VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

DORA – Poezi nga FASLLI HALITI

By | July 6, 2016

Komentet

KËTU VETËM VARRET FRYMOJNË SHQIP…! – Rishkrim refleksiv nga Sejdi BERISHA

Në vend të përkujtimit për krijuesin dhe studiuesin, Hasan Gjonbalaj(1935-2012)

 

 

 

Me dëshirën e zjarrtë u nisa për në Lezhë, ku organizohej një manifestim letrar dhe kulturor në kuadër të shënimit të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë. Gjatë rrugës, gjithçka më grumbullohej në mendje, por, tash sikur çdo gjë ishte e mbështjellë me gëzim e hare. Me kohë arritëm në Lezhë, unë me disa nga krijuesit nga Gjakova dhe Bajram Curri, sepse, tani na ka mundësuar Rruga e Kombit! Në këtë qytet, zbresim afër shtatores të At Gjergj Fishtës, e që ai shesh rrethohej nga gjurmë historike: Varri i Skënderbeut, busti i këtij heroi kombëtar, Biblioteka dhe Pallati i Kulturës. Ndërsa, lartë, sikur bënte roje Kalaja e Lezhës.

Miqtë nga ky qytet na presin me përqafime, dhe nuk vonojmë e nisemi për tek Mrizi i Zanave, për në Fishtë, ku do të mbahet edhe manifestimi, për të cilin do të shkruaj njëherë tjetër.

 

Sikur ta dinte se ndodhem në Lezhë, me siguri se vdekjes do t’i thoshte: prit, mos më ngut edhe pak, sepse, sivjet në Lezhë i kam edhe dy-tri llafe për t’i thënë…

 

…Dhe, pas manifestimit, të mbushur plotë oksigjen jete të kësaj ane, kthehemi për në Kosovë; për në Pejë e në Gjakovë, por edhe kolegët tjerë për në Bajram Curri. Posa iu afruam qytetit të Prizrenit, qytetit të Lidhjes për bashkimin kombëtar, telefoni më jap “shenjë” se më kishte arritur një mesazh. E hapi atë me kureshtje, e lexoj edhe mesazhin. Djali më shkruante: babi, ngushëllime… ka vdekur Hasan I. Gjonbalaj. U stepa dhe thjeshtë nuk besova dhe as nuk desha të besoj. Menjëherë më ka brofur mendja dhe më iku tek Krahina e Plavës dhe e Gucisë, të cilin vend aq shumë e deshi, për të cilin vend aq shumë bëri shkrime, aq shumë vepra shkroi, duke folur me krenari edhe për Vuthajt, për vendlindjen e vetë.

Tani, rruga më bëhet njëqind vjet, apo edhe sikur makina vendnumëronte. Sërish meditoj në atë rrugëtim të orëve të mbrëmjes, e në atë terr të dyfishtë për mua, më rridhnin lotët për mikun dhe krijuesin, i cili gjithnjë ka qenë i afërt, i ngrohtë dhe plotë energji përherë për të thënë e për të shkruar diçka me rëndësi e me peshë për atdheun e kombin.

Por, nuk pajtohem se ka ikur, Hasan Gjoni! Dhe, athua mund të jetë kjo koincidencë: unë në Lezhë e Hasan I. Gjobalaj të ikën në mënyrë aq “tinëzare”?!… Sikur ta kishte ditur se kisha udhëtuar dhe ndodhem në Lezhë, me siguri se vdekjes do t’i thoshte: prit, mos më ngut edhe pak, sepse, sivjet në Lezhë i kam edhe dy-tri llafe për t’i thënë, por edhe në Tiranë e në Shkodër…
Por, e tërë kjo është një imagjinim imi i ngarkuar me peshën e pikëllimit. Tani, ky njeri më kujtohet bashkë me veprat e tij, me çantën me shënime e libra, pesha e të cilave, pos tjerash, i sjellke telashe edhe me astmën, me frymëmarrjen! Takimet tona të shpeshta, të cilat nganjëherë begatoheshin edhe me gazin dhe humorin, na sillnin ide e vullnet për shkrime të reja për historinë, për rrënjët, për trungun dhe kurorën e kombit, por gjithnjë, shpeshherë pa e harruar Plavën, Gucinë dhe Vuthajt.

Është bukur vështirë ta shprushësh jetën por edhe krijimtarinë e Hasan I. Gjonbalajt. Sepse, ato kanë një mesazh të veçantë, një porosi si amanet për trojet shqiptare. Me këtë etje, ai gjithmonë ishte i ngarkuar, sa që as shpirtin asnjëherë nuk e kishte të qetë. Ishte i etur… Për këtë arsye, veprat e tij: “Kelmendi-gjenealogjia e familjes Nikçi”, “Lufta e Nokshiqit-epope kundër copëtimit të trojeve shqiptare”, “Ali Pashë Gucia”, “Këngët historike në krahinën e Plavës dhe Gucisë”, “Plava Gucia-dy qendra një malësi”, “Zhanica, Pepajt dhe Nokshiqi” si dhe shumë vepra të tjera me karakter studiues dhe me poezi, janë pasqyra krijuese e këtij shkrimtari, hulumtuesi dhe studiuesi.

 

Hasan GJONBALAJ

 

Peja, e cila në ato çaste më dukej se i kishte drejtuar të gjitha shikimet kah unë, për të më thënë se sot këtij qyteti dhe jo vetëm kësaj qendre të Rrafshit të Dukagjinit, i iku një njeri që la vepra e histori. Apo, për të më ngushëlluar për mikun, që tani fryma e kishte tradhtuar, e cila shumë e shumë vite e kishte munduar për ta ushqyer shpirtin lirshëm me oksigjen atdheu.
Arrita vonë, shumë vonë, dhe këmbët nuk më provonin ta drejtoj makinën për në lagjen “Dardania”, në shtëpinë e familjes Gjonbalaj, ku aty edhe pak orë do të qëndronte, dhe, herët në mëngjes, trupi i tij do të nisej për në vendlindjen e vetë, për ta gjetur aty prehjen përgjithmonë. Aty,… në lëndinën e varrezave në Vuthaj.

