VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Eksperti i SHBA: Duhen përcaktuar prioritetet për mbrojtjen nga tërmetet (intervistë)

By | November 28, 2019

Komentet

‘Shesin drogë e ndërtojnë kështjella’ Prokurori italian: Mafia shqiptare po kap nivele të larta

Prokurori i Antimafias Italiane Nicola Gratteri prej vitit 1989 punon e jeton çdo ditë, nën mbrojtjen e një skuadre policore të vendosur nga shtetit pas një sërë kërcënimesh për jetën e atentateve të mbetura në tentativë nga klanet mafioze ndrangetiste.

Në një intervistë ekskluzive për gazetaren e Rtv Ora në Romë Alba Kepi, Grateri thotë se mafia shqiptare po fuqizohet gjithnjë e më tepër.

Prokuror sot një vit më parë në intervistën e bërë për RTV Ora ju informuat mbi rrezikshmërinë e fuqizimit të mafias shqiptare në Europë e në botë. Si paraqiteti kjo situatë sot një vit më pas?

Prokurori Nicola Gratteri: Në krahasim me një vit më parë Mafia shqiptare në Itali është aktualisht më e pranishme në trafikun e drogës. Po bëhet përherë e më shumë një mafie e zhvilluar dhe e rëndësishme, pasi arrin të manovrojë sasi të mëdha kokaine e veçӓanërisht heroine. Pa harruar dhe marijuanën. Shumë herë këtë vit kemi vënë nën hetim shqiptarë që organizonin trafikun e marijuanës nga Shqipëria në Itali. Madje pak javë më parë gjatë një operacioni në kanalin e Otrantos sekuestruam rreth 6 tonë marijuanë e trafikuar përmes detit.

Pra trafiku i marujunës nga Shqipëria në Itali vazhdon të kryhet përsëri me të njëjtat rrugë?

Prokurori Nicola Gratteri: Trafikantët shqiptarë përdorin dy rrygë kryesore, ajo e kanalit të Otrantos e cila është largësia më e afërt detare mes dy vendeve dhe rruga tokësore përmes territorit të ish Jugosllavisë duke hyrë në Itali përmes kufirit verior.

Konfirmohet gjithashtu bashkëpunimi i krimit të organizuar shqiptar me mafian italiane?

Prokurori Nicola Gratteri: Lidhjet e bashkëpunimi i tyre vazhdon. Ndrangheta ble nga mafia shqiptare marijuanë, e studimet e analizat e kryera nga ne, tregojnë se gjatë viteve të fundit kemi një shtim të prodhimit të marijuanës në Shqipëri, gjë që sjell uljen e çmimit të saj. Si rrjedhojë Ndrangheta përveç kultivimi ilegal të marijuanës në territorin e saj në Aspromonte (Calabria) blen me çmim mjaft të lirë dhe marijuanën shqiptare. Mafia ndraghetiste e territorit të Vibo Valentias apo e provincës së Crotones, që janë klane mafioze mjaft të fuqishme, të konsideruara të serisë A, blejnë marijuanën shqiptare.

Ju flisni për trafikun e marijuanës por operacionet e fundit të antimafias italiane shfaqin se alarmi kryesor në aktivitetetin e trafiqeve ilegale të kriminalitetit shqiptar është kokainë?

Prokurori Nicola Gratteri: Po. Mafia shqiptare është ngritur në nivel më të lartë. Mafian shqiptare e gjejmë gjithnjë e më të pranishme në Holandë në trafikun e kokainës e kemi gjetur përfaqësues të mafias shqiptare dhe në Kolumbi, në Amerikën e Jugut, duke organizuar blerjen e drejtpërdrejtë të sasive të kokainës për t’i trafikuar më pas në Europë.

E në aktivitetin e trafikut të drogës, kriminaliteti shqiptar vepron si një mafia apo konsiderohet ende një grupim kriminal i strukturuar?

Prokurori Nicola Gratteri: Në menaxhimin e trafikut të drogës kriminaliteti shqiptar është më korrekt të quhet krim i organizuar. Mund ta përkufizojmë mafia brenda territorit shqiptar. Për të ekzistuar mafia ka nevojë për konsesusin popullor, ka nevojë për territorin për të ndërvepruar me popullin.

Po flasin për lidhjet e kriminalitetit shqiptar sidomos me mafian kalabreze, por siç njihet aktiviteti i tyre shfaqet mjaft preokupues jo vetëm në jug të Italisë por dhe në veri..

Prokurori Nicola Gratteri: Mbi të gjitha në veri të Italisë e të Europës. Në jug kryehen blerje.shitjtet e drogës e shqiptarët janë pozicionuar kryesisht në veri e qëndër të Europës.

Përgjatë këtij viti Kryeprokurori i përgjitshëm italian Frederico Calfiero De Rajao ka zhvilluar disa vizita në Tiranë. Si po ecën bashkëpunimi juaj me autoritetet shqiptare në parandalimin e trafiqeve ilegale?

Prokurori Nicola Gratteri: Dhe unë kam qënë disa herë në Shqipëri kemi biseduar me to. Por unë mendoj se në Shqipëri ka një problem të mbulimit të krimit në shoqëri, ka fenomene të një korrupsioni të konsiderueshëm që nuk të lejojnë ta luftosh e të kryhesh hetime të forta e vendimtare.

Po më flisnin për një korrupsion të lidhur me politikën?

Prokurori Nicola Gratteri: Jo ka të bëj me aparatin e administratës publike që ka raste që hyjnë e ia dalin të penetrojnë dhe në institucionet gjyqësore. E këtë gjë e referojnë dhe persona që kanë pasur të bëjnë me Shqipërinë.

Mafia e ekonomia. A ka mundur kriminaliteti shqiptar të penetrojë në ekonominë italiane?

Prokurori Nicola Gratteri: Deri tani nuk më rezulton një gjë e tillë. Përveç grabitjeve në vila e grabitjeve të TIR. Aktiviteti më i rëndësishëm i tyre në Itali është shitja e drogës e me paratë e fituara më pas shkojnë në Shqipëri e ndërtojnë kështjella. Për momentin në Shqipëri masat parandaluese nuk janë si në Itali. Është e vështirë ti sekuestrosh të mirat materiale mafiozëve të vëna në rrugë të paligjshme. Në Shqipëri është e lehtë që papritur të bëhesh i pasur e askush nuk të thotë gjë.

Pra duhet një normativë më e fortë ligjore?

Prokurori Nicola Gratteri: Duhet një revolucion në planin normativ, si përshembull të kopjojnë sistemin gjyqësor italian e ta aplikojnë në Shqipëri.

Intervista – Weber: Pa Kosovën, Minishengeni do ta përçajë edhe më shumë rajonin

Republika e Kosovës e ka injoruar në plotëni iniciativën e treshës Rama – Vuçiq – Zaev për jetësimin e projektit të ashtuquajtur “Minishengen”. Prishtina zyrtare nuk ka marrë pjesë në asnjë prej takimeve të kësaj iniciative, që nisën në Novi Sad e që vazhduan në Ohër e Tiranë. I gjithë ky qëndrim i institucioneve të Kosovës dhe klasës politike ka ardhur për shkak të Serbisë dhe problemeve të pazgjidhura me Beogradin

Besnik VELIU

Eksperti gjerman dhe njohësi i rrethanave politike në Ballkanin Perëndimor, Bodo Weber, thotë se nëse nuk do të arrihet integrim i Kosovës dhe Bosnjës në një iniciativë të tillë duke tejkaluar mosmarrëveshjet ekzistuese, atëherë ndasitë mes shteteve do të shkojnë duke u thelluar edhe më shumë.

Në një intervistë për Gazetën Express, Weber një iniciativë të tillë e sheh edhe si një përpjekje të Shqipërisë dhe Maqedonisë për të treguar një storie suksesi, pas dështimit për hapje të negociatave si pasojë e bllokadës franceze.

“Është shumë herët për ta gjykuar iniciativën, sepse po plotësohet me pak substancë dhe shumica e çështjeve janë lënë të hapura. Derisa iniciativa është lansuar përpara vendimit befasues të presidentit Macron për të bllokuar negociatat për anëtarësim për Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë, është e qartë që pas një vendimi të tillë, këto dy vende të Ballkanit Perëndimor kanë nevojë të madhe për një storie suksesi, gjë që është plotësisht e kuptueshme. Nëse iniciativa do të sjellë rezultate të prekshme sa i përket lëvizjes së lirë të mallrave, shërbimeve dhe njerëzve, që i bie do të ketë më shumë substancë, dhe do të shërbejë më pak si marifet i PR-it, atëherë kjo do të justifikonte një seri të re e të gjatë të iniciativave rajonale që duhet marrë parasysh. Sa i përket heqjes së barrierave jotregtare që u folën në takimin e fundit në Tiranë, është diçka që mund të ishte bërë, dhe në fakt u kërkua prej kohësh në kuadër të CEFTA-s. Në anën tjetër nëse iniciativa nuk arrin t’i integrojë Kosovën dhe Bosnje e Hercegovinën, duke tejkaluar mosmarrëveshjet ekzistuese (mosmarrëveshja e statusit Serbi-Kosovë, mosmarrëveshja e BiH-Serbisë dhe Malit të Zi për migracionin), ajo madje mund edhe t’i thellojë më tepër ndarjet rajonale, e jo t’i zvogëlojë ato”, ka thënë Weber për Gazetën Express i pyetur rreth asaj se kush mund të jenë iniciatorët e vërtetë të një projekti të tillë.

Weber në këtë intervistë ka thënë se projekti i “Mishengenit” ka lënë shumë pikëpyetje. Një ndër to, sipas tij, është edhe ajo se si mund të marrë pjesë Kosova si e barabartë në një projekt të tillë bazuar në rrjedhën e dialogut të Brukselit dhe faktit se asnjë prej mosmarrëveshjeve mes dy shteteve nuk ka pasur trajtim të qëndrueshëm për faktin se çështja e statustit ka mbetur ende e pazgjidhur.

Eksperti gjerman i DPC injorimin e Kosovës kundrejt një iniciative të tillë e lidh edhe me situatën politike në Prishtinë. Sipas tij, një projekt i tillë ka ardhur pikërisht në një kohë kur Kosova është në pritje të qeverisë së re, dhe nuk u ka lënë rrugë tjetër institucioneve përveç se ta refuzojnë.

Megjithatë, Weber thotë se do të ishte mirë që Kosova të merrte pjesë, të kërkonte sqarime për të gjitha çështjet dhe të testonte kështu se cili është qëllimi i vërtetë i një iniciative të tillë.

“Mënyra se si nisma e keqemëruar “mini-Shengeni”, doli në pah, duke i lënë të hapura shumicën e pyetjeve për thelbin e idesë – ndër to pyetjen më të rëndësishme nga këndvështrimi i Kosovës, pyetjen për atë se si Kosova mund të marrë pjesë si një partnere e barabartë krahas Serbisë, pavarësisht statusit të marrëdhënieve dypalëshe, të përkeqësuara nga episodi i shkëmbimit të territoreve dhe një historiku të dialogut të Brukselit që ka dëshmuar se mosmarrëveshjet dypalëshe nuk mund të trajtohen në mënyrë të qëndrueshme pa e zgjidhur mosmarrëveshjen për statusin – ajo e goditi Kosovën në një periudhë kalimtare në pritje të formimit të qeverisë, që qartazi ia bëri të pamundur marrjen e një qasjeje të diferencuar. Kështu, Prishtina e zgjodhi krejtësisht të kundërtën – mospjesëmarrjen. Sipas mendimit tim, ka mundur të jetë shumë më e përshtatshme për Kosovën, nëse Prishtina do të tregohej e hapur në mënyrë të përgjithshme ndaj pjesëmarrjes, por duke i shtruar të gjitha pyetjet e pasqaruara dhe duke i testuar kështu ujërat”, ka thënë analisti gjerman për Gazetën Express.

I pyetur nëse Edi Rama ka rënë në kurth apo e ka bërë me qëllim, kur ka pranuar që Novi Sadi të jetë qyteti ku do të ngjizej një ide e tillë, Weber ka thënë se nuk mund të spekulojë në këtë rrafsh, megjithatë shton se gjërat do të qartësoheshin nëse Kosova do të pranonte ftesën dhe më pas të shihej se çfarë do të ndodhte me pjesëmarrjen.

“Nuk do të spekuloja për motivet e kryeministrit Rama. Siç e thashë, do të ishte shumë më e qartë për Prishtinën të pranonte ftesën dhe më pas për të shikuar se çfarë do të ndodhte lidhur me udhëtimin për në Novi Sad”, ka potencuar Weber.

Të njëjtën përgjigje Weber e ka pasur kur është pyetur edhe për mundësinë që flamuri i Republikës së Kosovës të valvitej krahas të tjerëve në Serbi.

“Përgjigja e njëjtë, do të ishte interesante të shihej se çfarë do të ndodhte lidhur me pjesëmarrjen e barabartë pa kushte, përfshirë edhe çështjen e flamujve”, ka thënë ai.

Tutje eksperti gjerman insiston se Kosova do të duhet të testojë deklarimet e Ramës dhe Vucicit kur thonë se mund të marrë pjesë në një iniciativë të tillë si e barabartë.

“Siç e thashë, nëse presidenti Vucic dhe kryeminstri Rama insistojnë që Kosova mund të participojë si e barabartë, pa parakushte, Prishtina duhet të pranojë atë përkushtim dhe ta testojë”, ka theksuar Weber për Gazetën Express.

Weber thotë se iniciativa e minishengenit është në frymën e Procesit të Berlinit, ndërkohë përjashton mundësinë që Kosova të ndëshkohet nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës nëse vendos të mos përfshihet në një projekt të tillë.

