VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Dëshmitari që humbi jetën në Mal të Zi dhe marrja në pyetje në Hagë, rrëfehet Haradinaj

By | August 8, 2019

Komentet

“Rrethi i Kujtesës” dhe eksperimenti me Bledarët – jetimë… -Nga Ilir Çumani

 

Pas  protestës të së shtunës nga opozita, për dreq se ç’mu kujtua subjekti i një filmi shqiptar me titull: “Rrethit i Kujtesës”. Ngjarjet në atë film, zhvillohen në një spital ushtarak gjerman, në Shqipërinë e pushtuar prej tyre në vitet 1943 – 1944.  Komanda gjermane, në bashkëpunim me ekspertët psikiatër të atij spitali, eksperimentonte për studime mjekësore e shkencore tortura nga më çnjerëzore mbi robërit e luftës, (partizanët). Ata, kryenin prova laboratorike me krime monstruoze mbi ta, të cilët i izolonin nëpër vënde të ngushta, duke i  inkasuar në dhomëza të vogla metalike e të mbyllura hermetikisht, duke lejuar vetëm qarkullimin e oksigjenit me anën e ca tubave të holla që bënin të mundur mbijetesën e personave që përdoreshin si kavie eksperimentale, me synimin për të parë rezultatet e këtyre eksperimenteve.

Aty, i mbanin njerëzit me orë të tëra, nën efektet e llahtarshme të ndriçimit me prozhektorë  e drita tejet të fuqishëm, me zhurma të forta sirenash dhe të akustikës, ashtu sikurse edhe i vinin në gjumë me inxheksion, për ti marrë gjakun e trupit përmes rrugëve intravenoze, të cilin e përdornin si transfuzion për rikuperimin ushtarëve dhe oficerëve gjerman të plagosur brenda atij spitali.  Mes tyre, ishte edhe një ish partizane, që në film e kishte emrin Margarita Begolli, rolin kryesor të së cilës e luan me mjeshtëri aktorja e mirënjohur e kinemasë shqiptare, Marjeta Ljarja. Qëllimi i eksperimentit “mjekësor”, sipas mjekëve ushtarak gjerman, ishte të arrinin  rezultate konkrete nga një studim që ata kishin bërë, ku pacientes ti fshihej  përgjithmonë kujtesa. Pra, personi që i nënështrohej këtij eksperimenti monstruoz, të mos mbante mend asgjë nga e kaluara. Përse e solla si shembull këtë rast…? Para disa muajsh, policia ushtroi një kontroll të paligjshëm në mesnatë, në banesën e një familjeje ku ndodheshin të vetëm në shtëpi atë e bir. Kontrolli ishte i paligjshëm, sepse rasti nuk ishte në flagrancë.

Arsyeja i këtij kontrolli ishte ndalimi i tyre, për shkak se ata kishin marrë pjesë në  mënyrë të paligjshme në një prej protestave që organizonte opozita e bashkuar. Atë e bir, u mbajtën të ndaluar disa ditë në polici, dhe më pas u liruan. Por ç’farë ndodhi më pas kur ata u liruan nga policia…!? Komshijntë dhe banorët e lagjes, kishin vënë re ndryshime të dukshme në sjelljen dhe veprimet e tyre. Dikur, ata shoqëroheshin gjithmonë bashkë, nuk ndaheshin asnjëherë nga njëri tjetri. Bashkë punonin, bashkë i bënin blerjet në shitore, bashkë dilnin në shëtitje, ndonjëherë, bashkë udhëtonin e shkonin për në plazh në muajt e verës… Pra, me një fjalë,  i shikoje të qëndronin bashkë gjithmonë. Pas vdekjes të nënës së djalit të mbetur jetim, babë e bir ishin lidhur aq shumë me njëri tjetrin, sa nuk i shikoje asnjëherë të ndarë, kudo ata shkonin. Në lagje, njihen si njerëz të qetë, të mbarë e të sjellshëm, madje shembullor dhe të respektuar, që bëjnë një jetë të ndershme por të vështirë, për shkak të të ardhurave të pakta dhe kushteve jo të mira ekonomike. Ndaj për të gjitha këto arsye, ata gëzojnë respektin dhe dashurinë e të gjithë banorëve. Mirëpo, për çfarë përshkrova më sipër, lidhur me këtë marëdhënie atë e bir, sot, kjo marëdhënie ka ndryshuar. Që nga koha kur ata u liruan pas ndalimit ku u mbajtën disa ditë në polici, sot, nuk i shikon më në asnjë rast të vetëm që të qëndrojnë bashkë, ashtu si më parë. Madje, edhe kur dalin në oborrin e pallatit  e në rrugicat e lagjes, nuk i shikon asnjëherë pranë njëri tjetrit, ashtu si dikur… Disa metra përpara ecën babai, e, pas tij, disa metra i qëndron i biri, duke e ndjekur pas, dhe kështu anasjelltas ditën tjetër.

Kohët e fundit, banorët e lagjes kanë vënë re diçka ndryshe në sjelljen e tyre. Kanë vënë re se, kur ata dalin nga banesa e tyre, i pari tani qëndron gjithmonë i biri, duke lënë pas vetes, disa metra larg të atin, i cili e ndjek pas. Me këtë sjellje, i biri demonstron superioritetin dhe mbase një lloj “pushteti” që ka ndaj të atit. Kjo lloj sjellje e ndryshuar në një marëdhënie atë e bir, çuditërisht më risolli në vëmëndje sërish episodin e filmit “Rethi i Kujtesës”, duke i bërë vetes pyetjen se: çfarë ka ndodhur në këtë rast, çfarë e ka ndryshuar këtë marëdhënie mes babait dhe djalit jetim…!? A ka ndikuar ndonjë faktor i jashtëm që mund të konsiderohet si “eksperiment” i aplikuar mbi ta dhe që ka sjellë këto ndryshime të dukshme të sjelljes dhe  deforimit në psiqikën e tyre….!?  Në protestën e opozitës të së shtunës, mes shumë të ndaluarve protestues, policia e shtetit ka ndaluar edhe një djalë të ri, i rritur jetim. Ai quhet Bledar Dule.

Bledari, është ndaluar nga policia e shtetit duke shitur lule me karrocën e tij, pasi bulevardi ishte zbrazur nga protestuesit. Ai ka qenë aty, jo si gjithë të tjerët për të protestuar, por për të shfrytëzuar mundësinë e shitjes së luleve tek njerëzit që ishin mbledhur para Kryeministrisë për të protestuar. Pra, ka dalë për të nxjerrë bukën e gojës. Ai djalë, në mënyrë instiktive dhe krejt aksidentale është “përfshirë” në një protestë krejtësisht paqësore, duke shitur lule për qytetarë të ndryshëm kalimtarë, pse jo edhe për protestuesit, (nuk ka protestë më paqësore duke shitur lule…!). Bledar Dule është një person nevojtar, një hallexhi, që, më shumë se askush tjetër, nuk ka asnjë interes për të ditur qëllimin e atij tubimi madhështor që organizonte opozita e bashkuar, ngase ai është një person me aftësi të kufizuara, me një proces të vonë të të menduarit, të vepruarit, të perceptuarit dhe të kuptuarit të gjërave. Dikur, ai është rritur jetim në Shtëpinë e Fëmijës “Zyber Hallulli” në Tiranë, i braktisur që kur ishte foshnjë. Bledari, dhe shumë bledarë jetimë tashmë në Shqipërinë e mjerë dhe të frikshme JETIME, sot është një ish fëmijë i abuzuar, i keqtrajtuar që në embrion, që kur ka lindur dhe është braktisur nga ata që e sollën në jetë. Ai është i pambrojtur, i pambështetur dhe i pambuluar nga politikat sociale të shtetit. I pa trajtuar asnjëherë siç duhen trajtuar, ndihmuar dhe përkrahur jetimët, ashtu siç edhe trajtohen në çdo vend të botës së qytetëruar, me humanizëm, me dinjitet, në një shtet social dhe ligjor, funksional dhe  demokratik. Por, çfarë ka ndodhur dhe po ndodh sot me Bledarin dhe shumë bledarë jetimë në vendin tonë…!?

Ka ndodhur një eksperiment kriminal me natyrë të pastër genocidiste, si ajo që po shohim çdo ditë në Tiranë dhe në të gjitha sheshet e Shqipërisë, ku, me të drejtë shumica e njerëzve protestojnë për varfërinë, korrupsionin shtetëror dhe administrativ, drogën, krimin e organizuar, shitblerjen e votave, nepotizimin, klientelizmin qeveritar, papunësinë, varfërinë, mjerimin, padrejtësinë sociale. Protestohet në një  shtet – policor që drejtohet nga një gjeneral  pa spaleta, i cili  kapet gafil faqe mediave ndërkombëtare me Lëndë Helmuese Luftarake (LHL), duke i’a hedhur popullit të pafajshëm protestues, (vallë a ka lidhje (LHL) – ja e ministrit Lleshi me eksprimentet e mësipërme…!?).  Me Bledarin dhe bledarët jetimë, shteti i sotëm i  (LHL) – ve ka aplikuar dhe eksperimentuar metoda të paligjshme dhe antihumane, praktika represive ndaj pjesës më të dobët të shoqërisë, duke i nxjerrë këta jetimë jashtë sistemit shoqëror ku ata bëjnë pjesë, duke i konsideruar si pjesë e tepërt të shoqërisë, si pjesë bezdisëse për një klasë politike luksokrate, kryeneçe e fodulle, arrogante e të papërgjegjshshme, të korruptuar dhe aspak të ndjeshme. Ngase sot, edhe pse qeverisë  një forcë e majtë politike, kemi në krye një qeveri që nuk ka lidhje me të varfërit dhe të pamundurit, e cila bezdiset prej tyre dhe i urren ata, sepse ajo ka kohë që e ka humbur busullën e kohezionit social. Jetimi Bledar Dule, sot është viktima më autentike që akuzon me forcën e dhimbjes së Migjenit, ngase ai dhe shumë bledarët jetimë, përmes keqqeverisjes dhe arrogancës shtetërore, janë përdorë e keqërdorë si kavie eksperimetale nga një pushtet kriminal, të cilit, mjerisht  i është nënshtruar në mënyrë të pavullnetshme dhe të pavetëdijshme, përmes eksperimeteve të pafund që kanë të bëjnë me politika dhe praktika të mohimit të së drejtës për të jetuar në kushte jo normale.