 

Amaneti: pushimi në tokën ku lindet njeriu është sikur kur flenë qetë e me ëndrra të bukura në kopshtin plotë lule…

 

Një ikje e tillë është thjeshtë e papranueshme, por amaneti i tij me plotë gojë ishte: pushimi në tokën ku jam lindur është sikur kur njeriu flenë qetë… Deri në mëngjes flas dhe zihem me Hasanin, ashtu siç shpeshherë vepronim për t’i gjetur dhe krijuar gjërat e mira dhe fondamentale. Tani, me taksi arrita në lagjen “Dardania”, ku edhe ishte parkuar autobusi i cili ishte dedikuar për miqtë dhe dashamirët, që do të merrnin pjesë në përcjelljen për në shtëpinë e fundit të krijuesit.
Nuk bëra ballë të shkoj në shtëpinë e tij dhe të përshëndetëm me te, tanimë në mënyrë krejtësisht tjetër! Jo, nuk shkova. Sepse, dëshiroja ta ruaj kujtimin me shikimin dhe vitalitetin e këtij njeriu, i cili për asnjë moment nuk i harroi, por i madhështoi virtytet, doket dhe zakonet dhe karakterin e malësorit. Ishte moment i rëndë e i dhembshëm kur autobusi u nis. Përplot njerëz në autobus i cili ishte komod, por assesi, të paktën unë, nuk isha rehat.
Tani kaluam kufirin në mes Kosovës dhe Malit të Zi, dhe gradualisht i afrohemi cakut. Një mik imi poet, më pyet se a ishim gati për të arritur, por nuk dija saktësisht t’i tregoja, sepse, më kishte shkëputur nga mendimet, edhe pse kësaj rruge, përpara ndoshta kisha kaluar qindra herë, e veçmas kur kam bërë shkrime për Krahinën e Plavës dhe Gucisë. Në të arritur rrëzë Plavës, tani sikur toka, ajri, malet dhe majat e thepisura kishin aromë të shqipeve, frymonin shqip. Por, sa më shumë që i afroheshim Gucisë dhe Vuthajve, ankthi sa vinte e më shtohej. Autobusi qante rrugën e asfaltuar por të ngushtë. Dhe, tani kur arritëm në Vuthaj, u drejtuam për në varreza, të cilat ishin në një kodër të vogël, nga ku mund t’i shikosh të gjitha bukuritë dhe madhështitë e këtij fshati me histori të lashtë por tash të shurdhër, ngase këtu, pak vuthjanë kanë ngelur për të jetuar. Kurse, shtëpitë e reja, shumica syresh ishin me perde të lëshuara, të cilat brenda fshihnin vetminë, dhembjen dhe kallëzimet historike për këtë tokë e për malësorët e saj, shumë prej të cilëve kanë marrë rrugët e kurbetit, e shumë prej tyre kanë zënë vend e kanë krijuar jetë edhe në Kosovë.

Ndërkaq, ato shtëpitë e vjetra, të cilat Hasan I. Gjonbalaj i ka përjetësuar në veprat e tij, tanimë janë vetëm gjurmë kohe që i ngjajnë relikteve. Kanë pamje të librave të shumta, që kanë ngelur të pashkruara e disa edhe të palexuara. Dritaret, qepenat e të cilave pa mëshirë i rrahë era dhe koha, kurse, muret e shembura, shprehin qëndresën, por edhe lodhjen si qortim…!
Për të arritur trupi i pajetë i krijuesit deri tek shtëpia e përjetshme e tij, autobusi duhej të kalonte edhe një copë rrugë, të cilën, në shumë vende e kishte përlarë uji i lumit Gërlica, e besa edhe shumë livadhe e tokë pune. Thash: nuk është kjo pasqyrë e pakujdesisë së banorëve të këtushëm, por sot, ky ujë kaq i pastër është i zemëruar, sepse, një njeri që u lind në këtë tokë, sërish asaj po i kthehet përgjithmonë, por po kthehet në një formë tjerë. Po kthehet krijuesi dhe studiuesi i vlerave të kësaj ane, Hasan Gjoni, i cili, për ta kënaqur shpirtin me madhështinë e kësaj ane, por edhe për të bërë shkrime edhe më thelbësore, kishte ndërtuar një shtëpizë, ku verës i kalonte “pushimet” duke krijuar e duke thurë edhe vargje poetike. Kjo shtëpi është në vendin ku njeriun e provokojnë edhe Krojet e Ali Pashës!… Aty, Hasanit i dukej se brumoste më mirë, më fuqishëm dhe më ngrohtë shkrimet e tija, në të cilat, siç dihet dhe e kemi thënë, i ka kthyer në përjetësi rrjedhat historike, doket dhe zakonet, trimërinë dhe burrërinë, atdhetarizmin, mikpritjen dhe shpirtin e madh të njeriut të kësaj ane, të malësorit, që sot e kësaj dite të gjitha këto i ruan dhe i kultivon me fanatizëm.

 

Edhe sot, kombi dhe atdheu është i copëtuar, që dhembshëm reflekton dhe qorton…!

 

Ecim deri tek varrezat, duke ndërruar hapat tunxh. Sot, këto varre padyshim se ishin plotë dhembje, por dukeshin edhe krenare, sepse, këtu tani do të prehet përgjithmonë biri i kësaj ane, dikur fëmijë i urtë, dikur djalë i ndrydhur dëshirash por i sertë dhe me ndjenja, dhe më vonë, njeri që prej viti në vit puthitej me rrugëtimin e kombit, me fatin e tij, me çelikosjen në frymën dhe madhështinë e atdheut, të cilat gjëra e provokuan dhe e “detyruan” që shkrimi, vargu, krijimet nga fusha e studimeve dhe e kërkimeve të të gjitha gjërave që e kanë bezdisur kombin, atdheun, i cili, siç thoshte ai, është i copëtuar, dhe si i tillë reflekton dhembshëm dhe ftohtë, por edhe qorton.
Tani, para se t’u afrohemi varrezave, ishte radhitur familja Gjonbalaj dhe malësorët, që dora dorës përshëndeteshin me ne për të na falënderuar për pjesëmarrje në varrim, për mua të jashtëzakonshëm! Të jashtëzakonshëm, sepse, krijuesi nuk vdes, por shndërrohet në dritë e në fanar. Djemtë e Hasan Isufit, (kështu kishte dëshirë për ta thirr atë), Rifati dhe Malësori, më shtrëngojnë fortë e fortë, dhe lotët e tyre ishin ndjenje e shprehje e respektit ndaj meje e ndaj babait të tyre, të cilit më kurrë nuk do ta kanë rastin që t’ia dëgjojnë zërin dhe as ta përkëdhelin e përqafojnë si përpara. Janë këta dy intelektualë, sjellja e të cilëve më bën krenar, dhe them: lum Hasani për pasardhësit e vetë. Po ashtu them: i lumi unë që i kam këta djem të mikut tim dhe të krijuesit, i lumi kombi dhe atdheu që i ka!…

Tani, po afrohej koha kur trupi i krijuesit, trupi i pajetë i Hasan I. Gjonbalajt, i mbështjellë dhe i stolisur me flamurin kombëtar do të puthitet dhe ngjitet fortë e fortë me tokën e dheun e vendlindjes, bash ashtu si gjithmonë e kishte këtë shkrumb e këtë dëshirë. Mbi varrin e tij, vërshuan buqeta e kurora lulesh. Në vazhdim fliten edhe disa fjalë, që padyshim se janë pak për t’i dhënë lamtumirën mikut. Unë ia thashë vetëm këto fjalë: “I dashur Hasan, tërë jetën luftove për zbulimin dhe për forcimin e trungut të kombit në Krahinën e Plavës dhe të Gucisë. Dhe tash, ike duke e afirmuar kurorën e këtij trungu. Të qoftë i lehtë dheu i kësaj toke! Nuk dita se ç’t’i them gjë tjetër?!…

Pas pak, kthehemi prapa. Dhe, çfarë ndjenje më kaploi. Ia kthyem shpinën varrit të krijuesit,… ai ngeli vetëm… Kjo është e padrejtë! Por, sërish them: nuk ka më madhështi dhe kënaqësi më të madhe se sa kur t’i merr nën mbrojte dhe t’i ngrohë eshtrat dheu yt, i tokës sate. Sa ngrohtë është,… sa kuptim të madh ka. Besoni!

