VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Eleminimi i Nako Spirut – Nga Roland Qafoku

By | November 9, 2017

Komentet

Zoti Ruben Diaz Jr., Kryetari i Bashkisë të Bronx nderon shqiptaro-amerikanin Z.Esad A. Rizai për merita të veçanta Nga Elida Buçpapaj

Voal.ch – Me rastin e një bashkëpunimi mbi dhjetë vjeçar, Kryetari i Bashkisë të Bronx në shtetin e New Yorkut të SHBA,

Zoti Ruben Diaz Jr., i zgjedhur në tre mandate, 2009, 2013, 2017,

një figurë shumë e respektuar dhe e dashur për komunitetin shqiptaro-amerikan që jeton këtu, ka vlerësuar si aleat të suksesit të tij

dhe bashkëpunëtor për merita të veçanta kryetarin e Fondacionit të Shoqatës Shqiptaro-Amerikane Zotin Esad A. Rizai,

i cili po ashtu është një personalitet i shkëlqyer i diasporës tonë në SHBA, nga ata që kontribuojnë sipas modelit të John F.Kennedy.

Z.Esad A.Rizai, me shoqatën e tij ka ndërtuar ura të mrekullueshme bashkëpunimi jo vetëm me kryetarin e bashkisë të Bronx, Z.Ruben Diaz Jr., por edhe me  kryetarët e Bashkisë dhe guvernatorin e New Yorkut, përkatësisht zotërinjtë Rudy Giuliani, Michael Bloomberg dhe Andrew Cuomo.

Më poshtë po sjellim motivacionin që ka bërë Z.Ruben Diaz Jr., në emrin e Tij dhe të 1.4 milion banorëve të Bashkisë të Bronx për Z.Esad A. Rizai në anglisht dhe shqip:

Unë, Ruben Diaz, Jr.

Kryetari i Bashkisë të Bronx

Paraqes këtë

Vlerësim për Merita

për

Esad A. Rizai

Kryetar i Fondacionit të Shoqatës Shqiptaro-Amerikane Motivin e Meritësa

Sot, ndërsa hedhim një sy për një dekadë suksesi të Bronx dhe transformimin e vazhdueshëm pozitiv që bashkia jonë ka parë gjatë dhjetë viteve të shkuara, ne reflektojmë dhe jemi të ndërgjegjshëm se këtë rrugë suksesi ne nuk mund ta bënim vetëm.

Mbështetja juaj ka qenë shumë e çmueshme për zyrën time gjatë dhjetë viteve të fundit.

Stafi im dhe unë jemi krenar që ju quajmë aleat dhe mik.

Në emër të më shumë se 1.4 milion banorëve të The Bronx, unë, Ruben Diaz Jr., ju përshëndes duke vlerësuar ndikimin tuaj pozitiv në bashkinë tonë.

 

 

Botuesit e voal.ch, kanë nderin që ta njohin personalisht Z.Esad A. Rizai, si një figurë e shquar e komunitetit shqiptaro-amerikan në SHBA dhe me këtë rast e urojnë për vlerësimin shumë të merituar marrë nga Kryetari i bashkisë të Bronx, Z.Ruben Diaz. Jr.

Z.Esad A. Rizai me Z.Ruben Diaz Jr., kryetarin e bashkisë të Bronx prej tre madatesh

Z.Esad A. Rizai me ish kryetarin e Bashkisë të New York-ut dhe avokatin e Presidentit Trump Rudy Giuliani

Z.Esad A. Rizai me ish kryetarin e Bashkisë të New York-ut Z. Mike Bloomberg

 

Z.Esad A. Rizai me Z. Andrew Cuomo, guvernatorin aktual prej tre mandatesh të New York-ut

 

INTERVISTA EKSKLUZIVE 1970, Bekim Fehmiu: Kam një grua dhe një të dashur

“Paris-presse” ka botuar, të shtunën e 7 shkurtit 1970, në faqen n°20, intervistën ekskluzive të aktorit të talentuar shqiptar, Bekim Fehmiut, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

Djali i Uliksit (18 muajsh) quhet Uliks, në kujtim të serialit “Odiseja”

Është e vështirë të njohësh në Uliksin me mjekër, heroin e “Odisesë”, serialin që transmetohet dy herë në muaj në kanalin e 2-të që do të shihni sonte, Bekim Fehmiun, yllin e “Kam takuar madje ciganë të lumtur”, një film që fitoi çmimin special të jurisë në 1967 në Kanë.

Belmondo jugosllav (krahasim me aktorin e famshëm francez Jean-Paul Belmondo)

 

 

Megjithatë së shpejti Bekim Fehmiu, 33 vjeç, nuk do të kalojë më pa u vënë re në rrugë: filmi i tij i parë ndërkombëtar, “Meshkujt”, i frymëzuar nga jeta e diplomatit-playboy të famshëm latino-amerikan Porfirio Rubirosa, ku ai luan rolin e tij, del në mars në Shtetet e Bashkuara, në prill në Britaninë e Madhe, dhe në shtator në Francë. Ndërkohë, ai ka luajtur një western, “Shtylla kurrizore e Djallit”, dhe në shkurt të 1966 u martua me Branka Petriç, një aktore jugosllave.

“ Djali ynë, 18 muajsh, quhet Uliks për shkak të rolit tim në serial. Në fakt, unë kam një grua dhe një të dashur. Po, po, shkruajeni: është e njëjta. Unë vazhdoj ta konsideroj gruan time si të dashurën time, sepse ne të dy jemi kundër martesës. Ne nënshkruam një kontratë për shkak të së ardhmes së djalit tonë, dhe pastaj, këtë kontratë, e harruam. Oh! po, dashuria ime për të (Branka Petric) nuk ka kufi!”

Kur ai erdhi për të prezantuar tri vite më parë në Kanë “Ciganët e lumtur”, Bekim Fehmiun e quajtën unanimisht “Belmondo jugosllav”.

“— Duhet të jetë sepse ne ndodhemi në Francë, thotë ai. Belmondo është marrë me boks dhe unë gjithashtu. Këtë e dëshmon hunda e tij dhe e imja.”

Bekim Fehmiu është një nga tetë fëmijët e një familje shqiptare, shumë e bashkuar, dhe asnjëherë nuk është marrë me ndonjë punë tjetër përveç komedisë.

“— Kur mbusha 16 vjeç, thotë ai, pashë një film në anglisht. Ishte ky moment kur unë vendosa të bëhem aktor. Pas shkollës së mesme, shkova në Akademinë e Arteve, por më duhej të prisja një vit për të hyrë aty: Unë flisja vetëm shqip dhe frëngjisht dhe në akademi, tekstet thuheshin (lexoheshin) në serbisht.”

Ai dëshiron të ketë dymbëdhjetë fëmijë

 

 

Ai ka luajtur gjithçka, duke qenë në të njëjtën kohë pjesë e dy trupave të vendit të tij, të Teatrit Kombëtar që ngjason me Komedinë-Franceze, dhe të një teatri avangard. Ndër autorët (personazhet) e shumtë që ka interpretuar bëjnë pjesë: Eskili, Sofokliu, Shekspiri, Molieri, Racine, Sartrë, Vojnesko, Pinteri dhe Dostojevski.

Padyshim, dhe kjo e bën atë të qeshë shumë, ai u zgjodh çdo vit aktori më i mirë i ri në Jugosllavi, vend të cilin e përfaqësoi në Teatrin e Kombeve në Sarah-Bernhardt në 1964.

Problemi i tij i vetëm, aktualisht: ai ka vendosur të ketë dymbëdhjetë fëmijë. Gruaja e tij preferon të ndalet tek i gjashti.

 

Të jesh Artiste në Skenë dhe në Jetë – Me këngëtaren Ermira Babaliu – Nga NADIRE BUZO, Bibliografe-studiuese arti

Në  jetë, shpesh fjalen Art dhe Artist, e përdorim në shumë aspekte edhe kur nuk kemi të bëjmë me artet e bukura. Po, ndodh që të kemi pranë një artist shumëdimensional, atëherë kjo fjalë zë vend shumfish. Arti si prodhim i së bukurës, edhe kur të shëmtuarën e jetës na e paraqet bukur.  Ajo është artiste, tashmë e shpalosur në shumë dimensione. Prej fillemeve të saj është një artiste unike dhe fort e dashur për publikun e të gjitha moshave. Nuk është kopje e askujt në çdo sjellje arti. Në genet e saj vlon një gjak i pastër i atdhetarisë dhe humanizmit të pashoq.

Dhimbjen e një fëmije, të tronditur nga tërmeti, që fle në një garazh bagëtish, apo të moshuar që gdhinë e ngrysin ditët në çadra mbi një tokë të ngrirë. Këtë dhimbje dhe shëmtim të natyrës ta kthesh në një gëzim, nëpërmjet guximit, humanizmit dhe shijes estetike të një artisteje.

 

Ajo të befason, është e paparashikueshme. Ti e merr në tel, të takoheni të çmallesh pasi ka ardhur prej largësive mijra kilometrike. Ajo të thotë se po shkoj në fshatin Bubq, me pas në Nikël, e kështu ditë të tëra. E ndjej veten pak ngushtë që nuk jam me të në këto nisma. Është një vajzë delikate, me një trup mesatar, me një zë të ëmbël. Ku e gjen këtë forcë, të vjen në mëndje menjeherë pyetja.

Arti është skllavëri thotë filozofia. Eshtë “Anti Fat.” Dhe të fitosh mbi këtë skllavëri, e të ngrihesh mbi këtë  antifat, do forcë të madhe shpirtërore. Dhe ajo Ermira Babaliu e bën këtë, me një forcë dhe dashuri të madhe.  Të ardhurat që i siguron kjo pjesë antifat, e cila do aq shumë mund e sakrifica kudo, jo vetëm në vendin e saj ku të bësh art kushton shtrenjtë sa vetë jeta.

Ajo i merr këto të ardhura të fituara me mund dhe kërkon ti kthejë në një tjetër art, në ndihmë të atyre që fati i rezervoi  një fatkeqësi natyrore. Ato, nuk i bën këngë të kënaq egon e saj estetike, por i kthen në fatin e dikujt tjetër dhe kjo i sjell gëzim. Artistja ka treguar shpesh talentin e saj në organizimin e eventeve  festive. Ndaj di të organizojë mjaft mirë gjithçka, ashtu e vetme duke vënë në lëvizje miqtë e saj, bisnesmenë shqiptarë që kanë ecur me mundin dhe talentin e tyre, në ato shtete ku nuk ecet përpara e ndërtohet me korrupsion.  Mbledh fonde, vjen per një muaj në atdhe, dhe bëhet e pakapshme për miqtë dhe shoqërinë. Porosit kontinjerët aty ky është më të mirë dhe më lirë, më një hapsirë të mjaftueshme. Siguron transportin  dhe nuk trembet nga vështirësitë  e terenit ku shkon.  Merr informacione se ku është më e domosdoshme ndihma e saj. Dhe shkon. Inkurajon dhe ndihmon drejtuesit e makinave të mëdha të ecin në rrugë të vështira  malesh dhe mbrin atje ku kanë dalë t’a presin. Ajo përlotet. Ata e kthejne në heroinë, e falenderojnë, i dhurojnë lule, përpiqen ta gostisin me çfar munden dhe Ermira, është shumë e lënduar.  Nuk do të duket, ndaj ka shumë emocione kur flet, ajo që nuk e njeh emocionin as në skena  të mëdha. Këtu përpara dhimbjes së kthyer në art, i mbahet goja, nuk mund të përzgjedhë fjalët e duhura. I ka lumturuar njerzit me zërin dhe këngët e saj. Me fjalë e paska të vështirë. Udhëton të ndihmojë në zonat e vështira. Në Bubq, në Kepin  e Rodonit. Në ndihmë i vinë gazetaret e terenit të cilët e njohin vendin në çdo pëllëmbë. Mahnitet nga peisazhet, mëson historinë e secilit vend. Tek Kepi i Rodonit ngrihet Kalaja madhështore e Skëndërbeut. Pak më tej, Kisha e vjetër e Shën Na Ndoit.  Në Nikël ka kaluar Skëndërbeu, aty në male u bënte pritë armiqve. Po pse luftoi kryeheroi. Pse këta njerëz të varfër këtu majë malesh.? Përgjigjia i vjen vetvetiu. “Jemi brenda një loti të madh…Mbetëm dhimbje!” – Këtë mesazh e merr me vete  larg.  Kërkon ta kthejë në këngë. Ky mendim i vjen këtu në mes malesh.

