionar pas regbisë dhe atletikës, madje ka qene edhe presidenti i Unionit të Regbisë në vend.
+ + + +
Nga Topi te Nano, të lidhur pas futbollit
Ish-presidenti i Republikës ka qenë një ish-president i Tiranës dhe ka qenë në dy finale të Ligës së Kampioneve. Ish-kryeministri Nano njihet si një tifoz i Interit
Edhe politikanët më të njohur shqiptarë janë të njohur për pasionet e tyre për sportin, por midis tyre spikat edhe mbreti Zog ka qenë një i pasionuar pas peshëngritjes.
SALI BERISHA
Nuk është shfaqur si tifoz i thekur, madje ka ndjekur pak ndeshje gjatë kohës që ai ka qenë president apo kryeministër. Gjatë Botërorit të Afrikës 2010 është shfaqur me deklaratat e tij në grupin parlamentar të PD-së, si tifoz i Argjentinës, ndërsa në Euro 2012 ai i bëri elozhe Spanjës.
FATOS NANO
Ish-kryeministri i Shqipërisë dhe ish-kryetari i Partisë Socialiste, Fatos Nano, është një pasionuar i madh i futbollit. Në Shqipëri bën tifo me Partizanin, ndërsa në Itali është besnik deri në vdekje të Interit, edhe pse një nga miqtë e tij më të mëdhenj është ish-kryeministri italian, Silvio Berluskoni, presidenti aktual i Milanit.
ALEKSANDËR MEKSI
Ish-kryeministri Aleksandër Meksi është një tifoz i vjetër i Partizanit dhe Mançester Junaitid në Angli. Edhe ish-kryeministri Bashkim Fino është tifoz me Partizanin.
EDI RAMA
Kryetari i Partisë Socialiste, Edi Rama, është marrë me basketboll, duke luajtur me fanellën e Dinamos, madje ka veshur edhe fanellën e ekipit Kombëtar të basketbollit, duke luajtur edhe ndaj Gjermanisë. Edhe vëllai i tij, Olsi Rama, është marrë me basketboll.
ILIR META
Kryetari i Lëvizjes Socialiste për Integrim, Ilir Meta, ka ushtruar sportin e peshëngritjes në rininë e tij. Meta, i cili më parë dhe ka qenë kryeministër (1999-2002), ka qenë peshëngritës, fillimisht me Tiranën, e më pas me te Dinamo e Partizani, për një periudhë të shkurtër. Pavarësisht se nuk ka pasur ndonjë rezultat, ka qenë një sportist i pasionuar.
BAMIR TOPI
Ish-presidenti i Republikës së Shqipërisë, Bamir Topi, është një tifoz i vjetër i futbollit. Ai është fans i Tiranës, klubit rekordmen përsa u përket titujve në vend (24 bërë kampion, 13 herë fitues i Kupës së Shqipërisë), dhe ka qenë ish-president i saj, përpara se të jepte dorëheqjen për shkak të detyrës. Interesant është fakti se, në rininë e tij të hershme, pionieri Bamir Topi është marrë me pingpong.
AHMET ZOGU
Mbreti i shqiptarëve, Ahmet Zogu (1928-1939) ka qene i pasionuar pas peshëngritjes. Një foto e madhe e Zogut (lindi, më 8 tetor 1895, vdiq më 9 prill 1961) është publikuar edhe në revistën e Federatës Europiane të Peshëngritjes. Në fakt, Ahmet Zogu e ka ushtruar sportin e peshëngritjes, por këtë më tepër e ka bërë më tepër si një ushtrim gjimnastikor, për të mbajtur trupin në formë.