Kthehemi në rrugën e njëjtë gjarpërore deri në Pejë. Nga lartësitë e thepave të bjeshkës së Zhlepit, duke zbritur drejtë Radacit, shoh nën drita Pejën e Haxhi Zekës, e cila është histori e tregim në vete. Më bëhet se diku kah mesi i qytetit, një dritë është shndërruar në akull, në vetmi, në heshtje, aty pranë shtëpisë së Hasan I. Gjobalajt, në të cilën edhe tutje gjithmonë do të zhurmojë historia, në të cilën do të ketë mendje, njerëzi, por edhe frymë dhe atmosferë malësie e të njeriut të Plavës, Gucisë dhe të Vuthajve. Tërë këtë e dëshmon edhe Malësori, i biri i Hasanit, që pagëzimi i tij nuk është i rastësishëm por është simbol dhe zjarr shpirti i krijuesit, e që tash, Malësori, edhe pse i ri, ka hapëruar kah majat e mendjes, të mirësisë, të punës dhe sukseseve për kombin e atdheun. Këtë e dëshmonte lumi i njerëzve që merrnin pjesë në ngushëllime e që vinin nga çdo cep i Kosovës dhe i Malësisë.
Ndërkaq, Rifati, djali më i madh, profesor i gjuhës dhe i letërsisë, edukon dhe i bën të vetvetes gjenerata e gjenerata në gjimnazin e Pejës.

Kështu afrohet edhe fundi i ditës së tretë të ngushëllimeve për ta nderuar jetën dhe veprën por edhe për ta ruajtur kujtimin për Hasan I. Gjonbalajn, për Hasan Isufin, të cilat e begatojnë jetën e njerëzishme të familjes së tij. Në këtë vazhdë, sërish më rrjedh mendimi për tërë krijimtarinë e këtij njeriu, që, për ta komentuar atë, patjetër se do të nxitën dhe provokohen lëruesit e shkencës dhe të historisë, për të bërë vepra të reja dhe akoma edhe më me peshë për rrugëtimin e njeriut tonë, i cili ende ka nevojë të begatohet me njohuri duke kulmuar historia dhe shkenca me vepra të reja… Them kështu, sepse, Hasani, në çdo takim, në çdo manifestim letrar, kulturor e shkencor, nuk harronte për ta theksuar Nokshiqin dhe disa vendbanime të tjera në Krahinën e Plavës dhe të Gucisë, ku siç thoshte ai: tani, këtu vetëm varret frymojnë shqip…!

Sa mesazh e metaforë që tronditin e të detyrojnë për ta ngritur zërin për shumëçka, që, siç e kam shprehi gjithnjë për të thënë, janë qortim të cilin duhet përfillë e jo vetëm për ta dëgjuar e vetëm sa për ta thënë diku tjetër. Dhe pra, pse është kështu: këtu, tash vetëm varret frymojnë shqip?!!…

 

*    *    *

 

… Iku miku dhe krijuesi, i cili pa dëshirën time ma detyroi këtë shkrim, të cilin ma rëndoi edhe më shumë biseda me A. G., pjesëtar i luftës në Kosovë, por edhe poet, që me vargje di për të përvetësuar e për ta therë edhe zemrën me dhembjen edhe shpirtin për njeriun. Ky më flet për Hasanin, dhe mes tjerash më thotë: … Kur mora lajmin për vdekjen e tij, nuk dita se çfarë të bëja… Nxora telefonin dhe e thirra, siç shpesh bëja kështu… Matanë telefonit nuk kishte zë njeriu. M’u mbushen sytë me lot e zemra si të donte të më dilte nga kraharori, e pastaj më dolën fjalët: Të thirra në telefon, por ti nuk m’u përgjigje… Po, pse ishte kështu?! E di se përgjigjen nuk do ta marrë kurrë…
Tash, kah t’ia mbaj, o Hasan Isufi. Nuk di gjë tjetër, përveç se të të them lamtumirë, kurse kujtimin për ty e kam në zemër e në shpirt. Prehu aty ku gjithnjë kishe dëshirë,… mik, krijues dhe burrë i malësisë, i Vuthajve, ku tani përgjithmonë je pjesë e tij. Kaq. Lamtumirë…!

Shumë gjatë paska fjetur nata – Cikël poetik nga TAHIR BEZHANI

 

NJË KËNGË NË MAL

Një natë vere  në bjeshkë

Kur hëna hapi syrin kodrave e  pishnajës

M’u bë se dëgjova një zë ”eja të këndojmë!”

Nata e hëna janë  mike për ne

Lumi i gërgëlonte heshtjes së bukur

Shkumbojshin gurët nga rruga e gjatë

Freskia përqafte lekurën time  të puçërravt

Hëna lozte gurapeshk me shpirtin tim

Në lëndinën e mejdanit

Aty ku kreshnikët e zanat  ushtroheshin  përherë

Nuk di nga më erdhi një mall

Një këngë shpirtin shpërtheu përmallshëm

Përzier me lot durimi, gjatë bjeshka jehoi

“Sot na erdhi dita jonë!”

 

 

 

                  SA GJATË  FJETI TERRI  NË  MUA

Gjatë,

Shumë gjatë paska fjetur  nata

Në vetminë time padiktueshëm

Shumë vite më ka mashtruar bukuria e zezë

Gati sytë të mësohen vetëm me errësirën

Sa e dhimbshme të harrohet dita e lindjes

Në vorbën e vetmisë të gjitha sillen

Dielli ia fal ngohtësinë zemrës kur  nuk përcëllon

E bukura nxjerr  lulëzimin  nga shpirti

Ecjeve përplasëse rrugëve të gjata

Dy herë po vdiska njeriu

Kur lind vetëm për të  vuajtur në jetë

Kur të vdesësh e nuk di pse ke jetuar

Nëse në varg nuk e ke fsheh veten

Rafteve për të jetuar…

 

                          TETOR 2019

 

 

 

 

 

NËSE TË KUJTOHET….

(persiatje kohe)

 

Mendoj se të kujtohen mbrëmjet

Pas pushimit të shiut në muajn majit

Aromë  bagreni,bukuri  ëndrrash rinore

E dritat e neonit dukeshin  si rreze dielli

Ne lidhnim gishtërinjët  dhe  duat

Ecnim krenarë qytetit,të gjithë na shikonin

Flakë lëvizte poreve tona

Deri te troksima e zemrave

Maje gishtash ecnim dikurë

Askush nuk e dinte rrugëtimin tonë

Deri te këndi  i Urës së Ibrit,

Në dritën e hënës avullonte lumi

Të kujtohet si ishim  qullur nga vesa e natës….