“Iniciativa e Minishengenin është qartazi në frymën e Procesit të Berlinit në mbështetje të bashkëpunimit rajonal, as më shumë e as më pak. BE-ja dhe Bashkimi Evropian në përgjithësi mbështesin të gjitha iniciativat për bashkëpunim rajonal. Unë dyshoj që mospjesëmarrja mund të rezultojë me ndonjë ndëshkim”, ka përfunduar Bodo Weber për Gazetën Express. /GazetaExpress/

Ramiz Tafilaj: Më ofruan gjysmë milion dollarë që të mos përkthej veprat “Kosova” të Buxhovit

Ramiz Tafilaj është nga Deçani, por pjesën më të madhe të jetës së tij e ka kaluar në Amerikë. Nga vitet e 70-ta e këndej nuk ka asnjë president amerikan që nuk e ka takuar, e ky i fundit edhe e ka shpërblyer me çmimin për arritje jetësore. Tafilaj tregon për KultPlus se si ka hapur shtëpinë e tij për 100 studentë shqiptarë e të huaj, të cilët i ka ndihmuar me strehim e ushqim përgjatë studimeve. Ai tregon edhe për angazhimin e tij për të ndihmuar komunitetin, sikurse për Shtëpinë Botuese “Jalifat”. Por fillimet e tij në Amerikë nuk e kishin shkëlqimin e viteve të fundit, ai ka treguar në intervistën e dhënë për KultPlus se ka punuar punë të ndryshme për të arritur suksesin e synuar.

Ardianë Pajaziti

Fillimisht ta lë përshtypjen e një hijerëndi, por kjo përshtypje menjëherë rrënohet posa fillon bisedën me të. Ramiz Tafilaj, i cili pjesën më të madhe të jetës e ka kaluar në Amerikë sesa në  Deçan, prej nga edhe i ka rrënjët, duket se nuk dëshiron shumë të flasë për jetën e tij mjaftë të frytshme, duke vlerësuar se gjithçka që arrihet me punë, nuk është edhe befasuese, pasi që, sipas tij duhet shumë mund për të arrite sukseset që edhe i synon.

Në një intervistë për KultPlus, përderisa pinim kafe dhe shpalosnim etapa të jetës së Tafilajt, ai tregon se kurrë nuk e kishte menduar që do të përfundonte në Amerikë, pasi si një djalë i ri prej një komune të vogël të Kosovës, ai fillimisht nuk e kishte menduar se do të kalonte përtej Jugosllavisë së atëhershme.

Në vitet e 70-ta, ai kishte vendosur të shkonte që të shkollohej në Zagreb të Kroacisë, ku edhe ka përfunduar studimet e larta. Por përgjatë studimeve, ai kishte takuar një vajzë amerikane, me prejardhje hebreje me të cilën edhe ishte dashuruar.

“Bashkë me Dianën shkuam vetëm që ta vizitonim Amerikën, ishte viti 73/ 74, por nga vizitorë mbetëm në qytetarë rezidentë, ku sot e asaj dite vazhdojmë të jetojmë në Amerikë”, ka thënë Tafilaj për KultPlus, i cili edhe në pamje, në veshje, në zë e në gjestikualcion, sikur kishte marë pak nga pak nga kultura amerikane.

Në Amerikë, kam punuar në fillim edhe si patsrues e si mirëmbajtës i parqeve

Biznesmeni, aktivisti, botuesi dhe filantropi shqiptaro- amerikan i cili ka bërë shumë për komunitetin, por edhe për shqiptarët, vepër për të cilën është nderuar edhe nga presidenti amerikan Donald Trump, jo këtë jetë e kishte pas në fillet e jetës amerikane.

Për të mbijetuar në Amerikën e zhurmshme, Tafilaj kishte punuar si pastrues, si mirëmbajtës i parqeve dhe të shumë punëve të tjera që paguheshin pak, por të cilat e forconin pak nga pak Tafilajn.

Duke qëndruar i fortë, por edhe me mbështetjen e Dianës, ai arriti të mësoj gjuhën angleze dhe më pas përveshi mëngët  për të studiuar dhe për të bërë më shumë për vete, por edhe për njerëzit që e rrethonin, ku edhe përfundoi shkollimin në Hjuston, ku dalëngadalë edhe të ndërtonte një të ardhme më të sigurt, jo vetëm për vete.

Tafilaj, fillimisht nisi punën si programer, e më pas si konsulent, pasi që vërejti se puna si konsulent sillte te ardhura më të mëdha. Përderisa ky ngritej profesionalisht, Diana, bashkëshortja e tij, si njohëse e gjuhës serbokroate, dalëngadalë kishte filluar të mësonte gjuhën shqipe, dhe jo vetëm gjuhën, pasi që ajo ndërkohë po mësonte edhe kulturën dhe traditën shqiptare, me të cilën fascinohej gjithnjë e më shumë.

Themelues i kompanisë “Superior Computer Services”, Tafilaj përpos që punonte në profesion të tij, ai ndërkohë, me mbëshetje të gruas së tij, po punonte edhe për komunitetin shqiptar.

Hapa derën e shtëpisë për 100 studentë, përgjatë studimeve të tyre, kam pas rolin e babait

“Ishin vitet e 80-ta dhe unë kisha arrit të jem anëtarë i bordeve të rëndësishme në Amerikë, duke qenë si një njeri me influencë, vëllai im më propozoi që të sillja studentë në Amerikë, dhe të mbështesnim shqiptarët. Atëherë nisa me këtë punë, pa e ditë se do të arrija që nëpër vite do të rrumbullakohet numri i 100 studentëve të cilët i kam futë në shtëpinë time, vetëm që tu ndihmoj qoftë me studime bazë, specializime apo doktoratura”, ka thënë Tafilaj për KultPlus, i cili shtëpinë e tij e hapi jo vetëm për studentët shqiptarë, por edhe studentë të huaj.

Në një formë ai pavetëdijshëm ishte shndërruar si babai i 100 studentëve, i cili shpjegon, se me shumë prej tyre vazhdon të mbajë kontakte edhe sot.

Dhe po ky kontribut ka bërë që presidenti i SHBA-së Donald Trump ta dekorojë me cmimin për arritje jetësore me motovacionin: “Keni shërbyer si model i shpirtit amerikan. Orët e shumta të shërbimit tuaj kanë forcuar lidhjet e bashkëpunimit dhe besimin që afron njerëzit me njëri-tjetrin, ndërsa keni ndihmuar për të zgjidhur disa nga sfidat më të mëdha të kohës sonë”, ishte shkruar në letrën e Trump që kishte dekoruar Tafilajn në fillim të vitit 2019.

“Nuk e kam menduar se këtë kontribut timin dikush po e listonte, dhe kur më erdhi lajmi se presidenti Trump kishte vendosur të më jepte këtë çmim, thjeshtë u befasova. Unë këtë kontribut timin me studentët e kam bërë prej dëshirës që të ndihmoj të huajt në Amerikë, dhe natyrisht, pa mbështetjen e gruas sime nuk ia kisha dalë. Sepse, përpos fjetjes ata kanë pas të siguruar edhe ushqimin dhe gjithçka tjetër që i duhet një të huaji në një shtet”, ka thënë Tafilaj.

Por ai tregon edhe për mënyrën se si ka vepruar me studentët. Ka pas disa rregulla për studentët që kanë shkelur në shtëpinë e tij. Si pikë e parë ai ka kërkuar listën e shokëve, në mënyrë që të dinte se me çfarë rrethi kanë të bëjnë ata studentë, së dyti, nëse kanë pas një punë, ai ka kërkuar nga ta që të dije se sa para fitojnë, dhe e fundit por më e rëndësishmja, ata kanë pas për detyrë, si para kryefamiljarit, që ti sillnin notat me të cilat vlerësoheshin.

“Ka pas studentë që nuk i kanë pranuar këto rregulla dhe nuk janë futë në shtëpinë time, por ata që kanë pranuar, i kam trajtuar si fëmijë të mi”, ka thënë Tafilaj.

Më ofruan gjysmë milioni dollarë vetëm që të mos përkthej “Kosova” në anglisht, i kam edhe tre emrat e ofertuesve

Duke shërbyer në borde drejtuese të shumë industrive, përfshirë shëndetësinë, bankat dhe arsimin, Tafilaj tregon për KultPlus se përgjatë kohës së qëndrimit të tij në Amerikë, dhe funksionimit të tij në shumë borde, ai ka takuar të gjithë presidentët amerikanë që kanë qenë në krye të shtetit pas viteve të 70-ta, ku gjithnjë ka pas në fokus shërbimin e tij në komunitet.

Dhe përpos ndihmës së studentëve, atij po i rriteshin apetitet për të ndihmuar komunitetin, dhe dashuria tjetër ishte për librin.

“Fillimisht me Avni Spahiun pata biseduar për themelimin e një Shtëpie Botuese, dhe kështu vendosa për themelimin e Shtëpisë Botuese “Jalifat”, që nëse zbërthehet nga mbrapsht del mbiemri Tafilaj. Ishte nevojë për themelimin e një shtëpie botuese, pasi që në atë kohë, në Kosovë vështirë se mund të botoheshin libra. Kam botuar shumë libra, si në Amerikë ashtu edhe në Kosovë”, ka thënë Tafilaj,  po kontributin e tij me këtë shtëpi botuese e vlerëson si qershinë mbi tortë, botimet e veprave të Jusuf Buxhovit.

Ai tregon për KultPlus se kur disa persona kanë kuptuar se kam marë vendimin e botimit të veprave të Buxhovit, bëhet fjalë për librat “Kosova”, ai ka marë një ofertë prej gjysmë milioni dollarë, vetëm që të mos përkthente këto libra në gjuhën angleze.

“Nuk e kam pranuar këtë ofertë, janë edhe emrat e tre njerëzve që më kanë bërë këtë ofertë me këtë shumë”, ka thënë Tafilaj, i cili këtë ofertë e konsideron edhe si kërcënim.

Po Tafilaj tregon se me librat “Kosova” të Buxhovit ka udhëtuar shumë nëpër botë, vetëm me qëllim që të promovojë historinë e popullit shqiptar, duke përfshirë universitete të ndryshme nëpër botë, institucione të rëndësishme, librari e biblioteka.

“Kam dërguar 25 tonë libra të Buxhovit për Amerikë, ky është edhe kuriozitet, sepse të eksportohen libra nga një shtet në shtetin tjetër, nuk di se ka vepruar ndonjë shtëpi tjetër botuese që udhëhiqet nga ndonjë shqiptar”, ka thënë Tafilaj, i cili ka treguar se librin “Kosova” e ka për qëllim ta përkthejë edhe në gjuhën serbe dhe turke, duke theksuar se pikërisht këto dy shtete duhet të lexojnë historinë shqiptare. Tafilaj për fund tregon se librat e Buxhovit i ka shpërndarë edhe për në Kosovë, gjeneralëve që kanë shërbyer në Kosovë, familjeve të ushtarëve që kanë vdekur në Kosovë, por librat i janë dërguar edhe institucioneve të Kosovës, por të njëjtit këto libra nuk i kanë pranuar. Tafilaj poashtu ka treguar se nuk merr pjesë në Panairet e Ballkanit, duke përfshirë edhe atë të Prishtinës, pasi që interesi i tij është që librat e “Jalifat” të kenë një shtrirje më ndërkombëtare.

Ramiz Tafilaj që tashti është angazhuar edhe në shumë kompani të tjera, vazhdon të vizitojë Kosovën e tij bashkë me Dianën, të cilët i gjen gjithmonë aty ku është kultura dhe tradita shqiptare. Ai me një siguri të madhe, përderisa mbyllë bisedën me KultPlus, forcon bindjen se do të punojë edhe më shumë për mbështetjen e shqiptareve, e përderisa ndahet nga ne, ai i zgjatë dorën një djali të ri, kthehet nga unë dhe tregon. “Është student, tash për tash jam babai i tij në Amerikë”. /KultPlus.com

Kim Mehmeti: Të shkohet në zgjedhje, LDK-ja e sheh shtetin si grazhd, VV-ja e ka humbur lojën

Shkrimtari Kim Mehmeti po e sheh vetëm një rrugëdalje nga bllokada politike e krijimit të koalicionit të ri qeveritar. Zgjedhjet e reja po i sheh si mundësinë më të mirë për ta çuar përpara Kosovën.

“Sipas meje, në rrethana të tilla, zgjedhjet janë zgjidhje, sepse popullit i jepet mundësia ta korrigjojë vetveten, duke i çuar drejt zhbërjes ato parti që e ‘zhbënë‘ vendin”, vlerëson Mehmeti në një intervistë me shkrim për Gazetën Express.

Në këtë situatë, sipas Mehmetit, LDK’ja po e sheh Shtetin si grazhd (vend ku iu vendosen ushqimet kafshëve) për t’i ushqyer të fortit e Partisë. Vetëvendosjen po e sheh si parti që Shtetin po e sheh si kopsht që duhet mirëmbajtur e pasuruar.

Express: Si e shihni zgjidhjen e bllokadës së koalicionit ndërmjet LDK’së e VV’së, të cilat janë bllokuar rreth çështjes së Presidentit, i cili do të votohet në fillim të vitit 2021?
K. Mehmeti: Mendoj se bllokada nuk ka të bëjë vetëm me çështjen e presidentit, por është më e thellë se aq dhe ka të bëjë edhe me përballjen e dy mendësive politike: atë të LDK’së, që shtetin e sheh si grazhd nga i cili duhet të ushqehen të fortit e partisë, dhe mendësinë e VV’së, që shtetin e sheh si kopsht që duhet mirëmbajtur dhe pasuruar.

Andaj, LDK-ja, si të gjitha partitë e tjera që e kanë zhvatur Kosovën, e ka frikë të vërtetën për vetveten. Andaj, të ardhmen e vendit e barazon me të nesërmen e drejtuesve të saj, me postet që atyre do u mundësonin të mbroheshin nga e vërteta për partinë dhe vetveten.