Ermira beson në Zot. “Se njeriu nuk e ka krijuar vetë egzistencën e tij. Ai evoluon mes forcash të cilat janë përtej tij.” Ajo i njeh mirë forcat brenda saj. Sepse përpos artit, ka mbaruar  studimet për filozofi. Kjo e ndihmon të gjejë arsyen e kulluar në çdo rast. Nëse e pyet si ja del prej 25 vitesh, shkon e vjen aq shpesh nga larg, dhe punon aq shumë duke u kujdesur për njerzit e afërmëm dhe ata të largët, në të dyja vendet  ku jeton dhe i ndajnë oqeanet. Po sepse ajo e di : “Puna është vetë morali në veprim. Është mëshirimi i vlerave në realitet”

Një nga detyrat e larta të individëve përballë shtetit është të jenë pjestarë të shtetit, të marrin pjesë në qeverisje. Dhë këtë të drejtë duhet tjua sigurojë vetë shteti. Thotë Hegel. Përsërit shpesh ajo.

Duke e  parë dhe dëgjuar mendon se ku e gjen kjo artiste gjithë këtë vullnet. Kujtojmë se Vullneti, është dëshirë absolute, por jo gjithmonë e arrijmë atë që dëshërojmë. Ermira  ja mbrin dëshirës me vullnetin e mirë.  Dhe keto veprime të vullnetëshme, shprehin përsonalitetin e saj të plotë. Të cilin e ka të trashëguar nga gjaku i prejardhjes së saj. Kishte shumë dëshirë të rrinte pranë gjyshes së saj zëmërbardhë që gjithë jetën ishte në shërbim të njerëzve. Mbante shtëpinë,  priste e përcillte njerës, duke u shtruar bukën me gatimet e rralla të guzhinës së Çollakëve. Mysafirë të mëdhenj e të vegjël. Të rriste fëmijë të shumtë të familjes, të bënte gjithçka që i duhej shtëpisë. Të kënaqte dhe gëzonte nipërit dhe mbesat, të priste shokët e shoqet e tyre e ti përcillte me duart plot gjithmonë. E mbi gjithçka, ledhatimet dhe buzëqeshja e saj ëngjëllore. Edhe përpara një realiteti të hidhur. Kur dy djemtë  e mëdhenj, Reshit Çollaku i studiuar në akademitë e perëndimit, dhe i vëllai Muharremi mësues në krahinat e vendit dhe Kosovës, do të jepnin jetën për lirinë e atdheut të tyre. Ndërkohë biri tjetër Qaniu, do të vuante tmerrësisht mungesën e kësaj lirie për të cilët luftuan dy vëllezërit e tij. Ai një erudit i veçantë, do tu spjegonte nxënësve, Çehovin, Bodlerin, Dostojevskin, Lasgush Poradecin, Mitrush Kutelin dhe letërsinë e epërme  botërore, do kërkonte lirinë e merituar të cilën nuk e gjeti në atë sitem të mallkuar, ndaj u largua kësaj bote shumë i ri.

Vetitë humane të familjes së saj, i trashëgoi edhe nëna e saj Verka, po në një tjetër kohë krizash ekonomike, kur shteti  kish konfiskuar  gjithçka. Po bujaria dhe mirësia e trashëguar ishte më e madhe se pasuria. Ato pak gjera që ndodheshin në shtëpi, ishin për miqtë e njerzit në nevojë. Mbi gjithçka ishin këshillat dhe mendimet pozitive për njerzit, dashamirësia dhe humanizmi pa skaj. Ermira nuk mund të mos kujtoj ngjarjet dhe tregimet për gjyshin Babaliu, mjek i studiuar në botën perëndimore për një kohë të gjatë, u kthye në vendin e tij, në situate të vështira për jetën dhe popullin e rrobëtuar. Ku gjyshi me humanizmin dhe zotësinë e tij, mbuloi mjeksinë në shumë krahina të Korçës e Pogradecit, jo vetëm në qytet. E plot histori e kujtime të familjes së saj. Ajo ishte e vogël atëherë kur Myzejen Kokoshi, e dashura e dajos së saj, Reshit Çollakut, i cili u vra nga gjermanët në Luftën e Pojskës, si komandant i Çetës së Mokrës. Prindërit e Myzejenit dhe familja e saj e nderuar Kokoshi, ishin atdhetarë të flaktë që kontribuan në krijimin e shtetit Shqiptar, ishin burgosur dhe interneuar nëpër kampet famëkeqe të komunizmit. Ajo erdhi nga Vlora dhe  jetoi  deri në fund të jetës, midis vëllezër e motrash me dashuri e përkujdesje të veçantë  nga  Çollakët.

Këto ngjarje tashmë në moshën e pjekurisë Ermirës, i vijnë si kujtime, dhe kthehen në forcë për të ecur përpara me vullnetin dhe dëshirën e saj për të kontribuar shpirtërisht dhe materialisht. Zëri dhe gjaku i të parëve  e thëret  në misionin  human, në vendin e saj dhe njerzit kudo ndodhen. Këto kujtime e ndërgjegjësojnë më tepër se ky humanizëm nuk është as për mburrje dhe as për interesa. Është një diçka modeste që  burron nga shpirti i saj prej artisteje. Dhe shpërblimi vjen nga lart, nga qielli. Vjen nga urimet e përlotura dhe buzëqeshjet e ngrohta të njerzve të mirë. Të lumtë Ermira!

Nadire Buzo

Tiranë me 20.02.20202

Foto Arkiv: Shpirti i Arbërit rron: me Anton Belushin

Padre Anton Belushi,  ia ka kushtuar jetën shqiptarisë, që shpirti i Arbërit të vijojë e të rrojë pa shtershëm.

Anton Belushi është autor i 12 vëllimeve me problematika të trashëgimisë kulturore dhe themelues e ruajtës i bibliotekës të famshme me 6000 tituj në gjuhën shqipe në Frashineto, në Kozenca të Italisë.

Padre Belushi i ka kushtuar jetën mbijetesës të identitetit të Arbëreshëve që nga koha e Skënderbeut.

“Unë kam lindur në Itali, – tregon padre Belushi, doktor i shkencave dhe studiuesi i trashëgimisë kulturore shqiptare – por kur ktheheshim në shtëpi nga shkolla dhe flisnim italisht nëna na qortonte dhe na thoshte se në shtëpi flitet gjuha e shtëpisë dhe ajo është gjuha shqipe”.

At Belushi i referohet gjithmonë me pathos figurës të Skënderbeut, duke e quajtur atë Shqiptarin e parë që diti të bashkonte shqiptarët.

Ai porosit gjithmonë rininë, që ta duan njëri-tjetrin, dhe të mos e harrojnë e të duan vendin e tyre dhe mbi të gjitha të mos ndjejnë ndroje për të thënë me mburrje se “jemi shqipëtarë”.

Kjo foto në arkivin e familjes qendron prej gati tre dekadash dhe unë e ruaj me shumë kujdes!

Një takim i paharruar!

Skënder Buçpapaj

 

 

Kurrë s’do të ketë një Bob Shuman tjetër! Studiues i shquar dhe mik i madh i shqiptarëve Nga Pirro Dollani

Sa për njëzet veta!

Prof. Dr. Robert Baird Shuman (1929-2013), i cili ndërroi jetë para pak kohësh, ishte një studiues jashtëzakonisht pjellor. Shkrimtari i shquar amerikan, Richard Powers, autori i romanit “Jehona e Kujtesës” që ka qenë njëkohësisht edhe student i tij, shkruan kështu: “R. Baird Shuman botonte sa për dhjetë a njëzet veta të marrë së bashku.” Ai ka botuar mbi 60 vepra: libra studimorë, enciklopedi të letërsisë, pa përmendur mijëra artikuj studimorë.
Shumë nga librat e tij janë ribotuar shpesh herë. P. sh. libri i tij studimor “William Inge” kushtuar dramaturgut W. Inge, fitues i Çmimit Pulitzer, është ribotuar 23 herë. Po kështu libri me të njëjtin titull mbi dramaturgun tjetër Robert E. Sherwood, katër herë fitues i Çmimit Pulitzer, është ribotuar 10 herë. E lista do të zgjatej e zgjatej me librin mbi një tjetër dramaturg “Cliford Odets”, 14 ribotime, me vëllimin “Nëntë Poetë Zezakë” 3 ribotime, me “Georgia O’Keeffe” e deri te botimet e viteve të fundit, si enciklopedia në 13 volume “Shkrimtarët e mëdhenj Amerikanë” botuar në 2002 e ribotuar 14 herë; R. Baird Shuman ishte jo vetëm kryeredaktor i enciklopedisë, por shkroi vetë me dhjetëra zëra të kësaj vepre. Po kështu, “Enciklopedia e Viseve Letrare”, në tre vëllime, botuar në 2003 është ribotuar 3 herë. Këtu nuk po përmendim se ndërkohë që shkruante e botonte kaq shumë, ai punonte me normë të plotë si profesor në universitetet e famshme Duke University dhe Chicago University dhe ishte njëkohësisht edhe kryeredaktor i revistës “Clearing House”.
Ishte gati e pabesueshme shpejtësia me të cilën ai lexonte. Më kujtohet një episod kur sapo isha njohur me Bobin, siç i “detyronte” të gjithë ta thërrisnin. Bie telefoni dhe dëgjoj zërin e tij.
“Pirro, dua t’më bësh një nder. Nesër në mëngjes do të çoj makinën për ta riparuar. A ka mundësi që të vish t’më marrësh te ofiçina, të shkojmë te zyra jote, pastaj ta mbaj unë makinën dhe të vij të marr mbas pune?”
Të nesërmen, u drejtova për te ofiçina. Ishin një numër makinash që prisnin radhën. Parkova dhe u drejtova te makina e Bobit. I ulur pranë timonit po lexonte një libër të trashë. Në dorë mbante lapsin.
U ula në ndenjësen dhe e pyeta: Interesant? Ai ktheu kokën e u përgjigj: “Më duhet që brenda orës pesë ta kem nisur me faks artikullin për librin.”
Zgurdullova sytë drejt librit afro 500 faqesh dhe shikimi më mbeti te faqja që Bobi po lexonte. Ishte pothuajse në fillim të librit. E dija që njeriu mesatarisht lexon 30-40 faqe në orë dhe, si rezultat, atij do t’i duheshin të paktën 12-14 orë që ta lexonte. Shto këtu edhe 2-3 orë për të shkruar artikullin. Jo vetëm i mendova, por edhe e shpreha mendimin tim, madje me atë tonin shqiptar, sikur i thosha: mos kujton se jam injorant? Bobi me qetësi më tha: duhet patjetër t’ia nis redaksisë para orës 5PM. Erdhi radha të dorëzonte makinën e u nisëm në drejtim të universitetit. Ndërkohë që po zbrisja, më tha se do të vinte në orën pesë për të më marrë. Kur erdhi ora, mbylla zyrën, hyra në ashensor e kur dola jashtë ndërtesës, ai po priste aty. Hapa derën e pasagjerit dhe, para se të ulem, më zyri syri disa faqe të daktilografuara në ndenjësen. I mora në dorë që të mos ulesha mbi to, dhe kur po i vendosja në ndenjësen mbrapa, dëgjova që tha: “Mos i largo, janë për ty.” Ishte artikulli që kishte shkruar për librin. Sapo ia kishte faksuar botuesit.
Kur doli në pension, Bob Shumani çdo vit botonte mesatarisht rreth 200 artikuj në revista e botime shkencore e bibliografike.