MAFIA JAPONEZE “YAKUZA”, MAFIA INTELIGJENTE Specialet nga Dash Frasheri

Italia ka La Cosa Nostra, Amerika ka Mafian, irlandezët dhe izraelitët kanë organizatat e tyre kriminale ne Amerikë. Azia Juglindore ka mafien Triads. Kina, Hong Kongu dhe Taivani ka mafien Tong. Por, është një organizatë që nuk është përmendur në grupimet lart, një mafie që ndoshta jeton prej 400 vjetësh. Që ka një finesë aristokrate më të dukshme se Mafia tipike. Dhe kjo është YAKUZA, mafia japoneze.
JAPONIA
Me një arkipelag ishujsh dhe një Japoni që bën pjesë në vëndet më të zhvilluara të botës, me një Tokio 20 milionëshe, me tërmete të panumurt dhe një tokë të varfër në pasuri kombëtare, por me mbingopje të trurit krijues,100 për qind të arsimuar, e ndodhur në kryqëzimin e 3 supershteteve: Amerikës, Rusisë dhe Kinës, Japonia është shëmbulli i një historie të madhe. Me një industri të shkëlqyer elektronike dhe automobilash dhe një urbanizëm ultramodern pjellë e fantazive arkitekturale, Japonisë i duhet të përballojë dhe problemet e krimeve të ndryshme të shkaktuara nga një mafie e sofistikuar në teknologji dhe agresive në veprim.
MAFIA JAPONEZE- YAKUZA
Mafia japoneze (Yakuza) është një mafie e elitës kriminale botërore ashtu si dhe superkompanitë japoneze të elektronikës, informatikës apo automobilave në tregun botëror. Yakuza eshtë organizata kriminale me më influencë në botën tejet të ashpër dhe të rivalizuar të tregut “black” dhe korporatave industriale. Aftësitë e veçanta të anëtarëve supermjeshtra te “sumo”, sportit luftarak japonez që është gati 2000 vjeçar, inteligjenca natyrore dhe pranimi i ndërgjegjshëm i vdekjes, fshehtësia dhe disiplina janë nenet taksative të rekrutimit në këtë piramidë krimi. Në Japoni, disiplina konsiderohet si çelesi i artë i sukesit në predominimin kriminal ndaj banditëve rivalë, e cila e bën organizatën më ekzekutuer. Në se jeni anëtar i priveligjuar i mafies Yakuza, ju do të keni gjithë kompetencat për të patur në varësi 5 kriminelë me famë, të keni lidhje me 10 policë që gëzojnë autoritet, të kontrolloni 1 territor, te keni 1 000 000 dollarë për të korruptuar autoritete lokale. Ky është rregulli i detyrueshëm për bosin e grupit. Dhe në se i shpërdoroni ato apo punoni për të tjerë ju pret qetësisht vdekja.
HISTORIA E MAFIES JAPONEZE
Gjurmët e para të mafies japoneze, Yakuza, të çojnë gati katër shekuj pas, në vitin 1612, kur njerëzit e njohur si “kabuki-mono” (të çmendurit) filluan të tërhiqnin vëmëndjen autoriteteve lokale. Ata ishin samurai (term që datohet në vitin 1192) dhe të njohur për të folurit në zhargon. Në fakt, samurajt “kabuki-mono”, ishin shërbëtorë të shogun-ve duke marrë dhe emrin e “hatamoto-yokko” (shërbëtorë të shogunëve). Grupi përbëhej afërsisht pej 500.000 samurai që të cilët u kthyen në banditë, që vidhnin dhe plaçkisin qytetet dhe fshatrat kryq e tërthor Japonisë. Machi-yakkot u bënë heronj popullorë, duke mbrojtur qytetin prej hatamoto-yakkot. Ata ishin shumë të ngjashëm me Robin Huodin anglez. Yakuzat e hershëm vinë në histori në mesin e viteve 1700. Anëtarët quheshin “bakuto” (kumarxhinjtë tradicionalë) dhe “tekiya” (shëtitsat e rrugës) . Këto terma përdoren dhe sot për të pëcaktuar anëtarët e Yakuzas. Gjithashtu një grup i tretë “gurentai” (rrugaçët) u shtua pas luftës së dytë botërore. Sejcili anëtar i këtyre grupeve anëtarësohej në bandë duke patur pas shpine një begraund të frikshëm: hajdutë, të varfër, aventurierë. Grupet vepronin në zona të ndara qartë. Bakutot vepronin në rrugët e qyteteve,ndërsa tekiyat operonin në tregjet publike dhe panaire.