Dhe me ketë zvarritje të marrëveshjes për formimin e qeverisë, LDK’ja e arriti suksesin parësor të saj, që para syve të popullit VV’në ta barazojë me vetveten, ta tregojë përpara popullit si parti të njëjtë me të gjitha të tjerat, parti që më të rëndësishme i ka postet sesa pozitën mjerane të Kosovës.

Andaj, kam përshtypjen se që tani VV’ja e ka e humbur lojën me LDK’në. Dhe është duke e humbur lojën, mbase pse LDK’a ka zgjedhur që në vend se ta mbrojë të mirën e Kosovës, të luftojë për mirëqenien e drejtuesve të saj. Pra, VV’ja është përballë një LDK’je e cila nuk do të lejojë të ndodhë asnjë ndryshim i rëndësishëm në Kosovë, sepse ajo nuk ka forcë ta ndryshojë vetveten.

Më në fund, VV’ja është përballë të pamundurës – ta bëjë ‘çkapjen’ e shtetit me një nga ‘kapësit’ e saj më të egër, siç është LDK’ja? Dhe me diçka alogjike: që korrupsionin ta luftojë edhe me ata që janë bërë kapitalistë duke u marrë me politikë. Pra, drejtuesve të VV’së u ka rënë në hise të shtiren se nuk e dinë që vetëm hajduti mund të pasurohet nga politika.

Express: Vetëvendosje po këmbëngul se për Presidentin është herët të flitet, ndërsa LDK’ja po kërkon tash të definohet çështja e Shefit të Shtetit. Si pasojë e kësaj, po përmenden edhe zgjedhjet. A duhet të jetë opsion që të shkohet përsëri në votime për shkak të mospajtimeve të dy partive, VV’së e LDK’së?
K.Mehmeti: LDK-ja nuk e ka hallin e përcaktimit të çështjes së Shefit të Shtetit, por definimin e të ardhmes së disa prej drejtuesve të saj, që kanë të kaluar korruptive politike. Pra, ajo do që të sigurojë sa më shumë poste, që do ta mbrojnë atë nga e shkuara e saj keqqeverisëse.

Ndërkohë nuk duhet harruar se edhe VV’ja parazgjedhore u bë strehimore e disa personaliteteve, të cilat, që ditën kur janë lindur, kanë dënesur partiakisht dhe që sot nuk dinë të bëjnë asnjë punë tjetër, përpos të shëtisin nga njëra në tjetrën parti, duke e pasur me vete thesin e përhershëm me vota.

Por e di se është e lehtë të gjykosh e të vlerësosh duke qenë vëzhgues. Andaj e them: Mos qofsh në lëkurën e Kryetarit të VV’së. Sinqerisht më dhimbset, sepse më ngjan në kopshtar që dëshiron ta ringjallë kopshtin e lënë me vite pas dore, e ku kanë kullotur lirshëm ‘thi’ e ‘dhi’, kopsht që është mbushur përplot me kullosa të egra. Kuptohet, si kopshtar i tillë, nuk e ke lehtë t’i ndalosh ‘kafshët’ të vijnë të kullosin aty, ku vite me radhë kanë ngrënë të papenguara nga askush dhe është e pamundur të mos i përgjakësh duart duke e pastruar lulishten nga kullosat gjemborë.

Sipas meje, në rrethana të tilla, zgjedhjet janë zgjidhje, sepse popullit i jepet mundësia ta korrigjojë vetveten, duke i çuar drejt zhbërjes ato parti që e ‘zhbënë‘ vendin.

Express: A e shihni një kandidat konsensual për President apo duhet të vazhdojë tradita e votimit të Shefit të Shtetit një person politik?
K.Mehmeti: Sipas meje, duhet t’i jepet fund një herë e mirë lojës ndërpartiake për të zgjedhur president edhe njerëz që as të afërmit e tyre nuk do t’i kishin zgjedhur për kryefamiljar. E kjo bëhet shumë thjesht: me një ndryshim kushtetues që do të përcaktonte që Presidentin e vendit ta zgjidhte populli.

Por, siç duket, këtë nuk e do asnjë parti, sepse kështu do u merrej një nga postet e rëndësishme që të mbajnë pranë grazhdit të shtetit, një nga postet që e forcojnë partinë, por e dobësojnë shtetin.

Express: Kush është përgjegjës, nëse vendi shkon në zgjedhje si pasojë e mospajtimeve partiake, pasi votuesit më 6 tetor s’kanë votuar për të shkuar prapë në zgjedhje, por për t’u formuar institucionet?

K. Mehmeti: Përgjegjësinë mund ta përcaktojë vetëm populli. Dhe përgjegjës do të jetë ai që do t’i humbiste ato zgjedhje.

Por, sidoqoftë, në vendet ‘hajdutokrate’, siç është edhe Kosova, zgjedhjet e shpeshta janë varfërim i buxhetit shtetëror, por edhe pasurim i vetëdijes dhe kulturës politike shumëpartiake si dhe pastrim i vendit nga ‘llomet’ partiake. Pra, ato mund të jenë mundësi që populli t’i sheh e t’i korrigjojë gabimet e veta.

Intervista – Gazmend Kapllani: Duhej rithemeluar shteti, nuk bëmë as sa Gorbaçovi

Fatmira Nikolli  – Ne duhet ta rithemelojmë gjithçka, siç rithemeluan hebrejtë shtetin e tyre me pikë referimi Holokaustin, ne duhet të rithemelojmë shtetin tonë me pikë referimi diktaturën. Ne e keqja nuk na erdhi nga jashtë, po nga brenda, ndaj duhet t’i japim përgjigje një pyetjeje shumë të ashpër- se si mundi shumica e shoqërisë shqiptare, të toleronte dhe të nënshtrohej dhe të mbyllte sytë ndaj këtij krimi të kobshëm. Dhe akoma, shumica e shoqërisë shqiptare i ka të mbyllur sytë”. Shkrimtari njohur shqiptar Gazmend Kapllani, autori i “Ditar i shkurtër kufijsh”, “Emri im është Europë”, “I keqi i vetes”, etj. vjen në “Gazeta Shqiptare” në një intervistë që mori shkas nga ekspozita “E shkuar e pakryer” kushtuar 6 mijë shqiptarëve të zhdukur në diktaturë. Biseda nis prej të pamundurve që në fund të jetës, ëndërruan së paku një varr dhe mbërrin tek një ‘traktat social’ i detyrueshëm për ne që lejuam privimin e lirisë dhe që po lejojmë ende symbyllur vijimin e atij privimi. “është skandal politik që ne akoma nuk kemi pasur një komision të së vërtetës e pajtimit, është skandal politik që pas rënies së regjimit mbizotëroi parulla false dhe e rreme që ne jemi të gjithë ‘të persekutuar dhe persekutues’. Jo, nuk kemi qenë të gjithë persekutues e të persektuar, disa ishin persekutues e disa të persekutuar. Disave nuk u gjenden varret dhe disa i kanë ekzekutuar dhe i fshehën ato varre”,-thotë Kapllani. Absurdin postkomunist, ai e ka trajtuar te “I Keqi i vetes”, përmes marrëdhënies së dy bijve të një ish-komunisti fanatik që i kishte quajtur njërin Karl, për nder të Karl Marksit dhe tjetrin Frederik, për nder të Fredrik Engelsit. Vëllezër me ide të kundërta që shpalosin “dy grupimet” e shqiptarëve pas ’90-ës. Ndërsa te “Ditar i shkurtër kufijsh” përmes alegorisë sjell tablonë e vajeve për vdekjen e diktatorit sikundër ndalet edhe te detyra e të qenit i lumtur në diktaturë që nuk ishte çështje zgjedhjeje apo fati.

– A ndjeni pafuqi dhe pamundësi para imazheve shqiptarëve që vdiqën për shkak të një regjimi? Si është të jesh përballë historive të trishta të atyre që humbën jetën në burgje dhe tortura duke ju mohuar të drejtën e një varri?
Kjo është një temë që unë e ndjek këtu e shumë kohë. Në radhë të parë, e cilësoj një skandal të madh politik që nuk janë gjetur akoma. Ka 30 vjet. 30 vjet pas rënies së regjimit nuk ka pasur një angazhim serioz nga ana e shtetit për gjetjen e tyre. Po flas një angazhim nga ana e shtetit, jo nga ana e organizatave qeveritare. Është turp që të presim ndihmën e OKB-së për të gjetur njerëz të zhdukur e të pushkatuar në Shqipëri. Mjafton të shohësh historitë e njerëzve që janë publikuar (edhe ne ekspozitën “E shkuar e pakryer”), për të kuptuar batërdinë e jashtëzakonshme që kemi pësuar. Njerëz që çdo komb do t’i kishte krenari, janë pushkatuar dhe u janë zhdukur varret. Kemi rrugë të gjatë për bërë. Ky i të zhdukurve, nuk mund të jetë një fenomen i ndarë nga gjithë realiteti i regjimit. Në Shqipëri duhej të ishte bërë dhe mund të bëhet edhe sot- duhet të ngrihet një komision i të vërtetës dhe i pajtimit, jo i pajtimit me regjimin por i pajtimit me veten tonë, sepse nuk kemi për t’u pajtuar ndonjëherë nëse nuk kemi guximin të shohim se çfarë ka ndodhur në të vërtetë.

– Kjo ekspozitë tregon se ne në 30 vite nuk kemi bërë asgjë për të gjetur eshtrat e njerëzve, shumica e të cilëve janë dënuar për bindjet e tyre politike, sepse kanë kundërshtuar një sistem të caktuar politik dhe këtë kërkim, duke qenë se në kohën e shtypjes ishte e pamundur, nuk e bëmë as në demokraci, kur kemi qenë krejt të lirë. Nëse ne kemi këtë raport me të shkuarën, çfarë raporti kemi krijuar me të tashmen?
Po të marrësh në konsideratë historinë e Bashkimit Sovjetik, ishte Stalini, pastaj Hrushovi, i cili dënoi krimet e Stalinit. Ne jemi në këtë fazë- jemi në fazën hrushoviane ende. Nuk jemi në fazën e kuptimit të krimit të madh që është kryer. Ju e dini që ka qenë metodë staliniste kjo e zhdukjes së varreve. Kur ka ardhur Gorbaçovi në pushtet, një ndër vendimet e para që mori, ishte një urdhër për KGB-në për të gjetur varret e të zhdukurve. KGB-ja nuk i gjeti dot, sepse ishin zhdukur dokumentet dhe ju dërgoi letër rusëve ku ju kërkonte ndjesë për ekzekutimin e të afërmve, ju thuhej se është ekzekutuar pa të drejtë, por eshtrat nuk ua kthejmë dot sepse nuk i gjejmë dot. Ekziston të jetë edhe kjo si mundësi, por të paktën Gorbaçovi, që ishte pjesë e atij sistemi, pati një lloj angazhimi për të gjetur varret e të zhdukurve. Ne nuk kemi pasur as këtë nga shteti. E kjo, na thotë për të sotmen tonë se ne kemi një të kaluar shumë traumatike. Të kaluarat traumatike nuk janë të lehta për t’u kaluar. Sidomos në kushtet e një shteti të dështuar siç jemi ne, në kushtet e një varfërie të madhe sepse jemi ende një popull shumë i varfër. Dhe në kushtet e një tranzicioni si ky yni. Ne duhej të kishim rithemeluar shtetit tonë në vitin 1992 pas rënies së komunizmit, duke pasur si pikë referimi atë që ndodhi në 50 vite. Ajo që ndodhi ato 50 vjet nuk është thjeshtë një vazhdimësi e shtetit shqiptar, sepse ka një lloj tendence të thuhet se u krijuar shteti shqiptar, nga 1912 deri 1920 ndodhi kjo, pastaj erdhi zogu deri më 1939, pastaj erdhën komunistët që kishin një regjim të çuditshëm. Jo, nuk është kjo. Ka ndodhur një frakturë e llahtarshme nga 1945 deri më 1990. Ndaj ne duhet ta rithemelojmë gjithçka, si rithemeluan hebrenjtë shtetin e tyre me pikë referimi Holokaustin, ne duhet të rithemelojmë shtetin tonë me pikë referimi ato 50 vite. Thjesht ne e keqja nuk na erdhi nga jashtë, po nga brenda, ndaj duhet t’i japim përgjigje një pyetjeje shumë të ashpër- se si mundi shumica e shoqërisë shqiptare, të toleronte dhe të nënshtrohej dhe të mbyllte sytë ndaj këtij krimi të kobshëm. Dhe akoma, shumica e shoqërisë shqiptare i ka të mbyllur sytë.

– Është rasti i Aldo Renato Terrusit që kërkon të atin, Giuseppe Terrusin, bankier italian që vdiq në burg dhe u zhduk në Shqipëri. Në 30 vite ai ka ardhur disa herë, ka shfrytëzuar të gjitha kanalet zyrtare të komunikimit, ka takuar ministra, kryeministra e presidentë të vendit, ka përfshirë ambasadën italiane në Shqipëri, por ende nuk i është dhënë as leja për të nisur gërmimin në Burrel për eshtrat. Si ky rast, ka disa. Por Terrusi ka përfshirë edhe një shtet tjetër. Përderisa ky nuk e ka gjetur çfarë na thotë kjo për ata familjarë, që kërkojnë eshtrat pa ndihmë e mbështetje, e pa mundësi ekonomike?
Të them të drejtën pasi bashkë Bunkartin dhe pashë ekspozitën për të zhdukurit në diktaturë, nuk e kam shumë të lehtë të flas. Mbetesh pa fjalë. Në të vërtetë, kam një trishtim dhe një dhembje shumë të madhe. Thashë që është skandal politik të mos angazhohet shtetit për të gjetur varret e njerëzve të zhdukur, është skandal politik që ne akoma nuk kemi pasur një komision të së vërtetës e pajtimit, është skandal politik që pas rënies së regjimit mbizotëroi parulla false dhe e rreme që ne jemi të gjithë “të persekutuar dhe persekutues”. Jo, nuk kemi qenë të gjithë persekutues e të persektuar, disa ishin persekutues e disa të persekutuar. Disave nuk u gjenden varret dhe disa i kanë ekzekutuar dhe i fshehën ato varre.
Nuk dua të bëj lidhje mendjelehta, por ju më sillni rastin e dikujt që nuk merr dot leje për të gërmuar që të gjejë varrin e të atit dhe merr leje dikush tjetër për diçka shumë të paligjshme në Shqipëri. Është e dhimbshme.