Rrëfimtar si pak kush
“Një nga mjeshtërit e rrallë të rrëfimit që kam ndeshur ndonjëherë në jetë. Kujtimet dhe rrëfimet e tij shpesh më bënin të qaja duke qeshur për marrëzitë e njerëzimit që Bobi ishte kaq i dhënë pas tyre. Rrëfimet e tij gjenden në të gjitha romanet e mia dhe mendoj se ai ishte i gëzuar që vodha kaq shumë prej tij,” – shkruan për të Richard Powers.
Unë e familja ime kemi pasur fatin që Bob Shumani të ishte jo thjesht një miku ynë, por pothuajse anëtar i familjes për afro dy dekada. E jo vetëm yni, por edhe i disa familjeve të tjera shqiptare, si në familjen e ish-gazetarit të radios Vladimir e Shanka Cicanit, në atë të poetit Avni e Teuta Mulaj, veterinerin Aleksandër Gogo, etj. E thënë shkurt, ai ishte një mik i madh i shqiptarëve. Gjatë drekave dhe darkave çasti më i bukur ishte kur Bobi fillonte nga historitë e tij. Ishte një interpretues i shkëlqyer dhe fundet e rrëfimeve ishin befasuese. Mbas një viti që ishim njohur së bashku, ai shkon në Londër për të dhënë një leksion. Hyn në një dyqan që shiste kaseta e CD dhe pyet nëse kanë ndonjë kasetë me këngë shqiptare. Kur shitësi i zgjati një CD me muzikën e kërkuar, (Ishte një CD me këngë të vjetra të quajtura majëkrahu, të mbledhura nga muzikologë për arsye studimore) pagoi dhe u drejtua nxitimthi për në hotel. “Hyra në dhomë dhe as pallton nuk e hoqa, por drejt e te magnetofoni. Vura pllakën e pas një pauze, u dëgjua një klithmë çjerrëse Oh hej dhe pas saj një klithmë tjetër. Nuk po kuptoja ç’po ndodhte. Dëgjova për disa çaste dhe pastaj e mbylla. Ishte e pamundur ta dëgjoja. Nuk po kuptoja ç’po ndodhte,” – më shkruante në një email që më dërgoi nga Londra. Kur u kthye në Las Vegas, na ftoi për darkë së bashku me dy familje të tjera shqiptare dhe gjatë mbrëmjes e ritregoi historinë e CD-së me atë muzikë të çuditshme dhe e mbylli bisedën me një ton të prerë e seriozitet që e bëri shakanë më të kripur: “Hëëë, thashë me vete, ndërsa dëgjoja ato klithma; ky duhet të jetë shkaku që Pirro është larguar nga Shqipëria!”

Kishte pothuajse neveri për titujt e gradat.
Muajin e fundit përpara se të shuhej përfundimisht, shkoja çdo ditë në spital për t’i qëndruar pranë. Ishte mjaft i heshtur. Nuk nxirrte asnjë ofshamë ankimi ose dhëmbjeje. Kishte vetëm një dëshirë, të largohej sa më shpejt nga kjo botë. Gjëja e vetme që e bënte të humbte durimin ishte shprehja “Do të bëhesh më mirë.” Kur në nja dy raste pashë që infermieret ngaqë e shihnin ashtu të sfilitur, me atë uniformë depersonalizuese të spitalit, i folën sikur të ishte askushi, i revoltuar u thashë. “Do të ishte më mirë që t’i drejtoheni me më respekt, pasi nuk keni të bëni me ndonjë njeri dosido. Ai s’është thjesht Bob, por është Profesor Nderi (Professor Emeritus) i Universitetit të Çikagos. Dr. Shumani ka botuar aq libra sa s’kini vite ju të dyja së bashku.” Ndërsa të dyja infermieret zgurdulluan sytë të habitura, ai ktheu kokën nga unë dhe me një zë të mekur tha: “Jo, emri im është Bob. . . Do të kishte qenë më mirë që disa nga librat të mos ishin botuar fare.”
Kur vazhdoja studimet për letërsi angleze në universitetin e Las Vegasit, shpesh diskutoja me mikeshën tonë të përbashkët (të Bobit dhe timen) Dr. Casey Diana, një tjetër ish-studente e tij, rreth leksioneve, pedagogëve dhe autorëve të ndryshme që studionim në universitet. Dhe kur lëvdoja ndonjë profesor, ajo menjëherë ndërhynte: “Ti nuk e di se si është në të vërtetë një profesor anglishte, derisa nuk ke pasur fatin të ketë dhënë mësim Bob Shumani.” Në korpusin e veprave të tij, një vend të konsiderueshme zënë edhe botimet që kanë të bëjnë me pedagogjinë e dhënies së leksioneve. Dr. Joseph Trahern tregon se “arritja kryesore në ato vite që isha Shef i Katedrës së Anglishtes në Universitetin e Illinoit, ishte fakti që munda të bindja Bobin që të vinte në universitetin tonë si Drejtor i Programit të Anglishtes.” Ai ishte jo vetëm një studiues i shkëlqyer i letërsisë, por edhe një pedagog si pak kush. Dhe, paçka se ç’lartësi arriti në jetë, ai ishte i thjeshtë si edhe një sfidues i çdo lloj hierarkie njerëzore. Ja pse nuk pranonte njeri t’i drejtohej Dr. apo Prof. Shuman.

Atje ku mëngjesi dhe mbrëmja nuk do t’më shqetësojnë më
Shtëpia e tij ishte e mbushur me vepra arti, veçanërisht piktura. Por mua më tërhiqte vëmendjen një kornizë e vockël që kishte një poezi pesë vargjesh, e pabotuar ndonjëherë, me titull “Kërkesë” të Langston Hughes. Në krye të titullit, me një kaligrafi të shkëlqyer, autori kishte shkruar “Për Robert E. Shuman, me sinqeritet”. (Paçka se Langston Hughes ishte afro 30 vjeç më i madh, miqësia e tyre kishte filluar qysh kur Bob Shumani ishte gjimnazist. Në letërkëmbimin e tyre, Langston Hughes disa herë i ka kushtuar atij poezi e Bob Shumani i ka ruajtur me fanatizëm dhe, deri më sot, ato janë të “panjohura”.) Çdo herë që hyja në shtëpinë tij, ndalesha para poezisë dhe përpiqesha të përfytyroja raportet miqësore e krijuese ndërmjet tyre. Ja poezia në një përkthim të lirë:
Kërkesë
Më dërgo 20 dollarë
E disa qindarka.
Do të shkoj atje ku
Mëngjesi dhe mbrëmja
Nuk do t’më shqetësojnë.

Ditët, javët, muajt që R. Baird Shumani ishte i sëmurë, këto vargje nuk më shqiteshin nga mendja. Në mënyrë të pavetëdijshme, dëshira e tij për t’u larguar nga kjo botë, ndoshta lidhej me semantikën e këtyre vargjeve. Më 12 gusht 2013, ai u nis përfundimisht atje ku mëngjeset dhe mbrëmjet nuk do ta shqetësonin më. Iku! U shua! Kurrë s’do të ketë më një Bob Shuman tjetër! Ishte kaq njerëzor e i përkryer saqë të dukej sikur kishte dalë jo nga barku i nënës, por nga fletët e librave. . . dhe atje u kthye përsëri. Pikërisht nga librat e tij, ai do të vazhdojë të shërbejë si model për gjeneratat e reja. Prof. Dr. Donald E. Hall, ish-student i tij dhe tani Dekani i Fakultetit të Arteve dhe të Shkencës në Universitetin e Lehigh-it, shkruan: “Ai më mësoi të mos lodhem së punuari, të shkruaj çdo ditë e të botoj si të jem një gjenerator.” Dhe nuk është për t’u habitur që Dr. Donald E. Hall është vetë një autor shumë pjellor. Dhe jo vetëm ai. Këtë fat kanë pasur shumë e shumë studentë të Prof. Shumanit. Mesiguri, pa Bob Shumanin vështirë se do të ishin ngjitur kaq lart./2013

Nga Durrësi në Las Vegas: Sfidat e pafund në 70 vitet e Pirro Dollanit Nga Gëzim Kabashi

Nuk njoh njeri që të ketë lindur më 15 shkurt, në ditën e Vetmisë, dhe të ketë më shumë shokë e miq se sa ka Pirro Dollani. Bashkëqytetarë, ish-nxënës, kolegë

mësues apo krijues, e respektojnë njëlloj, pavarësisht se prej 26 vitesh ai ka zgjedhur të jetojë në SHBA.

Së bashku me familjen , Pirro është kthyer në një mbështetje të rëndësishme për bashkëatdhëtarët që mbërrijnë rishtas në “tokën e premtuar”. Ndërsa çdo vit ai sjell rregullisht në gjuhën shqipe një përkthim të ri nga autorë të njohur e më pak të njohur, kryesisht amerikanë, nga një letërsi pak e lëçitur në vendin tonë.

“Beti-tregime të zgjedhura” (2018), “Kokoro” nga Natsume Soseki (2017), “Ura e Mbretit Shën Luigj” nga Thornton Wilder (2016); “Piktorja që sfidoi kohën” nga

Robert Baird Shuman (2015), dhe më parë “Hoteli I bardhë” nga D. M. Thomas (2014), “Bel canto” nga Anne Patchet; “Jehona e kujtesës” nga Richard Power;

“Lamtumirë fjalë” nga Hart Wegner; “Virgjëresha shqiptare” nga Alice Munro; “Pragu i ferrit” nga Michel Hugo; “Duke lexuar Turgenievin” nga William Trevor;

“E vërteta dhe trillimi në librin Kodi da Vinçi”, janë disa nga librat e përkthyer nga Pirro Dollani.

Pirro Dollani do të festojë sot 70-vjetorin e lindjes mes familjarëve dhe të afërmëve në Las Vegas, mijra km larg prej këtu. Do ti pëlqente të ishte mes shokësh dhe miqsh në Durrës, ashtu siç bën prej vitesh në çdo sezon veror.

Verën që kaloi munguan përkthimet e përvitshme, përmes të cilave ai i ka dhënë në dorë lexuesit emra më të shquar të letërsisë së kontinentit amerikan. Kohët e fundit miku ynë Pirro Dollani është përballur me një sfidë shumë më të vështirë se sa përkthimi. Përballë tij këtë herë është sëmundja, por Pirro do tia dalë përsëri, falë kujdesit mjekësor dhe vullnetit të pakufi, por edhe të dashurisë së ndërsjellë, me të cilën e duan dhe i do njerëzit.

Gjithnjë përballë sfidave

Ai e ka zgjedhur shumë herët modelin e tij të preferuar: babain Dudë, njeriun që pas burgimit të padrejtë komunist për shkak të shkollimit dhe njohjes së gjuhës

angleze, punoi gjithë jetën si llustraxhi për të mbajtur familjen. Njëlloj si i jati, Pirro ende nxënës, nuk është dorëzuar edhe kur e përjashtuan nga liceu artistik në Tiranë, ku kishte mbërritur në sajë të pasionit për violinën; edhe kur punoi si punëtor në disa ndërmarrje të qytetit, pa hequr dorë nga shkollimi ne filialin universitar të Durrësit; kur në të njejtën kohë falë dashurisë për muzikën bëhej instrumentist në Orkestrën sinfonike dhe në varietenë e Durrësit; nuk dorëzohet edhe kur pasi martohet e venë të jetojë në një nga banesat e çuditshme të qytetit, përkundrazi, e bën familjen e tij të vogël, bashkëshorten Frida dhe fëmijët, Gjergj dhe Arba, mbështetjen më të sigurtë për ta përballuar jetën.