STRUKTURA E MAFIES
Struktura e mafies Yakuza është shëmbull një hierarkie tipike strikte e përcaktuar nga skema të tipit piramidal, ku padroni i vërtetë njihet nga bëmat e tij dhe të tjerët i binden në mënyrë absolute me një displinë ushtarake. Por, megjithatë çdo klan i një grupi është i lirë dhe i pavarur nga klanet e tjera. Klanet mund të jënë shumë mirë armiq në të njëjtën luftë. Por të njëjtën armiq të një dite më parë të bashkëpunojnë të nesërmen për çështje që konsiderohen të përbashkëta. Gjithësesi, klanet e vogla u binden grupimeve më të mëdha, që kanë më shumë autoritet, janë më të respektuara dhe influenca e tyre është më e fuqishme. Struktura e mafies është e lehtë dhe qartë. Koka e organizatës quhet Oyabun (kapoja). Shëmbulli është organizata Yamaguchi-Gumi. Qëndrën e ka në Kobe, dhe kapoja ka 5 vartës ose kumicho. Një kumicho ka këshilltarin e tij. Bie fjala Kazuo Nakanishi ka 15 banda në kontroll me 439 anëtarë. Një vartës i kumicho-s , që është shef rajonal i quajtur so-honbucho ka nën kontroll 6 banda me rreth 108 antëtarë në Kobe. Masaru Takumi që është i gradës uakagashira (kapiten ) kontrollon 941 kriminele të 41 grupeve në Osaka. Hierarkia vertikale e një organizate : kumicho ka shumë këshilltarë, kumicho hisho (sekretarë), kaikei (llogaritarë). Ka mbi 102 senjorë bosa (shatei, “vëllezër të rinj”) dhe një numur të madh lideresh të rinj (uakashu) në krye të 750 bandave mafioze dhe me një anëtarësi prej 31.000 personash në Yamaguchi-Gumi.
ORGANIZIMI I MAFIES
Organizmi i mafies kishte adopotuar marrëdhëniet e njohura si oyabun- kobun (roli i babait/ roli i fëmjës). “Oyabun” ishte babai, i cili organizonte, mbronte dhe ndihmonte vartësit, dhe “kobun” ishin fëmjët që viheshin në shërbim të tij. Ceremonia e pranimit në ndryshim nga mafiat e vendeve të tjera, që si shënjë vëllazërimi kishin pirjen e gjakut të njeri tjetrit, zhvillohej për Yakuzat e rinj në altarin e perëndisë Shinto, duke i dhënë pranimit një sfond fetar dhe hyjnor. Dhe organizata e “tekiyava” dhe “bakutove” ishin strukturuar si Yakuzat. Mbanin nga 2 shpata dhe kryenin akte krimi. Bakutot vazhduan traditën e kumarxhinjve ashtu si “Yakuzat” traditën e prerjes së gishtit ku ka dhe origjinën. Fjala “Yakuza” vjen prej një loje letrash të quajtur hanafuda. Tre letrat që i binin në dorë kumraxhiut dhe formonin shumën 20, e kthenin atë në humbës. Një kombinim i tillë ishin dhe numrat “8-9-3” ose në gjuhën japoneze ya-ku-za, term i cili filloi të lëgjitimohej bashkë me prerjen e gishtit të bogël. Tatuazhi që mbanin mafiozët ishin një rreth i zi që rrethonte krahun rrathët e të cilët shtoheshin proporcionalisht me numrin e krimeve të kryera. Nga ana tjetër tatuazhi konsiderohej dhe si nje test force dhe durimi dhe vizatimet shkonin ndonjëherë dhe 100 orë.