– Ju, me letërsinë tuaj jeni marrë me komunizmin dhe gjatë gushtit ju u ndalët edhe te të internuarit në Lushnjë.
Në letërsi do merrem prapë me këtë temë. Nuk kam lidhje personale me kampet e Lushnjës, përveçse takova një mikun tim që ka qenë në Savër dhe kam pasur miq të internuar në Lushnje. Si adoleshent kam pas dy takime që më kanë hapur sytë për atë që ka ndodhur në Shqipëri. Si nxënës gjimnazi, u njoha me shokë klase që vinin nga Savra ku ishin të internuar. Më tej kam njohur Visar Zhitin. Kapitulli i internimeve është kapitull tjetër, por e gjitha është çështje e kulturës sonë të kujtesës. Është problemi i së kaluarës, ne nuk kemi krijuar akoma një kulturë kujtese. Nuk është problemi të kesh një kulturë të thjeshtë kujtese, por është e domosdoshme për njohjen e vetvetes.

– Dhe për të shquar elemente të ngjashme represioni?
Nuk e di nëse mund të themi se ka të bëjë me teorinë se po nuk e njohe historinë, ajo do të përsëritet. Por, është kaq e lidhur me ekzistencën tonë si shoqëri. Ne nuk kemi për t’i larë kurrë hesapet e nuk kemi për t’u pajtuar kurrë me veten tonë nëse me të vërtetë nuk merremi seriozisht me atë pjesë të errët e të dhimbshme të shoqërisë sonë. Çfarë jemi ne sot është pasojë e asaj kohe dhe do mbetet pasojë e asaj kohe.

Intervista – Hilmi Jashari: Gjykatat shkelin më së shpeshti të drejtat e njeriut

Ariana Kasapolli – Selani

Avokati i popullit, Hilmi Jashari, në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, tha se gjykatat janë shkelëset më të mëdha të të drejtave të njeriut.

Ai tha se situata e të drejtave të njeriut në Kosovë, bazuar në ankesat që i pranon institucioni i Avokatit të Popullit, është jo e mirë.​ Jashari ka ngritur si shqetësim sidomos gjendjen në sistemin e drejtësisë. Aktualisht në Kosovë, numri i lëndëve në procedim është rreth 200 mijë, derisa kohëzgjatja e lëndëve gjyqësore, sipas Jasharit, kalon afatin minimal 5 vjeçar, çka sipas tij, është në kundërshtim me çdo standard.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Jashari, si e përshkruani gjendjen aktuale të të drejtave të njeriut në Kosovë, bazuar në ankesat dhe rastet që ju i procedoni?

Hilmi Jashari: Situata e të drejtave të njeriut në vend, bazuar në ankesat që i pranojmë ne, është jo e mirë ose jo e kënaqshme do ta quaja, për vet faktin që identifikohen probleme sistematike në tri shtyllat e shtetit, duke filluar nga sistemi legjislativ, ekzekutiv dhe gjyqësor, të cilat vuajnë nga pasojat sistematike në vetë sistemin.

Nëse flasim për sistemin legjislativ është evidente që sistemi legjislativ ka vite të tëra që ballafaqohet me amandamentime të shpeshta të ligjeve që tejkalojnë gjithmonë shkallën e 50 për qind të ligjeve brenda një viti kalendarik, që është absolutisht jo e pranueshme për të ndërtuar një sistem të qëndrueshëm dhe të sigurt juridik, dhe që synon të ketë ligje të sakta dhe precize dhe që i qëndron kohës.

E dyta, ky vend ka dështuar që të bëjë harmonizimin e të gjithë legjislacionit që është në fuqi për shkak që nuk është bërë asnjëherë procesi i kodifikimit të së drejtës ose përmbledhja e ligjeve të një fushe përkatëse me një dokument ligjor të vetëm i cili publikohet dhe është i gatshëm për të gjithë në gazetën zyrtare. Pjesë të legjislacionit janë të shpërndara në faqet e gazetës zyrtare, ligjet kryesisht, ndërsa rregulloret janë të publikuara në ueb faqen e kryeministrisë.

Te pjesa e udhëzimeve administrative zakonisht publikohen në faqe të ministrive dhe është një proces komplet i fragmentizuar i sistemit ligjor. Kjo e bën të pamundur pastaj për gjyqtarët apo zbatuesit e ligjit që të zbatojnë standardet që kërkohen nga ta mirëpo është edhe ndryshimi i shpeshtë i ligjit që pamundëson të ketë një konsistencë në zbatimin e ligjit dhe e bën një situatë të pasigurt për këdo që zbaton ligjin.

Por, mbi të gjitha, iu jep mundësi zbatuesve të ligjit që të kenë një lloj diskrecioni të madh në vendosjen e çështjeve që kanë në shqyrtim ligjet që ndërrohen shpesh dhe kjo ndikon komplet në perceptimin që krijohet nga opinioni publik për mungesën e besimit në sistemin gjyqësor apo atë administrativ për vetë faktin që ligjet nuk arrijnë të zbatohen si duhet, ndërsa Kuvendi i Kosovës nuk arrin të ketë një kontroll të fuqishëm parlamentar të ekzekutivit për t’i mbajtur ata të përgjegjshëm dhe llogaridhënës sa i përket zbatimit të legjislacionit.

Megjithëse kjo nuk ka funksionuar asnjëherë vjen në pamundësi për të marrë vendime, për të nxjerrë konkluzione ose eventualisht për të vënë në pikëpyetje qëndrueshmërinë e një ministrie përkatëse apo edhe të individit që udhëheq atë ministri, për shkak të mungesës së rezultateve në zbatimin e ligjeve.

Një qytetare duke kaluar pranë zyrës së Avokatit të popullit

Një qytetare duke kaluar pranë zyrës së Avokatit të popullit

Radio Evropa e Lirë : Cilat janë ankesat më të shpeshta të qytetarëve të cilat iu drejtohen juve?

Hilmi Jashari: Ankesat më të shpeshta që neve na drejtohen nëse flasim për palë përgjegjëse i referohen sistemit gjyqësor, dhe atij ekzekutiv nivelit komunal dhe qendror të qeverisjes, dhe me shifër janë 50 me 50 për qind. Gjatë gjithë kohës ka qenë një lloj trendi i tillë që i ka përfaqësuar ankesat e qytetarëve, derisa nëse flasim për natyrën e kërkesave i takojnë fushës ekonomike dhe sociale.

Radio Evropa e Lirë: Rrjedhimisht nga ankesat dhe rastet që trajtohen, kush apo cilat institucione dalin të jenë shkelësit më të mëdhenj të të drejtave të njeriut?

Hilmi Jashari: Mbi bazën e këtyre informatave raportin që kemi publikuar deri më tani, kryesisht është gjykata, shkelësi kryesor për gjykim të drejtë për një afat të caktuar kohor, shkelje e të drejtave të njeriut kjo dhe e dyta institucionet e administratës për shkak të heshtjes administrative, kur bëhet kërkesë nga ana e qytetarëve për një kërkesë që mund të jetë në interes të realizimit qoftë para komunave apo para institucioneve qendrore. Këto dyja prijnë në listën tonë të institucioneve që konsiderohen mbi bazën e shkeljeve që kemi konstatuar dhe rekomandimi që kemi adresuar për këto institucione.

Radio Evropa e Lirë: Bazuar në raportet e progresit të Komisionit Evropian, por edhe raportet e shoqërisë civile në Kosovë, sistemi i drejtësisë në vazhdimësi paraqitet i ngadaltë dhe jo shumë efikas. Sa ndikon ky fakt në çështjet që kanë të bëjnë me të drejtat e njeriut?

Hilmi Jashari: Pjesa më e madhe e qytetarëve i drejtohen sistemit gjyqësor për të kërkuar drejtësi, sepse është mekanizmi i fundit dhe final ai që nxjerr një verdikt lidhur me një të drejtë të caktuar. Mirëpo nëse ky sistem ka probleme me atë që e thash më herët në zvarritje të mëdha të procedurave të vendosjes, atëherë kjo realisht përbën bën shkelje të të drejtave të njeriut për herë të dytë, dhe çka është më e keqja shteti ende nuk ka arritur ta organizojë sistemin për të kompensuar qytetarëve shkeljen e kësaj të drejte, fjalë të tjera për të kompensuar për shkak se shteti nuk ka arritur ta organizojë sistemin në mënyrën që të jetë efikas dhe efektiv siç garantohet me kushtetutën dhe siç kërkohet nga Konventa Evropiane.

E dyta, gjithashtu Kosova është i vetmi vend në Ballkan që konsiderohet si vrimë e zezë, thënë figurativisht, në Ballkan, pasi jemi në pamundësi për të shfrytëzuar çfarëdo mekanizmi juridik ndërkombëtarë, normal një pjesë e madhe për shkak të arsyeve politike ndërsa e dyta për shkak të mos anëtarësimit të organizatave ndërkombëtare që mbikëqyrin të drejtat e njeriut sikur është Konventa Evropiane dhe Gjykata Evropiane për të drejtat e njeriut në Strasburg.

Radio Evropa e Lirë: Kohë më parë ju dërguat edhe Ligjin për paga në Gjykatën Kushtetuese. Ku qëndronte problemi me këtë Ligj, marrë parasysh procedimin që ju e bëtë për në Kushtetuese?

Hilmi Jashari: E para, kemi pranuar një numër të konsiderueshëm të ankesave nga organizmat, trupat institucional, sindikatat e ndryshme ku numri total ka qenë diku rreth 35, për këtë ligj, që kanë ngritur shqetësime që kanë të bëjnë me trajtimin e pabarabartë krahasuar me shtyllën tjetër të pushtetit apo edhe me punën e njëjtë që bëhet me një institucion të shtyllës tjetër të pushtetit.

Ky ka qenë shqetësimi i parë, derisa tjetra është një pako e ligjeve e që në vete ka bartë edhe ligjin për zyrtarët publik, që është miratuar kohë më parë dhe për të cilin ne kemi pasur vërejtje dhe për të cilin gjykata miratoi një masë të përkohshme.

Shqetësimet kanë pasur të bëjnë me problemin e diskriminimit ose trajtimit të pabarabartë e që ka qenë synim kryesor të paktën është thënë në prononcimet publike të sponzoruesve të ligjit, që ky ligj synon të rregullojë punën e njejtë me pagë të njëjtë dhe të jep një sistem unifikues për tërë vendin.

Kjo nuk ka arritur të bëhet dhe nëse e shohim në ligj vërejmë që Kuvendi i Kosovës dhe administrata komplet është e përjashtuar prej rregullimit ligjor të këtij ligji, dhe kanë një status të veçantë krahasuar me punën e njëjtë që bëjnë institucionet tjera. Dallimi diku në një rast të caktuar është në vlerë rreth 500 euro e që është dallim i madh në nivel vendi.

Pastaj në sektorë të ndryshëm në ekzekutiv gjithashtu ka zyra që kanë marrë një status të veçantë dhe janë përmendur në mënyrë të përvetshme dhe nuk është rregulluar në mënyrë parimore si është menduar.

Për shembull janë disa drejtori në kuadër të kryeministrisë, disa drejtori tjera në Ministrinë e Financave të Administratës Publike që kanë një status të veçantë krahasuar me pozitat e tjera që mbahen në Ministri të tjera ose që kryejnë detyra të njëjta dhe përbën një dallim që është ligjërisht i pashpjegueshëm dhe nuk shpjegohet pse kjo ka ndodhur dhe cili ka qenë synimi pse është bërë një përjashtim i tillë, dhe vetë fakti që ka një përjashtim të tillë atëherë nënkupton që nuk është në përputhshmëri me parimet e sundimit të së drejtës që është princip themelor i çdo demokracie në gjithë botën.

E di që në opinionin publik ka pasur shqetësime të grupeve të caktuara nëse ky ligj do t’i afektojë ato, që në fund të dhjetorit nuk do të mund t’i marrin pagat me rritje, por nuk ka qenë asnjëherë dhe nuk është pjesë e shqetësimit që ne kemi pasë ngritjen e pagave, por ne jemi marrë me pjesën që mendojmë që janë diskriminuar.

Sigurisht që pas shqyrtimit të Gjykatës Kushtetuese kjo kategori nuk do të afektohet, dhe këta që do t’i marrin pagat me rritje do të paguhen gjithsesi në mënyrë retroaktive , por ka pasur një lloj konfuzioni në opinion për arsye të ndryshme. Ekspertë të fushës financiare do të japin përgjigje pastaj në Gjykatën Kushtetuese për këtë pjesë.

Megjithëkëtë, Gjykata Kushtetuese është ajo që merr verdikt final. Tashmë është kërkuar një opinion edhe nga Komisioni i Venedikut që është pjesë e mekanizmit të Këshillit të Evropës që janë të specializuar në çështje ligjore edhe po besoj kjo ka me qenë shumë më objektive për të dhënë një kontribut në qartësimin nëse ky ligj është në pajtueshmëri me dispozitat kushtetuese të cilat ne i kemi kontestuar.

An Interview with Agron Tufa – Why the Communist Crimes Scholar Sought Political Asylum in Switzerland Alice Elizabeth Taylor

Agron Tufa, the ex-head of the Albanian Institute for the Studies of Communist Crimes and its Consequences (ISKK) recently sought asylum in Switzerland for himself, his wife, and his five children.