Aty u mbjellën kujtimet e zjarrta

Sot flaka shkrihet në  bardhësi kujtimesh

VETËM NJË HERË – Poezi nga Anne Sexton – Përktheu FASLLI HALITI

Sapo kuptova qëllimin e jetës.

Kjo ndodhi në Boston, papritur.

Ecja  përgjatë Çarlsit

dhe pashë dritat të dyfishoheshin,

të gjitha me zemrën në neon vibrues,

duke hapur gojën si këngëtarë opere;

numërova yjet, veteranët e mi të vegjël,

me çikatriçe të lulëzuara, dhe e kuptova se po mbante

dashurinë time në bregun e gjelbër të natës, dhe në lot

u hapa zemrën makinave drejt lindjes dhe perëndimit

dhe kalova një urë për të vërtetën time

dhe e dërgova shpejt në shtëpinë me bukurinë e saj

dhe deri në mëngjes i grumbullova këto konstante

për të zbuluar pastaj se ato kishin ikur.

 

 

Përktheu: Faslli Haliti

URË E BAJRAMHASANËVE* (Ose, kur gështenjat piqeshin në Voksh) – Poezi nga Sejdi BERISHA

 

1.

Kaherë më kujtohet ura

Kur rrugën filluan

Me kubëza ta shtrojnë

Rrugën që lidhte fshatra e qytete

Interesant

Ishte hallkë historie e rrugës

E ruante edhe Bistricën e Lloçanit

 

2.

Kur binte shi

Më humbnin lopët

Se nën urë strehohesha

Për të mos u lagur

 

3.

Nganjëherë

Nën urë e ndizja zjarrin

Për ta pjekur ndonjë shtalb

Që e merrja në ara të huaja

 

4.

Nganjëherë

Nuk rrihej nën urë

Nga duhma e nevojës

Që rrugëtarët e rastit

Shlironin barkun e tyre

 

5.

Nganjëherë tjetër

Kur binte shi rrebesh

Valët e Bistricës

Bilur e bënin shtratin nën urën

5.

Kjo ndodhte në pranverë

Edhe në vjeshtë

Kur gështenjat piqeshin në Voksh

Edhe kur gjethet në kurorat e pemëve

Loznin vallen e lamtumirës

 

7.

Nganjëherë

Nën Urën e Bajramhasanëve

Stina e dimrit dhe veriu

Të bënin koçan

Edhe gurin e ngrinin

 

8.

Sot

Prapë qëndron e rron

Urë e Bajramhasanëve

Që i bashkon rrugët

Edhe fshatra e qytete

Urë që ka shkruar e shkruan histori

 

9.

Tash

Ndoshta pakkush emrin ia di

Nën te ka vetëm zall

Kujtime, rrëfime, mall e mërzi

Që duken si lumë i dergjur

Nga një pikë ujë duke e përcjellë

Nëpër atë shtrat të vetin gurinë

 

10.

Por

Prapë Urë e Bajramhasanëve

Qëndron aty ku me decenie

Lidhi e forcoi tokën e trojet

Nuk e trembën as plumbat

As çizme e armikut

As erërat e tërbuara nëpër kohëra

 

11.

Edhe tash

Urë e Bajramhasanëve është histori

Përbri ka dhe një lapidarë dëshmorësh

Si mburrje e dëshmi

 

12.

Te ura e nën urë

Nga pak duhet gërmuar

Për ta freskuar e respektuar kujtesën

Madhështinë e saj për ta ndritur

Edhe për ta përjetësuar

 

13.

Sepse

Nën Urën e Bajramhasanëve

Sa uji ka kaluar që ka bartur gjithçka

Ka parë e përjetuar tmerr e llahtari

Edhe dhembje e tradhti

 

14.

Ai ujë i Bistricës

Që nga Lloçani e edhe më lartë

Përspjetke pastër edhe deri këtu

Kalonte urën vazhdonte rrugën

Se deri ku tamam askush se di

 

15.

Urën e Bajramhasanëve

Ta përkëdhelnim

Të mos e harrojmë

Se ajo mund të shfletojë

Shumë e shumë faqe historie

Kurrë më parë të lexuara

 

16.

Nën këtë urë

Nganjëherë tash e shumë herë

Shumë të rinj

Dashuri të çuditshme kanë quar

SHKRIMTARËT SHQIPTARË KËTA DISHEPUJ TË BRAKTISUR – Nga VASIL TABAKU

 

Qeveria godet VLERAT dhe ngre ANTIVLERAT me militante, nje qeveri e korruptuar me trafiqe droge dhe krimi.Inteligjiencia e vertete eshte e papune dhe e braktisur, e goditur dhe e neperkembur ne menyren me fyese dhe poshteruese. Demagogjia e Edi Rames eshte shendrruar ne menyre mbijetese e kesaj qeverie deshtake dhe neokomuniste…

Të lënë në hije, te papërfillur, të braktisur tërësisht, shkrimtarët shqiptarë, heshtin brenda madhështisë së tyre të pamatë, fisnikë, dinjitoz dhe stoikë…Ata nuk përfaqësohen në këtë vend nga asgjë serioze dhe gjithëpërfshirëse, nga ndonjë organizëm serioz apo instancë zyrtare…Ata janë lënë kështu për afro njëzet vjet të këtij tranzicioni pafund. Askush nuk interesohet apo tregon vëmëndje qoftë edhe minimale për këta korifej të mëndimit dhe letrave shqipë, për këta demiurgë madheështorë me shpirt te madh e të mrekullueshëm që cdo ditë flijohen pak e nga pak pëer Atdheun, për Cështjen Shqiptare, për të bukurën dhe artin, për letërsinë kombëtare…Ata ashtu të pafjalë, me një buzëqeshje proverbiale plotë dinjitet dhe mirësi njerzore, enden nëpër Tiranë dhe rrethe, ta pavlerësuar, të papërfillur dhe të lënë pasdore nga ca zyrtarë mediokër, cinikë, shpirtëzinjë dhe përbuzës të shkrimtarëve, këtyre gjigandëve të mëndimit dhe artit të fjalës që me librat e tyre, tentojnë t’i japin dritë shpirtit njerzor dhe të ngrenë në lartësitë e vlerave bashkëkohore letrat shqipe me të vetmen ambicje njerzore për të thënë se Shqipëria është pjesë e thesareve të Kulturës Botërore dhe ka kontribute të cmuara në vepra letrare që kalojnë kufijtë dhe shëndrrohen në vepra të vlerësuara maksimalisht dhe të përkthyera në dhjetra gjuhë të Botës… Një libër më shumë eshtë një pasuri e vërtetë dhe që nënkupton dritë, dashuri, kulturë dhe mëncuri, por padyyshim që u trishtova shumë…përurimet e librave në Tiranë por edhe kudo nëpër Shqipëri bëhen nëpër locale dhe reastorante, sepse nuk ka asnjë mundësi tjetër, asnjë alternativë dhe asnjë interesim nga ana e Ministrisë së Kulturës si I vetmi istitucion përgjegjës për librin dhe shkrimtarët e lënë në harrëesë dhe të papërfillur.Në Shqipëri është më I përfillur një domateshitës apo gjithfarë tregëtarëucësh se një artistë, piktorë, skulptorë shkrimtarë , poetë dhe krijues arti.A do të ketë ndonjëherë sadopak interesim nga shteti dhe institucionet përkatëse për krijuesit?! A do të ket ambjente së paku dinjitoze për të përuruar veprat e shkrimtarëve shqiptarë? A do të ketë ndonjëherë në Shqipëri një vlerësim I merituar për shkrimtarët dhe krijuesit e artit në përgjithësi?!
Shkrimtarët shqiptarë që me disa qindarka në xhepat e zbrazët, ulen në kafene dhe meditojnë se…valllë a do të bëhët ndonjëherë ky vend? A do të eci përpara Shqipëria ? A do të ket dikur një vlerësim për mundin dhe punën e tyre prej galere…? Dhe në fund të fundit…a do të jenë ata të përfaqësuar diku dhe të ken dinjitet, vlera dhe nderimin e merituar…? Ndoshta. Dikur…Mbase, një ditë…Këta mjeshtra të fjalës dhe mendimit do të meritojnë atë që I mohohet padrejtësisht , ndërsa përballë tyre kapardisen kokoroshët shtetarë me kostume firmato dhe vetura luksoze…që në fund të fundit këtij vendi të mjeruar jo vetëm që nuk I dhanë asgjë por përkundrazi e kanë plackitur barbarisht gjer në dhimbje. Ndërsa ata Shkrimtarët me xhepat boshë dhe paga qesharake, apo edhe më keq të papunë…kalojnë para nesh me veprat e tyre madhore mbi shpinë si Hamejtë më të lavdishëm dhe më të shquar të Kombit me kontribute të cmuara qe do t’iu mbeten shekujve…