Jetimi Bledar Dule, që në momentin kur lindi i braktisur nga prindërit dhe i është dorëzuar për edukim e mirërritje institucioneve shtetërore, ai kurrë nuk e ka  patur aksesin e duhur për t’u trajtuar me përkujdesjen dhe vëmendjen e duhur, për një edukim të shëndetshëm, për të marrë të gjitha shërbimet e nevojshme cilësore nga stafet multidisplinare në qendrat rezidenciale shtetërore  ku ai është rritur. Për këtë, flet fakti se sot, ai është një person i pashkolluar mirë, i parehabilituar,  me probleme të theksuara dhe qartësisht të dallueshme të aspektit frenues në procesin psikomotor të të menduarit dhe të vepruarit,  edhe pse është një person mjaft paqësor, shumë i qetë dhe aspak problematik. Por sot, ai është viktima më e pafajshme që jeton në një vend pa shtet, pa institucione, pa humanizëm dhe pa dinjitet. Sepse ato kanë kohë që nuk ekzistojnë. Jetimi Bledar Dule, sot është i papunë, i pastrehë, pa asnjë ndihmë ekonomike, dhe jeton jashtë vëmendjes së strukturave përgjegjëse shtetërore të cilat, qysh në krye të herës e kanë braktisur, e kanë neglizhuar sikur ai të mos ketë ekzistuar asnjëherë në këtë vend.

Para dy vjetësh, ai dhe 40 të rinj e familjarë jetimë, që dikur strehoheshin prej vitesh që nga fëmijëria në konviktin e shkollës së mesme të Hoteleri Turizimit në kryeqytet, janë nxjerrë me dhunë në rrugë të madhe nga policia e Bashkisë së Tiranës, duke i lënë përgjithmonë të pastrehë dhe në mëshirë të fatit. Atyre u hoqën edhe ndihmën ekonomike prej 20 dollarësh në muaj si të papunë e të pastrehë. Një pjesë prej këtyre jetimëve, përfshi edhe Bledarin, kanë mjaft probleme shëndetësore, e në këto rrethana, duke mos gjetur asnjë rrugëzgjidhje, u larguan përgjithmonë dhe e braktisën vendin si azilkërkues në Francë. Vetëm për këto arsye, ky vend i qytetërimit perëndimor  u hapi portat duke treguar humanizëm,  i strehoi dhe i ka pranuar si azilkërkues ekonomik këta të rinj jetim, duke treguar nga ana tjetër Shqipërinë me gisht tek partnerët “euroskeptikë” në parlamentin evropian, si një vend që shkel në mënyrë hapur dhe flagrante një nga të Drejtat Themelore për Njeriun: të drejtën për të jetuar, të drejtën e JETËS…! Por ç’ndodhi me jetimin Bledar Dule…!?

Duke qenë se sot, ai është një person me aftësi ndryshe nga vërsnikët e tjerë jetim, është krejt i pa zot për të vepruar dhe për të ngritur zërin e protestës, rrjedhimisht është edhe i paaftë për tu orientuar e për të bërë atë që bënë jetimët e tjerë, të largohet njëherë e përgjithmonë nga vendi që i mohon dinjitetin e jetës dhe nuk i ofron asnjë mundësi. Në këto rrethana, ai është një person rrisku për tu margjinalizuar, jo vetëm për të rënë pre e situatave të papritura nga krimi i rrugës me të cilin ai përballet çdo orë e çast, por është i kërcënuar për t’u “eksperimentuar” nga fenomenet që sipërpërmendëm,  ashtu edhe nga dhuna e policisë së shtetit që drejton gjenerali i (LHL) – ve, z. Sandër Lleshi. Ndryshe nga jetimët e tjerë që shkuan në Francë, jetimi Bledar Dule nuk di të bëj asnjë hap pas dhe asnjë hap para. Ai qëndron në një vend, aty ku e kanë lënë abuzuesit e tij permanent, sepse ngjason si dy pika uji me personazhin e filmit “Rrethi i Kujtesës”. Ai, ashtu si edhe Margarita Begolli në film, Bledari ka të njëjtin fat tragjik: nuk di çfarë është bërë me të, si kanë abuzuar në mënyrë sistematike mbi të institucionet tona, ngase nuk mban mend asgjë nga e  shkuara e tij. Dy vjet më parë, në qytetin e Sarandës u gjet i vdekur jetimi Leonard Arapi,  i cili jetonte si endacak rrugëve, i braktisur nga shteti prej vite e vite me radhë. Në qytetin e Korçës, një tjetër jetim i quajtur  Mirash Zefi, dergjet sot në shtrat i paralizuar, jashtë çdo vëmendje dhe pa asnjë mbështetje, pa asnjë përkrahje nga pushteti lokal.

Sot në Shqipëri, janë 31.000 fëmijë jetim që ndodhen jashtë vëmendjes së strukturave të mbrojtjes dhe përkujdesjes sociale. Janë me qindra djem e vajza jetimë në të gjithë vendin që sot po vuajnë dramën e tyre qysh nga koha kur erdhën në jetë dhe nuk po mund të gjejnë prehje në Atdheun e tyre JETIM!  Rastet i kemi përditë në të gjitha mediat, në programet e tyre ku transmetohen pafund fushata sensibilizuese për ndihmë e solidariteti ndaj tyre, a thua se jetojmë në xhungël, në një Republikë pa shtet, pa institucione. Pak ditë më parë, policia e shtetit, gjatë një proteste, ngriti një alibi përmes operacioneve të saj duke viktimizuar një jetim të pafajshëm, për ta skeduar rastin si “histori suksesi” në axhendën e saj operacionale kundër krimit dhe ruajtjes së rendit publik dhe kushtetues.

Ndërkohë, qeveria e Kryeministrit Rama krihet e kapardiset, jetimët e vendit tonë përbuzen, neglizohen, përjashtohen,  dhunohen, keqtrajtohen dhe përdoren si “kavie eksperimentale” në birucat e  policisë të gjeneral Lleshit  në “Shqipërisë  që Duam….!”.

Amerika feston pavarësinë. A janë ndarjet pjesë e ADN-së së saj?

Dora Mekouar

Amerikanët e festojnë Ditën e Pavarësisë në një kohë të trazuar.

Ndërsa shumë njerëz debatojnë nëse duhet apo jo të mbajnë maska në publik, pandemia e COVID-19 po rritet në shumicën e shteteve amerikane. Protestuesit e zemëruar me moton “Black Lives Matter” kanë dalë në rrugët e qyteteve pas vdekjes së afrikano-amerikanit George Floyd në arrest policor.

Një rekord prej 42.6 milion njerëzish kanë paraqitur kërkesa për pagesë papunësie gjatë pandemisë. Ndarjet politike ekzistuese që u thelluan më tej me zgjedhjen Presidentit Donald Trump në vitin 2016, vazhdojnë të shfaqen me forcë në vitin e fundit të mandatit të tij 4-vjeçar.

Por Shtetet e Bashkuara janë përballur me trazira, pasiguri dhe përçarje të mëdha edhe më parë. Madje, edhe në periudha të qeta, grindjet kanë vazhduar të ziejnë nën sipërfaqe, thotë sociologu Todd Gitlin i Universitetit Columbia.

Miti i unitetit

“Amerika gjithmonë ka qenë e ndarë. Mendoj se ideja që ne jemi një vend i bashkuar është një mit… Kredot e amerikane janë kontestuar qysh nga fillimi. Më gjeni një moment në histori, kur nuk kemi qenë qenë thellësisht të ndarë,” thotë Gitlin.

Në historinë e saj 244-vjeçare, SHBA ka kaluar nëpër përçarje të thella midis partive të saj politike, rreth industrializimit, Luftës Civile, imigrimin në fund të viteve 1800, votimin e grave, për çështjen nëse duhej hyrë në luftën e parë dhe të dytë botërore, për të drejtat civile dhe protestat kundër luftës në vitet 1960, të drejtat e homoseksualëve, të drejtat e abortit dhe shumë beteja të tjera.

“Kur nuk kemi qenë ndonjëherë thellësisht të ndarë?” pyet Gitlin.

Njëra arsye për këto përçarje mund të gjendet në vetë themelet e Amerikës, një bashkësi njerëzish që nuk ndajnë një histori të përbashkët sa i përket origjinës së tyre.

“Ne thjesht nuk jemi një vend i zakonshëm, i bazuar mbi marrëveshjen rreth një historie kombëtare apo një konsensusi kombëtar që zakonisht mbështeten tek një origjinë e vetme kombëtare,” thotë Gitlin. “Ajo që e bashkon Amerikën është një doktrinë ideologjike. Është një deklaratë bindjesh, jo deklaratë identitetesh.”

Bindje të përbashkëta

Identiteti i Amerikës vjen përmes bindjeve të përbashkëta, të sanksionuara në Deklaratën e Pavarësisë, e cila festohet në 4 korrik. Prandaj, shfrytëzimi i ditës së festës nga njerëz të ndryshëm për të shprehur protestëne tyre nuk është diçka e pazakontë.

“Njerëzit që janë ndjerë të shtypur, apo të përjashtuar nga ëndrra amerikane, gjithmonë e kanë përdorur 4 korrikun si një rast për t’u shprehur se ata janë pjesë e këtij vendi, për të kërkuar lirinë dhe barazinë me të tjerët,” thotë Timothy Shannon, profesor i historisë në Kolegjin Gettysburg.

Në korrik 1848, në Amerikë filloi lëvizja për të drejtat e grave me hartimin e një deklarate të formuluar sipas modelit të Deklaratës së Pavarësisë. Gjithashtu, para se Amerika të kishte një festë të quajtur Dita e Punës, 4 korriku pati rëndësi thelbësore për lëvizjen sindikaliste. Më 5 korrik 1852, Frederick Douglass mbajti fjalimin e tij të famshëm me titull: “Çfarë është 4 korriku për një skllav?”

Idelaet e themeluesve të Amerikës

Frederick Douglass, ish skllav i liruar, u bë një nga folësit më të zjarrtë kundër skllavërisë në Jugun amerikan.

A bronze statue of abolitionist Frederick Douglass is seen during a private viewing ahead of its unveiling at the Maryland State House, Monday, February 10, 2020, in Annapolis.

A bronze statue of abolitionist Frederick Douglass is seen during a private viewing ahead of its unveiling at the Maryland State House, Monday, February 10, 2020, in Annapolis.

Duke ngritur lart idealet e lirisë së themeluesve të vendit, ai e vuri gishtin te hipokrizia e idealeve të tyre për shkak të ekzistencës së skllavërisë.

“A janë shtrirë deri tek ne parimet e mëdha të lirisë politike dhe drejtësisë natyrore, të mishëruara në atë Deklaratë të Pavarësisë?” pyeste Douglass.