Tufa has received a number of death threats due to his work investigating, researching, and publishing information on non-judicial executions carried out by Communist forces. His work has caused outrage in the ruling Socialist Party, especially from MP Spartak Braho who was a member of the Communist judiciary. The government recently tried to ban the study of WWII Communist Crimes and have repeatedly tried to stop journalists and citizens from accessing documents or trying to find out more about what happened during those times.

Exit interviews Tufa to find out why he finally decided to leave and why he believes he is a target of threats and harassment.

Alice Elizabeth Taylor: Why did you decide to leave Albania?

Agron Tufa: II decided to leave after receiving a number of death threats. These came in written form, in public places, near my home, and even whilst driving around the city. People have tried to start fights in the street with me and I have been insulted. I also received threats and provocations from senior government officials on my mobile phone, insisting on a “meeting” to “discuss” and telling me that if I refuse to meet “we will publish a video”. I felt the danger close to my home and my family and I made the decision to leave to protect them.

Alice Elizabeth Taylor: You have received many threats for several years, why did you decide to leave now alone?

Agron Tufa: I have received threats since April 2017. I have reported them to the State Police in the cybercrime sector, but the Tirana District Attorney’s Office has ruled not to launch an investigation. The last two threats, dating back to September of this year, one sent to my lawyer, to him and me, and the other message sent to me personally, were reported to the Vlora and Tirana District Prosecutors respectively. We have not received any response.

Meanwhile, the trial I had opened in April of this year against my aggressors from the Albanian Parliament (MPs, former MPs, diplomats, former diplomats, journalists and newsrooms) has not progressed at all. In the meantime, I have regularly sent information on personal and institutional attacks to the Albanian Parliament and, at the beginning of November this year, launched a detailed 16-page, English-language, information on the 10 most accredited embassies in Tirana, including the EU Embassy and the OSCE Presence in Albania. No one helped or responded to me.

The threat and danger came from former State Security operative officers, who are today at the head of the main state institutions. In the absence of any help or protection from law enforcement agencies or independent institutions that are paid to protect human rights, and with no alternative I decided to save my family by fleeing in search of political asylum. I think even animals, when they feel their cubs are in danger, abandon their territory, looking for another, safer place to stay.

Alice Elizabeth Taylor: Who makes these threats and why? If they are related to government and power, then who?

Agron Tufa: The people threatening me are former State Security operative officers from Communism times who today lead the political and administrative institutions in Albania. The Prime Minister of Albania and the Speaker of the Albanian Parliament have the direct responsibility for their installation, and restoration to power. I think they have brought these “vampires” of the past back to consciousness in order to exert psychic and verbal terror on free and independent people, on independent institutions and free thought.

Alice Elizabeth Taylor: Why do you think you have been targeted?

Agron Tufa: Because of my work. My job and that of my colleagues at the Institute for the Study of Crimes and Consequences of Communism (ISKK) has been to uncover all kinds of crimes committed by the dictatorship and security of the state, to make these crimes public, to acquaint society with the names that have committed these crimes.

I as the head of the Executive of ISKK launched a legal operation, based on the articles of our organic law no. 10242 (dated 25.2.2010), for obtaining information on the presence of these former security officers of the dictatorship in the structures of our democratic institutions, in the state administration, and in high institutions of particular importance.

I have extended this legal requirement to over 110 institutions and state administrations throughout Albania. I was thus fulfilling the legal and institutional obligations of the Institute I headed. With the exception of the 2-3 important institutions that provided their information in accordance with the law, the overwhelming majority of senior institutions under the Prime Minister and Parliament, over ninety-five percent, refused to respond, even after our insistence on legal obligation.

For all these refusals, even for every request, we have informed the line minister, the Prime Minister and the Speaker of Parliament. That is why I say that the occupation of state administration and subordinate or independent institutes has been a well-regarded strategic part of the government and is controlled by the Prime Minister and the Speaker of Parliament.

On April 1, 2019, a campaign of intimidation, defamation, insults, an unprecedented lynching crusade from the Assembly Hall and the press began, which continues after my departure in the same spirit.

I believe that the government not only wants to justify the crimes of communism, but also to be proud of them.

Alice Elizabeth Taylor: What do you think about the former members of the Communist Party who still hold positions of power and have influence in Albania?

Agron Tufa: I think it’s a mental filth, from which all other filth comes: political, aesthetic, and ethical filth. It is a catastrophe for the spirit and outlook of Albanian society, a lump in Albania’s derelict back, a metastasis in the perspective of younger generations, a malignant tumor for many other future generations.

I think Albania has turned into a totalitarian Oligarchic and Demagogic dictatorship- a totalitarian hybrid dictatorship of the most extreme amorality. This is due to the manipulation of our political and intellectual elites, their moral bankruptcy, their deep incoherence on consciousness and sense of perspective.

As the space of political freedom in Albania was privatized by political parties, which perpetually surround themselves by marking themselves alone, any political change was made impossible and so, little by little local and central authorities, law enforcement institutions, state and private assets are all controlled by one hand: the Prime Minister and the Socialist Party (former Communist Party).

Alice Elizabeth Taylor: Have you received threats since you left Albania?

Agron Tufa: Yes, the threats have continued. MP’s have said “We’ll find you even in the last hole where you went to seek asylum” (MP Spartak Braho, former MP Sabit Brokaj); “We will ask the Swiss state through our embassy there and respectively the Swiss embassy in Albania not to accept Tufa. Not only in Switzerland, but in no other country.” (Brokaj).

Another threat, made by former Minister of Internal Affairs in 1982-1990, Osman Murati, was published on social media: “If that dung Tufa would be tried for the crime of accusing heroes and martyrs of the national liberation war, and the court would sentence him to death, I would propose that I be the one to give the bullet to his head.” It seems that the former Communists (more precisely the “Enverists”) and their former tools like the former State Security, have created a lot of confidence in Rama’s power.

Alice Elizabeth Taylor: What do you hope for your future?

Agron Tufa: First, detached from the homeland and the employment opportunities I had there, I will try to survive economically with my family in this new situation. Second, to witness and denounce the crimes of Communism and the power-clad people who encourage criminals, make “directors of directors” terrorize people who, like me, seek to bring to light the historical truth and give it a name. And third, if I find time beyond this, I want to write and continue my creative path.

 

Intervista: Mandl: Nuk mund të ketë anëtarësim të Serbisë në BE pa njohjen e pavarësisë së Kosovës

Festim Gashi

Kam besim se do të formohet një qeveri e re në Kosovë, e cila duhet të fokusohet në forcimin e sundimit të ligjit dhe reformat, thotë Lukas Mandl, anëtar i Parlamentit Evropian. Në një intervistë për Zërin e Amerikës, zoti Lukas, i cili është anëtar i Delegacionit të Parlamentit Evropian për Bosnjen dhe Kosovën, tha se ideja e shkëmbimit të territoreve si zgjidhje për normalizimin e marrëdhënieve mes Prishtinës dhe Beogradit nuk ka mbështetje në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Zoti Mandl, dy muaj pas zgjedhjeve të përgjithshme, Kosova vazhdon të jetë pa qeveri të re, pjesërisht për shkak të një ngërçi politik të shkaktuar nga mungesa e një marrëveshje mes partive politike për krijimin e një koalicioni qeverisës. Si i shihni zhvillimet e fundit politike në Kosovë?

Lukas Mandl: Kosova është një vendi i strukturuar demokratik. Natyrisht, ka mungesa të disa reformave në disa fusha të shtetit dhe shoqërisë, por demokracia po funksionon. Unë isha pjesë e Delegacionit të Parlamentit Evropian, që vëzhgoi zgjedhjet dhe jam i kënaqur që demokracia po funksionon. E theksoj këtë për çdo vend ku kjo është e vërtetë sepse unë e respektojë vendimin e votuesve. Votuesit në Kosovë kanë vendosur në mënyrë të qartë të mbështesin dy partitë fituese në Kosovë dhe ato po negociojnë për formimin e një qeverie. Unë kam besim se mund të formohet një qeveri e mirë. Do të jetë e rëndësishme që të bëhen reforma të brendshme, që të fitohet dhe të pranohet mbështetja nga pesë vendet e tjera të Ballkanit. Nëse krijohet, unë mendoj se qeveria e re do të ketë një mandat të mirë.

Zëri i Amerikës: Sipas mendimit tuaj, cilat do të jenë sfidat kryesore të qeverisë së re në Kosovë, që pritet të drejtohet nga udhëheqësi i Vetëvendosjes, Albin Kurti? Çfarë pret Parlamenti Evropian dhe Delegacioni i tij për Bosnjën dhe Kosovën nga qeveria e re e Kosovës?

Lukas Mandl: Unë mendoj se gjatë mandatit të qeverisë së re të Kosovës, për njerëzit e Kosovës, pesëdhjetë për qind e vendimeve të rëndësishme do të vijnë nga Bashkimi Evropian, dhe ndoshta 50 për qind nga qeveria e Kosovës. Pjesa që duhet të bëhet nga qeveria e Kosovës është forcimi i sundimit të ligjit. E theksoj këtë sepse sundimi i ligjit është drejtpërdrejt i lidhur me investimet dhe investimet janë drejtpërdrejt të lidhura me punësimin, vendet e punës. Dhe nëse ka vende pune dhe investime, njerëzit do të qëndrojnë në Kosovë. Është shumë e rëndësishme që të rinjtë, punëtorët e fortë, të arsimuarit qëndrojnë në vend dhe e forcojnë vendin e tyre. Në anën e Bashkimit Evropian do të jetë e rëndësishme që të mbahet premtimi për liberalizimin e vizave me Kosovën dhe kjo të realizohet sa më shpejt që të jetë e mundur. Unë luftoj për këtë në parlament dhe shumica e anëtarëve të Parlamentit Evropian janë në favor të liberalizimit të vizave me Kosovën. Përveç forcimit të sundimit të ligjit, për qeverinë e re të Kosovës do të jetë e rëndësishme që të forcohet sistemi i arsimit, veçanërisht në fushën e teknologjisë, programeve kompjuterike, kodeve, arkitekturës së softuerëve, sepse Kosova nuk ka shumë burime natyrore dhe nuk ka një industri tradicionalisht të fuqishme. Por Kosova ka një numër të madh të të rinjve, mesataren më të madhe të popullsisë së re në Evropë. Ka shumë të rinjë që duan të punojnë në fushën e inxhinierisë së programve kompjuterike, dhe një numër i tyre tashmë e bëjnë këtë. Disa kompani të mëdha austriake punojnë me këta të rinjë në Kosovës. Për këtë arsye, unë nganjëherë them se Kosova, ndoshta mbarë Ballkani Perëndimor një ditë mund të bëhet Silikon Valley i Evropës. Por, duhet të forcohet sistemi i arsimit në këtë fushë, duhet të forcohet arsimi për vajzat, gratë dhe për të gjithë në shoqëri. Unë mendoj se mund të mbështetet çdo qeveri që përpiqet të realizojë këto synime.

Zëri i Amerikës: Çfarë duhet të bëjë Kosova për t’ia lehtësuar Bashkimit Evropian marrjen e vendimit për liberalizimin e vizave?

Lukas Mandl: Unë kam qenë shumë i sinqertë për kët çështje. Kosova i ka plotësuar të gjitha kushtet për liberalizimin e vizave me Bashkimin Evropian. Kosova i ka plotësuar mbi 90 kushte të parashtruara nga Bashkimi Evropian. Kjo është bllokuar për arsye politike. Pesë vende të Bashkimit Evropian akoma nuk e njohin pavarësinë e Kosovës dhe disa vende të tjera që dyshojnë se liberalizimi i vizave me Kosovën do të funksiononte pasi ata kanë frikë se njerëzit do të largohen nga vendi dhe nuk do të kthehen, do të qëndrojnë në Evropë dhe në pjesë të tjera të botës.

Zëri i Amerikës: Çfarë ndikimi do të kenë përpjekjet për reformimin e Bashkimit Evropian dhe moshapja e negociatave të anëtarësimit të Shqipërisë dhe Maqedonisë, në procesin e normalizimit të marrëdhënieve Kosovë-Serbi?

Lukas Mandl: Për mua këto dy gjëra janë të ndërlidhura dhe të rëndësishme në këtë fushë. Unë jam miqësor me Kosovën, si raportues i grupit të Partisë Popullore Evropiane dhe Parlamentit Evropian për Kosovën dhe unë jam i angazhuar me Kosovën, por kjo nuk do të thotë se unë e vë në dyshim rëndësinë e Serbisë. Serbia është e rëndësishme, populli serb është i rëndësishëm. Serbia është ekonomia me fuqishme në rajon dhe ajo ka një përgjegjësi për shkak të kësaj force. Unë gjithmonë ia them Serbisë se është e rëndësishme që ajo ta kuptojë se shumica e vendeve të botës e kanë njohur Republikën e Kosovës. Nuk është e arsyeshme që të mendohet se mund të ketë një anëtarësim të Serbisë në Bashkimin Evropian pa njohjen e pavarësisë së Kosovës. Në këto fusha nevojitet përgjegjësi nga Serbia dhe për këtë çështje të gjithë udhëheqësit e vendeve të Bashkimit Evropian duhet t’i dërgojnë një mesazh të qartë Serbisë se kemi nevojë për ju, ju duam në familjen evropiane, por ju lutem jepni fund këtij konflikti të vjetër. Pra, është obligim i Komisioni të Bashkimit Evropian që të kujdeset për procesin e dialogut (Kosovë-Serbi). Unë shpresoj që jo vetëm Komisioneri për Punë të Jashtme, Josep Borrell, por edhe Komisioneri për Fqinjësinë, Oliver Varhelyi do të angazhohen në procesin e dialogut. Të them të drejtën, ky proces nuk është një përgjegjësi e vetëm Presidentit francez, Emmanuel Macron. Shpresoj që ai nuk do ta dëmtojë këtë proces, por zoti Macron, të them të drejtën, nuk ka mandat evropian për këtë çështje, ai ka mandat francez, ashtu si udhpheqësit e 27 vendeve të tjera anëtare të Bashkimit Evropian.