Më 11 nëntor 2010 u nda nga jeta shkrimtarii shquar shqiptar Din Mehmeti

Din Mehmeti (lindur më 1929 Gjocaj, Juniku, vdekur më 11 nëntor 2010 Gjakovë[1]), shkrimtar shqiptar nga Kosova.

Ka studiuar për gjuhë dhe letërsi shqipe në Universitetin e Beogradit. Ai ka qenë profesor në Shkollën Pedagogjike të Gjakovës.

Në mars 1999 u njoftua nga shumë burime informacioni se ai u vra nga policia serbe gjatë Luftës së Kosovës, por pas disa ditësh ky njoftim u përgënjeshtrua.

Edhe pse ka botuar disa proza, kritika letrare dhe një dramë, Din Mehmeti njihet kryesisht për poezinë e tij figurative, e cila është botuar që nga viti 1961 deri në vitin 1999 në 16 vëllime. Poezinë e parë e botoi në vitin 1949 në revistën letrare Jeta e Re.

Poezia e Din Mehmetit shquhet për ndjeshmëri popullore. Ashtu si dhe Ali Podrimja, i cili është po nga Gjakova, ai mbështetet në shumë figura, metafora, dhe simbole të poezisë popullore të Shqipërisë së Veriut për të mbrujtur dhe ndërtuar lirikat e tij të trazuara me vizionin stoik të malësorëve. Megjithëse është një fllad i lehtë romantik që përshkon poezinë e tij, sikundër e pati cilësuar dikur kritiku Rexhep Qosja, ky përdorim krijues i folklorit është i shkrirë fuqishëm me një rrjedhë realiste, herë-herë ironike, që buron pjesërisht nga etika e revoltës në traditën e Migjenit (1911-1938) dhe Esad Mekulit (lindur në 1916). Shqetësimi poetik i Din Mehmetit, megjithatë, nuk i drejtohet protestës mesianike ose kritikës sociale, por krijimtarisë artistike dhe përvojës individuale.

Libri i tij “As në tokë as në qiell” është e ndarë në pesë cikle : “Trimat e këngës sime”, “Bishat e bardha”, “Kujtesa e letrave”, “Barka ime mbahu”, dhe “Këngë për vete”. Titulli i ciklit të katërt, “Barka ime mbahu”, është ndofta simbolik për praninë e sotme e letrave shqipe, bile edhe të shqiptarëve në Jugosllavi. Ai vjen nga poezia “Dialog me liqenin”, shkruar në Strugë buzë Liqenit të Ohrit në kufirin jugosllavo-shqiptar, gjatë Festës Ndërkombëtare të Poezisë në Strugë në gusht 1987.
Vepra
Veprat poetike të Din Mehmetit

Në krahët e shkrepave. “Rilindja”, Prishtinë 1961.
Rini diellore. “Jeta e re”, Prishtinë 1966.
Dridhjet e dritës. “Rilindja”, Prishtinë 1969.
Heshtja e kallur. ”Rilindja”, Prishtinë 1972.
Ora. “Rilindja”, Prishtinë 1974.
Ikje nga vdekja. “Rilindja”, Prishtinë 1978.
Fanar në, furtunë. “Rilindja”, Prishtinë 1971.
Kosovë, zog i diellit. “Rilindja”, Prishtinë 1982.
Fatin tim nuk e nënshkruaj. “Rilindja”, Prishtinë 1984.
As në tokë, as në qiell. “Rilindja”, Prishtinë 1988.
Gjaku që këndon. “Rilindja”, Prishtinë 1993.
Prapë fillimi. “Jeta e re”, Prishtinë 1996.
Lumturia është mashtrim. ”Dukagjini”, Pejë 1999.
Mos vdis kur vdiset. “Rilindja”, Prishtinë 2001.
Verbim i bardhë. “Faik Konica”, Prishtinë 2004.
Zjarri i këngës. “Toena”, Tiranë 2007.
Vajet e shiut (Vepër postume), “Drenusha”, Prishtinë 2010.

Përzgjedhje dhe antologji

Mallkimi i gjakut. “8 nëntori”, Tiranë, 1973.
Poezi. (përzgjedhje nga Fatos Arapi), “Naim Frashëri”, Tiranë, 1985.
Klithmë është emri im. (përzgjedhur nga Agim Vinca), “Toena”, Tiranë 2002
Antologji personale. (përzgjedhur nga vetë autori), “Ora”, Tiranë 2004.
Vepra 1-5. “Drenusha”, Prishtinë 2009.

Burimi i të dhënave

Besim MUhadri, “Dhuna dhe liria ne poezine e Din Mehmetit”, “P. Bogdani”, Has, 2008, teme magjistrature dhe “Poezia e Din Mehmetit”. teme doktorature.

Akademi përkujtimore në nderim të poetit dhe profesorit Din Mehmeti

 

VOAL – Me rastin e 90 vjetorit të lindjes dhe të 9 vjetorit të ndarjes së poetit Din Mehmeti nga jeta, Universiteti i Gjakovës “Fehmi Agani” dhe Klubi Letrar “Gjon Nikollë Kazazi” Gjakovë organizojnë Akademi Përkujtimore.

Akademia mbahet në Sallën e Bibliotekës “Ibrahim Rugova” të qytetit të Gjakovës, më 11. 11. 2019, në ora 11:00.