VETËM BURRAT MAFIOZË
Yakuza është prezente në gjithë shoqërinë e burrave. Ata nuk pranojnë gra. E vetmja grua e dukshme në grup është gruaja e bosit, e quajtur ane-san. Ane-san do të thotë “motër e vjetër”. Gjithë anëtarët tregojnë për të, të njëjtin respekt si dhe bosit të tyre. Megithatë ajo nuk merr pjesë në biznes. Pozicioni i saj është vetëm e gruas së bosit, dhe jo një anëtare grupi. Mafia nuk pranon femra sepse besohet se femra në rrethana të përcaktuara të tradhëton dhe se nuk janë të lindura për të luftuar, por të bëhen nëna dhe të kujdesen për bashkëshortët dhe fëmijët.
KATËR FAMILJE TË MËDHA
Japonia numëron afërsisht më se 100.000 mafiozë të Yakuzas të organizuara 4 familje të mëdha të cilat ushtrojnë aktivitetin kriminal në gati 2500 grupe. Ata janë aktivë në Japoni, ShBA (Kaliforni dhe Haëai), Amerikën e Jugut, Europë, Filipine, Azinë Juglindore dhe Australi me një xhiro vjetore të llogariur në 1,500 miliard yen or 13 miliard dollarë. Në fillim të viteve 1960-70 Yakuza numëronte 180.000 anëtarë të organizuar në 5000 grupe. Katër janë organizatat më të mëdha mafioze në Japoni: Yamaguchi-Gumi me qendër në Kobe në Japoninë Perëndimore më 23,000 anëtarë dhe me një xhiro financiare vjetore mbi 460 milion dollarë, Matsuda Gumi me qendër në Osaka, Sumiyuchi- Gumi me qendër në Tokio me 7,000 anëtarë dhe Inagaëakai me 6,700 anëtare me qendër në Tokio. Mafia moderne ka kapon e saj me pozitat sundimtare të një perandori. Kur duan të kuptojnë karakterin e nje mafiozi të Yakuzas japoneze, agjentët e CIA i referohen gjithmonë Yoshio Kodama, një ish agjenti të tyre. Në vitin 1958 ai behet një agjent i paguar i CIA, duke e justifikuar si një kontribut ne luftën kundër komunizmit aziatik. Bos i mafies, person politik themelues i Partisë Liberal Demokratike që ka qeveresur Japoninë nga viti 1955 deri 1994 , i burgosur për mizoritë që kishte shkaktuar në Kinë gjatë luftës së dytë botërore. Lidhjet midis politikaneve dhe mafies janë të forta, sidomos kur afrojnë fushatat elektorale. Një nga revistat më të njohura, tepër e afërt me policinë thotë:“ Nuk mund të gjesh një politikan japonez që nuk ka njeh bosin e tij lokal të yakuzas”
VRASJET E MËDHA
Kumarxhinjtë dhe gangësterët filluan të merreshin me politikë, të kishin marrëdhenie me qeverinë, të futeshin në ushtri dhe polici, dhe të siguronin liri veprimi, që dukej se vinte nga ultranacionalizmi dhe roli militar i tyre duke filluar një terror të frikshëm. Të etur për pushtet ata ishin pjesmarrës aktivë në disa grushte shteti. Yakuza kishte dorë në vrasjen e 2 kryeministrave dhe 2 ministrave të financave ne vitet 1920 –1930 dhe filloi një rrit të pashëmbullt sulmesh kundër politikaneve dhe industrialistëve.