Pirro Dollani shfaq anën e tij më të mirë, kur si mësues në shkollat 8-vjeçare apo në gjimnazin “Gjergj Kastrioti” ku arrin pas ndërhyrjeve të njerëzve që e duan, ai

dallon dhe nxit djemtë e vajzat e talentuar në muzikë, art apo letërsi. I vlerëson ata dhe i drejton në fushat ku do të japin aq shumë në të ardhmen. Me të njejtin seriozitet kryen detyrat e para në tranzicionin postkomunist, si shef i Kulturës në bashki, si dhe atë të drejtorit të Bibliotekës së Durrësit. Shumë kohë më vonë edhe në Universitetin e Nevadës, në Institutin e Filmit, ai do të njohë dhe do të fitojë miqësinë e figurave të shquara të kulturës botërore dhe do të punojë intensivisht deri kur del në pension. Pasioni për përkthimin si lidhje me Atdheun.

Në një intervistë të disa viteve më parë Pirro Dollani ka treguar se hyri në botën e përkthimit “kur Katedra, në të cilën studioja më kërkoi të sjell në gjuhën angleze

novelën “Ditë Kafenesh”; (në anglisht “Coffeehouse Days”;) të shkrimtarit tonë të madh Ismail Kadare. Ai kujton vitin 2004, kur ky përkthim u publikua në Las Vegas si botim mjaft luksoz me letër të prodhuar enkas për të, me kopertinë metalike. Për më tepër, të gjitha kopjet janë me autografin e autorit Ismail Kadare.

Pirro tregon se Instituti Ndërkombëtar i Letrave në SHBA prodhoi vetëm 125 kopje dhe çmimi për një libër ishte … 780 USD. Që nga viti 2004 kur në Durrës ushtoi për herë të parë sirena e festivalit ndërkombëtar të poezisë “Poeteka”; Pirro Dollani ka sjellë në Shqipëri disa nga emrat më të njohur të letrave amerikane si, shkrimtari Hart Wegner i cili në 2007 referoi mbi “Yjet e zinj të Paul Celanit”; poetesha Claudia Keelan që në Poetekën 2008 mbajti kumtesën; Kujtojmë “Wallace Stevens” apo Tom Sleigh në 2009 që referoi “Surealizmi përballë klasicizmit ose përse bëj vrima te toga ime”. Bashkë me organizimin Pirro Dollani ka përkthyer edhe kumtesat e tyre nga anglishtja në shqip.

Një tjetër bashkëpunim i rëndësishëm ai me Teatrin Kombëtar në vitin 2010, kur Dollani bëri bashkë; regjisorin dhe aktorin hollivudian Clarence Gilliard dhe aktorin e njohur shqiptar Mirush Kabashi, bashkëregjisorë dhe intepretë kryesorë në dramën”; Koleksioni i përhershëm; të Tomas Gibson, përkthyer mjeshtërisht nga durrsaku i mirë.

“E kuqja” nga Xhon Llogan, kushtuar jetës së piktorit Mark Rothko, është drama tjetër që Pirro përkthen si pjesë repertori e ardhshme, por realizimi i saj mbeti gjithnjë një projekt. “Nuk ka lidhje më të fuqishme me Shqipërinë dhe Durrësin, vendlindjen time, sesa lidhja gjuhësore, që realizohet nëpërmjet përkthimeve”-thotë i sigurtë ai.

Pirro Dollani është me siguri nga ata burra që ka lënë në vendin nga ku largohen një boshllëk intelektual, krijues dhe njerëzor. Njëkohësisht është nga ata shqiptarë që kontribuojnë çdo ditë për ta bërë më të mirë Amerikën, duke i dhënë edhe asaj frymën e Shqipërisë së vërtetë.

 

PASIONI DHE DASHURIA KRIJOJNË PORTRETIN INTELEKTUAL DHE PROFESIONAL TË NJERIUT – Profil nga Fran GJOKA

KUSHTUAR FARMACISTES SË NJOHUR  REGJINA ZEFAJ NË 65 VJETORIN E LINDJES

 

Rrjedha e kohës sjell për çdo individ një përvojë shumë të këndshme, e shënuar nga një ndjenjë pafundësie dhe angazhimi të përgjithshëm, por dhe të veçantë.  Proçesi kryesor i veprimtarisë së arsyeshme është një pranim i vetëdijshëm i asaj që bën dhe i mënyrës se si duhet ta bësh. Kjo do të na ndihmojë të aktivizojmë brenda vetes tonë aspektet që dëshirojmë në lidhje me të gjitha çështjet dhe, kur ta arrijmë këtë, thelbi i gjërave që duam, duhet të vijë nga eksperiencat tona shkencore dhe profesionale.

Njerëz të tillë, që punojnë me pasion dhe krijojnë portretin e tyre intelektual, janë të përkushtuar, por kur gjithë vëmendjen dhe përkushtimin tënd e vendos në shërbim të njeriut, rriten vlerat dhe cilësitë personale të gjithanshme njerëzore e profesionale. Dhe të shkruash për njerëz të tillë është përgjegjësi, por dhe një detyrim i madh intelektual dhe qytetar.

Aty rreth viteve ’30-të të shekullit të kaluar, babai i Regjinës ,Prekë Berisha, ardhë nga fisi i Berishajve të Grudës ,fis patriotësh dhe arsimdashës si shumë shqiptarë të Hotit,Grudës e Gucisë shkuan dhe u arsimuan në konviktin e “Maleve tona” Shkoder. I përkiste fisit të njohur të Berishajve, dera e të cilëve pati nxjerrë intelektualë të shquar, si: Profesor  Kolë Berisha,  Nol Berisha, Mark Berisha etj. Regjina ishte mbesë e këtyre intelektualëve të njohur,ku shquhej Kolë Berisha, si studiues i traditës kombëtare shqiptare, autor i disa botimeve mbi traditat tona popullore.

Ishte viti 1973, kur në një nga farmacitë e pakta të qytetit të Lezhës u shfaq një vajzë e re entuziaste, e sjellshme dhe energjike. Më thanë që quhet Regjina Berisha dhe vjen nga Gruda e Malit të Zi, së bashku me familjen e saj.

Regjina Zefajn – Berisha, farmacisten e njohur, njëherit të talentuar, e cila ka bërë emër në fushën e shërbimit farmacuetik në Lezhë dhe në fshatrat përrreth, e kanë njohur të gjithë, sepse ajo ka një jetë të tërë në shërbim të njerëzve, në shërbim të jetë së tyre.

Kujtimet e mia për Regjinën, këtë farmaciste model, janë të shumta. Për 40 vjet me radhë ajo ka punuar pa u lodhur, me intensitet dhe përkushtim të lartë në punë, duke dhënë modelin e një farmacisteje dhe njeriut të vërtetë. Dallohej gjithnjë Regjina për thjeshtësi, vlera njerëzore, botë të madhe shpirtërore, sidomos për njerëzit në nevojë, duke përsosur vazhdimisht shërbimin ndaj njerëzve dhe duke rritur personalitetin e  saj intelektual dhe fisnikërinë njerëzore.

Kjo vajzë lezhjane dhe më vonë grua e njohur, që rridhte nga një familje me tradita të shquara patriotike, kreu gjimnazin “Hydajet Lezha” në Lezhë, pastaj vijoi studimet në Fakultetin e Mjeksisë në Tiranë, dega Farmaci. Ëndrra e saj ishte të bëhej një farmaciste e zonja, e mirë profesionalisht dhe e dashur me njerëzit, të cilëve do t’u shërbente.

Në vitet e para të punës u dallua për veprimtari të palodhur, punë plot përkushtim dhe komunikim perfekt me njerëzit, të cilët i donte dhe i respektonte. Për 20 vjet me radhë punoi në profesionin e nderuar të përgjegjëses dhe më pas të drejtueses së farmacisë të Spitalit të Lezhës.

Duke parë vizionin intelektual dhe emancipues të saj, përgatitjen profesionale, vlerat njerëzore, Regjinën e emërojnë në Drejtorinë Rajonale ISKSH-së për Qarkun e Lezhës, në cilësinë e Drejtores së Përgjithshme të këtij Institucioni.

Gjithnjë e dalluar për organizimin dhe drejtimin e punëve, e kualifikuar dhe e njohur si një nga drejtueset më në zë në Ministrinë e Shëndetësisë, puna e saj ishte gjithnjë produktive dhe angazhimi i saj ishte gjithnjë maksimal. Gjatë punës si drejtuese e këtij institucioni jetik për rajonin, ka ndjekur programet e përmirësimit të nivelit të punës së ISKSH-së dhe shpesh herë është dërguar për shkëmbim eksperience në disa vende të Europës, si: Finlandë, Turqi etj.

Në vitin 2007, Regjina pati dhënë dorëheqjen nga drejtuese e DRSKSH-së dhe pati filluar aktivitetin e saj privat në Sh.P.K “Regina”, në qytetin e Lezhës, ku punon edhe sot, duke iu përkushtuar profesionit të nderuar të farmacistes dhe në këtë periudhë dallohet për disiplinë, rregull dhe humanizëm në shërbimin ndaj njerëzve. Edhe në këtë periudhë vazhdon të ndjekë aktivitetet shkencore dhe kualifikuese të organizuara nga UFSH dhe MSH, brenda dhe jashtë vendit, duke e ngritur në shkallën më të lartë nivelin e njohjes dhe të shërbimit farmaceutik.

Në punën e saj, shpesh kujtoj thënien “Jeta i jepet njeriut vetëm një herë dhe ajo duhet jetuar me dinjitet“. Këtë devizë personale dhe profesionale, Regjina e ka pasur parasyshë, madje e zbatonte me seriozitet qëkur ishte farmaciste e thjeshtë, por edhe gjatë gjithë aktivtetit të saj, në çdo çast të jetës.

Kjo vajzë dhe grua lezhjane e emancipuar, e ndjente përherë se njeriu, si qenie njerëzore dhe shoqërore, nuk mund të mendojë vetëm për veten e tij, por lumturinë duhet ta gjejë edhe tek ajo se çfarë bën për të tjerët, për shoqërinë në pergjithësi dhe për fëmijët në veçanti.

Në punën vetmohuese dhe veprimtarinë e saj kërkuese e novatore dhe plot vitalitet, Regjina Zefaj fisnikëroi më tej veten, por njëkohësisht vlerësoi integritetin dhe inteligjencën e saj, vlerësoi dhe ndihmoi njerëzit në nevojë. Me këtë bindje, jeta e Regjinës ka marrë sot vlera të shumanëshme, ajo mbetet një njeri i respektuar vazhdimisht nga shoqëria.

Të gjithë dëshirojmë të jemi të suksesshëm, por nuk është e lehtë të ndjekësh gjithnjë shtigjet që të çojnë në këtë udhë. Ti do që “të arrish” dhe për të arritur, duhet të mendohesh mirë se ku do të arrish. Dhe për këtë duhet kurajo, veçanërisht kur nisesh për një qëllim afatgjatë. Por Regjina i kishte parashikuar të gjitha dhe ia arriti me sukses, me durim, me dashuri profesionale dhe humanizëm që të mbetej një grua model dhe e respektuar.