Me një fjalë përshëndetëse do të hapë veprimtarinë rektori i Universitetit Prof.Ass.Dr.Artan Nimani, ndërsa me kumtesado të paraqiten studiuesit: Prof.Dr. Agim Vinca dhe Prof. Asoc. Dr. Besim Muhadri si dhe shkrimtarët Adem Gashi e Muharrem Kurti.

Mosmarrëveshje (Një ide për shtendosje) – Esé nga REX KASUMAJ

Berlin, nëntor 2019

 

1.
Një pyetje klasike, e vjetër sa vetë shtetet dhe doktrinat e tyre përhihet ndër shqiptarë.

Përse “Kosova e jashtme” ndërhyn kaq ashpërsisht në punët e “Kosovës së brendshme”?

Në fakt, ky keqkuptim, ftohje, acarim dhe “cënim sovraniteti” është i hershëm. Por, çuditërisht, jashtë rregullit të njohur, deri vonë nuk pati marrëdhënie të prishura. Palë të dëmtuar. Ankestar. Revansh. Gjyq.

Me kalim vitesh, ndërkaq, kur statusi kombëtar i “të brendshmes” do arrijë gjendjen e re, nis e dëgjohet një vaj…Dhe një akuzë që i drejtohet tjetrës, “Kosovës jashtme” fajtore.

Votra ku ngjizet revolta e saj është e gjerë. Një gjithkahnajë zemërate që artikulohet nga rrethe politikë, grupime militantësh, oshënarë, humbës madhështie folklorike, bestytë që shohin shenjë të ligë qielli, hierarkë të rrëzuar, intelektualë oborrtarë, mënirës karriere.

Dhe, natyrisht, më Brutja e të gjithave, është akuza e poetëve…Si mund të transmigrojë aq beftë shpirti lirik i vargjeve të trishta – në tirani pamfletesh vulgare të tregtizës politike?..

Turbullimi fillestar konturohej në trajtën e dilemës: athua? Dhe pse? Por përsëri është e vërteta që kthjellon gjithçka. Sepse, njëmend, a nuk shkeli përfundimisht “Kosova e jashtme” kodeksin dhe praktikat ndërkombëtare?

2.
Rrjedhimisht,

– Si guxoi, vallë, të ëndërronte, të përmallej, të vuante? Të vegimonte Atdhe të lirë. Më vete. E të barabartë në logun e kombeve historikë…Të mbahej nyjëtueshëm për Tokën ku nuk jetonte e kur fëmijët shihnin të tjerë qiej e shira, e mësonin të tjera abetare…

– Pastaj, ç’sfidë arrogante: mendonte, botonte gazeta, revista, madje shkruante poezi! Dhe të gjitha njëj kryemotivi të vetëm: dhimbjen e “Kosovës së brendshme”…

A nuk mjaftonte të shisnin trupin e të robëtonin frymën? Ky ishte misioni i tyre. Mendimi dhe ndjesia ishin një luks që s’iu shkonte. Dhe, fundja, nuk iu përkiste. Ishte i largët për ta si yjet…

– Dhe, tutje akoma, si pati ngasjen, një shtysë absurde të askundparë, të dërgonte lekë, t’i paguante tatim okupimit, tё organizonte projektin unik humanitar “Familja mban familjen”. E, poashtu, njëj ideali të vjetëruar, t’i jepte frymë Arsimit të nëpërkëmbur, Kulturës së shtrirë përdhè!

A s’ishte kjo një taktikë largvajtëse për të indoktrinuar vegjëlinë apo rininë me idenë e huaj? Dhe për të gëzuar, më pas, afeksionin e ndaluar për të?

– Ku mori, vallë, të drejtën të demonstronte, tё bënte promemorje, të zhvillonte njohje e të frymëzonte Rezoluta Europe, të ishte pjesë Konferencash të kancelarëve që prejnë kostume kombesh? Për kë? Për “Kosovën e brendshme”, një krijesë tashmë e tjetërsuar në bezdinë e vet!

– Jo vetëm kaq. Po si guxoi tё krijonte ilegalisht fonde lirie, të luftonte, të vritej jashtë e të vritej në front nga dora e armikut të “Kosovës së brendshme”? Për kauzën që tani del t’mos ketë qenë e saj..!

Mandej, pas netësh bizantine që do i shpërngulte përgjithmonë dhe gjaku i tyre, iu kthyen gjithë vrull jetik, po të ndëshkueshëm, Ringjalljes: shtëpive dhe varreve si dëshmi, kopshteve të bukura, bukës për gojët e fëmijëve të panjohur…

– Në mbyllje fare, dhe ky është kulmi i përfshirjes diverzive në jetën e një Entiteti të huaj, e dënueshme nga Karta e Organizatës botërore, pse “e jashtmja” nuk derton bëmat e veta? Por merr tagrin tё alternojë me votë regjime të liga? Dhe, ashtu, t’i prishë limontinë njerëzisë së prehur në “Kosovën e brendshme” e cila, nga punëmirat e tyre, zvogëlohet e shprishet vazhdimisht…

3.
Ndaj dhe është koha për t’i vënë në udhë të mbarë ndërsjellësie marrëdhëniet e tronditura. Meqë “brendshmja” s’bën asnjë ndërmjetësim në punët e të “jashtmes”, aherë Parlamenti i saj, duhet t’a ligjërojë me ngut një sanksion të prerë. ” Kosovës së jashtme”, përveç parasë, t’i ndalohet çfarëdo vegëzimi apo dorëvënje tjetër në çështjet e saj tё brendshme.

Në emër të paqes dhe mirëkuptimit në Troje dhe Europë përgjithsisht.

R.

KJO SHTEPIÇKA ME QERPIÇKA (Me rastin e 8 Nentorit) Nga Meti Fidani

 

#

Në shtëpiçkën, me qerpiçka
8 Nëntor, lindi partiçka
Dhe u rrit ne ball’ t’furtunës
Sokoleshe, Parti e Punës
Sokoleshe, por mbet’ beqare
Thone, s’u martua fare

#

Thone, s’u martua kurrë
Veçse shkoi, burre me burrë
Ku me Titon, ku me Stalinin
Ku me Mosken, ku me Pekinin
Rrugn’ e mutit , kishte marrë
Domosdo, mbeti me barrë

#

Mbirrë. fara komuniste
Rritur barku sa ti pelciste
Here qante, e here villte
Mbetur mbarse, por nuk po pillte
Dhe u beme, pik e vrer
C’ka Partia, qe s’po e nxjerr
Pritem pritem , 50 vjet
Prit te pjelle, partia shtet

#

Kur aty, nga 90 -ta
Tu shtri Partia, or tungjatjeta
Dhe rrenkonte, si nje dreq
I plasen ujrat, i plasen keq

#

Hajde mor të pjellë hajde
E zbrazi barkun si gajde
Dhe nuk polli pak e pakë
Ku binjake e ku trinjakë
Pill parti, e pill partiçka
Ku te bëmshme, e ku kerthiçka
Mëngjërashka e djathtaniçka
Parti blu, roz e kaleshka
Pill e pill, e s’ju lodh pjeshka
O ta lumsha moj partia nënë
Edhe bushter te kishe qënë

#
Moj parti moj ta lumsha synin
Kyçe moj pjeshken, e i ver’ drynin
30 vjet, vec nxjerr partiçka
Nga shtëpiçka, me qerpiçka

Meti Fidani..