NGA SHPATAT TEK PISTOLETAT
Pas luftës së dytë botërore anëtarë të Yakuzas që dikur kishin punuar me qeverinë dhe kishin veshur uniformën ushtarake, përfunduan në burg per krimet që vazhdonin të bënin. Në vitet e pasluftës , Yakuza ishte bërë më e dhunshme. Shpatat ishin një pjesë e së kaluarës, dhe pistoletat ishin tani arma e re e zgjedhur. Qytetarë të thjeshtë ishin bërë anëtarë të bandave dhe jo kumarxhinjtë e dikurshëm. Paraqitja e tyre ndryshoi, duke patur ndikimin e gangsterëve amerikanë të filmave: syzedielli të zeza, veshje të errta , kollaro dhe këmisha të bardha. Midis viteve 1958 dhe 1963, numri i mafias japoneze u rrit thuajse 150 për qind , deri në 184.000 anëtarë, më shumë se ushtria kombëtare japoneze. Ishin 5200 banda që vepronin në tërë Japoninë. Bandat mafioze filluan të përgjakin teritoret që kontrollonin dhe një luftë e përhershme filloi midis tyre.
PRERJA E GISHTIT
Tek anëtarët e Yakuzas, gjëja më e rëndësishme është kurajoja. Në një betëjë , ju duhet të jeni gati të luftoni për vdekje, në rast r nuk jeni më i zoti se rivali. Anëtarët e Yakuzas vdesin vullentarisht për bosin e tyre. Mafia ka dënimin e tyre unik për dikë që gabon ose bën diçka që nuk përshtatet me kodin e tyre. Dënimi quhet “Yubizume” dhe parakupton aktin e prerjes së gishtit të vogël i cili pas prerjes i jepet gjykatësit të grupit. Ky dënim iu aplikua një stazhieri të grupit i cili ra në dashuri me vajzën e bosit, pa lejën e tij. Djaloshit i sollën një thikë dhe ai e preu gishtin e tij duke ia dhuruar bosit. Në mafien Yakuza, në se një anëtar burgoset për çfardo lloj arsye, ai fiton një prestigj të padiskutueshëm. Stazhieri i bashkohet grupit pas ai ka mbaruar shkollën e lartë. Ai nuk ka asnjë fuqi, ai trajtohet si një fëmijë. Vetëm kur ai mbush 20 vjeç, ai lejohet të punoj në barin e pronarit të grupit dhë më pas të zhvillojë aktivitetin kriminal.
ORGANIZATA YAMAGUCHI-GUMI
“Të punosh për Yakuzën është si të punosh bie fjala për kompanini Sony. Ju beheni pjesë e saj”, thotë Yukio Yamanouchi, këshllitar ligjor i kapos së organizatës.”Ju keni siguruar një lidhje financiare më të fortë se me kompanitë e sigurimeve”, vazhdon ai. Organizata është pagëzuar kështu nga Yamaguchi Harkuchi, që i dha emrin e tij organizatës në vitin 1915 në portin e qytetit Kobe. Simboli i tyre është një pishë në formë rombi që është e pranishme në cdo veshje dhe kuartieri gjeneral ishte instaluar në një ndërtesë të vendosur pak metra larg gjykatës së qytetit. Kazuo Taoka, (1913-1981) i mbiquajtur “Ariu” për shkak të brutalitetit të tij. Me cilësi të shkëlqyera organizative, që kishtë hyrë në këtë bandë qysh në moshën 14 vjeç dhe e përsosi atë. Me reputacion të padiskutueshëm sundoi në mbretërinë e mafias për 35 vjet. Ai e transformoi bandën e Yakuzas në një organizatë tëpër të fuqishme duke e krahasuar me shoqëritë tregetarë të perandorisë japoneze. U kishte shpëtuar shumë atentateve, duke përfshrë dhe atë të viti 1978 kur u plagos në qafë nga një anëtar i grupit tjetër mafioz Matsuda, në një betëje ku luftuan 200 vetë dhe pati 26 viktima. Gjatë ceremonisë mafioze të funeralit të varrimit të tij policia arrestoi në gjithë Japoninë 900 anëtarë. Krerët e mëse 200 bandave dhe mijëra gangsterë që mbanin portretet e tij, personalite ishin të pranishëm në varrimin e mbretit të tyre.