Për disa vëzhgues, protestat e tanishme të lëvizjes “Black Lives Matter” kundër brutalitetit policor dhe padrejtësisë të kujtojnë trazirat e viteve 1960, kur njerëzit marshonin për të drejtat civile, të drejtat e grave dhe kundër luftës së Amerikës në Vietnam.

Një histori protestash

“Në vitet 1960, ne pamë protestuesit që marshonin nëpër rrugë dhe njerëzit që bojkotonin kompanitë raciste,” thotë Jamie Goodall, historian në Qendrën e Historisë Ushtarake në Uashington në një email dërguar Zërit të Amerikës.

“Sot, kemi protestues që dalin në rrugë dhe individë që zgjedhin të blejnë nga kompani me pronarë afrikano-amerikanë, duke bojkotuar kompanitë që kontribuojnë për kauza raciste dhe paragjykuese. Ne mund t’i shikojmë këto protesta si një shenjë të qëndresës amerikane. Ata po mbajnë lart pishtarin e paraardhësve të tyre, duke vazhduar luftën për liri dhe barazi,” thotë profesori.

US Protest

US Protest

Nga a e tij, Gitlin beson se Amerika është në mes të një tjetër krize ekzistenciale për të, e cila nisi në fillimin e viteve 1970 kur standardi i jetesës për shumicën e amerikanëve nisi të bjerë, ndërsa hendeku pasusor mes njerëzve u thellua.

Beteja për maskat

Beteja për të vënë apo jo maskë për të mbrojtur të tjerët nga përhapja e COVID-19s, në thelb ka të bëjë ndoshta me mënyrën se si amerikanët e shikojnë veten në një vend që po i bën njerëzit gjithnjë e më shumë të ndihen sikur duhet të zgjedhin këtë ose atë palë.

MINNEAPOLIS-POLICE/MEMORIAL

MINNEAPOLIS-POLICE/MEMORIAL

“A jemi individë të pavarur, të izoluar që e zgjedhin vetë jetën e tyre dhe që nuk kemi borxh ose përgjegjësi kolektive ndaj atyre që janë me më pak fat? Apo jemi aq të lidhur me njëri-tjetrin sa të kërkojmë një lloj përgjigjeje të koordinuar për vuajtjet e të tjerëve?” pyet Gitlin.

Drejt një bashkimi më të përsosur

Në një farë mënyre, 4 korriku i këtij viti, i shoqëruar nga probleme ekonomike, pandemia, politika e polarizuar dhe protestat kundër brutalitetit policor dhe për drejtësi sociale, i kujton Amerikës që edhe pse ajo nuk e ka përmbushur plotësisht premtimin e saj, përpjekjet për arritjen e këtyre idealeve vazhdojnë.

“Kjo është një farë kujtese e përvitshme se ky vend u themelua mbi një parim politik mjaft radikal: të gjithë njerëzit janë krijuar të barabartë,” thotë Shannon.

“Padyshim, ky nuk ishte realiteti në vitin 1776, në një vend ku kishte skllavëri, në një vend ku grave u mohohej e drejta e votës. Por, si komb, neve na kërkohet t’i dalim zot atij ideali dhe të bëjmë sa kemi mundësi, brez pas brezi, për ta ruajtur dhe çuar përpara atë ideal barazie.”

Kriza e trefishtë që po trondit sot botën – Nga Joschka Fischer

Rrezikut që infektimet e reja të dalin jashtë kontrollit, dhe të përhapen edhe një herë në nivel global, duhet t’i shtohet edhe kriza e vazhdueshme ekonomike dhe sociale, dhe një përhapje e tensioneve gjeopolitike tashmë në përshkallëzim e sipër

Pandemia e Covid-19, po hyn në fazën e saj të dytë, teksa vendet po rihapin gradualisht ekonomitë e tyre, dhe po lehtësojnë, apo madje edhe po heqin masat e rrepta të distancimit social. Megjithatë, në mungesë të një terapie të efektshme, apo pasjes në dispozicion të një vaksine, rikthimi në “normalitet” do të jetë më shumë një aspiratë se sa një realitet.

Më keq akoma, ai rrezikon të shkaktojë një valë të dytë infektimesh në nivel lokal dhe rajonal, dhe ndoshta edhe në një shkallë shumë më të madhe. Është e vërtetë: vendimmarrësit politikë, punonjësit e kujdesit shëndetësor, shkencëtarët dhe publiku i gjerë kanë mësuar shumë nga përvoja e valës së parë.

Por ndonëse një valë e dytë infektimesh duket shumë e mundur, ajo do të sillet ndryshe nga e para. Në vend se një karantinë e re në shkallë të plotë, që zakonisht e ndal tërësisht jetën ekonomike dhe sociale të një vendi, këtë herë reagimi do të mbështetet kryesisht tek masat e rrepta por specifike të distancimit shoqëror, mbajtja e maskave në fytyrë, telekomunikimi, video-konferencat etj.

Por, në varësi të intensitetit të valës tjetër të Covid-19, mund të jenë ende të nevojshme karantinat lokale ose rajonale, sidomos në rastet më ekstreme. Ashtu si vala e parë e pandemisë, edhe faza tjetër e saj, do të përfshijë 3 kriza të njëkohshme.

Rrezikut që infektimet e reja të dalin jashtë kontrollit, dhe të përhapen edhe një herë në nivel global, duhet t’i shtohet edhe kriza e vazhdueshme ekonomike dhe sociale, dhe një përhapje e tensioneve gjeopolitike tashmë në përshkallëzim e sipër.

Ekonomia globale, gjendet tanimë në një recesion të thellë, që nuk do të tejkalohet shumë shpejt apo tepër lehtë. Dhe kjo, bashkë me pandeminë, do ta thellojë më tej rivalitetin intensiv Kinë-SHBA, sidomos gjatë muajve të fundit para zgjedhjeve presidenciale të nëntorit në SHBA.

Dhe sikur ky kombinim trazirash shëndetësore, socio-ekonomike dhe gjeopolitike, të mos ishte mjaftueshëm destabilizues, nuk mund të shpërfillet në këtë mes edhe faktori Trump. Nëse presidenti amerikan Donald Trump do të fitonte një mandat të dytë 4-vjeçar, kaosi aktual global do të përshkallëzohej në mënyrë dramatike, ndërsa një fitore e rivalit të tij demokrat, Xho Bajden, do të sillte të paktën një stabilitet më të madh.

Rreziqet që vijnë nga zgjedhjet presidenciale të këtij viti në SHBA, vështirë se mund të ishin më të larta sesa kaq. Duke pasur parasysh krizat në rritje që ka sot bota, nuk është e tepërt të thuhet se njerëzimi po i afrohet një udhëkryqi historik.

Shkalla e plotë e recesionit ekonomik, nuk do të bëhet me siguri e dukshme deri në vjeshtë apo dimër, kur me shumë gjasa ajo do të përjetohet si një tronditje tjetër, pasi bota nuk është mësuar më me rënie të tilla dramatike. Si në rrafshin psikologjik, ashtu edhe në terma realë, ne jemi mësuar me rritjen e vazhdueshme ekonomike.

A do të jenë në gjendje vendet më të pasura në Perëndim dhe Azi, të përballen me një recesion të thellë, të shumë-përhapur, të gjatë apo edhe me një depresion ekonomik? Edhe nëse triliona dollarë fonde të dhëna në formën e shpenzimeve stimuluese, mund të duken si të mjaftueshme për të shmangur një kolaps të plotë, pyetja është se çfarë do të vijë më pas.

Në skenarin më të keq (që në fakt nuk është i pamundur), Trump rizgjidhet si president i SHBA-së, vala e dytë e pandemisë do jetë sërish globale, ekonomitë do të vazhdojnë të pësojnë rënie, dhe Lufta e re e Ftohtë në Azinë Lindore do të bëhet e “nxehtë”.

Por edhe nëse dikush nuk merr parasysh skenarin më të keq, kriza e trefishtë do të shkaktojë nisjen e një epokë të re, që do të kërkojë rindërtimin e sistemeve politike dhe ekonomike kombëtare, dhe institucioneve shumëpalëshe ndërkombëtare.

Edhe në skenarin më të mirë, nuk mund të ketë rikthim në statuskuonë e para disa muajve. E kaluara ka ikur; tani ka rëndësi vetëm e ardhmja. Ne s’duhet që të kemi ndonjë iluzion se çfarë mund ndodhë më pas.

Krizat e shkaktuara nga pandemia janë aq të thella dhe të gjata në kohë, sa që çojnë pashmangshmërisht në një rishpërndarje radikale të fuqisë dhe pasurisë në nivel global.

Shoqëritë që janë përgatitura për këtë skenar, duke mbledhur energjinë, njohuritë dhe investimet e e nevojshme, do të jenë në mesin e fitimtarëve.

Ndërsa ata që nuk arrijnë të shohin se çfarë po vjen, do të jenë në grupin e humbësve. Tek e fundit, shumë kohë përpara pandemisë aktuale, bota po kalonte një tranzicion drejt epokës digjitale, me ndikime shumë të gjera për vlerën e teknologjive tradicionale, trashëgiminë e industrive tradicionale, dhe shpërndarjen e fuqisë dhe pasurisë globale.

Për më tepër, një krizë edhe më e madhe globale, është tashmë plotësisht e dukshme në horizont. Pasojat e ndryshimit të klimës, do të jenë shumë më të rënda se çdo gjë tjetër që kemi përjetuar ndonjëherë, dhe nuk do të kemi asnjë shans që këtë problem ta zgjidhim vetëm me një vaksinë.

Kështu, pandemia e Covid-19, shënon një pikë kthese të vërtetë. Për shekuj me radhë, ne jemi mbështetur mbi një sistem të ekonomisë politike, që përfshin shtete sovrane egoiste, industri (si në kapitalizëm ashtu edhe në socializëm), të cilat funksionojnë me lëndë djegëse fosile, dhe që konsumojnë burime natyrore të fundme.

Ky sistem po mbërrin shpejt në limitet e veta, duke e bërë të pashmangshëm ndryshimin thelbësor. Detyra jonë tani është të mësojmë sa më shumë që mundemi nga vala e parë e krizës së trefishtë. Për Evropën, e cila edhe para pandemisë dukej se kishte rënë shumë në aspektin ekonomik dhe gjeopolitik, momenti aktuale paraqet një shans të papritur për të adresuar të metat e saj të dukshme.

Evropa ka vlerat e saj politike (demokracinë, sundimin e ligjit dhe barazinë sociale), njohuritë teknike dhe fuqinë e investimeve, për të vepruar me vendosmëri në interes të parimeve dhe synimeve të veta, si dhe ato të njerëzimit në përgjithësi. Pyetja e vetme, është se çfarë janë duke pritur evropianët.