Ahmatova i tha Berlin-it se nuk e pranonte emigrimin – Anna Ahmatova dhe Isaiah Berlin – Nga Amanda Haight Përktheu Meri Lalaj

Në vjeshtën e vitit 1945, ndodhi një ngjarje tjetër, e cila i bëri një përshtypje të jashtëzakonshme Ahmatovës. Një vizitë nga një përfaqësues tjetër i asaj bote “pasqyrë” me të cilën u pat përballur gjatë takimit me Jozef Czapskin. Kësaj here kushtet për një takim, ndonëse nuk ishin të përkryera, ishin shumë më të mira se sa patën qenë me Czapskin: u bë e mundur që të bisedonte me vizitorin e saj vetëm për vetëm për orë të tëra. Në këtë rast personi, i cili për rrethanat e ngushta të takimit të tyre ishte më shumë se një takim vetjak i fshehtë, ai qe Isaiah Berlin-i.

Ai, Berlin-I, në këtë kohë kryente detyrën si Sekretar i Parë i Përkohshëm në Ambasadën Britanike në Moskë. Ndodhej në Leningrad për vizitë dhe vajti në Librarinë e Shkrimtarëve në Nevskij Prospekt. Atje në dhomën e brendshme ku shkrimtarët dhe librashitësit shesin dhe blejnë libra midis tyre jo për shitoren e jashtme, mundi të futej aty nga pozita e veçantë si i huaj, Berlin-i takoi një kritik të cilin e pyeti për fatin e shumë shkrimtarëve, për të cilët nuk kishte marrë vesh asgjë që përpara luftës. Shkrimtari Mihail Zoshenko ndodhej në dhomën tjetër dukej i zverdhur dhe i dobësuar. Kur e pyeti për Ahmatovën ai i tha Berlin-it se ajo jetonte aty pranë tek qoshja. E pyeti në dëshironte që ta takonte. I telefonuan dhe ajo ishte e gatshme për t`i pritur.

Në Fontanij Dom ata e gjetën Ahmatovën me miq. Pak fare pasi u futën në apartament, kur për tmerrin trullosës të Berlin-it u dëgjua një thirrje që përjashta nga oborri `Isaiah, Isaiah`. Ishte Randolph Churchill-i.

Me sa dukej ai kishte ardhur në Leningrad si përfaqësues i shtypit dhe i nevojitej një përkthyes. Duke zbuluar nga një anëtar tjetër i Ambasadës në Hotelin Astoria se Berlin-i, të cilin ai e pati njohur pak në Oksford, gjithashtu ndodhej në Leningrad, Churchill-i ia doli që t`i bjerë pas gjurmëve të tij në Fontanij Dom dhe madje të futet deri në kopshtin e oborrit nga mbrapa shtëpisë.

Ishte një çast i ankthshëm. E vetmja dëshirë e Berlin-it ishte ta ndalte Churchill-in që të hynte brenda. Ai dhe njeriu që e njohu me Ahmatovën vrapuan poshtë shkallëve e ikën me shpejtësi tok me Churchill-in. Por ndodhia shkatërroi çdo shpresë që vizita e Berlin-it tek poetesha të kalonte pa u vënë re. Për një qytetar sovjetik të takonte një të huaj personalisht larg një vendi publik ose pa praninë e autoriteteve për shumë vite pati qenë thuajse njëlloj si tradhti ndaj shtetit. Lufta i pati ndryshuar gjërat paksa, por jo aq shumë. Me takt mund ta rregulloje qetë e qetë një takim që të dukej fare mirë si i `mbikëqyrur`, por që të kishe të birin e

Winston Churchill-it në kopështin e dikujt duke bërtitur me zë të lartë e se dikush bisedonte me një të huaj tjetër brenda në shtëpi zor se mund të kalohej pa u vënë re.

Ahmatova ka qenë plotësisht e vetëdijshme për rrezikun në të cilin po futej duke e lejuar Berlin-in të kthehej rishtas. Po kur ai i telefonoi për t`i kërkuar ndjesë dhe e pyeti në mundej ta shihte përsëri, ajo pranoi dhe i tha të vinte atë mbrëmje në ora nëntë. Në fillim miqtë e tjerë të saj ndodheshin aty, u bë vonë dhe ata ikën. Ahmatova ishte e shqetësuar pasi kishte vetëm patate të ziera për darkë për mysafirin. Pas një farë kohe erdhi edhe biri i saj Levi. Ai rrëfeu për përvojat e tij në Azinë Qendrore. Pastaj shkoi në shtrat. Dhe kuvendimi midis Ahmatovës dhe Berlin-it vazhdonte. Filloi të zbardhte dita. Para se Berlin-i të kthehej në hotelin e tij, ora qe aty rreth njëmbëdhjetës së mëngjesit.

Takimi i tyre iu duk Ahmatovës sikur të kishte qenë zgjedhja më e duhur e çastit përtej kufizimeve të botës së përditshme:

Nuk thithëm lulkuqe gjumndjellëse
Dhe nuk e kuptojmë dot gabimin.
Nën ç`shenja yjsh u lindëm vallë
Për brengën tonë të ndërsjellë?
Ç`ish ai përvëlim i zi i tmerrshëm
Që solli errësira e janarit?
Çfarë ngrohtësie e padukshme
I mbajti mendjet tona deri në agim?

(I.284-5)

Ata biseduan tok për shumë gjëra: njerëzit e përbashkët që njihnin-shumë prej të cilëve, si për Salomea dhe Alesander Halpern, për ta Ahmatova prej shumë e shumë vitesh nuk kishte dëgjuar asnjë fjalë – për Gumiljovin, Lourié, Shilejkon, Pastërnakun dhe Mihail Llozinskin, të cilit ajo i ishte përkushtuar. Puninin, që banonte në derën e dhomës tjetër memzi e përmendën. Ahmatova fliste me ndjenjë për Boris Anrepin dhe Marina Cvetajevën. Nuk i bënte zemra të fliste për Mandelshtamin. Tragjedia e burgimit dhe e vdekjes së tij ishin aq pranë. Duke u përpjekur të thotë diçka për të shpërtheu në lot.

Dhoma e poetes ishte fare e zhveshur. Në të ndodhej një dollap me sirtare mbushur me poezi dhe vizatimi me laps i Modigliani-t varur në mur. Kur Berlin-i i përmendi famën e Modigliani-t, Ahmatova u mahnit. Ajo nuk e pati ditur se ai ishte aq i famshëm.