VRASJET MIDIS RIVALËVE
Një luftë totale filloi midis dy pasuesve pretendë për fronin e tij që formuan sejcili klanin e vet dhe duke filluar kështu lufta e grupeve rivale midis grupit Takenaka Masahisa dhe Yamahoto Hiroshi deri ne likuidimin e tyre, deri sa u gjet një pasues që të mbante të organizuar gjithë bandat. Pasusi i Taokas së vdekur, ishtë zvëndësi i tij Yakamen. Ai ishte në burg dhe u lirua gjatë vitit 1982. Gjatë mungesës së Yakamen, gjithkush ishte habitur përfshi dhe policinë, që organizata drejtohej nga gruaja e ish liederit Taoka, Fumiko. Anëtarsia e grupit numëronte 13,346 banditë të shpërndarë në 587 banda. Por Yakamen vritet dhe Ëatanabe bëhet lideri i ri. Askush nuk ka qënë kaq i fuqishëm në historinë e organizatës sa Ëatanabe.
ÇEZARI I MAFIES
Në prill të 1989 sindikata ka në krye kumichon e pestë, Yoshinori Watanabe ( lindur më 1941 në një familje fermere në prefekturën e Tochigit, në veri të Tokios) . Cezari i vogël u gradua “kumicho” (bos i bosave) duke drejtuar mbi 105 “oyabun” (bosa grupesh) të 750 bandave në gjithë Japoninë me një ushtri 22.000 banditësh. Yamaguchi-Gumi është sindikata kriminale më e fuqshme në Japoni e krijuar nga artizanët e punës së dorës, që kontrollon tregun e zi të punës të emigrantëve aziatikë. Financat e organizatës arrijnë deri 3 miliardë dollarë në vit. Duke iu referuar statistikave të policisë , yakuza mburrej se kishte rrekrutuar më shumë anëtarë se sa vetë policia ne 10 vitet e fundit. Ëatanabe kishte nën urdhëra e tij, më shumë njerëz se sa ishtë e gjithë mafia amerikane ne vitet 1950 dhe se kishte hapur akademinë policore të mafias.
INVESTIMET E MAFIAS
Sindikata mafioze Yamaguci-Gumi ka 103 bosë të rangjeve të ndryshme që zotërojnë më se 500 grupe bandash. Çdo bos mud të fitojë reth 1.300.000 dollarë në vit. Sindikata bën kontrabandën e narkotikëve, pastrim parash, hard pornografi e cila është e ndaluar me ligj në Japoni. Ndeshjet e bejzbollit, garat e kuajve janë sportet më të pëlqyera për investime nga mafia japoneze. Shumë spitale, shkolla angleze, salla argëtimi janë financuar nga Yakuza. Fujiëara Sakuva thotë se mafia financiare shkaktoi një nga goditjet më të mëdha në botën financiare japoneze, falimentimin të dy bankave nga më të mëdhatë e Japonisë: Banka Hokkaido Takushoku dhe Yamaichi Rcurities. 21 shoqëri sigurimesh u detyruan t’u paguajnë më se 1 miliard dollarë klienteve të tyre, pas spekulimeve të kryera nga mafia prej 59 subjkteve të kontraktuara me to. “Fajdet e kompanivë mafioze e kanë kthyer direkt apo indirekt mafien japoneze, mafien më të fuqishme në botë në aspektin financiar duke kontrolluar rreth 30 pqr qind të gjithë xhiros vjetore të një shume kolosale prej 800 miliard dollarësh”, vlerësojnë ekspertën financiarë që merren me krimin ekonomik.