Shënim: Joschka Fischer, ish Ministër i Jashtëm dhe zv.kancelar i Gjermanisë në vitet 1998-2005 / Project Syndicate – Bota.al

Gabimi i krahasimit të deklaratës së prokurorit special për Thaçin me një “fletërrufe” të kohës së Enver Hoxhës – Nga VETON SURROI

Nëse do gjykuar prej deklaratave publike, vizita e kryeministrit të Shqipërisë bërë Kosovës kishte për qëllim që t’i shprehet përkrahja Kosovës nëpërmjet shprehjes së mllefit për një deklaratë shtypi të prokurorit të Gjykatës Speciale, me të cilën u bë njoftimi se që nga prilli janë ngritur aktakuzat ndaj H.Thaçit dhe K.Veselit, se ato janë në verifikim e sipër te gjykatësi përkatës dhe se ky njoftim bëhet për shkak se dy të apostrofuarit po punojnë për zhbërjen apo bllokimin e Gjykatës Speciale.

Nuk besoj që në Kosovë këto ditë ka pasur nevojë për shprehje shtesë të mllefit. Është shumë i madh numri i njerëzve të mllefosur, për shkak se njëzet e një vjet pas luftës në opinionin publik botëror fillohet të flitet për krimet e supozuara të guerilëve shqiptarë karshi një gjendjeje në Serbi, ku tashmë janë rehabilituar që të gjithë kriminelët e luftës dhe është e përfaqësuar në shumicë politike ideologjia serbomadhe që solli këto krime.

Është shumë i madh numri i njerëzve që janë të mllefosur me mungesë të sundimit të ligjit. Është numër shumë i madh i njerëzve që ende nuk dinë për fatin e të afërmve të tyre të zhdukur, dhe është shumë i madh numri i njerëzve, familjarë të viktimave të ekzekutimeve të pasluftës, që presin drejtësi.

Është numër jashtëzakonisht i madh i njerëzve që kanë kaluar prej një krize në tjetrën në këta tridhjetë vjet okupimi të Serbisë, rezistencës paqësore ndaj këtij okupimi e pastaj edhe të armatosur, çlirimit, lindjes së dhimbshme të shtetit dhe kapjes së tij…

Edhe një i mllefosur që vjen nga jashtë nuk do të ndryshojë gjë në ndjenjën e përgjithshme të mllefit. Madje as nëse ky i mllefosur shtesë është kryeministri i Shqipërisë.

Problemi është se funksioni i kryeministrit të Shqipërisë nuk është të shprehë ndjenjat e veta –të mllefit ndaj gjykatave e prokurorëve apo të dashurisë ndaj personave të caktuar të historisë apo bashkëkohësisë kosovare.

Funksioni i tij është që nëpërmjet shprehjes së solidaritetit të përpiqet, qoftë edhe me prani fizike, të ndihmojë në një krizë të rëndë me të cilën do të ballafaqohet Kosova për disa vjet me radhë.

2.

Nuk jam i sigurt që kryeministri i Shqipërisë i ka ndihmuar Kosovës, e as vetes. Mllefi, zhgënjimi dhe hidhërimi që ka shprehur janë autentikë dhe të dukshëm e të kuptueshëm për këdo. Këtë e manifestoi me fjali të thjeshtë:

“Në Prishtinë për të dëgjuar dhe mësuar më shumë pas fletërrufesë speciale, që do të hyjë si njollë turpi në historinë botërore të drejtësisë, që praktikën e akuzës publike pa aktakuzë juridike e ka njohur vetëm në epokat e sundimeve ideologjike”.

Të shprehura nga një individ, këto do të ishin një fjali shtesë e një njeriu të edukuar në vorbullën e madhe të pakënaqësisë kosovare. Por nga kryeministri i Shqipërisë këto janë vlerësime politike për një segment të ndjeshëm të Kosovës, e të shqiptarëve në përgjithësi, të sundimit të ligjit.

Nëse kryeministri i Shqipërisë mendon se deklarata për shtyp e prokurorit special është si një fletërrufe kineze e kohës së Enver Hoxhës dhe se është një njollë turpi në historinë e drejtësisë, atëherë më e pakta që duhet të nxjerrin si konstatim kosovarët është se duhet të rezistojnë.

Pra, duhet të ngrihen kundër një prokurori amerikan që është i kallëpit të Enver Hoxhës dhe duhet të ngrihen kundër kësaj “njolle turpi në historinë botërore të padrejtësisë”. Nuk do të ishte hera e parë që kosovarët do të ngriheshin kundër padrejtësive – në fakt do të ishte pjesë e traditës tashmë.

Konsekuenca logjike atëherë do të ishte që Kuvendi i Kosovës ta zhbënte Gjykatën Speciale, si një instrument ideologjik që i ngjason atij të Enver Hoxhës. Këtë, së paku formalisht, do të mund ta bënte duke e ndryshuar Kushtetutën e Kosovës, me dy të tretat e votave. Kur një gjë u provua një herë para disa vjetësh, ambasadorët, amerikan dhe britanik, u bllokuan në Kuvend për të mos e lejuar, dhe duke bërë me dije publikisht se Kosova po ua fut thikën pas shpine.

3.

Mllefi nuk është udhëzim politik. Kryeministri i Shqipërisë, pasi përmbushi nevojën e zbrazjes së mllefit, u kthye në Shqipëri. Me pasojat e mllefit të vet duhet të jetojnë kosovarët, të cilët po ashtu ndiejnë se po u bëhet padrejtësi, por kanë vesh e sy e mend për të kuptuar se është momenti më i keq i mundshëm për shfuqizimin e Speciales ky, kur tashmë është paralajmëruar një aktakuzë e mundshme dhe ajo nuk është e pëlqyeshme për liderët politikë.

Nuk ndihmon gjë t’i frysh zjarrit të animozitetit të Gjykatës Speciale, të largohesh e pastaj të shikosh se si kosovarët merren jo vetëm me Gjykatën Speciale, por edhe me hiperinjektimin emocional të kryeministrit të Shqipërisë.

Për dallim prej kryeministrit të Shqipërisë, presidenti i Kosovës dha një mesazh të cilin Kosova e jep prej kohësh, e në kushte sfidash të përhershme, se do ta respektojë vendimin e Gjykatës nëse ngre aktakuzë, dhe se do të japë dorëheqje.

Në të kthyer në Shqipëri, në një analizë të esëllt, kryeministri mund të kuptojë se po zhvillon një shpërputhje standardesh ndaj sundimit të ligjit. Në atë që e ka quajtur “beteja për reformën në drejtësi” si do të tingëllonte që çfarëdo që nuk do t’i pëlqente nga deklarimi i një prokurori a një gjykatësi menjëherë të cilësohej si “njollë”, si fletërrufe e si dëm ndaj shqiptarisë gjithandej?

4.

Nga kryeministri i Shqipërisë ka pasur iniciativa, dëshirë, dashamirësi dhe energji për ta ndihmuar Kosovën. Problemi ka qenë masa e drejtimi. Në mungesë të masës e drejtimit, kryeministri ka investuar emocionet e veta si politikëbërje.

Në tre vjetët e fundit kryeministri nuk ka pasur ndjeshmëri të mjaftueshme për të mos u përfshirë në planin e dëmshëm për këmbim territoresh Serbi-Kosovë. Dhe nuk ka pasur ndjeshmëri të mjaftueshme për t’u ngutur në projektin “mini-Shengen” pa përfillur brishtësinë politike në Kosovë.

Në një konflikt të papërfunduar mes Kosovës dhe Serbisë, nevojat e Shqipërisë për t’u konsultuar e dakorduar me Kosovën janë më të mëdha se ato për t’u konsultuar e dakorduar me Serbinë.

Ndoshta kjo ndjeshmëri u përsërit edhe kësaj here në Prishtinë. Kryeministri, pos shprehjes së mllefit, kërkoi unitet të forcave politike të Kosovës, por, pos mllefit, nuk shpjegoi se rreth çkasë duhet të bashkoheshin.

Dhe aq më pak se si duhet ta kuptojnë këtë thirrje nga kryeministri, i cili paditi për shpifje ish-kolegun e tij kosovar në gjykatën e Kosovës. Të përbashkuar rreth gjykatave?

5.

Kosova s’do mend se do të ketë nevojë për shumë konsultime mes palëve politike brenda vendit, dhe s’do mend se do të ketë nevojë për konsultime me partnerë të afërt si Shqipëria. Konsulta do të duhej të prodhonte politika për tejkalimin e kësaj sfide, duke ruajtur interesat e Kosovës. Nuk i hyjnë fare në punë këtij objektivi as mllefi e as brohoritjet për historinë e lavdishme, as për pastërti lufte; teatraliteti i shfryrjes mund të bëjë lajm e batutë, por këto konsumohen brenda ditës.

Tash Kosova po hyn në një periudhë të re disavjeçare me sfida të cilat nuk i ka parë më herët.

Kosova ka një verë kritike përpara, çfarë mund të ndodhë me Thaçin – Nga JANUSZ BUGAJSKI

Kosova ka një verë kritike përpara. Me Presidentin Hashim Thaçi që përballet me një aktakuzë për krime lufte, një qeveri koalicioni të dobët dhe e vlerësuar si jolegjitime nga opozita, një pandemi në vazhdim dhe me nismat e ngecura të ndërkombëtarëve për të rifilluar bisedimet me Serbinë, përparimi i vendit gjatë muajve të ardhshëm do të jetë i bllokuar.

Thaçi ka deklaruar se, nëse aktakuza për krime lufte konfirmohet nga një gjyqtar i procedurës paraprake të Dhomave Speciale, ai do të japë menjëherë dorëheqjen. Beogradi do të përfitojë nga kjo akuzë nga (pikëpamja) e përpjekjeve të tija për të delegjitimuar Kosovën. Duke e përcaktuar Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës si të udhëhequr nga kriminelë lufte, pretendimi i vendit për shtetësi dhe integrim ndërkombëtar mund të dëmtohet.

Krimet e pretenduara të një numri të vogël guerrilësh gjatë një lufte nuk mund të barazohen me ato të shtetit serb kundër mbarë popullatës shqiptare të Kosovës. Konteksti dhe shifrat janë me rëndësi. Përndryshe, vrasja e SS-ve gjermanëve, e zyrtarëve nazistë dhe e bashkëpunëtorëve të tyre gjatë Luftës së Dytë Botërore do të shihej e barazvefshme me masakrimin e miliona civilëve të pafajshëm nga nazistët.