Zëri i Amerikës: Zoti Mandle, zyrtarët austriakë kanë mbështetur idenë e shkëmbimit të territoreve si pjesë e një marrëveshjeje përfundimtare për normaliziminKosovë Serbi. Si e shihni ju këtë?

Lukas Mandl: Ideja lindi në Austri, në alpet e Tirolit, gjatë një diskutimi publik mes presidentit austriak, presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, dhe presidentit të Serbisë, Aleksandër Vuçiç. Unë nuk dua të jem në mesin e atyre që imponojnë një zgjidhje nga jashtë mbi çështjet për të cilat Kosova dhe Serbia flasin ose janë dakord. Ka qenë një gabim i madh në historinë e Ballkanit Perëndimor, që nganjëherë janë imponuar zgjidhje nga jashtë për Ballkanin Perëndimor. Unë nuk dua që të imponohet një zgjidhje nga jashtë. Unë do të jem i kënaqur nëse vazhdojnë diskutimet dhe dialogu mes Kosovës dhe Serbisë dhe unë nuk dua që të imponohen gjëra në axhendën e këtyre bisedimeve. Përvoja ime pas idesë së shkëmbimit të territoreve ishte dhe vazhdon të jetë se shumica e njerëzve në Kosovës nuk e mbështesin atë. Kështu që nuk duket se ka shanse të mëdha që kjo ide do të funksinonte mirë. Prandaj, ndoshta do të ishte më mirë që të gjenden çështje për të cilat palët mund të arrijnë marrëveshje.

Zëri i Amerikës: A do ta mbeshtesnit një zgjidhje të problemit mes Kosovës dhe Serbisë që përfshinë shkëmbim territoresh, pavarësisht nëse ajo është e imponuar apo jo?

Lukas Mandl: Unë do të mbështesja çdo zgjidhje që mbështetet nga Kosova dhe Serbia. Për mua është e rëndësishme që të ketë një zgjidhje me respekt reciprok mes Kosovës dhe Serbisë. Nuk është detyra ime që të imponojë një zgjidhje. Unë vërtetë kam përshtypjen se imponimi i zgjidhjeve nga jashtë nuk ka qenë axhenda e duhur për Ballkanin Perëndimor.

Zëri i Amerikës: Zoti Mandl, udhëheqësi i Vetëvendosjes, Albin Kurti, i cili pritet të jetë kryeminstër i qeverisë së re të Kosovës, ka kundërshtuar idenë e shkëmbimit të territoreve ose korrigjimit të kufirit. Sipas mendimit tuaj, çfarë ndikimi mund të ketë fitorja e zotit Kurti në dialogun Kosovë-Serbi?

Lukas Mandl: Përshtypja ime nga jashtë është se ndoshta kryeministri i ardhshëm Albin Kurti tani është më i moderuar në politikat e tij se sa në të kaluarën. Unë gjithashtu kam përshtypjen se mund të formohet një qeveri e mirë dhe profesionale nga dy partitë fituese në Kosovë. Negociatat janë pjesë e sistemit politik, veçanërisht në demokraci, ku bisedimet me njëri-tjetrin janë një instrument i rëndësishëm i gjetjes së zgjidhjeve. Për mua paraqitja e qëndrimeve në mbështetje ose kundër propozimeve për çështje të caktuara para negociatave nuk është ndonjë problem. Do të ishte problematike nëse palët nuk flasin me njëra-tjetrën. Kështu që nëse Albin Kurti ose Aleksandër Vuçiçi thonë se nuk duan të bisedojnë, atëherë do të ishte problem. Për aq kohë sa ka njerëz që janë të gatshëm të bisedojnë, do të ketë një rrugë për gjetjen e një zgjidhjeje. Unë jam gjithmonë optimist për këtë.

Zëri i Amerikës: Zoti Mandl, Shtetet e Bashkuara kanë shtuar angazhimin e tyre në Ballkan, duke emëruar dy dërguar për Ballkanin dhe për bisedimet Kosovë-Serbi? Cili do të jetë roli i Bashkimit Evropian në procesin e bisedimeve pas përfshirjes më të madhe amerikane?

Lukas Mandl: Për Bashkimin Evropian kjo është një përparësi e madhe. Kjo do të thotë se vetë Presidentja Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e sapozgjedhur nga Parlamenti Evropian, do të kujdeset për çështjen e dialogut. Unë ia kam kërkuar këtë disa herë, dhe e kam kuptuar përgjigjen e saj se ajo është dakord me këtë dhe e sheh këtë si një përparësi. Por do të ketë edhe komisionerë të tjerë që do të merren me këtë si Komisioneri për Punë të Jashtme, Komisioneri i Fqinjësisë dhe të tjerë që do të angazhohen në nivel politik. Do të ketë gjithashtu edhe të dërguar të posaçëm që do të mbikqyrin aspektin teknik të procesit. Por, kjo vazhdon të jetë një përparësi për Komsionin Evropian dhe Parlamentin Evropian. Nëse do të kem përshtypjen se Komisioni Evropian nuk po angazhohet aq shumë për këtë çështje unë do të kërkojë me forcë si anëtar i parlamentit që gjerat të ecin përpara.

Zëri i Amerikës: Disa analistë kanë paralajmëruar se Rusia mund të përpiqet të sigurojë një prani në Ballkanin Perëndimor përmes pengimit të zgjidhjes së problemeve mes Kosovës dhe Serbisë. A mund ta pengojë Rusia në fakt arritjen e një marrëveshjeje mes Prishtinës dhe Beogradit?

Lukas Mandl: Shpresojë që jo. Varet nga ne, evropianët nëse ne lejojmë ndikim nga pjesë të tjera të botës, që nuk janë dakord me vlerat dhe qasjen tonë ndaj dinjitetit dhe lirive njerëzore. Këtu nuk përfshihet vetëm ndikimi nga Rusia, por edhe nga Turqia, Kina, madje edhe Arabia Saudite. Disa njerëz nuk e dinë që Serbia zhvillon më shumë stërvitje me NATO-n, dhe se Rusia nuk po shpenzon aq shumë në Serbi. Bashkimi Evropian po shpenzon shumë në Ballkanin Perëndimor dhe në Serbi. Kjo nuk është një dhuratë, por pjesë e përpjekjeve për një zhvillim të qëndrueshëm të mbarë kontinentit, për mbarë Bashkimin Evropian. Kështu që ka shumë arsye për të qëndruar të bashkuar, si një familje evropiane e bashkuar, që të mos lejojmë ndikime të tilla brenda Bashkimit Evropian. Por unë e di që ky rrezik ekziston, jo vetëm nga Rusia por edhe nga vende të tjera. Në duhet të shmangim sa më shumë që të mundemi këto lloje të ndikimit negativ.

Zëri i Amerikës: Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiç, kohët e fundit tha se masakra e vitit 1999 në Reçak të Kosovës ishte fabrikuar. Në Kosovë, mohimi i krimeve të luftës nga Serbia shihet si një kundërshtim ndaj frymës së pajtimit dhe normalizimit të marrëdhënieve. Sipas mendimit tuaj, çfarë ndikimi mund të kenë këto lloje deklaratash mbi bisedimet Kosovë-Serbi?

Lukas Mandl: Pyetja ime është se për cilën audiencë janë dhënë këto mesazhe. Shpresoj që të mos jetë e nevojshme për një zyrtarë ose politikanë në Ballkanin Perëndimor që të mohojë ngjarje të tmerrshme si kjo. Duhet të jetë e mundur që të nderohen dhe të kujtohen viktimat dhe të arrihet një ardhme pozitive dhe e begatë në të gjitha pjesët e botës. Unë nuk jam dakord me mohime të tilla. Kjo akoma po ndodh edhe në rajone të tjera, si në Turqi, e cila mohon gjenocidin armen. Nuk dua të krahasoj njërën ngjarje me tjetrën, ato janë të ndryshme. Por, të mohosh vuajtjet viktimave është diçka për të cilën ne nuk kemi nevojë në Evropë, e as në zona të tjera. Ne nuk e duam këtë nga asnjëra palë. Historia e suksesshme e Bashkimit Evropian është e bazuar te tejkalimi i këtyre mohimeve dhe agresionit që ato përmbajnë në vete. Unë i bëj thirre të gjitha palëve që t’u japin fund konflikteve etnike, kombëtare dhe fetare. Këto janë konflikte të gabuara dhe jo racionale. Të punojmë për një të ardhme të begatë për rajonin, duke mbështetur gjashtë vendet e Ballkanin Perëndimor.

Inva Mula rrëfehet në Abc News: Kisha ardhur për një natë, përjetova tmerrin

Sopranoja me famë botërore Inva Mula vjen për një natë në Tiranë dhe ajo natë qëlloi të ishte nata e tmerrit për shumë shqiptarë.

Inva shkon vetë të shohë me sy se çfarë kishte ndodhur. Trishtimi ishte i madh, por i dha edhe një shtysë të madhe për të çuar shpresën tek këta njerëz.

Prej atij momenti i lindi ideja të mbledhë Artisë dhe të mbledhë fonde!

Kjo inisiativë e Invës do të mbyllet më 31 dhjetor. Dëgjojeni vetë Invën kur tregon dhe kontribuoni.

 

 

 

 

Mesazhi që nuk i shkoi kurrë, rrëfimi emocionues i gruas së Sajmir Grekut. Ëndrrat e tij për vajzën dhe fotot e fundit para tërmetit

Tërmeti i 26 Nëntorit shuajti 3 pjesëtarë të familjes Greku. Pëllumb Greku, Çelike Greku dhe Sajmir Greku jetonin në një prej pallateve të shembura në Thumanë. Bashkëshortët gjetën vdekjen në vendngjarje, ndërsa 31-vjeçari doli i gjallë nga rrënojat dhe ndërroi jetë disa orë më vonë në Spitalin e Traumës.

Në një rrëfim ekskluziv për tvklan.al, Klotilda Greku, gruaja e Sajmir Grekut rrëfen për natën tragjike kur humbi bashkëshortin. Fati deshi që ajo dhe vajza e vogël Klejsa të vizitonin prindërit e saj fundjavën që lamë pas dhe nuk ndodheshin në shtëpi, kur ra tërmeti me magnitudë 6.4. Sot, e veshur e gjitha me të zeza, Klotilda ka mbetur vetëm me vajzën 1 vjeç e 7 muajshe, të cilën Sajmiri e kishte idhull.

 

Klotilda rrëfen historinë e dashurisë me Sajmirin, dashurinë e madhe që ai kishte për vajzën, por edhe detaje nga nata tragjike. Ajo tregon se pallati kishte pësuar dëmtime që prej tërmetit të vitit të shkruar, por familja Greku këtë e kishte parë si shenjë se ishte ndërtesë e fortë. E cilëson tragjedi të paralajmëruar, teksa tregon se në dhomën ku flinin, një pjesë e murit kishte qenë e ngritur.

Klotilda kishte biseduar në telefon mbrëmjen e së hënës me bashkëshortin e saj. Madje kishin bërë shaka për tërmetin e rënë po atë mbrëmje.

30-vjeçarja tregon se kishte planifikuar të nisej drejt Tiranës disa ditë me herët, e të kthehej më herët, por kishte qenë pikërisht Sajmiri që e kishte bërë që ta shtynte vizitën tek prindërit e saj, pasi donte të rrinte me të bijën.

Tërmetin e orës 03:00, Pëllumb Greku kishte biseduar në telefon me një prej mbesave të tij, e cila i kishte kërkuar që të dilnin nga banesa, në çdo rast. Por ai i kishte thënë se Sajmiri ishte në gjumë, se i vinte keq ta zgjonte të birin dhe se “nuk është gjë, e se jemi mësuar ne tani me tërmetet”.

Klotilda tregon edhe herën e fundit që familja e saj ishte e plotë. Fotot e fundit me Sajmirin dhe vajzën dhe boshllëkun e madh që ai ka lënë në zemrat e tyre.

Saimiri punonte në një fabrikë xhamash në Tiranë, Vinte-shkonte, e bënte përditë rrugën. Po ashtu edhe Pëllumbi punonte, Lezhë-Tiranë. Vjehrra rrinte në shtëpi. Ka qenë zonjë në kuptimin e mirë të fjalës. Me Sajmirin jemi njohur vetë, jemi dashuruar.

Prej sa vitesh ishit të martuar?

Kemi 3 vite që jemi zyrtarisht bashkë, nuk kemi bërë martesë. Ka një vit e gjysmë qëkur ka lindur vajza që ne kemi jetuar tamam në një shtëpi, sepse unë isha në punë dhe detyrohesha të ikja dhe të vija, edhe fundjavave.

Kjo është vajza, Klejsa?

Klejsa. Është një bashkim emrash të emrit tim dhe të Mirit. Është 1 vjeç e 7 muajshe. Ishte prioriteti i Mirit, për të gjitha gjërat. Do të bëj gjithçka për vajzën, thoshte, ishte idhulli. Vajzat kanë zakonisht babain idhull, por ai e kishte idhull vajzën, sikur ishte më e veçanta në botë, e thoshte me krenari. Madje ne nga ana jonë i them cucë vajzës dhe thoshte, kjo është cuca ime.

Sa ditë para tërmetit jeni larguar?

Të dielën në drekë në orën 12:00 na ka përcjellë vetë tek autostrada, që të vinte furgoni për Tiranë.

Për çfarë qëllimi u larguat?