MAFIA FINANCIARE
Yakuza merret me kontrabandë, prostitucion, bizner të paligjshme dhe gjoba. Shume nga paratë vijnë nga kontrabanda. Cdo grup ka dhomën e vet ku numëron paratë, shpesh pas një restoranti ose bari. Kontrabandistët janë njerzit më të zgjedhur të grupit. Ata mund të bëjnë miliona dollarë brenda një dite. Duke iu referuar Atsushi Mizoguchi, një autori mbi botën e krimit japonez, ushtria e mafies në global mund të fitojë rreth 9.3 miliard dollarë në vit, gjysma në kontrolli dhe trafikimi armëve tejet të sofistikuara dhe drogës, dhe të paktën çerekun e kësaj shume e thith nga tregëtia e seksit. Yakuza ka penetruar në sistemin bankar japonez prej shumë kohësh nëpërmjet transaksioneve të biznesëve ilegale duke patur njerzit e tyre deri në kuartierin e përgjithshëm të ministrisë së financave. Falsifkimet e parave, pirateria elektronike dhe informatike përbëjnë problemin më të madh në rrjetet tepër të kodifikuara të bankave. Presidenti i nje shoqërie softëaresh Liquid Audio Japan, Masafumi Okanda 32 vjeçar, u arrestua për organizmin e rrëmbimit të rivalit të tij dhe falsifikimin e shumë kartave të biznesit me të cilat ai “përpunonte” llogaritë nga kopmjuteri tij.
MAFIA EKONOMIKE
Mafia Yakuza përveç lidhjeve të forta me politikanët ka shtrirë tentakulat e saj mbytëse dhe në ekonominë japoneze. Mafia ka për fasadë qindra shoqëri të paligjshme apo organizita bamirëse. Shoqëri të mëdha, pas së cilës ajo fshihet. “Mitsuhama Computer Technologies” (MCT) është fasada kryesore e saj. Por dhe korporata të tjera si “Yamatetsu Corporation Shiaëasë, dhe sidomos “Renraku Computer System” (RCS) numërojnë midis aksionerëve kryesorë apo drejtuesve ekzekutivë një numur të konsiderueshëm kriminelësh të “Yakuza”. Secili nga kriminelët aksionerë përfaqësojnë klanin e tyre dhe influenca e tyre është direkte dhe decizive në korporata, duke mbrojtur interesat e tyre financiare. Grupi Yamaguci-Gumi shtrin veprimtarinë në 36 prefektura nga 47 që ka Japonia, kontrollon mbi 2500 biznese, kazino të sofistikuara dhe banka. Fenomeni i spekulimeve mbulon një spektër të gjërë në tregun e bursës. Fitimet e sindikatës janë rreth 460 milion dollarë në vit. Stili i manaxhimit të tyre nuk ndryshon aspak nga trustet botërore, bie fjala nga General Motors. 77 grupe mafioze janë regjistruar si organizata biznesi apo fetare.
PROSTITUCIONI PART-TIME
Prostitucioni po jeton nje lulëzim të plotë , dhe ka një rritje të ndjeshme në Tokio dhe qytetet e tjerë të mëdhenj japonezë. Prostitucioni nuk njeh moshfillimi të vajzave por preferohen vajza me shkollë, pavarësisht se është kundër ligjit. Vajzat e “ditura” mund të fitojnë më shumë se cdo punë tjetër par-time. Janë disa rrugë për të përfituar nga ky bisnes, por më popullori është ‘ klubi i miqve” . Disa grupe bëjnë më teper se 1 miljon dollar në muaj nga ky bisnes. “Klubi i miqve” është një klub meshkujsh, me nje taksë anëtarësimi të paktën 1000 dollarëshe për t’u anëtarësuar. Shumë nga klientët janë njerëz të pasur të moshuar, si doktorë, gjykatës dhe presidentë kompanish. Anëtarët e klubit shohin fotot e vajzave dhe pas aktit ata paguajnë një “dhuratë” prej 200 dollarësh e deri 1000 dollarë për natë.