Prishtina duhet të jetë e palëkundur se Gjykata Speciale nuk po heton UÇK-në si një lëvizje çlirimtare, por individë që janë akuzuar për krime specifike lufte. Për më tepër, zyrtarët e qeverisë dhe analistët duhet të flasin hapur për krimet e luftës të kryera nga forcat ushtarake dhe policore serbe gjatë luftës dhe mungesën e drejtësisë për vrasjen dhe zhdukjen e mijëra civilëve shqiptarë kosovarë. Edhe pse një pjesë e vogël e zyrtarëve të lartë serbë janë dënuan për krime lufte nga Gjykata e Hagës, një Dhomë Speciale për Serbinë e cila do ndërmerrte hetime më të thella dhe më përfshirëse është më se e vonuar.

Kosovarët gjithashtu po i shkaktojnë dëme politike vetes nga paaftësia për të formuar një qeveri të gjerë koalicioni e cila do përballet me kërcënimet në rritje përpara shtetit të ri. Kjo nuk është koha për të debatuar mbi interpretimet e kushtetutës ose legjitimitetin e qeverisë, pasi kjo është në avantazh të forcave të jashtme që mundohen të provojnë se Kosova është një shtet i dështuar. Kosova ose ka nevojë për një qeveri më gjithëpërfshirëse me një mbështetje më të gjerë parlamentare ose zgjedhje të reja që do t’i jepnin legjitimitet të përtërirë institucioneve shtetërore.

Kryeministri Avduallah Hoti mund të përfshinte ose Partinë Demokratike të Kosovës ose Vetëvendosjen në koalicion, duke bërë thirrje për një front kombëtar në periudhë vështirësie. Nëse Thaçi dorëhiqet me të vërtetë, parlamentit gjithashtu do t’i duhet të zgjedhë një president të ri ose të përballet me zgjedhje të reja të përgjithshme. Zgjedhjet do të jenë copëtuese dhe konfliktuale, pikërisht në një kohë kur Kosovës i duhet stabilitet politik dhe shoqëror.

Momenti i akuzës ndaj Thaçit ngriti dyshimet se zyrtarët e BE ishin të përfshirë, në mënyrë që ta pengonin atë të kërkonte një marrëveshje në Uashington, nga frika se kjo mund të bllokonte hetimin e mëtejshëm të krimeve të luftës. Brukseli gjithashtu mund të ketë qenë i shqetësuar se një marrëveshje e mundshme e shkëmbimit territorial e mundësuar nga Shtëpia e Bardhë do të destabilizonte më gjerësisht rajonin. Ka spekulime të tjera se vetë administrata e SHBA-së u pajtua me përhapjen e procedurave të aktakuzës, duke llogaritur se samiti i Uashingtonit do të dështonte, çfarë do të krijonte një imazh të keq për Trump.

Hotit do t’i duhet të udhëheqë delegacionin kosovar në çfarëdo bisedimi të ardhshëm, por atij i duhet të këshillohet imtësisht me koalicionin e tij qeveritar dhe parlamentin përpara se ta bëjë këtë. Dobësia dhe vonesat e qeverisë për rifillimin e bisedimeve do të jenë në interes të Presidentit Vuçiç, i cili ia ka frikën çdo presioni amerikan që Serbia ta njohë Kosovën. Vuçiç u ndihmua nga fitorja e tij e thellë në zgjedhjet e bojkotuar nga opozita dhe nuk ka përballë rezistencë të qenësishme kundër sundimit njëpartiak.

Para vizitës së tij të planifikuar në Uashington, Vuçiç gjithashtu vizitoi Moskën. Putin po mundohet të forcojë pozicionin e Beogradit në bisedime dhe padyshim që ka dhënë udhëzime se si duhet të përballesh me zyrtarët e Trump. Moska parapëlqen të ketë një konflikt të ngrirë dhe ta shndërrojë Kosovën në një shtet të ngrirë. Kjo do të dëmtonte fushatën për njohje ndërkombëtare (të Kosovës) dhe do t’i mundësonte Serbisë të pretendojë se po tregon vullnet të mirë, porse Kosova nuk është partner i besueshëm.

Një (element) kyç i paditur është nëse i dërguari i posaçëm i Trump, Richard Grenell, do të kërkojë të rinisë bisedimet ose thjesht do t’ia transferojë iniciativën BE-së, e cila po planifikon një samit Kosovë-Serbi në Paris, në vijim të këtij muaji. Ai është përpjekur të përqendrohet në çështjet ekonomike dhe të bindë Beogradin dhe Prishtinën të krijojnë një zonë ekonomike speciale. Kjo ide nuk merr parasysh faktin themelor që lidhjet dypalëshe ekonomike nuk mund të shtohen pa siguruar një marrëdhënie simetrike midis Serbisë dhe Kosovës, sipas së cilës të dy palët njohin shtetësinë e njëra-tjetrës. Një zgjidhje e tillë nuk arrihet dot këtë verë.

Dita76, Albania
KOSOVA’S SUMMER CRISIS
Janusz Bugajski, 3 July 2020

Kosovarconfronts a critical summer. With President Hashim Thaci facing a war crimes indictment, a weak coalition government considered illegitimate by the opposition, an ongoing pandemic, and stalled international initiatives to restart talks with Serbia, the country’s progress will be blocked during the coming months.

Thaci has asserted that he will immediately resign if the war crimes indictment is confirmed by a Specialist Chambers pre-trial judge. The indictment will benefit Belgrade in its attempts to delegitimize Kosovar. By depicting the Kosova Liberation Army as being led by war criminals, the country’s claim to statehood and international integration can be undermined.

The alleged crimes of a small number of guerrillas during a war cannot be equated with those of the Serbian state against the entire Albanian population of Kosova. Context and numbers matter. Otherwise, the assassination of German SS-men, Nazi officials, and their collaborators during World War Two would be equivalent to the Nazi slaughter of millions of innocent civilians.

Prishtina must be adamant that the Special Court is not investigating the KLA as a liberation movement but individuals who have been accused of specific war crimes. In addition, government officials and analystsneeds to speak openly about the war crimes committed by the Serbian military and police forces during the war and the lack of justice for the murder and disappearance of thousands of KosovarAlbanian civilians.Although a handful of senior Serbian officials were convicted of war crimes by the Hague Tribunal, a Specialist Chamber for Serbia involving deeper and broader investigations is long overdue.

Kosovars are also inflicting political damage on themselves by an inability to form a broad coalition government to confront the mounting threats facing the young state. This is not the time to argue over constitutional interpretations or governmental legitimacy, as this plays into the hands of outside forces seeking to prove that Kosova is a failed state. Kosova will either need a more inclusivegovernment with wider parliamentary supportor a new election that would bestow fresh legitimacy on state institutions.

Prime Minister Avduallah Hoticouldinclude either the Democratic Party of Kosova or Vetevendosja in the coalition by appealing for a national front in difficult times. If Thaci indeed resigns, parliament will also need to elect a new President or face new general elections. Elections will be disruptive and conflictive precisely at a time when Kosova needs political and social stability.

The timing of Thaci’s indictment raised suspicions that EU officials were involved to prevent him seeking an agreement in Washington, fearing that this could block further war crimes investigations. Brussels may also have been concerned that a potential land swap deal facilitated by the White House would destabilize the broader region.There are additional speculations that the U.S. administration itself concurred with the release of indictment procedures, calculating that the Washington summit would fail and create a bad image for Trump.

Hoti will need to lead the Kosovar team in any upcoming talks but he must consult closely with his government coalition and parliament before he proceeds. Government weakness and delays in restarting talkswill benefit President Vucic who is fearful of any U.S. pressure that Serbia recognize Kosova. Vucic was helped by his resounding election victory boycotted by the opposition and faces no credible resistance to one-party rule.

Vucic also visited Moscow before his planned visit to Washington. Putin is seeking to strengthen Belgrade’s position in the talks and no doubt issued guidelines on how to dealwith Trump’sofficials.Moscowprefersto maintain a frozen conflict and transformKosovainto a frozen state.This would undermine the campaign for international recognitionand enable Serbia to claim that it is showing good will while Kosova is not a credible partner.

One major unknown is whether Trump’s special envoy Richard Grenell will seek to resume the talks or simply transfer the initiative to the EU, which is planning a Kosova-Serbia summit in Paris later this month. He has tried to focus on economic issues and to convince Belgrade and Prishtina to create a special economic zone.This ignores the basic fact thatbilateral economic tiescannot be intensified without ensuring a symmetrical relationship between Serbia and Kosova, in which both sides recognize each other’s statehood.Such asolution will not be reached this summer.

Judah: Aktakuza për Thaçin u bë publike për të ndryshuar rrjedhën e ngjarjeve

Gazetari dhe analisti politik, Tim Judah, njëherësh autor i 3 librave për Ballkanin, thotë se për aktakuzat ndaj presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi punohej prej 20 vitesh.

Sipas tij, prokurori bëri publik emrin e presidentit për të ndryshuar qëllimisht rrjedhën e ngjarjeve. Për sa i përket dialogut, Judah thotë se, tashmë ai është në duart e BE, por Thaçi është jashtë ekuacionit politik.

“Për pothuajse 20 vjet,  në një formë apo tjetër,  mendoj se ata  kanë qenë duke punuar në lidhje me këtë çështje. Unë supozoj se nëse një prokuror beson se ka mjaftueshëm prova,  ai beson se ka prova të mjaftueshme për të dërguar Thaçi në gjykatë dhe ta dënojë atë. Kjo nuk është ajo që unë mendoj, por është e qartë që kjo është ajo të cilën e beson prokurori. Kjo nuk është një histori e re, vazhdon prej më shumë se 20 vitesh”, ka thënë ai në EuroNews Albania.

“Unë mendoj se ajo çfarë ka ndodhur është se Prokurori ka marrë informacione ose është shqetësuar tej mase, se në kohën që Thaçi do të shkonte në Uashington do të arrihej një marrëveshje ose diçka e tille, e cila do të ndryshonte komplet rrjedhën e gjërave, ose gjënë që do të donte të bënte ai (prokurori), në lidhje me akuzat e tij kundër Thaçi. Mendoj se ai (prokurori) u gjend në një pozitë të vështirë, mendoj se nuk mund të provonte akuzat e tij, Gjykata dhe prokurori nuk do ta pranonte kurrë këtë, kështu që kjo mbetet një spekulim. Pas diskutimeve edhe me persona të tjerë mendoj se ky është edhe shpjegimi më logjik i kësaj situate, sepse në një situatë tjetër ata s’do ta kishin marrë kurrë një hap të tillë”, thekson ai.