Për vizitë tek familja ime. E kishim bërë në plan. E pyeta a mund të shkoj sepse jam mërzitur pak për prindërit, doja të shkoja disa ditë më parë dhe të kthehesha pak më para. Por tha rri dhe pak ditë që të qëndroj me gocën, sepse nuk rrinte një ditë të vetme pa gocën. Ishte gjatë gjithë kohës në punë, vinte shumë vonë nga puna, ishte i ngarkuar dhe kur vinte thoshte, vetëm kjo ma heq gjithë lodhjen. Atë ditë na përcolli, madje atë ditë bëmë edhe ditën e fundit, duke pritur furgonin të vinte. Po luante me vajzën e hipte mbi makinë. U ndamë, u larguam. Folëm përsëri të hënën në darkë, që ra tërmeti i parë në orën 22:00 dhe më tregoi, sepse unë kisha shumë frikë.

Çfarë të tregoi?

Ishte nga ora 22:00 që folëm ne, me të gjithë pjesëtarët e familjes, folëm me vjehrrin, me vjehrrën, foli dhe goca me babin me nënën me gjyshin dhe tha ra tërmet. Edhe po bënin shaka me mua, më thonin që ishte shumë i fortë, sepse e dinë që unë kam shumë frikë. Vjet e përjetova vetë me vajzën të tërmetin tjetër që ra.

Në të njëjtin pallat që është shembur?

Po në të njëjtin pallat, kam qenë vetëm unë me vajzën dhe e kisha marrë fobi këtë punën e tërmetit. Vetëm kur lëvizte divani unë trembesha.

Pati plasaritje herën e parë?

Po ka pasur goxha plasaritje edhe herën e parë.

Na e rrëfeni këtë bisedën me Saimir, këtë të tërmetit?

Pyeti për gocën, si jeni të gjithë në përgjithësi dhe pastaj tha ra tërmet. Thashë me të vërtetën e keni? Po më tha. Vjehrri nga ana tjetër thoshte, po po, ra 9 ballë, po bënin shaka. I thashë po do rrini aty ju? Shyqyr që nuk je ti tha, sepse do kishe vdekur nga frika nga tërmeti. I thashë unë nuk rrija brenda edhe sikur të kisha qenë, do ikja. Edhe kaq. Mbaroi, ai tha unë po shkoj të shtrihem, ishte ora 10 e pak, sepse ishte lodhur nga puna. E mbyllëm telefonin, pastaj edhe kaq.

Por për tërmetin tjetër?

Për tjetrin jo, as nuk ka ndjerë fare. Domethënë nga to që më thanë mua komshinjtë, nga sa kam dëgjuar. Ka rënë edhe njëherë një tjetër, e ka marrë vajza e xhaxhait, vjehrrin dhe i ka thënë të dalim jashtë se ra tërmet. Ai i thotë ne kemi dalë deri tek dera vetë, por Miri është në gjumë dhe nuk ka dëgjuar gjë dhe më vjen keq ta zgjoj djalin se është i lodhur nga puna.

I orës 03:00, pra një orë para?

Ajo i është lutur, aman o xhaxh, ose hajdeni tek ne, ose të dalim të gjithë jashtë. Sepse pallati i atyre ka qenë nga këto 2 katëshet që nuk kanë pësuar dëme, as në tërmetin e parë.

Por ama pallati juaj kishte pësuar shumë?

Po pallati jonë kishte, edhe për këtë i dukej sikur është më i sigurt. Ose hajdeni këtej, ose dalim jashtë.

E çfarë i tha Pëllumbi?

I kishte thënë që më vjen keq për Mirin ta zgjoj, po nuk jemi duke dalë se nuk është gjë, jemi mësuar ne tani me tërmetet, sepse vërtetë u bë shumë herë që po bie.

Po për të madhin kush ju njoftoi?

Përsëri kjo vajza e xhaxhait. Më mori në telefon. E ndjemë dhe ne, ishim zgjuar. I shkruaj Mirit në WhatsApp, i shkruaj ra tërmet edhe tek ne, ngaqë më tha për atë të orës 22:00. Nuk më shkoi mesazhi, ai e kishte lënë internetin të hapur, sepse unë i shkruajta pak më vonë kur e mbyllëm telefonin. I shkruaj hë të zuri gjumi dhe nuk më ktheu përgjigje, por mesazhi i shkoi. Kur i çoj këtë, nuk i shkoi mesazhi.

Ti u merakose?

U merakosa pak, por prap mendova e ka lënë pa karikim, sepse zakonisht kështu e linte telefonin, harronte ta karikonte. Më merr kjo në telefon dhe më thotë që është shembur pallati i xhaxhit, është Miri me xhaxhin që janë brenda. Ndërsa për vjehrrin nuk e mora vesh mu duk sikur tha ka dalë jashtë. I thashë s’i kanë dalë, ata janë brenda. Po jo moj jo tha kanë ngecur të gjithë brenda dhe është shembur. Po si është shembur? Është shembur i gjithi tha. Prap nuk më besohej sesi mund të shembej pallati i gjithi. Pastaj u çova direkt. U çova dhe thashë do të ikim direkt. Lashë vajzën në shtëpi me mamin dhe u nisa me babin dhe xhaxhin.

Arritët atje…

Kur arrita, ç’të shihje… S’na la policia një herë. Pjesa e pallatit tim nuk shihej nga rruga sepse nuk është shembur i gjithë pallati, por vetëm pjesa e hyrjes sonë, domethënë hyrjes treshe nga fillimi deri në fund.

Unë isha aty kur e nxorën Sajmirin. Isha te këmbët e tij kur e futën në ambulancë. E ndoqa me makinën time në spital dhe ndenja aty. Gjatë operimit pyesnim herë pas here ata që dilnin, sepse doktorët normal që nuk na thonin gjë. Na thanë që ka vetëm problem me këmbët dhe ishim me shpresë. Kur doli nga operacioni shkoi në reanimacion dhe thanë që s’e takonim dot. Pyeta një infermiere dhe më tha nga gjendja që ishte është më mirë dhe se nëse s’do të ketë një hemorragji në veshka do ta kalojë. Tani që e kujtoj, se atëherë më dukej shumë shpresë, ma tha me një keqardhje, me një mënyrë që s’më dha shumë shpresa. Arrita të futesha në dhomë në një moment kur kishte hyrë doktori dhe e kishte lënë derën hapur. U futa pa leje në fakt se nuk më linin. E pashë, ishte në gjumë me maskën e oksigjenit në fytyrë. I preka ballin, ktheu kokën nga ana tjetër, por nuk më pa, nuk u zgjua. I fola, i thashë “bëhu i fortë, do e kalosh dhe këtë vetëm për gocën tonë dhe për mua që të kalojmë jetën bashkë”. Nuk reagoi, vetëm kokën lëvizi, por nuk e di nëse e lëvizi se e preka unë apo vetvetiu.

Dolëm jashtë, qëndruam te dera e reanimacionit. Nuk lëviza asnjë moment se nuk e leja dot vetëm, më dukej sikur do më largohej. Doli një infermiere tjetër, e pyetëm dhe na tha që kërkon vazhdimisht ujë. Isha e qetë, kur nuk shkuan as 10 minuta dhe doli infermierja tjetër tha të kërkon doktori. Kur e pashë që ishte dhe ajo me nxitim thashë se ka ndodhur diçka. Më tha do të tregojë doktori, nuk më tregoi gjë. Takoj doktorin dhe më thotë që pati një komplikacion, kishte bllokim të frymëmarrjes dhe kaloi në gjendje shoku. Ne u munduam të bëjmë gjithçka tha, por edhe mund ta humbasim. I thashë ta shikoj një herë vetë me sytë e mia. I kishin vënë aparatura të tjera shtesë, fytyra i ishte nxirë, veshët i ishin nxirë, vetëm pjesa e buzëve ishte e verdhë. Asnjë lloj lëvizje, asnjë gjë, vetëm merrte frymë me anë të aparaturave. Ai ishte gati, por doktori nuk ma thoshte dot që s’ka më shpresë, por tha mundet.

Pas çerek ore doli infermierja dhe thirri një kushëri të Sajmirit dhe babain tim dhe u dha lajmin. Unë hapa derën se thërritën ata dhe jo mua dhe pashë që ishin duke qarë të dy. Atëherë e kuptova. E pashë përsëri se s’rrija dot. Edhe pse e dija që s’do ta kem më, thashë të paktën ta shikoj. U futa brenda dhe u thashë aman dua ta shikoj, ta prek dhe ta përqafoj dhe një herë. Ai ishte i ftohtë i gjithi, akull.

Kjo është ngjarje e rëndë. Keni humbur njeriun e shtrenjë, por keni vajzën tuaj, frytin e dashurisë mes jush dhe Sajmirit.

Ajo është gjithçka e imja tani. Do doja që të jetonte sepse ai kishte shumë ëndrra për vajzën. Thoshte: Do ta bëjë babai balerinë, do t’i blejë babi makinë kur të bëhet 18 vjeçe se mami s’po e mëson dot makinën, do e mësojë goca. Babi do të nxjerrë gjithçka nga fundi i dheut, vetëm vajzës mos t’i mungojë asgjë’. Gjendja nuk ishte dhe aq e mirë që t’ia plotësonte gocës, por thoshte që do të punonte fort. Vinte nga puna dhe i kishte duart e çara nga xhamat dhe i thoshte gocës: “Shikoje babin si e ka dorën” dhe ajo e shihte dhe ia përkëdhelte “xhan xhan”. I thoshte që tani u shëruan e babi nuk kishte më asgjë. Të gjithë prindërit i duan prindërit i duan fëmijët e tyre, por ai kishte dhe mënyrën që e shprehte shumë. S’kemi banesë, nuk kemi më as njeri tani. Sajmiri kishte vëllain, që kishte 2 muaj që nuk jetonte në Shqipëri.

Ka shpëtuar?

Ai është me familjen e tij në Francë. Është i martuar dhe ka dy fëmijë. Ndërsa motra bashkëjeton me dikë në Tiranë. Tani që është shembur pallati, të afërmit e tjerë kanë ikur në Lezhë. Unë po jetoj te prindërit e mi në Dibër. Në Thumanë s’mund të jetoj edhe sikur të më strehonin diku këndej, siç kanë strehuar të tjerët. S’mund të jetoj unë me vajzën

Në rast se do t’ju rindërtojnë shtëpinë, do të arrini të qëndroni aty?

Jo! S’mundem të shkoj në atë vend. Shkova dhe pashë rrënojat e pallatit sepse doja të merrja diçka, ndonjë kujtim, ndonjë rrobë a diçka e Mirit. Por që të jetoj në atë shtëpi, do të më duket sikur do të jetoj sipër trupit të tij.

A mund të na e tregoni nga telefoni juaj foton e fundit me Sajmirin dhe me gocën ditën e diel, kur ju ka përcjellë?

Kjo, është. Ka dhe disa të tjera që kemi bërë atë ditë.

Pra, ky është takimi juaj i fundit me Sajmirin? Dhe përqafimi i fundit i Sajmirit me vajzën?

Po, i fundit ishte.

Po për tërmetin e një viti më parë? Ju thatë se ishit vetëm me vajzën në banesë. A pati dëmtime apartamenti juaj dhe pallati  dhe çfarë ndodhi më pas?

Hyrja jonë ka patur goxha dëmtime. Biles te dhoma ku flija unë një pjesë e murit ka qenë e ngritur. Nga brenda dukej sikur do të binte nga moment në moment. Erdhën të komunës a të bashkisë, nuk e di se kush ishin, që panë dhe fotografuan.

Muri thatë ishte i ngritur?

Po! Ka qenë një pjesë muri i ngritur, si i dalë. Pasi ra vetëm një pjesë… Biles goca kur ngrihej ndonjëherë nga krevati aty shkonte dhe i fuste duart te ajo pjesa e çarë. Deri tani ka qenë ashtu, e çarë, e parregulluar. Vetëm pjesa e kuzhinës u rregullua me mundësitë tona.

E rregulluat ju me mundësitë tuaja? Nuk është se erdhi dikush të financonte për ta rregulluar?

Jo, jo, askush! Te tërmeti i Shtatorit të këtij viti erdhën përsëri të shohin, por ishin vetëm ato që ishin, nuk është se ky tërmet bëri ndonjë dëmtim tjetër.

Çfarë ju thanë te tërmeti i një viti më parë dhe te ky i fundit? E nxorën shtëpinë të banueshme apo të pabanueshme? Ju dhanë ndonjë mundësi që të largoheshit?

Jo, nuk na thanë asgjë të tillë. As që është i banueshëm, e as që është me rrezikshmëri dhe ju duhet largoheni me patjetër, keni s‘keni, gjeni mundësinë të ikni. Ka dëmtime, do t’i shikojmë, do t’i vlerësojmë dhe do të vijë dikush që t’i vlerësojë dhe do të financohen nga bashkia, nuk e di diçka e tillë. Na thanë nëse e shihni që nuk jetoni dot, shkoni në një vend tjetër me qira se do ta paguajë bashkia për disa muaj.

Në një vend tjetër brenda Thumanës?

Në Thumanë, jo në vend tjetër.

Ekspertë të tjerë nuk erdhën asnjëherë?

Jo, jo.

Pavarësisht premtimit që ju bë, nuk erdhi askush për të parë se cilat ishin dëmet?

Jo. Këtë vit kanë ardhur dhe një herë, por jo ekspertë, ishin prapë të komunës. Vetëm fotografuan muret.

Vetëm apartamenti juaj ishte i dëmtuar në pallat, apo dhe apartamentet e tjera?

Edhe hyrja që ishte në kat të dytë ishte dëmtuar, edhe kati i parë ka qenë i dëmtuar, e rregulluan njerëzit sipas mundësive që kishin. Ka patur dëme në të gjithë pallatin, nuk ka qenë vetëm hyrja jonë.

Në pallatin tuaj sa banorë kanë humbur jetën?

7 veta. 3 nga familja ime, 2 nga një familje dhe 2 nga një familje tjetër.

A mund të themi që është një tragjedi e paralajmëruar për shkak të dëmtimeve që ka patur ai pallat? 