Ajo nuk ka kërkuar asnjëherë pushtet, por masa e njerëzve e ka përzgjedhur, sepse ajo meritonte të ishte perfaqësuesja e tyre. Këtu qëndron edhe respekti i jashtëzakonshëm që kishte shoqëria, njerëzit për të, por këtu e ka burimin edhe gëzimi e kënaqësia e saj më e madhe, sadisfaksioni moral që provonte shpesh. Nuk është e rëndësishme të jesh, por e rëndësishme është se çfarë je dhe çfarë bën në jetë për shoqërinë njerëzore.

Pyetjes, në se ndryshimi i saj ka ardhur thjeshtë nga dëshira apo mundësitë që i janë ofruar, Regjina do t`i  përgjigjej sinqerisht se është një kombinim midis formimit të saj për të kontribuar, por edhe mundësive që i janë ofruar në punë dhe në jetë nga shteti dhe shoqëria që ka përfaqësuar.

Kur po shkruaja këto radhë, më vjen në mendje një fjalë e urtë popullore, që thotë se në botë kanë kaluar në heshtje dhe pa u ndjerë miliona njerëz…, po në fakt njeriu ka të veten dhe të padiskutueshmen aftësitë dhe intelektin e tij, dëshirat dhe kërkesat, vullnetin dhe këmbënguljen, të cilat, siç mund të kuptohen, mbeten personale dhe janë atribut i vetë individit. Pastaj, është shoqëria që bën vlerësimin, diferencën, që  afirmon dhe e ngre individin në piedestalin e lartë njerëzor.

Është e bukur dhe në interes të shoqërisë që, kur këto dy anë pozitive të personalitetit të njeriut kombinohen, atëherë arrihet ajo që është më e mira dhe për këtë Regjina punoi dhe luftoi çdo ditë për të bërë më të mirën për njerëzit. Nuk ka kufi për intelektin njerëzor që i shërben me devotshmëri kombit të vet,sepse njeriu ka personalitetin e tij, që është formuar në punë e sipër, në fisnikërinë ndaj njerëzve, në veprimtaritë jetësore, në mes shoqeve e kolegëve, me të cilët, të gjithë bashkë bëjnë punë të ndershme e të përkushtuar, në shërbim të detyrave shtetërore ose shoqërore qofshin.

Mendimet, kujtimet dhe nderimet për Regjinën nuk kanë shterrim. Tërë jetën e saj 40 vjeçare ka punuar dhe punon me përkushtim, përpiqet të mësojë nga të tjerët, duke shfrytëzuar eksperiencën dhe dituritë dhe duke u dhënë diçka nga vetja, nga ajo përvoja e saj në jetë si drejtuese dhe farmaciste e zonja, duke treguar vazhdimisht shpirtin e saj të dhembshur dhe human, sidomos për shtresat në nevojë.

Ajo është vlerësuar edhe për komunikimin perfekt dhe të përhershëm me kolegët, si dhe për korrektësinë në marrëdhëniet e saja me institucionet shtetërore. Kjo është Regjina Zefaj, një grua model, promotor i cilësisë dhe dashurisë njerëzore, një grua me zemër të gjerë, që rrezaton kurdoherë mirësi, kulturë, dashuri njerëzore dhe përkushtim jo vetëm në profesionin e nderuar të farmacistes, por edhe në jetën familjare, si nënë e devotshme me fëmijët dhe bashkëshorte shembullore.

Fëmijëria dhe adoleshenca e saj nuk kanë qenë të lehta për të. Ndoshta, ky është shkaku i një miredukimi e shkollimi me sakrificë, të cilët ajo ka ditur t’i realizojë mjaft mirë. Shkollimi ka qenë  pika më e ndjeshme e Regjinës, sepse shkolla hapi tek ajo rrugë dhe horizonte të reja, ngriti emancipimin e saj dhe e bëri që të njohë më mirë jetën, vështirësitë, sakrificat, punën dhe njerëzit.

Që në rininë e hershme, Regjina veçohej si një grua fjalëpakët, por punëshumë. Shërbeu pa zhurmë dhe me energji të pashtershme si punëtore e palodhur, gjithnjë e gatshme për t`u  shërbyer njerëzve. Prandaj, shumë shpejt, kjo grua u shndërrua në një ndër figurat më të dashura publike për Lezhën dhe fshatrat përrreth, duke krijuar marrëdhënie korrekte, frutdhënëse dhe paqësore me të gjithë.

Pas shkollimit, u njoh me kolegun e saj, i cili u bë edhe bashkëshorti i saj i ardhshëm, i mirënjohuri Doktor Zefi, gjinekologu duarartë jo vetëm në Lezhë, por edhe në mbarë vendin, një profesionist që bën pjesë në plejadën e mjekëve, që tërë jetën e ka lidhur me shërbimin dhe mbrotjen e shëndetit të nënës e fëmijës.

E në këto vite të vështira, Regjina investoi shumë nga vetja, duke rritur, edukuar dhe shkolluar dy djem të mrekullueshëm. Me mësimin dhe edukimin e prindërve, ata u rritën dhe u shkolluan në universitetet më në zë të Londrës dhe të Bolonjës. Djali i madh, Rezari, tani është arkitekt, kurse Arbëri, ka kryer Fakultetin e Mjekësisë, duke ndjekur rrugën e prindërve. Këta dy pasardhës shikojnë tek prindërit e tyre modelin e prindit të devotshëm, një baba shembullor dhe një nënë që personifikon   modelin njerëzor,  figurën e  një nëne të dhembshur, të dashur dhe edukatore e përsosur, me cilësi të spikatura individuale. Një nënë e shkëlqyer, një bashkëshorte model, që rrezaton veçse dashuri dhe mirësi, një nënë dhe qytetare me emancipim bashkëkohor.Çelësi i suksesit, shprehet Regjina në një shoqëri të mirë dhe të pastër është femra .Arma më e fortë e femrës në jetë konsideroi këmbënguljen dhe durimin.Si për ta vazhduar më tej bisedën ,kemi trashëguar shumë vese të traditës vjetër,që sot nuk i përkasin më shoqërisë së emancipuar.Po ndodh që femrat ndiehen të shtypura jo vetëm fizikisht,por edhe psikologjikisht. Kjo e dyta dheëmb më shumë për femrat e sotme shqiptare. Ka ardhur koha për më shumë liri mendimi dhe veprimi si në të gjitha vendet e emancipuara,e mbyll bisedën Regjina.

Për Regjinën e heshtur dhe punëtore, mendoj se do t’i shkonte shumë mirë shprehja se janë ca medalje që varen në shpirt, jo në xhaketë. Dhe doktoreshë Regjina tashmë i ka vënë me kohë “medaljet” në shpirtin e saj për kulturën që ka transmetuar, për korrektesën në marrëdhëniet me njerëzit, për aftësitë profesionale dhe për etiken njerëzore.

MJESHTRI I FJALËS QË BUZËQESH… – Nga LULZIM LOGU

Mjeshtri i Madh Ali Mulaj me 24 shkurt 2020 mbush 91 vjeç!

Mendjehollë, me kujtesë për tu pasur zili edhe nga më të rinjtë, gjithnjë energjik dhe hokatar, i përshtatshëm në çdo mjedis, falë humorit të pandalshëm dhe komunikimit me fjalët që duket se gjithmonë buzëqeshin, kur dalin të artikuluara prej tij, anipse tash me pauza dhe me ndonjë moment kur duhet të marrë frymë thellë dhe të kollitet, ai gjithësesi ka një terheqje të çuditshme në bashkëbisedim…

Po i afrohet shekullit me moshë, ka kaluar një jetë dinamike ,duke improvizuar në shumicën e fragmenteve të rëndësishme jetësore dhe kur e pyet sesi mund ta përshkruajë sot jetën e tij, ai pergjigjet thjeshtë:” Si një javë e bukur që sapo ka kaluar, por tjetra është më pas apo jo?!’’

Kur dikush e uron, sapo e takova sot, me atë shprehjen e thatë” edhe 100!” qeshi ironikisht dhe ju drejtua uruesit me fjalët:” Vetëm edhe 9 vjet, kaq pak?!”

Përse gjithmonë me humor, alegori dhe sarkazëm, e pyes dhe ai shprehet në çast:

“ Kemi vuajtur në epoka ne shqiptarët, luftra, ikje nga atdheu, zakone dhe doke të vjetra dhe kufizuese, shumë përpjekje për bukën e gojës, shume derte, ndërkohë që humori për mua ka qënë një kundër realitet,një guvë ëndrrash, ku kam ndertuar vetveten…”

“ Tropoja, vendi ku lindëm dhe u rritëm, vertet ka pasur shumë halle në kohëra të ndryshme, por për nga virtytet njerëzore, traditat dhe krijuesit e çdo fushe, do të duhej të ishte një vend i madh, ndoshta me një million banorë, sidomos kur shton këtu dhe parajsën e saj natyrore dhe vlerat kulturore në shekuj, sidomos humorin popullor” Dhe përmend bartësit e njohur të këtij humori, përcjellë nga soba burrash, sheshe luftrash, mjedise dasme apo morti, duke krijuar kësisoj një mekanizëm perfekt mbrojtës, mundësi për karakter të forte dhe perballim të traumave kombëtare, familjare apo personale.

“ Ne kemi vajtuar duke kënduar, ne kemi kënduar, dhe kemi qeshur dhe qarë së bashku, ne kemi dashuruar, duke fshehur pas figurave dhe gjuhës së sofistikuar kodin tonë të nderit, ndryshimet historike të sjelljeve tona, mbi të gjitha i kemi besuar, e kemi kerkuar dhe kemi ndertuar sa kemi mundur civilizimin, si mbijetesë e jona, si identitet dhe truall. Humori e ka mbajtur gjithmonë gjallë malësorin, ajo fjala jonë e parë” Mirë se të pruni zoti” e shkruar në ballin dhe zemrën e gjithësecilit, zjarri në vatër, besa dhe humori ishin elemetët tanë të mbijetesës”

Ali Mulaj, një ndër themeluesit e Ansamblit “Dardania”, pjesëmarrës në gjitha festivalet kombëtare, lokale dhe në shumë të tilla nderkombëtare si instrumentist virtuoz i ka shtuar një tjetër përmasë personalitetit të tij artistik.

Sot në mjediset e Hotelit të bukur “Margjeka” në gjirin e Valbonës alpine, ai jo vetëm interpretoi per një program të ardhshëm televiziv disa nga perlat e tij humoristike, për gati dy orë papushuar, por dhe luajti në disa vegla popullore si fyell, çifteli, sharki , duke mahnitur vizitorët e resortit, por edhe grupin që e shoqëronte, Mjeshtirin e Madh, kompozitorin Skender Doshlani, gazetarin Ismail Buçpapaj, i cili me inisiativen e tij na ftoi ta ndërtojmë këtë program,me krijuesin e vargjeve popullore, por dhe humoristike , poetin Hasan Buçpapaj, me instrumentistin Shaban Zenelaj.

Unë si drejtues i “Klubit të Shkrimtarëve dhe Artistëve” ndihem krenar që gjej mbështetje dhe bashkëpunëtorë, me të cilët perpiqemi me të gjitha forcat tona ti japim një shtysë zhvillimeve kulturore në Tropojë, sidomos në drejtim të një kujtese historike serioze të figurave të shquara të kulturës në Malsinë e Gjakovës.

Ali Mulaj po shkon drejt 100 vjetorit dhe trashëgimia e tij kulturore duhet regjistruar, perpjekja e sotme shkon në këtë drejtim.i uroj edhe shumë vite jetë të lumtur Ali Mulës dhe humorit të tij të mrekullueshëm!