Sipas tij, prokurori ishte i shqetësuar se ndonjë marrëveshje do të nënshkruhej në Uashington e cila në njëfarë mënyre do të ndalonte Thaçin të përballej me këto akuza.

“Çështja është se nuk kemi të bëjmë me konspiracion.  Unë besoj se Prokurori ishte i shqetësuar se ndonjë marrëveshje do të nënshkruhej në Uashington e cila në njëfarë mënyre do të ndalonte Thaçi të përballej me këto akuza.  E përsëris, mendoj se ai reagoi para, se të ndodhte ndonjë gjë në Uashington. Mendoj se kjo ka qenë rrjedha e ngjarjes. Nuk mendoj se ka pasur politika konspirative, siç kanë artikuluar shumë njerëz.  Nuk e di cili ka qenë plan i tij, askush nuk e ka idenë se çfarë mund të ndodhte në Uashington. Disa javë më parë ka pasur shumë bisedime për shkëmbimet territoriale. Grenell tha se kjo gjë nuk është diskutuar kurrë me të. Z Thaçi e mohoi një gjë të tillë. Pastaj Grenell deklaroi se në fakt ata do të diskutonin në lidhje me ekonominë dhe BE do të jetë përgjegjës për politikën. Por në nuk mund të jemi të sigurtë, sepse takimi nuk u realizuar kurrë. Askush nuk ia ka idenë se çfarë mund të diskutohej në atë takim”, deklaroi ai.

Ai flet edhe për rivalitetin mes BE dhe SHBA.

“Parimisht mendoj se po, por supozoj se po bëhet pak teorike tani. Sepse më afrimin e zgjedhjeve presidenciale në SHBA, kjo e fundit nuk besoj se do të jetë shumë e përfshirë, vetëm nëse ndodh diçka shumë shpejt. Kështu që e gjitha beteja është zhvendosur sërish në duart e BE. Dhe mendoj se i dërguari BE- Miroslav Lajcak mendoj se është tejet i lumtur për këtë gjë, i surprizuar por i lumtur.  Tani ai do të mundohet të marrë hapa në lidhje me këtë por do ta ketë të vështirë për ta bërë këtë sepse haçi ka dalë jashtë këtij ekuacioni politik”, thotë tutje.

Judah nuk beson se sivjet do të ketë marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë.

“Jo nuk mendoj se është e mundur të arrijmë një marrëveshje brenda këtë vit. Mendoj se është e pamundur. Nuk kemi palë të barabartë për të negociuar tani. Kemi një president me fuqi të plotë të Serbisë në njërën anë dhe kemi një president të Kosovës i cili është nxjerrë jashtë ekuacioni. Nuk është realiste për Presidentin e Serbisë të negociojë me kryeministrin e Kosovës. Nuk mendoj se mund të ndodhë. Nuk mendoj se kjo gjë do të ndodhë këtë vit. Ajo që mund të ndodh tani është pikërisht fakti që Lajcak mund të thotë… janë 20 apo 25 marrëveshje mes Serbisë dhe Kosovës dhe shumë prej tyre nuk janë implementuar. Ajo që Lajcak mund të bëjë tani është të përpiqet të nxisë më tej që marrëveshjet që ekzistojnë të mund të zbatohen. Pra nuk besoj se në një të ardhme të afërt të ketë ndonjë progres…

“Idealisht do ishte dy shtete të barabarta në Ballkanin Perëndimor, Serbia të njihte pavarësinë e Kosovës. Serbët të ndjenin të sigurtë se të drejtat  e tyre janë përmbushur në Kosovë, por nëse kjo do të ndodhë nuk e di, nuk besoj se kjo mund të ndodhë në një kohë të afërt”, ka thënë Judah.

Vizitat Tiranë-Prishtinë/ Nazarko: Rama dështoi për të krijuar realitete të reja ekonomike, monopolet kushtëzojnë politikat në të dyja vendet

Analisti Mentor Nazarko i ftuar në rubrikën ”Opinion” në News24 ka thënë se qeveria Rama në raport me Kosovën, ka dështuar për të krijuar realitete të reja ekonomike at në funksion të një tregu të përbashkët.

Sipas Nazarkos, tregu i përbashkët është kufizuar nga monopolet apo grupet e fuqishme të interesit në të dyja vendet, për të krijuar kompani të reja shqiptare në Kosovë apo anasjelltas, edhe pse duket se ka pasur vullnet politik.

Nazarko shton se tregu mbarëshqiptar ka mbetur i kufizuar dhe duket se po tentohet diçka në sektorin energjetik.

”Ka një tërësi marrëdhëniesh që pritet të zhvillohen, prej shumë vitesh. Po përmend, ndoshta duket e çuditshme, në sektorin energjitik. Pas ndalimit të ndërtimit të termoçentralit me qymyr në Kosovë, Kosova ka probleme me furnizimin e energjisë, ndërsa Shqipëria po mendon të investojë në HEC-in e Skavicës. Shqipëria dhe Kosova janë të vetmet vende në rajon që vuajnë nga kufizimet me energji elektrike sepse nuk kanë investuar në gjeneratorë të mëdhenj mbarëkombetarë apo linja e interkonieksionit s’ishte funksionale. të ndikuar nga lobet shitëse të energjisë elektrike. .
U diskutua dhe për të vijuar traditën e takimeve mes dy qeverive. Me një risi , që është mbledhja e autoriteteve vendore.
Diferenca në dokumentacion është pretekst, por janë grupet të caktuara te interesit në vendet tona që duan status-quo. Ata kushtëzojnë edhe politikat qeveritare në dy vendet. Prandaj ka ngadalësi në fuqizimin e bashkëpunimit mes dy vendeve.

Potenciali ekonomik në viset shqiptare në Perandorinë otomane para coptimit ishte i madh dhe i plotë. Shqiptarët kishin fusha pjellore, lumenj të bollshëm, pozitën gjeografike. Sot sigurisht ne nuk do krijojmë një unitet politik të shqiptarëve në rajon, por në kushtet e sotme kur liria e tregtisë dhe njerëzve është primare krijimi i një uniteti ekonomik është i mundur.
Shqipëria i ka rritur eksportet drejt Kosovës, Kosova jo në të njëjtat nivele.
Keni dëgjuar të flitet që dy qeveritë nuk harmonizojnë dot prodhimet e specave dhe patatevr, por kjo pafuqi, paaftësi reflektuar në të dyja anët është dramatike. Por Rama që s’ka ndryshuar në 7 vjet nuk ka mundur të çajë në këtë drejtim për të krijuar realitete ekonomike të reja, dhe është një nga dështimet e mëdha të qeverisë së tij. Shikoni Serbinë: donte të blinte Telekom Albania, sot don IPKO ne Kosovë, kontrollon tregun e grurit dhe nënprodukteve të tij. Ka ardhur dhe kaluar koha që të krijohen kompani të mëdha në një treg jo të kufizuar, por treg të përbashkët.”- tha Nazarko.

Rreth 35 mijë shqiptarë e braktisën Kosovën vjet, ja nga cilat komuna pati më shumë ikje

Rreth 35 mijë kosovarë ia kanë dhënë lamtumirën Kosovës gjatë vitit të kaluar. Ata kanë hequr dorë nga vendlindja e tyre në kërkim të një jetë më të mirë në shtetet e huaja. Shumica e tyre e kanë braktisur vendin shkaku i bashkimit familjar dhe gjetjes së një vendi pune. Express u sjell numrin e qytetarëve që kanë ikur jashtë vendit prej secilës komunë.

Kosova po vazhdon të braktiset nga shtetasit e saj për çdo vit. Madje, krahasuar me vitin 2018, numri i atyre që kanë marrë rrugën për në shtetet e huaja ka shënuar rritje.

Sipas raportit “Vlerësimi i Popullsisë 2019”, të publikuar nga Agjencia e Statistikave të Kosovës, numri i kosovarëve që e kanë braktisur vendin gjatë vitit të kaluar shkon në gati 35 mijë.

Shumica e tyre ishin emigrantë legalë, derisa arsyet kryesore pse ata hoqën dorë nga vendlindja po del të jenë bashkimi familjar, martesat dhe gjetja e një vendi pune.

“Numri i emigrantëve kosovarë gjatë vitit 2019 është vlerësuar të jetë gjithsej 34,911 banorë përfshirë emigrantët legalë dhe ata ilegalë. Pjesa dërmuese e emigrantëve për vitin 2019 ishin emigrantët legal. Emigrimi legal ishte për shkak të: bashkimit familjar, martesave, gjetja e një vendi pune, shpërngulje të përhershme (kryesisht në shtete fqinje), studime afatgjata me punësim etj”, thuhet në raportin e ASK’së.

Bazuar në këtë raport, më së shumti qytetarë kanë ikur nga Gjilani, Suhareka, Malisheva, Vushtrria, Rahoveci e Gjakova.

Vetëm nga këto komuna kanë dal jashtë vendit rreth 15 mijë persona.

Por, përvec atyre që e lanë Kosovën e shkuan për të jetuar në vende të huaja, të tjerë ndërruan vendbanimin.

Sipas këtij raporti, mbi 9 mijë kosovarë ndërruan qytetin ku jetonin. Arsyet kryesore për këtë kanë qenë martesat që janë realizuar gjatë 2019’ës.

“Numri i personave që kanë ndërruar vendbanimin nga komuna e mëparshme (nga një komunë në komunë tjetër-brenda Kosovës) është vlerësuar të jetë gjithsej 9,132 banorë (bazuar në trendin e martesave, lëvizjet në periudhën 5 vjeçare: 2005-2010 të nxjerra nga baza e regjistrimit të popullsisë si dhe numrin e nxënëseve që kanë ndërruar komunën e vendbanimit rezident)”, thuhet në raport.

E për dallim prej atyre që braktisën Kosovën, rreth 6 mijë persona e zgjedhën Kosovën që të banonin. Në këtë numër janë përfshirë të kthyerit / riatdhesuarit, numri i azilkërkuesve të Kosovës që kanë fituar të drejtën e nënshtetësisë, si dhe te gjithë ata persona qe kane leje qëndrimet më shumë se një vit qëndrimi në Kosovë.

“Sipas të dhënave nga Ministria e Punëve të Brendshme (MPB), komuna, UNHCR, IOM. të dhënat nga disa komuna, te dhënave nga disa institute statistikore dhe te dhënat nga databaza e Eurostatit numri i imigrantëve në Kosovë, gjatë vitit 2019 ishte gjithsej 6,066 banorë”, ka bërë të ditur ASK’ja.