Nuk e di. Tragjedi e paralajmëruar ishte ajo përderisa ishin muret ashtu. Gjithçka u trazua, si të themi. Ishin të shpeshta, nuk ishte vetëm një tërmet.

Ju jeni me profesion mësuese?

Po, kam pas punuar mësuese. Tani jam e papunë. Kam një vit, që kur kam lindur vajzën.

Praktikisht pas këtij tërmeti ju jeni pa punë, pa shtëpi, pa asnjë adresë të saktë se ku të shkoni e të fusni kokën dhe të rrisni vajzën?

Përveç familjes, në këtë zonë jo.

A keni një apel për shtetin shqiptar? Për t’ju gjendur juve apo dhe banorëve të tjerë të Thumanës? Çfarë do të ishte ajo që do t’ju ndihmonte, do t’jua lehtësonte disi dhimbjen tuaj?

Dua vetëm që vajza të më rritet ashtu siç bashkëshorti im dëshironte, që të rritet me të gjithë të mirat e botës. Të rritet në një ambient, të jetë afër meje gjithmonë. Vetëm kaq dëshiroj, që të mos i mungojë asgjë! Unë do të punoj vetë, do të mundohem me të gjitha mënyrat dhe forcat që kam, s’do t’i lë asnjë gjë mangut, por po e shohim përditë sa po vështirësohet jetesa dhe nuk janë të gjitha mundësitë për t’i plotësuar të gjitha. Familja Greku ishte një familje shumë e veçantë. E njihte e gjithë Thumana, jo vetëm unë që po jetoja me ta. Nuk kanë patur asnjë fjalë të keqe me askënd./ Tvklan

E mbijetuara e tërmetit që ra nga kati i shtatë: Fluturuam me gjithë krevat, mbulova kokën me jastëk të mos shihja vdekjen me sy

Tërmeti i cili tronditi vendin tonë solli pasoja të mëdha. Yllka Osmani është njëra nga të mbijetuarat e tërmetit, e cila ka rene nga kati i shtate i apartamentit ku banonte, ne kohen qe ra termeti i tmerrshem.

Në programin “Historia ime”, Yllka ka treguar historinë prekëse se si arriti të shpëtonte.

Ajo dhe bashkëshorti i saj ndodheshin në katin e shtatë të ndërtesës. Kishin ndjerë dy lëkundjet e para,  por lëkundja e tretë ishte shumë e fortë. Nuk kishin patur mundësi të dilnin dhe në një kohë shumë të shkurtër e panë veten në mes të rrënojave. Yllka tregon se arriti të dallonte bashkëshortin  e saj, i cili ishte në gjendje shumë të keqe.

Pas 10 minutash tmerri dhe dhimbjeje vijnë të afërmit e tyre dhe i nxjerin nga rrënojat. Yllka tregon se në katin e parë të ndërtesës ishte dhe djali i saj, por që fatmirësisht arriti të dilte jashtë banesës para se ajo të shembej përtokë.

Yllka: Falë Zotit jam gjallë!

Gazetarja: Ju jetonit në cilën zonë të Durrësit?

Yllka: Në plazh, në stacionin e hekurudhës.

Gazetarja: Godina sa katëshe?

Yllka: 7 katëshe.

Gazetarja: Jetoni me familjen?

Yllka: Bashkë me familjen. Bashkëshorti, djali dhe vajza. Djali jetonte në katin e pare atë natë ndërsa vajza ishte në Tiranë.

Gazetarja: Në ato momente ishit vetëm me bashkëshortin në shtëpi?

Yllka: Po dhe djali ishte në të njëjtën banesë, po në katin e parë.

Gazetarja: Ndërkohë ju ishit në katin e shtatë?

Yllka: Ne në katin e shtatë dhe ra tërmeti i dytë që ishte më i fortë se i pari.

Gazetarja: E ndjetë tërmetin e pare?

Yllka: Po e ndjemë.. Edhe u cuam, menduam se nuk do kishte më, por filloi i treti dhe nuk na la kohë të bënim asgjë. Atje thamë Zot na ndihmo dhe kur  pamë që fluturuam me gjithë krevat…

Gazetarja: Çfarë ndodhi?

Yllka: Ra komplet ndërtesa në tokë, komplet u shkri, u bë pluhur i bardhë. Ne nuk e di kur e kemi parë veten aty, bashkëshorti që më thërriste Yllka ku je? Unë i thoja ti ku je se nuk shihej asgjë.  Kur e shoh bashkëshortin të varur, kokë edhe këmbë dhe duar dhe i mbahej vetëm një pjesë e këmbës tek një pjesë solete. Nuk  e di si i kam dhënë fuqi vetes dhe e kam tërhequr drejt vetes. Pastaj kemi ndenjur në rrënoja të sakatuar,vetëm rrënkonim. Pastaj dëgjuam zëra nga lagjja që panë se ndërtesa u shkri komplet dhe thoshin jeni gjallë, flisnin, a jeni gjallë, përmendnin emrat tanë dhe pastaj na nxorrën nga rrënojat. Pastaj pamë që nga kati i shtatë ishim në tokë.

Gazetarja: Ju keni rrëshqitur bashkë me krevatin ku ishit shtrirë?

Yllka: Po, por ajo ka ndodhur shpejt, në ato moment kam mbuluar kokën me jastëk që mos shikoja vdekjen me sy. Edhe madje poshtë kur rashë, jastëkun e kisha akoma mbas vetes sime.

Gazetarja: Bashkëshorti ka arritur të mbijetojë?

Yllka: Po, por është më rëndë është në Spitalin e Traumës, është jashtë rrezikut për jetën por ka dëmtime të rënda.

Gazetarja: Mund të themi që ky ka qenë moment më i vështirë në jetën tuaj?

Yllka: Më i vështiri në jetë ky është, pamë vdekjen me sy edhe Zoti na ktheu prapë. Kur pashë murin e dhomës që u nda dhe ne fluturuam, thashë kaq ishte..

Gazetarja: Sa keni ndjenjur në rrënoja?

Yllka: Shumë pak, diku 10-15 minuta.

Gazetarja: Djali juaj është mirë?

Yllka: Djali është mire. Fatmirësisht ai arriti të dilte se ishte në katin e parë./tvklan.al

Eksperti i SHBA: Duhen përcaktuar prioritetet për mbrojtjen nga tërmetet (intervistë)

Profesor Ross Stein, drejtor ekzekutiv i kompanisë Temblor Incorporated, thotë se tërmetet nuk mund të parashikohen por në vend të kësaj është e nevojshme të përcaktohen prioritetet për mbrojtjen nga tërmetet. Në një intervistë që i dha nga San Franciskoja kolegut tonë Ilir Ikonomi, Profesor Stein tha se rajonet rreth Tiranës dhe ato përgjatë bregdetit të Shqipërisë kanë rrezikun më të madh dhe janë zonat ku duhet përqendruar vemendja. Puna e kompanisë Temblor në Shqipëri dhe Ballkan financohet nga zyra amerikane e ndihmës për fatkeqësitë ndërkombëtare.

Zëri i Amerikës: Profesor Stein, a ishte tërmeti në Shqipëri diçka që shkencëtarët e kishin parashikuar në një farë mënyre?

Profesor Ross Stein: Në një kuptim të gjerë, po. Nga pikëpamja sizmike, kjo është pjesa më aktive e rajonit të Ballkanit dhe në fakt ka një histori tërmetesh më të mëdha e më të shpeshta, edhe më të shpeshta se sa Italia. Për nga aktiviteti vjen ndoshta vetëm pas Greqisë veriore në Evropë.

Zëri i Amerikës: Si do ta krahasonit tërmetin e tanishëm me tërmetet që kanë goditur Ballkanin në të kaluarën?

Profesor Ross Stein: Natyrisht, tërmeti i vitit 1963 që goditi Shkupin, rreth 165 kilometra në lindje të këtij tërmeti, ishte shumë më shkatërrimtar megjithëse ishte mjaft më i vogël. Ai ishte sa një e pesta në përmasa, por mori 10 herë më shumë jetë dhe pothuajse e shkatërroi plotësisht Shkupin. Pra, fatmirësisht, ky tërmet, ndonëse më i madh, bëri më pak dëme, ndoshta sepse ishte më larg qëndrave të mëdha të banuara.

Zëri i Amerikës: A ka Shqipëria një histori të pasur me tërmete?

Profesor Ross Stein: Shqipëria ka qenë mjaft aktive gjatë kohërave dhe ekzistojnë të dhëna për tërmete që datojnë nga viti 1000 i Erës Sonë, të cilët tregojnë se ky është një rajon ku, ashtu siç ka ndodhur në të kaluarën, mund të presim tërmete të mëdhenj në të ardhmen.

Zëri i Amerikës: Çfarë tregojnë rrudhat e terrenit apo vijat tektonike që përshkojnë këtë rajon?

Profesor Ross Stein: Më lejoni të kthhem pak prapa. Arësyeja që Shqipëria është kaq e bukur është sepse ajo ka një topografi të mrekullueshme me kodra dhe lugina dhe kjo ndodh nga që rajoni ka pësuar shtypje nga lindja dhe perëndimi. Është njëlloj si një qilim, që kur e shtyn nga të dyja anët, ai krijon rrudha. Këto janë ishujt e Kroacisë dhe kodrat apo luginat e Shqipërisë. i tërë rajoni është i shtypur dhe janë krijuar linja tektonike poshtë shumë prej këtyre rrudhave, duke përfshirë atë që u trondit disa ditë më parë.

Zëri i Amerikës: Besoj se këto janë shenja shumë të rëndësishme për të kuptuar se çfarë mund të sjellë e ardhmja për Shqipërinë, apo jo?

Profesor Ross Stein: E vërtetë. Shkencëtarët kanë kuptuar relativisht vonë se këto rrudha mund të fshehin linjat aktive tektonike poshtë tyre. Pra, këto tërmete ndodhin përgjatë një rrudhe që vjen duke u ngritur me një gjatësi prej rreth 100 kilometrash. Kjo rrudhë fsheh linjën tektonike poshtë saj. Gjatë 10 viteve të fundit, gjeologët kanë filluar të bëjnë hartat e këtyre rrudhave, për të gjetur me përafërsi vendndodhjen e linjave tektonike, gjë na lejon të shpjegojmë më mirë tërmetet që historikisht kanë goditur rajonin dhe të parashikojmë më saktë se ku mund të ndodhin ato në të ardhmen në një kuptim të gjerë.

Zëri i Amerikës: Ju thoni “në një kuptim të gjerë”, por njerëzit duan të dinë se kur do të ndodhë tërmeti i radhës. Kjo është një pyetje mjaft e zakonshme që bëhet sot në Shqipëri.

Profesor Ross Stein: Dhe kjo është një pyetje që bëhet kudo. Shpresoj që shkencëtarët të mund të ndihmojnë ose të parashikojnë tërmetin tjetër. Por ne nuk mundemi. Ka një variacion tepër të madh sa i përket përmasave, periudhës nga njëri tërmet te tjetri. Në një farë mënyre, tërmetet ndodhin në mënyrë rastësore në gjithë globin tonë dhe jo rregullisht. Prandaj, asgjë nga ato që kemi gjetur nuk na zbulon se kur do të ndodhë tërmeti tjetër. Edhe ky tërmet u parapri nga 4 ose 5 paragoditje. Ju mund të pyeni: Nëse kishte paragoditje, përse të mos e parashikojmë tërmetin e madh? Mirëpo, nëse shohim këto paragoditje, atë i ngjajnë çdo tërmeti tjetër. Në vend të kësaj, ajo që mund të bëjmë ne është të flasim se cilat janë zonat më të rrezikuara në Shqipëri dhe si duhet t’i ndërtojmë prioritetet për mbrojtjen nga tërmetet. Rajoni rreth Tiranës dhe ato përgjatë bregdetit të Shqipërisë kanë rrezikun më të madh dhe kjo na tregon se pikërisht këtu duhet të përqendrojmë vemendjen tonë.

Zëri i Amerikës: Si i shpjegoni kaq shumë pasgoditje? A mund të pritet që ndonjëra nga këto pasgoditje të jetë aq e madhe sa të sjellë të njëjtën shkallë shkatërrimi?

Profesor Ross Stein: Kjo është një pyetje e rëndësishme. Nuk është e pazakontë që pas një tërmeti të madh të vijë një tjetër, siç ndodhi me tërmetin e Izmitit në 1999. Prandaj ne duhet t’i themi vetes: Edhe pse ndodhi ky tërmet, rreziku nuk është pakësuar. Në fakt rreziku është shtuar për një fare periudhe të rëndësishme kohe.

Zëri i Amerikës: Dhe natyrisht pyetja është se për çfarë periudhe kohe bëhet fjalë. Njerëzit duan të dinë. Pyetja tani për tani është nëse duhet të kthehen nëpër shtëpitë e tyre apo të qëndrojnë jashtë dhe të presin deri sa të ndërtohen banesa më të mira.

Profesor Ross Stein: Kjo është një pyetje me shumë rëndësi dhe përgjigja varet nga cilësitë e ndërtesave, sa të forta janë ato. Përgjigja e shkurtër është: Sa më gjatë të qëndrosh jashtë një ndërtese të dobët, aq më mirë. Nuk mund të ketë një moment kur shkencëtarët të thonë: Në rregull, rreziku tani ka kaluar. Rreziku do kohë që të kalojë, kjo kohë mund të jetë një dekadë por mund të shkojë deri në 100 vjet. Këshilla ime është: Ajo që duhet të bëjnë njerëzit tani është të marrin specialistë për të inspektuar ndërtesat e tyre. Nëse cilësia e ndërtimit është e mirë, kthimi nëpër banesa është ndoshta gjëja më e sigurtë. Përndryshe, nëse ndërtesa është e dobësuar, duhet qëndruar jashtë sepse ekziston rreziku që ajo të shembet nga një pasgoditje.