 

Valbonë, 11/02/2020

Më 11 shkurt 2005 u nda nga jeta dramaturgu i shquar amerikan Arthur Miller

VOAL – “Vdekja e një shitësi ambulant” e tij është një nga kulmet e teatrit bashkëkohor amerikan, në të cilën temat më të dashura për të bashkohen në mënyrë perfekte: ato të konfliktit familjar, përgjegjësisë etike individuale dhe kritikave të një sistemi ekonomik dhe shoqëror i pamëshirshëm dhe depersonalizues. Një kryevepër absolute, për fat të mirë u njoh si e tillë nga kritikët që e kënaqën me çmime të shumta, përfshirë Pulitzerin prestigjioz.

Një dramaturg themelor për historinë e shekullit XX, Arthur Miller lindi në Manhattan (New York) më 17 tetor 1915 nga një familje e pasur hebreje. Pas krizës së 1929 ai u përball me vështirësi dhe punoi për të mirëmbajtur dhe ndjekur shkollën e gazetarisë në Universitetin e Miçiganit. Ai nuk vonoi të zbulojë vokacionin e tij të vërtetë, atë të teatrit, në të cilin bëri debutimin e tij në moshën vetëm njëzet e një vjeç. Pas diplomimit në 1938 ai ndoqi një kurs dramaturgjie falë një burse dhe u pranua në seminarin e Guild Theatre.

Ai shkroi shkrime për radion dhe bëri debutimin e tij në Broadway me “Njeriu që kishte gjithë fatin” në 1944, vepër që, ndërsa merrte mendimin lajkues të kritikëve, është përsëritur vetëm katër herë. Ai gjithashtu hodhi në tregim me “Situatën Normale” dhe në vitin 1945 me “Focus”, një roman me temën e antisemitizmit në shoqërinë amerikane.

“Ata ishin të gjithë fëmijët e mi”, nga viti 1947, është vepra e parë e suksesshme teatrale dhe u pasua menjëherë në vitin 1949 nga “Vdekja e një shitësi udhëtues” të përmendur tashmë, (nëntitulli “Disa biseda private në dy akte dhe një kërkesë”), e cila u përshëndet në Amerikë si një lloj ngjarje kombëtare, (në ribërjen e Broadway 742). Protagonisti Willy Loman është paradigma e ëndrrës amerikane për sukses dhe vetë-afirmim, e cila zbulohet në të gjitha precariousness e saj mashtruese.

Më 22 janar 1953 ishte radha e “Kalitje”, e njohur edhe me titullin “Magjistarët e Salemit”, një tekst i cili, duke tërhequr një histori të “gjuetisë së shtrigave” e cila u zhvillua në 1692, aludon në klimën e persekutimit të inaguruar nga senatori Mac Carthy, kundër ideologjisë komuniste (Miller vetë do ta përjetojë atë më vonë).

Më 29 shtator 1955 është skenuar “Një vështrim nga ura”, një tragjedi me implikime incestuese në një mjedis të emigrantëve italianë në Amerikë, e kombinuar me “Kujtime të dy të hënave”, një tekst autobiografik, një lloj “metaforë” e jokomunikimit dhe vetmia e një intelektuali.

Pastaj kaloi vite të heshtjes krijuese në të cilën Arthur Miller jetoi përvojën e tij të shkurtër të martesës – nga 1956 deri në 1960 – me Marilyn Monroe, e dyta nga tri gratë e tij.

Shtë nga “Rënia” e vitit 1964, e cila tregon përvojën e një mjedisi të diskutueshëm midis një intelektuali dhe një aktore, një vepër në të cilën të gjithë kanë parë implikimet autobiografike, ndërsa Miller gjithmonë ka pasur dëshirë t’i mohojë ato. Në të njëjtin vit, “Incidenti në Vichy” flet për hebrenjtë e arrestuar në Francë nga nazistët.

Shumë tituj të tjerë pasuan, secili prej të cilëve u takua me sukses të përzier: në 1973 “Krijimi i botës dhe biznesit tjetër”; në 1980 “Ora Amerikane” (një afresk i jetës amerikane gjatë depresionit të madh); në 1982 dy akte unike “Një lloj histori dashurie” dhe “Elegji për një zonjë”; në vitin 1986 “Rreziku: Kujtesa”; në 1988 “Pasqyrë e dyanshme”; në 1991 “Zbritja nga Mali Morgan”; në 1992 “The Last Yankee” dhe më 1994 “Vitrina të thyera”, ku edhe një herë ndërthuren psikanalizat, dramat historike sociale dhe personale ndërthuren, me një denoncim delikate të përgjegjësisë individuale.

Megjithatë, Arthur Miller duket se nuk e ka çliruar plotësisht veten nga fantazma e Marilyn. Në moshën 88 vjeç, ai u kthye në atë marrëdhënie të trazuar me një dramë të re, me titull “Mbarimi i figurës” (e cila mund të përkthehet si “përfundoni filmin” ose “mbaroni figurën”), premiera botërore e së cilës u vu në skenë në Goodman Teatri Chicago me regji nga Robert Falls.

I sëmurë gjatë me kancer, dramaturgu i madh Arthur Miller vdiq në moshën 89 vjeç, më 11 shkurt 2005./Elida Buçpapaj

(Video) Alketa Vejsiu e ka idhull Edi Ramën! Ndërsa Edi Ramës ia ka qejfi ta emërojë Alketa Vejsiun presidente në vend të Ilir Metës! Nga Elida Buçpapaj

Voal.ch – Në botën shqiptare ndodhin mrekulli të pista

mafiozi bëhet deputet dhe ministër,

gjithçka shitet e blihet pasi sistemi është i kapur në çdo qelizë, sikur e kapur fort është edhe bota e medias.

Lexuesit po i sjell dy momente.

Momenti i parë:

Në majin e vitit 2013 në prag të zgjedhjeve parlamentare të 23 qershorit, Konventa zgjedhore e Partisë Socialiste pati një surprizë shumë të këndshme që u mediatizua gjerësisht.

Në ditën e dytë të zhvillimeve një superpersonazh nga bota e spektaklit u bë pjesë e saj.

Ky personazh ishte Alketa Vejsiu.

Atëhere titujt e toplajmeve të TV-ve dhe gazetave u mbushën me kryefjalën që prezantuesja i drejtoi jo vetëm sallës me militantë të PS por nga ekrani gjithë shqiptarëve:

“Edi Rama është idhulli im, votojen për kryeministër!”, tha ajo!

Dhe, kur vendos Alketa Vejsiu diçka, ajo ia arrin!

Më poshtë po sjell disa thekse nga ato që tha Alketa asaj dite, me tonet e saj pompoze, por gjithmonë bosh:

“Nuk jam socialiste, por një gjë është e sigurt se do të votoj për Shqipërinë e Edi Ramës, jam e bindur që në Shqipërinë e rilindur, të majtë e të djathtë do kenë mundësi të gdhihen e të ngrysen të lirë, pa patur frikë se do jenë me Edin apo kundër tij. Shpresoj që ai të jetë kryeministri ynë i ri”, tha Vejsiu.

“Është idhulli i adoleshencës sime, i vetmi politikan që qetësisht mund t’i besoj votën time.

Kam qenë 14 vjeç kur e kam takuar për herë të parë këtë personazh.

Mund t’ju them se është i vetmi ministër Kulture që mund të mbaj mend”, tha Vejsiu.”

Alketa besonte tek Edi Rama pasi, sipas syve të saj, “Edi Rama e transformoi Tiranën në një kryeqytet që mban era Europë. Ai është njeriu që rilindi Tiranën dhe i riktheu Shqipërisë kryeqytetin e humbur mes plehrash. Unë besoj që ai nuk e kërkon votën time për pushtet, por për të ndjekur ëndrrën, për ta shndërruar Shqipërinë në vendin që meritojmë”.

Këto ishin brilantet që nxori nga goja Alketa Vejsiu, të cilat u përkthyen menjëherë në anglisht për t’i treguar Ambasadorëve në Tiranë se si e vlerëson Edi Ramën një personazh si ajo!

————-

Nuk ka nevojë të jesh analist për të kuptuar se ka një empati mes ish ministrit të kulturës, ish kryetarit të bashkisë të Tiranës, kryetarit të PS dhe kryeministrit të Shqipërisë Edi Rama dhe Alketa Vejsiut.

Nuk ka asgjë të re këtu. Sepse të gjithë shqiptarët e dinë se, që të jesh pjesë e botës mediatike në Shqipëri, padyshim duhet të kesh lidhje të forta empatike me kryepolitikën.

Alketa Vejsiu vetëm i thellon këto lidhje. Për shembull kryetarit aktual të bashkisë të Tiranës, ajo i organizoi dasmën me aq shumë klas dhe lluks!

Po askush nuk e pyeti, a kish konflikt interesi, sa i kushtoi dasma Erion Velisë apo nëse Alketa Vejsiu ia bëri gratis për hir të shoqërisë të vjetër me ish kryetarin e bashkisë, pasi si Edi Rama, si Erion Veliaj i takojnë të njëjtës parti, PS.

——

Momenti i dytë:

E shihni foton e mësipërme ?

Është shkëputur nga një kërcënim romantik asaj kohe midis kryetarit të partisë PS dhe drejtueses të programit “Dancing With The Stars”.

Në vitin 2012, kur Edi Rama ishte kryetar i PS,  ai mori një ftesë nga stafi i “Dancing With The Idol”- Sorry, ishte lapsus. “Dancing with the Stars”

Edi Rama e mirëpriti ftesën, atij i pëlqen që të jetë gjithkund kryepersonazh, në politikë, biznes, media, kinematografi, show.

Edhe Alketa Vejsiu po ashtu, ajo është drejtuese, producente, kërcimtare, modele, këngëtare, bisneswoman, grua biznesimeni ndërtimi, botuese, regjisore! Sorry, prapë lapsus, regjisore deri tani nuk është!

Dikush tani Alketa Vejsiut  ia ka shtënë në vesh që të bëhet edhe presidente.

Kujdes, se e ka me vete atë stilolapsin që firmos ëndërrat e saj!

Edi Ramës, nga ana e tij, do t’ia kishte shumë qejfi që të shkarkonte Ilir Metën dhe, në vend të tij, të emëronte Alketa Vejsiun!

Sidomos pas suksesit në Sanremo!

Rroftë empatia! A nuk rimon edhe me Shqipëria!

Por le të kthehemi në 2012 tek spektakli “Dancing with the Stars”!

Për t’i dhënë sa më zjarr dhe shikueshmëri programit,

aq më tepër kur drejtuesja e programit e kishte deklaruar botërisht simpatinë e saj të hapur për strategun e PS, regjia apo skenari vendosi që Edi Rama të kërcejë me Alketa Vejsiun.

Kështu, Edi Rama dhe Alketa Vejsiu kërcejnë nën tingujt dhe zërin magjik të Adriano Calentanos “Dormi Amore” – “Fli Dashuri”.

Ishte një kërcënim shumë romantik, që po ia risjellim edhe lexuesit.

Ishte një kërcim i paparë që e la Arjan Canin, i pranishëm në event, me gojë hapur. Por jo vetëm atë.

Edi Rama gjatë karierës së tij, herë si i nipi i Spiro Kolekës, herë si i biri i Kristaq Ramës dhe më vonë me pushtetin e politikanit ka patur shumë “suksese” e histori edhe me femra nga bota e artit.

Ndërkohë që Alketa Vejsiu, nga ana e saj ka një martesë të lumtur me bashkëshortin, një biznesmen ndërtimi, Edi Rama ka patur dështime dhe disa martesa. Martesën më të fundit dhe aktuale e ka me Linda Ramën. Asaj kohe kur nisi romancën me Edin, Linda Rama i vuri brirë bashkëshortit të saj, sikur edhe Rama nga ana e tij i vuri brirë asaj kohe Rudina Magjistarit.