Ndryshe, në fillim të këtij viti, Instituti EPIK ka publikuar një raport për migrimin e qytetarëve të Kosovës dhe Shqipërisë në një periudhë 10 vjeçare.

Sipas një hulumtimi të EPIK, rreth 1,249,706 (44%), qytetarë janë larguar nga Shqipëria e Kosova në periudhën 2008-2018.

“Viteve të fundit diskursi publik në Ballkanin Perëndimor dhe Bashkimin Evropian është dominuar nga raportimet dhe debati publik për shkallën e emigrimit të qytetarëve nga rajoni i Ballkanit. Në mënyrë që të kontribuojmë që ky diskurs të jetë sa më i informuar, Instituti EPIK ka ndërmarrë hulumtimin e radhës, për të kuptuar ndikimin real të emigrimit të qytetarëve të Ballkanit Perëndimor drejt BE-së gjatë periudhës 2008- 2018”, thuhet në raportin e këtij instituti.

Në këtë listë, prin Shqipëria për t’u renditur e dyta Kosova me 529.647 (30%) qytetarë të larguar nga vendi./Gazeta Express

Shqipëri, nivele të larta të rasteve me Koronavirus e të viktimave

Në Shqipëri, rastet e reja kapën sot një tjetër pikë kulmore, ndërsa viktimat, prej të paktën dy javësh janë të përditshme. Ministria e Shëndetësisë njoftoi sot për 82 të infektuar të zbuluar në 19 qytete të vendit: 30 raste në Tiranë, nga 6 raste në Shkodër, Kavajë, Fushë-Arrëz, 5 në Vlorë, nga 4 raste në Krujë, Durrës, Lushnje, nga 2 raste në Fier, Kurbin, Korçë, Berat, Dibër, Vau i Dejës, dhe nga 1 rast përkatësisht në Elbasan, Lezhë, Has, Pukë dhe Rrogozhinë.

Që pas 10 ditëshit të parë të muajit qershor, ritmet e të prekurve kanë qenë të larta, duke arritur në total afro 1400 raste, ose më shumë se sa ishin konstatuar në 3 muajt e parë që nga fillimi i epidemisë.

Po ashtu, dhe numri i viktimave ëshhtë rritur në mënyrë shqetësuese. Vetëm në tre javët e fundit ka patur 34 viktima, nga 69 në total, që prej fillimit të muajit mars. Autoritetet njotuan sot për tre pacientë të tjerë që kanë humbur jetën në spitalin Infektiv të kryeqytetit. Bëhet fjalë për “një 63 vjeçare nga Tirana, një 65 vjeçar nga Tirana dhe një 60 vjeçar nga Elbasani, me disa sëmundje bashkëshoqëruese”.

Në spitalin Infektiv vijon të ketë shtrime të reja. Aktualisht aty po trajtohen 78 pacientë, 9 prej tyre janë në terapi intensive, ndërsa 2 janë të intubuar në gjendje të rëndë.

Ministria e Shëndetësisë po përsërit në mënyrë të vazhdueshme thirrjet për respektimin e rregullave të sigurisë. “Çdo qytetar, duhet të tregojë kujdes të shtuar në çdo ambient, në ambientet e punës apo ku ofrohen shërbime, për të respektuar masat e higjienës, distancës fizike, shmangien e kontakteve dhe apelon për vendosjen e maskës, kur nuk është e mundur të ruhet distancë”, u shpreh sot Rovena Daja e Institutit të Shëndetit Publik. Por qartazi, këto thirrje duket se po bien në vesh të shurdhër. zëri i amerikës

Dëshmi historike nga momenti i shpalljes së deklaratës kushtetuese të 2 korrikut 1990 – Nga Nuhi Bytyçi

Gjatë majit dhe qershorit të vitit 1990, bashkë me kolegët e tjerë të Televizionit të Prishtinës (TVP), Muhamet Mjekun, Ali Alajn, Enver Malokun, Tahire Govorin e kolegë të tjerë, përcillnim mbledhjet historike të Kuvendit. Kryetar i Kuvendit ishte Gjorgje Bozhoviqi, kurse nënkryetar Ilaz Ramajli.

Isha në sallë si gazetar dhe delegatët shqiptarë ishin shumë aktivë, sidomos Ruzhdi Bakalli, Ramadan Kelmendi, Skënder Skenderi, Muharrem Shabani, Bujar Gjurgjealo, Feride Hyseni, Selvije Gjinaj, Adem Mikullovci, Xhemajli Bajra, Daut Krasniqi, Daut Jashanica, Qazim Kelmendi, Ymer Gashi, Nazmi Kelmendi e shumë delegatë të tjerë insistonin që në rend të ditës të futej kërkesa për miratimin e Deklaratës Kushtetuese, sipas së cilës, Kuvendi i Kosovës do ta shpallte pavarësinë nga Serbia. Më 24 dhe 25 qershor të vitit 1990, në cilësinë e gazetarit të TVP-së, isha në sallë bashkë me kolegët e mi dhe përcillnim rrjedhën e mbledhjes historike të Kuvendit. Bozhoviqi nuk lejonte kurrsesi që kjo kërkesë të përshihej si pikë e veçantë e rendit të ditës së Kuvendit të Kosovës. Ai e ndërpriste mbledhjen dhe kërkonte që delegatët të largoheshin nga salla e, bashkë me ta, edhe gazetarët. Sigurimi serb kërkonte që ekipi teknik dhe gazetaresk i TVP-së të largohej nga salla, por ne ishim të vendosur mos të dalim nga salla derisa në të qëndronin edhe delegatët e Kuvendit.

Më kujtohet momenti kur me urdhër të Bozhoviqit sigurimi serb e ndërpreu edhe rrymën në sallë dhe ajo u errësua, por ekipi teknik e aktivizoi gjeneratorin që e kishim dhe salla u ndriçua, në mënyrë që me autoreportazh ta xhironim tërë rrjedhën e mbledhjes së Kuvendit. Kishim kërcënime nga sigurimi serb që t’i ndërpresim reflektorët në sallë dhe t’i nxjerrim kamerat dhe reflektorët nga salla. Por, edhe unë me kolegët e mi vazhduam të qëndrojmë në sallë me të gjithë delegatët. Kjo ishte një mbështetje e fuqishme e ekipit të TVP-së, një sinjal që delegatët shqiptarë mos të dorëzohen, por të qëndrojnë aty deri në realizimin e kërkesave të tyre legjitime.

Nënkryetari i Kuvendit të Kosovës, Ilaz Ramajli, kishte qëndrim të vendosur që mos të dilte nga salla, por Bozhoviqi rrinte në kryesi, në mënyrë që mos ta lejonte Ramajlin ta zëvendësonte atë.  Jusuf Zejnullahu, i cili ishte kryetar i Qeverisë së atëhershme, si quhej atëherë kryetar i Këshillit Ekzekutiv të Kosovës, rreth orës 03:00 të mëngjesit ka hyrë në sallën e Kuvendit të Kosovës dhe ka mbështetur delegatët shqiptarë në kërkesat e tyre legjitime. Mbledhja qe ndërprerë pas disa minutash, meqë ishte arritur “marrëveshja” në mes të Jusuf Zejnullahut dhe Sllobodan Millosheviqit, që ajo të mbahej një ditë tjetër, më 2 korrik 1990.

Deklarata Kushtetuese e 2 korrikut 1990

Më 2 korrik 1990, paradite, delegatët shqiptarë ia mësynë ndërtesës së Kuvendit të Kosovës, hyrjes kryesore dhe asaj anësore, për të marrë pjesë në mbledhjen e Kuvendit të Kosovës. Por, policia, nën dirigjimin e Beogradit, nuk i lejoi të hyjnë brenda. Policia e kishte rrethuar ndërtesën e Kuvendit të Kosovës. Bashkë me Ali Alajn, Enver Malokun, Tahire Govorin, Sylejman Gashin, Diana Toskën, Asllan Bajramin, Sylejman Shaqirin, Mahmut Rexhepin, Rrustem Gashin dhe gazetarë të tjerë ishim caktuar që më 2 korrik 1990 ta përcjellim për TVP mbledhjen historike të Kuvendit të Kosovës.

Të gjithë ishim të mobilizuar që me kameramanët dhe stafin tjetër teknik ta përcjellim këtë mbledhje dhe t’ua prezantojmë shikuesve. E dinim që po përcillnim një ngjarje historike. Siç dihet, mbledhja e delegatëve shqiptarë të Kuvendit të Kosovës nuk u mbajt në sallën e Kuvendit, por para dyerve anësore të Kuvendit, nën masa të rrepta policore serbe. Ishte e pamundur të pengohej mbajtja e saj, sepse delegatët shqiptarë me këtë rast po e shprehnin vullnetin e popullit shumicë të Kosovës. Ata kishin mbështetjen edhe të intelektualëve dhe të Alternativës Politike Shqiptare. Mbledhjen e drejtoi delegati nga Prizreni, Bujar Gjurgjeala, kurse Deklarata Kushtetuese e Pavarësisë së Kosovës, e cila u lexua nga Muharrem Shabani, u miratua në mënyrë unanime nga delegatët. Sipas kësaj Deklarate Kushtetuese, Kosova u shpall njësi e pavarur në kuadër të Federatës Jugosllave.

Me këtë rast, unë për TVP zhvillova disa biseda me delegatët Adem Mikullovcin, Sabri Hashanin, Xhemajli Bajrën, Agim Haskajn dhe Xhevat Pllanën. Kjo ngjarje përbënte historinë e kundërshtimit të politikës shoviniste dhe diskriminuese të Beogradit mbi shqiptarët e Kosovës. Pati jehonë shumë të madhe jo vetëm në Kosovë.

Si u përballa me policinë serbe më 2 korrik 1990

Pas kryerjes së mbledhjes historike të Kuvendit të Kosovës, pa planifikuar, në redaksi, me vetiniciativë, e mora kameramanin Leonard Mulliqin dhe dolëm në qendër të qytetit, para ish-hotelit “Bozhur”-“Iliria” (sot “Sëiss Diamond”) dhe filluam të xhironim disa opinione të qytetarëve, se si e kanë pritur miratimin e Deklaratës Kushtetuese të Kuvendit të Kosovës.