TRAFIKU I ARMËVE
Shumë nga paratë që mafia fiton shpenzohen për blerjen e armëve.Cdo grup zotëron teritorin e tij. Kur ata luftojnë, çdo grup, përpiqet të vrasë bosin e grupit tjetër, sepse një grup pa komandant është i dobët dhe i demoralizuar. Për gjithë anëtarët bosi është vetë zoti. Kur një grup humbet bosin, humbet dhe territorin e tij. Prej ketyre lloj betejash, grupi Yamaguchi-Gumi u bë grupi më i madh mafioz në Japoni. Krahasoni. Para 50 vjetësh ky grup kishte vetëm 8 anëtarë. Sot numri është mbi 10.000 kriminelë. Është shumë e vështirë për një bos të kontrolljë këtë ushtri kaq të madhe banditësh dhe vjedhësish, në se nuk je njeri i fuqishëm dhe ekstra i përgatitur.
MAFIA JAPONEZE NË AMERIKË
Mafia japoneze, ka ekzistuar në Amerikë prej shumë kohësh, edhe kur ‘Yakuza” ka qënë tepër e dobët. Por agresiviteti i mafias Yakuza filloi në vitet 1980, me konkurencën e ashpër për shkak të modernizimit të ekonomisë botërore. Privilegjet e dikurshme që gëzonte industria japoneze në tregun botëror, ku aksionerë potencialë të mafies kishin investuar male me para, dukej se rezikoheshin të humbisnin vlerën, përballë familjeve të ndryshme mafioze që vinin nga kombe të tjerë. Një luftë klanesh rivalizuese që po i ngjante shpërthimit të një zinxhiri fishekzjarresh po bëhej prezente në Amerikë. Mafia që po vinte nga lindja, sidomos mafia ruse ishte një problem serioz në kontrollin e disa tregjeve të zeza. Në Amerikën e Veriut, influenca “Yakuza” është tepër nuancuar: tepër aktive ne Kaliforni, e dobët në Ëashington. Duhen cituar disa emra të rëndësishëm të “Yakuzave” në këtë rajon: Matsakeru Hatada në Ëashington DC, Kaneda Kinube dhe Ëatanabe Hirozuke në Neë York dhe Manhatan. Të tre këta hyjnë në aksionerët kryesorë në NeëMan Management Systemes. Yakuza ka investuar miliarda dollarë jo vetëm në Amerikë, por dhe në Europë. Të paktën llogariten në 10.2 trilion dollarë të investuar.
E ARDHMJA E YAKUZAS
Në vitin 1991 parlamenti japonez miratoi një ligj “anti-yakuza” duke filluar seriozisht eliminin e saj. Preteksti ishte beteja e përgjakshme e vitit 1980 dhe presionet nga Shtetet e Bashkuara, të cilët kishin filluar të ndjenin konkretisht efektin e konkurencës së mafiozëve industrialë japonezë. Me lindjen e nje grupi anti-Yakuza, e ardhmja e mafies japoneze duket e zezë, të paktën në Japoni. Krimet serioze kanë zbritur deri në 70 përqind të krahasuar me lulëzimin e tyre dhe arrestimi i krimineleve është rritur në 60 për qind. Vetëm në vitin 1999 policia japoneze leshoi 2000 mandate arresti, dhe për herë të parë ajo mbylli shume nga “zyrat” e Yakuzas, duke përfshirë dhe “anekse të kryezyrës “ në Tokio pas vrasjes të njërit nga bosat e Yamaguchi Gumi. Para disa kohësh, një turist japonez me pashaportë të rregullt u ndalua në zyrën e kontrollit të Emigracionit në Aeroportin Ndërkombëtar të Frankfurtit. Ai nuk kishte bërë asgjë të gabuar apo të kishte me vete drogë. Çështja ishte tepër e thjeshtë. Atij i mungonte gishti i vogël i dorës së majtë. Ishte një ish anëtar i “Yakuza”, mafies japoneze.
***
BOTUAR NË GAZETËN “ALBANIA” (DHJETOR 2000)

Send this to a friend