Punë private do të thotë dikush.

Për personat publikë nuk njihet ky slogan.

 

 

 

 

 

Vetëm Pagarusha lind “shahire” e “shahira”, këngëtarë të famshëm e mësues si Vesel Pagarusha, baba i Nexhmijes, që e shpërndante Abetaren në Kosovë – Nga Sinan Kastrati

 

Kur vdesin njerëzit si Nexhmije Pagarusha, qajnë edhe pleqt, krojet shterrojnë e lumenjët nuk ecin. Zogjtë e malit në rremat e degëve të thatë e ndalin këngën, bilbili ka vdekur.

 

Harta e Shqipërisë në Abetare, marrë nga Abetarja

Dje vdiq dada Nexhë. Nuk kishte grua që mund të këndonte si dada Nexhë e nuk mud askush ti këndoj bareshës më mirë se dada Nexhë.

Katundi Pagarushë në Kosovë njihet si katundi i Vesel Pagarushës, baba i dadës Nexhe dhe më vonë, emri i katundit Pagarushë do të njihet edhe përtej kufinjëve të Kosovës.

Jo rastësisht, kemi Ramë Bllacën nga katundi Bllacë, Shaban Polluzhën nga Polluzha e Drenicës e Ismail Qemail Vlorën nga Vlora.

Po kështu katundin Pagarushë që Nexhmija ia rriti namin, po aq sa edhe Vlorës, që Ismail Qemaili e bëri të njohur edhe përtej Jonit e Atlantikut, mixha Shaban, Polluzhës etj.

Pagarusha mburret me Nexhmijen sikurse Nexhmija që mburret me katundin e katundarët që asnjëherë nuk i harroi dhe aty deshi të varroset në Pagarushë, sipas adeteve të pagarushasve.

Nuk është e vështirë me e krahasua, bile është me vend që dadën Nexhë ta krahasojmë me këta tre burra, për kontributin, gjithkush në mënyrën e vetë se si ditën e mundën për të mirën kombëtare.

Plaku Mjekërr Bardhë, Plaku i Vlorës, shpalli Pavarësinë e Shqipërisë. Plaku i Vlorës ishte deputet i Perandorisë Osmane. Ai mund të jetonte një jetë Beu, por e la luksin dhe erdhi te Vlora, te Joni.

Edhe mixha Rama ishte posllanik (pra deputet) në skupštinen e Beogradit por ai këthehet në Bllacë që nuk është larg Pagarushës, sepse Balta e Bllacës ishte më e ëmbël se marmelada e Beogradit.

Abetarja që Vesel Pagarusha, baba i Nexhmijes e shprendante në Kosovë

Mixha Shaban, nuk deshi të shkoj pas aradhave partizante të Titos e të Enverit, me ”e ndjek fashizmin gjerman” por këthehet në Drenicë, aty ku četnikët e Draža Mihailovićit, të veshur me rrobat partizanësh e me yllin pesë rremësh i mbysnin me dajak, i thernin me singia e i prenin me thika drenicakët. Mixha Shaban, nuk i besoj e nuk deshi ta haj çorbën komuniste e sllave. Vesel Pagarusha, babai i Nexhmijës, ishte ndër të parët, (ndoshta i pari dhe i vetmi) bashkë me Kadri Minushin e Damanekut, që merrte ABETAREN në Shqipëri dhe e shprëndante në Kosovë, i bindur se Abetarja, shkrim- këndimi ishte po aq i nevoshëm sa edhe drita e diellit, uji e buka.

nga Abetarja: Ismail Qemali

Po Nexhmija Pagarusha?

Nexhmija u lind më 7 maj 1933 në Pagarushë, katund në jug-lindje të Malishevës, në mes të bjeshkëve të Rahovecit, të Suharekës dhe Malishevës. Si bijë e atdhetarit, Vesel Pagarusha, i cili me shkollë e arsim deshi ta arsimoj popullin e dashur e analfabetë të Kosovës, Nexhmija shkoi edhe më larg, ajo me muzikë, me një muzikë që ishte e rrallë dhe e zorshme me u këndua aso kohe, i këndoi në mënyrën e vetë jetës e punës së shqiptarëve. Ajo ishte një rilindase në muzikë.

Në Kosovë dhe nga pleqt plakat, këngët e Nexhmijës njihen edhe si ”kompozime” dhe jo fort të pëlqyeshme siq ishin ato që ishin këndua tradicionalisht nga shahirat dhe vetëm nga burrat, si Xhelir Islami e Muhamet Kajtazi, Ali Paci e Bajram Sadiki, Salih e Feriz Krasniqi, Lam Tapalli, Dul Zenuni, Beq Jaha e … Kravasaria etj.

Prandaj nuk ishte e lehte për Nexhmijën e as për ata që e dëgjonin ne Radio, ta ”pranojnë” Nexhmijën.

Ajo, ishte një korife e muzikës së lehtë por që askush deri atherë nuk kishte këndua, jo në Kosovë dhe as tash nuk mund të këndoj si ajo, asnjë këngtar e këngtare. Para saj, Salih Bajram Krasniqi, që gjithashtu të parët e Salihit kishin ardhur nga Pagarusha, në Vllashki Drenofc, këndonin këngë folklorike, që janë shumë të njohura dhe me një emërtim ndryshe, si këngë trimërie, arshiki. Vetë Nexhmija thonte kur vdiq Salih Bajram Krasniqi (më 1987), si Salihi nuk ka më.

Alfabeti, sipas Abetares që i shprendante Vesel Pagarusha dhe Kadri Minushi

Nexhmija u bë e njohur dhe e dashur në tërë ish Jugosllavinë dhe kudo që këndoi ajo e kudo që kishte shqiptarë, në Evrope e Amerikë, ajo shkëlqente.

Ajo nuk vrapoi pas parasë, pas pasurisë e as pas famës. Nexhmija theu tabu-në që deri atherë kishin popullsia e Kosovës mbi këngët që këndoheshin në ish RP-në (Radio Prishtinën) që këndonin kryesisht burrat dhe ata, qytetarë. Nuk ishte vetëm Salih e Feriz Krasniqi, Tahir Drenica e Hashim Shala apo Qamili i Vogël, e Ismet Peja, si burra por Nexhmija shpejt do të bëhet e pëlqyeshme edhe për ato plaka që ”nemshin” Pagarushën e thonin se gruaja është vetëm për vek e për punët e shtëpisë.

Prandaj emri i Nexhmijës, është i pavdeshëm sa edhe ai e veprimtarive tjerë në politikë, në punë atdhetare, në arsim e në kulturë, si ai i I. Qemalit e Ramë Bllacës, i Shaban Polluzhës e Vesel Pagarushës dhe pa e harrua Salih Krasniqin, apo Salihin e madh që Nexhmija e çmonte shumë.

Kur vdesin njerëzit si Nexhmije Pagarusha, qajnë edhe pleqt, krojet shterrojnë e lumenjët nuk ecin, zogjtë e malit në rremat e degëve të thatë e ndalin këngën.

Nexhmija vdiq dje, më 7 shkurt 2020. Nuk ka më Nexhmije e nuk do të ketë më si Nexhmija.

Sinan Kastrati, Suedi

Malmö, 8 shkurt 2020

Lamtumirë, Nexhmije Pagarusha, engjëll i bekuar prej vetë Zotit! – Esé nga XHEMAIL PECI

 

BILBILI I KOSOVËS, NDERI I KOMBIT DHE KRENARIA E TIJ E LIGJSHME, NJË DHUNTI E RRALLË, NJË MADHËSHTI NË PËRJETËSI, NJË EMBLEMË ILIRE NË TOKËN BUJARE TË GJAKUT, NJË ËNGJËLL: BEKUAR PREJ ZOTIT!

Falenderoj Zotin që i takoj këtij populli me një kulturë të lashtë, të madhe e të mirë. (Nexhmije Pagarusha)

                                    Xhemail Peci

Nexhmije Pagarusha hyri në sfondin e këngës shqipe e të kulturës shqiptare, si e zbritur nga qielli, prej atje ku u kthye sërish: mes thellësive dhe lartësive të sferave që u takojnë vetëm shpirtrave të mëdhenj.

Ardhja e saj në këtë jetë në muajin maj dhe, ikja e saj e papritur sa  dhe e dhembshme nga kjo jetë në muajin shkurt, vetvetiu të kujton thënien e njohur se arti është i gjatë e jeta është e shkurtër.

Nexhmije Pagarusha është një jetë e tërë e shkrirë në këngë. Ajo i dha zë këngës shqipe, ajo i dha flatra muzikës shqiptare, ajo i dha shpresë publikut shqiptar, të cilin e deshti aq dhumë dhe i cili u bë bashkuhdhëtar i saj i përjetshëm.

Zemërthirrjet si dhe zemërklithjet e saj që dilnin nga thellësia e qenies së saj, sa nga stendat e muzeut krahanor po aq edhe nga shtresat e shumta të një shpirti finsik sa dhe të bardhë, u bënë zëra shprese e rreze drite për një ardhmëri në liri, dëshmi e gjallë se poezia dhe kënga e mbajnë gjallë shpirtin e një kombi.

Zëri i saj magjik, ato vokale të papërsëristhme, ato drithma e ato timbre zëri që rrëmbenin aq fort me jehonën e tyre, ngjanin aq shumë me gurgullimat e krojeve e me rrjedhat e ujëvarave të dheut, që e lindi dhe e rriti.

Ajo diti aq bukur të artikulonte përmes zërit të saj, këngët e shumta popullore ku i këndoi jetës dhe dashurisë, por pikërisht nëpërmjet këtyre këngëve, sa nën petkun e metaforës po aq edhe të simbolikës, ajo u bëri thirrje si trimave ashtu edhe trimëreshave, ta gëzonin vatrën e re, atdheun e tyre të përbashkët, të cilën e deshti, e për të cilin këndoi e gjakoi aq shumë, dhe të cilin e lartësoi dhe e përjetësoi shumë.

Nexhmije Pagarusha rridhte nga një familje arsimdashëse sa dhe atdhetare, gjë që ndikoi shumë që ajo të bëhej prijatare e të ndihej vazhdimisht krenare për rrugëtimin e saj si këngëtare, e cila do të trasonte rrugë e do të hapte shtigje të reja të artit muzikor shqiptar.

Nexhmije Pagarusha u bë mishërim i këngës së mirëfilltë shqiptare, i muzikës popullore por edhe asaj artistike. Ajo ishte sa këngëtare po aq edhe një shtojzovalle në salla e në auditore, në skena të shumta kombëtare e ndërkombëatre. Sa këngëtare, ajo ishte njëlloj edhe një artiste e lindur.

Me atë rimtin elegant të lëvizjes e me atë taktin e rrallë të vallëzimit, me veshjen tradicionale shqiptare e me koloritin e mirëfilltë të artit burimor shqiptar, me buzëqeshjen e saj të trëndafiltë e me atë flakërim ari që rrezatonte nga e gjithë qenia e saj prej këngëtareje të madhe, ajo e bëri për vetë masën.

Ajo e deshti publikun dhe publiku e adhuroi atë, ajo e mbajti dhe e mbrojti të pastër këngën e mirëfilltë shqiptare, dhe nuk lejoi ndërhyrje tek tabani popullor. Edhe në këtë pikë, ajo mbeti po aq origjinale sikurse edhe në interpretimin e saj brilant.

Me magjinë e zërit të saj të papërsëritshëm, me bukurinë e zërit të saj përplot hire, me hijeshinë e veshjes së saj kombëtare, me bukurinë e këngës shqipe, ajo u bë ikonë e përjetshme e këngës shqipe.

Modestia e Nexhmije Pagarushës ishte vetë madhështia e saj.