Biseda u kthye tek letërsia. Ahmatova shprehu mospëlqimin e saj për Tolstoin dhe Çehovin. Anna Karenina vuante, tha ajo, prej moralit të tetove të Tolstoit. Te Çehovi çdo gjë ishte e mërzitshme e njëjtë gri.1 `Nuk ka flakërima shpatash`. Poetesha foli gjatë për fëmijërinë e saj në Krime, `rininë pagane` të sajën siç e quante, dhe lidhjen ndërmjet tatarëve paganë, të cilët i pati parë atje dhe hebrejve të vjetër tradicionalë të Azisë Qendrore, të cilët i pa në Tashkent dhe i bënë një përshtypje shumë të madhe.

Ahmatova i recitoi poezitë e saj Berlin-it, midis syresh `Poemë pa hero`, për të cilën ai u shpreh se i tingëllonte atij si një rekuiem për të gjithë Europën.2 Berlin-i donte t`i shkruante ato që recitonte ajo, por Ahmatova i tha se të gjitha do të përmblidhen në një botim të vëllimit të poezive të saj në pranverë dhe do t`ia dërgonte.

Ahmatova i tha Berlin-it se nuk e pranonte emigrimin. Ajo e ndiente se ishte e rëndësishme të vdisje në vendin tënd. Krahasuar me këtë të vdesësh për vendin tënd ishte e lehtë. I tregoi se për këtë shkak nuk pati pranuar të takohej me Aleksej Tolstoin dhe Ilia Ehrenburgun kur u kthyen në fillim në Bashkimin Sovjetik, por më vonë ishte zbutur ndaj të dyve dhe i foli për miqësinë e saj me Tolstoin në Tashkent gjatë luftës.

Kur Berlini u largua në mëngjes portat e stërmëdha punuar prej hekuri të Fontanij Dom nëpër të cilat pati hyrë një natë më parë ishin të hapura tej e tej – një ngjarje e pazakontë dhe e rëndë. Më 5 janar 1946, ai erdhi sërish për ta parë poeteshën meqë po kalonte nëpër Leningrad se po ikte prej Bashkimit Sovjetik. Ditën tjetër pas kësaj Ahmatova e kuptoi kur copëra suvaje po i binin nga tavani se në dhomën e saj kishin vendosur mikrofona.

Takimi fatlum i saj me `botën tjetër` ishte për të keqen e Ahmatovës, por ishte i çmuar dhe i rëndësishëm për të. Madje edhe në kohërat kur Ahmatova ishte në kulmin e forcave ndiente nevojë për siguri. Dhe ata që ia dhanë këtë, Boris Anrepi, Isaiah Berlini, edhe Nikollaj Gumiljovi kur i shkroi gjatë luftës, ajo u ishte mirënjohëse përgjithnjë. Berlin-it i shkroi:

Kurrë prej shumë e shumë kohësh
Nuk kam dashur mëshirën e dikujt,
Por vetëm një pikë prej teje
Dhe ndiej diellin brenda meje.
Ja përse ti mund të shohësh agimin
Dhe unë të bëj mrekullira siç shkoj,
Ja përse!
(I.284)

Dhe më vonë, pavarësisht faktit se ishte plotësisht e bindur se të gjitha shqetësimet e saj në vitet në vazhdim ishin drejpërdrejt të lidhura me të, ajo vijonte të shpallte se vizita e tij pati qenë diçka e mrekullueshme.1

Shkëputur nga libri “Anna Ahmatova – Një shtegtim poetik”
Përktheu: Meri Lalaj

Dy poezi nga Robert Shvarc

1.Ti sot je këtu, por nesër më s’do të jesh

 

Ti sot je këtu, por nesër më s’do të jesh
Po qeshjen tënde dhe qiellin aq blu
Ne prapë, vallë a do të na e lësh?
Na lër diçka këtu,
O, ti që je më e pastër nga ç’është dhe qielli blu.

 

2.Që të mos e ndiesh ti hijen e trishtimit

 

Që të mos e ndiesh ti hijen e trishtimit
Që të mos më thuash nesër: Je i lig!
Po ta them vetë: Më lër dhe ik,
Më lër në prehrin e këtij mallkimi.

Se është mallkim të endesh nëpër jetë
Pa cak, pa fund dhe era të lëkund
Se është mallkim të jesh kaq i paqetë…

Më 9 nëntor 1928 lindi poetja e shquar amerikane Anne Sexton

VOAL – Anne Sexton (lindur më 9 nëntor 1928 në Newton, Massachusetts si Anne Gray Harvey,  ndarë nga jeta më 4 tetor 1974 në Weston, Massachusetts) ishte një poete amerikane, një prej përfaqësuesve të “Poezisë Rrëfyese”.
Anne Sexton ndoqi një shkollë vajzash në Lowell, Massachusetts dhe Shkollën Garland në Boston. Gjatë kësaj kohe janë shkruar poezitë e para. Në vitin 1948 ajo u martua me Alfred Muller Sexton II. Ajo punoi si modele, shitëse e modës dhe shitëse e librave.

Më 1953 lindi vajza e saj e parë Linda Grei, dy vjet më vonë vajza e saj e dytë Joyce Ladd. Në vitin 1956 ajo ishte për herë të parë në trajtimin psikiatrik, më 8 nëntor të atij viti ndërmori përpjekjen e parë për vetëvrasje. Mjeku i saj Martin T. Orne e inkurajoi atë të shkruante poezi. Më 1957 u botua poema e saj e parë. Nga përvoja e qëndrimit të saj në klinikë, ajo shkroi vëllimin e saj të parë me poema, To Bedlam dhe Part Way Back, e cila u botua më 1960. Në ndërkohë, Sexton mori pjesë në një seminar të vargjeve nga Robert Lowell, ku ajo u takua me Sylvia Plath, një tjetër përfaqësuese e Poezisë Rrëfyese. Një numër çmimesh e lejuan atë të udhëtonte në Evropë dhe Afrikë, dhe ajo gjithashtu mori detyra të përsëritura mësimore në universitetet amerikane. Në vitin 1962 ajo ishte përsëri në trajtim psikiatrik, e ndjekur nga një përpjekje tjetër vetëvrasëse më 1966. Më 1967 ajo mori çmim Pulitzer për Live Or Die. Më 1969, libri me poezi Poezi Dashurie; më 1971, Transformime, një adaptim modern, socio-kritik i përrallave të Vëllezërve Grimm.

Më 1973 Anne Sexton u divorcua nga burri i saj. Më 1974, vëllimi i fundit i poezive, ku ajo prapë e përjetoi veten e saj, Fletoret e Vdekjes. Në Tetor 1974, ajo kreu vetëvrasje nga helmimi me monoksid karboni. Librat me poezi The Awful Rowing To God dhe 45 Mercy Street u botuan pas vdekjes. Pasuria e saj letrare menaxhohet nga vajza e saj Linda Grey Sexton.

Bibliografie

  • To Bedlam and Part Way Back (1960)
  • The Starry Night (1961)
  • All My Pretty Ones ( 1962)
  • Live or Die ( 1966)
  • Love Poems ( 1969)
  • Mercy Street ( 1969)
  • Transformations ( 1971)
  • The Book of Folly (, 1972)
  • The Death Notebooks (1974)
  • The Awful Rowing Toward God
  • 45 Mercy Street (1976)
  • Words for Dr. Y. (1978)