Dhuntia e saj ishte vetë përjetësia e saj.

Nexhmije Pagarusha ishte një dhunti e lindur e këngës shqipe. Pamja e saj sa e hirshme ishte po aq edhe e vetvetishme në rrezatimin e rrallë që i kishte falur natyra. Ajo rrezatonte dritë dhe dashuri, fisnikëri dhe bujari, thellësi zemre dhe bardhësi shpirti, çiltërsi e modesti, madhështi e përjetësi.

Duke e ngritur lart këngën shqipe ajo e ngriti lart edhe kulturën shqiptare. Me një pasion dhe me përkushtim proverbial, ajo u ngrit lartësive të  pafundshme të artit muzikor shqiptar.

Në një kohë kur Kosova nuk njihej aq shumë, në një kohë kur Prishtina ishte kryqendër, ajo bëri që vendlindja e saj Pagarusha të bëhej njëkohësisht edhe një epiqendër referimi nëpërmjet së cilës, ajo do ta bënte Kosovën më të njohur jashtë kufijve të saj.

Nexhmije Pagarusha e deshti me gjithë zemër këngën shqipe, me gjithë shpirt ajo e deshti kulturën shqiptare dhe artin shqiptar, të cilave iu shërbeu tërë jetën e saj.

Kënga ishte fryma e saj, ishte flaka e gjallë e frymëzimit të zaj, të cilën ajo ua la trashëgim brezave.

Ajo u përkul përpara publikut me tërë ndjenjën e saj të modestisë dhe me tërë atë përmasën e saj të madhështisë, prandaj edhe publiku iu ngrit në këmbë dhe e duartrokiti gjithmonë, i qëndroi besnik gjithmonë dhe e adhuroi gjithmonë.

Ashtu sikurse simotra e saj Vaçe Zela, e cila këndoi në Shqipëri e u adhurua aq shumë në Kosovë e kudo që shkoi dhe këndoi, në një kohë kur kufirit ndërshqiptar ishte i thurur me një gardh prej hekuri e me tela prej gjembash, edhe Nexhmije Pagarusha këndoi në Kosovë dhe u adhurua edhe jashtë Kosove, në Shqipëri e kudo që doli me flatrat e fjalës shqipe – në zërin e saj përplot hire, përplot magji, përplot melodi, përplot, bardhësi, përplot fisnikëri, dashuri, bujari, madhështi e përjetësi.

Që të dyja së bashku, Vaçe Zela dhe Nexhmije Pagarusha përbëjnë mishërimin më të bukur të shpirtit artistik shqiptar.

Edhe Nexhmije Pagarusha kishte një dhunti të rrallë-magjinë e zërit, sepse askund më shumë se sa tek zëri nuk është pasqyra e një shpirti. Pa dyshim, se vetëm një shpirt i madh e përmasash të papërsëritshme mund të kishte një zë si Nexhmije Pagarusha.

Zëri i saj i kristaltë ishte aq i kristaltë sa të gjitha kristalet e Galerive të Trepçës.

Një zë i veçantë e një margaritarë i rrallë, sepse vetëm një shpirti kaq të madh dhe kaq të bardhë, Zoti ia ka falë një zë të tillë. E zëri i zemrës gjithmonë flet ngapak, madje dhe kur nuk është më, kur ikën nga kjo jetë. Kur kthehet andej prej nga ka ardhur: në qiell, mes engjëjsh. Në parajsë, mes luleve, përderisa bilbilat dhe kanarinat do të këndojnë gjithmonë meloditë e një ylli të përjetshëm të muzikës së dlirë, të muzikës më të kulluar e më të mirëfilltë shqiptare.

Tek “Baresha” është e do të jetë gjithmonë: Mbretëresha e Këngës Shqiptare.

Nexhmije Pagarusha është shumë më shumë se kaq. Ajo është një përjetësi, dhe se vetë emri i saj i madh Nexhmije është një konstelacion yjesh, është një paralaksë yjesh në muzikën popullore dhe artistike shqiptare, është një emër me fije pavdekësie.

Bilbili i Kosovës është shumë më shumë se kaq. Ajo është shumë më shumë se një epitet, sepse në historinë e kombit të vet, ka vetëm një personalitet tjetër të cilit i është falur po kjo dashuri dhe po ky adhurim, deri në amshim.

Me këtë epitet, një komb që ka gjakuar aq shumë lirinë dhe që e ka dashur dhe krijuar aq shumë edhe artin, ka pagëzuar një poet nga më të papërsëritshmin në letrat shqipe, Naim Frashërin: Bilbilin e gjuhës shqipe, duke i kënduar atij me patos: Bilbil i vendeve të mia, more Naim Shqipëria!

Po ky komb, kaq i lashtë dhe kaq martir në rrugëtimin e tij të gjatë drejt lirisë, e ka ruajtuar dhe ia ka falur po të njëjtit epitet, ikonës së këngës shqipe: Nexhmije Pagarushës, duke e quajtuar atë: Bilbili i Kosovës.

Duke e pagëzuar kështu, duke e dashur kështu, dhe duke e adhuruar kështu, ky komb ka shprehur dashurinë dhe mirënjohjen e tij më të thellë për një këngëtare dhe një artiste të gjallë, e cila e ka ngritur artin muzikor të këtij kombi në piadestalin të cilin ai dhe ajo e meritojnë njëlloj.

Duke e pagëzuar kështu, duke e dashur kështu, dhe duke e adhuruar kështu, sinqerisht dhe përjetësisht, ky komb ka shprehur sa nderimin po aq edhe shpresën dhe besimin e patundur, se ashtu siç e kishte mundur Greqia e pushtuar pushtuesin e pagdhendur, njëlloj do ta mundte edhe Kosova.

Nexhmije Pagarusha jo vetëm që këndoi por përmes këngës së saj të mrekullueshme e përplot shkëlqim të rrallë, e trashëgoi ëndrrën e të gjitha brezave dhe gjeneratave se kënga e një kombi nuk mund të vritet kurrë, ashtu siç nuk mund të vritet as liria e tij.

Prandaj zëri i saj, herë ishte eshkë e herë strall, herë melodi e gjallë e përherë magji e rrallë, herë himn i papërsëritshëm e herë zë shprese, herë lirikë e herë epikë, por ai zë mbeti gjithmonë bekim i bardhë që na fali Zoti, zë të cilin Nexhmije Pagarusha na e dhuroi me gjithë zemër e me gjithë shpirt.

Nuk ka dyshim se ajo është një institucion në vete, një filharmoni dhe një akademi në vete.

Nexhmije Pagarusha është një madhështi në përjetësi.

Si i tillë, ky emër që rrahë sot në çdo zemër që e deshti dhe e do këngën e saj të madhe sa dhe të papërsëritshme, që e adhuroi dhe do ta adhurojë atë edhe sot e edhe mot, do të shkëlqejë gjithmonë me po të njëjtën madhështi dhe me po të njëjtën bardhësi, në mermerin më monumental të kulturës kombëtare iliro-shqiptare.

Është thënë me të drejtë se tek ka kënduar përpara vëllezërve dhe motrave të një gjuhe dhe të një gjaku, pra tek ka kënduar mes Arbëreshëve të Italisë, zëri i saj është bashkuar me shpirtin e Jeronim De Radës, të Françesk Anton Santorit e me të Zef Serembes.

Njëlloj, edhe për këngëtaren e papersëritshme mund të thuhet ajo që është thënë për poetin e papërsëristhsëm, Lasgush Poardecin, se “ka përcëlluar drejt shqipes, zjarrin drithërues të ilirishtes”.

Sot, në këtë ditë dhembjeje dhe pikëllimi, por edhe në këtë ditë krenarie të ligjshme për këtë emër që rri si një emblemë ilire në tokën bujare të gjakut, ajo bashkohet me shpirtat e mëdhenj të kulturës shqiptare, me shpirtrat që kishin vetëm një mision dhe vetëm një vizion: çlirimin dhe përparimin e këtij kombi të shumëvuajtur ndër shekuj.

Në këtë ditë dhembjeje dhe pikëllimi të thellë, Nexhmije Pagarusha bashkohet me shpirtat e mëdhenj të simotrave të saj: Marije Kraja, Luçie Miloti, Vaçe Zela, e saj e sa të tjera.

Ajo kthehet tek simotrat e saj, tek Elikona ilire e tek Etleva dardane.

Ajo kthehet përjetësisht në botën e sferave të larta, prej nga e kishte dhe zërin e saj.

Një bilbil i këngës shqipe kthehet në folenë e përjetshme.

Një kanarinë ia falë zërin e saj vetë parajsës.

Një engjëll kthehet mes engjëjve:

Përjetësisht!

Dhembja shndërohet në krenari, ndonëse ajo sa qiellit i duhet njëlloj edhe tokës.

“Baresha” mbetet si një testament pavdekësie në tokë, përderisa Mbretëresha e Këngës Shqipe, përkatësisht shpirti i saj i bardhë e i madh, ngjitet drejt lartësive qiellore, në përmasa përjetësie.

Në mënyrë të veçantë, Nexhmije Pagarusha u përkul përpara një kombi të tërë. Prandaj edhe sot një komb i tërë përkulet para saj, përpara këngës së saj, përpara jetës dhe veprës së saj.

Prishtina, kryeqendra e saj e dashur ka dëgjuar këngët e saj, në shenjë nderimi dhe respekti. Në kafenetë dhe në rrugët e saj, ka jehuar sërish zëri i zemrës së saj.

Pagarusha, vendlindja e saj e paharruar dhe epiqendra që na e fali atë, ka ndezur qirinj, duke shprehur kështu sa dhembjen po aq edhe mirënjohjen e vet të thellë për bijën e saj të madhe.

Ta paçim hua për jetë të jetëve, Nexhmije!

Sepse trashëgim na le krojet e kristalta të zërit tënd të papërsëritshëm, sepse me hiret dhe me magjinë e zërit tënd, me artin e zërit tënd i dhe shpirt fjalës shqipe dhe këngës shqipe.

Sepse me harmoninë dhe me mrekullinë e atyre tingujve tu të ëmbël, me ato ritmet engjëllore i dhe krahë shpirtit tonë, duke e ngritur muzikën në shkallën më të përkryer të lutjes së përjetshme: mes Zotit dhe shpirtit njerëzor.

Prandaj, një komb i tërë, sot të thotë:

Lamtumirë Nexhmije!

Tek përshpërit me zemër të thyer, vargjet e kryepoetëve të tij, Nexhmije:

Ato të Jeronim De Radës:

Ka duvak qiellin me yje!

Ato të Bilbilit të Gjuhës Shqipe, Bilbil i Kosovës:

Lum, si ti shpirt i pamort, lum si ti zemër hyjnore!

Sepse me këngën tënde, u ngrite si një yll dhe mbete një përmendore.

Sepse, me këngën tënde të madhe frymëzove penën e madhe të Ramiz Kelmendit, pikërisht në shkrimin aq emblematik kushtuar Juve, të shkruante një testament për të gjitha breznitë orëmira:

“Populli që nderon njerëzit e vet të mëdhenj, njerëzit e vet të rrallë, shkrimtarët, artistët, shkencëtarët, para së gjithash e mbi të gjitha -nderon veten. Një popull që u ngre përmendore figurave dhe personaliteteve të veta më të nderuara, ai popull, para së gjithash e mbi të gjitha, i ngre përmendore kulturës së vet, qytetërimit të vet, historisë së vet. I ngre përmendore vetvetes”.

Një komb i tërë të nderon sot, e në mollëzat e faqeve rrjedhin pikat e lotit:

LAMTUMIRË NEXHMIJE!

LAMTUMIRË:

ËNGJËLL, BEKUAR PREJ VETË ZOTI!