E ndala një qytetar që ishte duke ecur, një veteran të arsimit në Prishtinë, Hamëz Gashin nga Çabiqi i Klinës, të cilin fillova ta pyes: “Si e vlerësoni miratimin e Deklaratës Kushtetuese për Pavarësinë e Kosovës nga Kuvendi i Kosovës?” Mirëpo, komandanti i njësive speciale serbe, Marko, i cili kishte arritur nga Serbia (Kraleva), vazhdimisht më kishte përcjellë. Ai ndërhyri dhe bashkëbiseduesi im nuk pati guxim të përgjigjej, sepse policia serbe kërcënohej se do të shtinte me automatikë në drejtim të tij, timin dhe të kameramanit. Megjithëkëtë, nuk u zmbrapsa dhe insistova që Hamëz Gashi të përgjigjej por, kur ai e pa komandantin e policisë serbe që kërkonte të ndërpritej xhirimi, u ndal. I kërkova mirëkuptim komandantit të policisë ta kryejmë këtë bisedë, por ai nuk lejoi, duke dhënë urdhër: “Ndërprite xhirimin!” Komandanti dhunshëm e ndërpreu xhirimin e bisedës në prani të shumë qytetarëve, të cilët ndiqnin me interesim të jashtëzakonshëm punën e ekipit të TVP-së.

Unë i kisha në dorë dy ekzemplarë të Deklaratës Kushtetuese të Pavarësisë. Kur m’i pa, komandanti më kërkoi t’i jepja njërin. Me qëllim nuk ia dhashë deklaratën, por i thashë: “Deklarata Kushtetuese është për mua që ma kanë dhënë delegatët e Kuvendit. Nuk jam i autorizuar t’jua jap juve!” Nuk doja që me dorën time t’i shërbeja atij, prandaj i thashë: “Shko kërkoje te delegatët e Kuvendit të Kosovës, sepse vetëm ata janë kompetentë për këtë!” Komandanti nuk ma mori dhunshëm Deklaratën Kushtetuese dhe unë vazhdova t’i marr opinionet e qytetarëve në një vend tjetër më të sigurt, ku nuk kishte policë. Me gjithë pengesat e mëdha nga policia serbe e xhirova bisedën me Hamëz Gashin, kurse kolegët e tjerë bisedat me qytetarët e tjerë lidhur me Deklaratën Kushtetuese dhe kronikën speciale i transmetuam në Ditarin qendror të TVP-së, në orën 19:30, më 2 korrik 1990.

Raportimi i të gjithë gazetarëve të TVP-së nga kjo ngjarje historike ishte në nivel të lartë profesional dhe pati jehonë të madhe në opinion. Dua me këtë rast të potrencoj rolin e jashtëzakonshëm që e kanë kryer gazetarët e TV të Prishtinës, të Radio Prishtinës,  por edhe të medieve tjera të asaj kohe – “Rilindjes”, “Zërit javor”, “Shkëndijes”, “Fjalës” dhe revistave tjera, të cilat me gjithë presionet dhe kërcënimet e aparatit shtëtëror serb, arritën që më sukses ta kryejnë misionin e tyre.

Roli i gazetarëve sot

Duke i analizuar kushtet dhe rrethanat në të cilat kemi punuar para 30 vjetësh dhe duke i krahasuar me këto të sotmet që punojnë gazetarët e rinj, kur teknologjia informative është e avancuar dhe kur ka demokraci, gazetarët sot nuk janë përherë profesionalë dhe, në shumë raste, s’janë të guximshëm për ta informuar publikun drejt me zhvillimet në Kosovën e re, shtet i pavarur dhe sovran. Shpesh ata bien nën ndikimin e partive të ndryshme politike, qoftë të pozitës, të opozitës dhe të grupeve të interesit nga biznesi, duke i shikuar në plan të parë interesat e veta personale dhe duke i dëmtuar interesat e publikut. Gazetarët edhe sot duhet të jenë në shërbim të plotë të informimit të opinionit, por duke e mobilizuar atë dhe kontribuar në krijimin e frontit unik të forcave politike dhe të institucioneve të shtetit të ri të Kosovës për daljen nga izolimi dhe forcimi i pozicionit ndërkombëtar të Kosovës.

 (Fragmente nga „LIBRI I LUFTËS“, mars 2019, Shtëpia Botuese “Armagedoni”)

Reforma zgjedhore, analistët: Nuk zgjidh financimin kriminal dhe administrimin e votës

Reforma zgjedhore në Shqipëri për të cilën palët politike së fundi arritën një marrëveshje, shihet nga ekspertët si përpjekje për arnime që nuk i jep zgjidhje problemeve të vjetra, si financimit kriminal në fushatë, shitblerjes apo administrimit të votës. Partitë e mëdha thonë ata kanë prodhuar gjithnjë rregulla në favor të tyre, dhe se partitë e vogla i kanë përdorur për shtim artificial votash, ose iu kanë ngushtuar hapësirat për futjen e tyre në parlament. Votimi i imigrantëve një premtim kryesisht i së majtës prej 15 vitesh, edhe në zgjedhjet e ardhshme duket se nuk do te realizohet pasi analistët thonë se shumica qeverisëse s’ka asnjë strategji dhe draft konkret. Materiali u përgatit për Zërin e Amerikës nga gazetarja Mimoza Picari.

Reforma zgjedhore në Shqipëri për të cilën palët politike së fundi arritën një marrëveshje, shihet nga ekspertët si përpjekje për arnime që nuk i jep zgjidhje problemeve të vjetra, si financimit kriminal në fushatë, shitblerjes apo administrimit të votës. Partitë e mëdha thonë ata kanë prodhuar gjithnjë rregulla në favor të tyre, dhe se partitë e vogla i kanë përdorur për shtim artificial votash, ose iu kanë ngushtuar hapësirat për futjen e tyre në parlament. Votimi i imigrantëve një premtim kryesisht i së majtës prej 15 vitesh, edhe në zgjedhjet e ardhshme duket se nuk do te realizohet pasi analistët thonë se shumica qeverisëse s’ka asnjë strategji dhe draft konkret.

Reforma zgjedhore për të cilën palët politike në Shqipëri arritën një marrëveshje së fundi, nëse miratohet do të jetë 12 në listën e reformave zgjedhore që janë kryer, që prej marrëveshjes së vitit 1991, që kishte në thelb shtyrjen e zgjedhjeve, amendimin e Ligjit të Zgjedhjeve dhe plotësimin e vendeve në KQZ. Edhe sot pas thuajse 3 dekadash, palët vazhdojnë të kërkojnë garanci që vota e saj nuk do preket, dhe se kjo për ekspertët nuk përbën progres.

Gjithë administrimi zgjedhor dhe reforma zgjedhore në Shqipëri nuk janë bërë realisht reforma që zgjerojnë demokracinë dhe garantojnë lirinë e votës dhe sistemin përfaqësues, se sa janë reforma për të krijuar besim tek palët e caktuara politike”- thotë Afrim Krasniqi, Instituti i studimeve politike.

Analistët mendojnë se marrëveshja e fundit mes shumicës qeverisëse dhe opozitës, nuk i kuron problemet e vërteta të zgjedhjeve në Shqipëri, duke filluar nga shitblerja e votës apo financimet kriminale në fushatë.

Përjashto identifikimin biomterik që shmang votimin familjar, pjesa tjetër në substancë nuk ka asnjë ndryshim, duke filluar që nga administrimi zgjedhor i politizuar, KQZ-ja bipartiatke dhe elementë të tjerë, si shitbblerja e votës, apo financimet kriminale në fushata zgjedhore”- shprehet Roland Lami analist.

Politologët thonë se pakti i fundit politik për reformën zgjedhore nuk i ka dhënë zgjidhje dhe ligjit të partive politike i cili bie ndesh me Kodin zgjedhor.

Dy partitë kryesore prodhojnë rregulla që në vetvete u japin atyre një lloj avantazhi krahasuar me të tjerat, ndërtojnë një realitet të ri politik, e interpretojnë atë dhe janë gati t’i ndryshojnë sërish rregullat në momentin kur mendojnë që të dy palët sërish përfitojnë”- thotë Blendi Çeka, analist.

Duke ju kthyer historisë së ndryshimeve të sistemeve zgjedhore në afro 3 dekada analistët konstatojnë se Shqipëria është nga vëndet e vetme në Europë që ka ndryshuar të gjitha sistemet. Nga maxhoritar i pastër në maxhoritar të korrektuar me proporcional, që solli mjaft probleme duke maksimalizuar në mënyrë fiktive votat e partive të vogla në shërbim të partive të mëdha, përmes skemës që mori emrin e fshatit ku u aplikua për herë të parë “Dushk” në zgjedhjet e 2001-it. Më pas në 2005-ën kjo skemë u aplikua në mënyrë masive. Sot kemi një sistem proporcional rajonal të miratuar në 2008-ën, shumë i kritikuar se favorizon partitë e mëdha.

Ideja ishte e asaj periudhe ishte të krijonim një sistem ku elitat të vijnë në parlament, dhe praktikisht ne bazuam gjithë sistemin tek vullneti i liderëve politikë dhe gatishmëria e tyre, për të na prodhuar një parlament elitar. Koha tregoi që në parlament na hynë një numër kriminelësh, hynë një numër rekord biznesmenësh. Shqipëria është rekord për numërin e biznesmenëve të tranzicionit të futur në parlament dhe kështu ra niveli i përfaqësimit parlamentar”- thotë Afrim Krasniqi, Instituti i studimeve politike.

Analistët shohin dhe një tjetër rrezik në sistemin aktual që nuk lë hapësirë për konkurimin e partive të reja apo të vogla jashtë koalicioneve.

Dy partitë kryesore riciklojnë veten përmes ligjeve apo sistemeve që dakortësojnë bashkë. Kjo na nxjerr në pah një dukuri që ndryshe në politologji njihet si dhuna e shumicës”- shprehet Roland Lami, analist.

Që prej vitit 2004 kur LSI u krijua si rrjedhje nga partia socialiste në pushtet aso kohe, asnjë parti e re nuk është bërë pjesë e parlamentit.

Ne kemi 4 raste në 2013-ën dy parti FRPD dhe Aleanca Kuq e Zi, në 2017-ën kemi dy parti të tjera, SFIDA dhe LIBRA, të cilat kanë konkuruar si subjekte kontrastuese me atë ç’ka konsiderohej estabilishmenti politik, dy partitë e mëdha, dhe të katërta partitë kanë marrë zero mandate”- vijon Blendi Çeka, analist.

Aktualisht partitë opozitare ne parlamentar kërkojnë ndryshimin e sistemit në proporcional kombëtar me lista të hapura, një debat për të cilin mazhoranca sugjeron të diskutohet në një moment të dytë. Ekspertët thonë se listat e hapura rrisin mundësinë e përfaqësimit të partive të vogla në kuvend, konkurencën brenda partisë, por nuk shmangin hyrjen e të fortëve në parlament dhe trafikun e votave sepse vullneti politik mbizotëron në çdo sistem.

Shqipëria është ndër vendet e pakta në Europë që e ka sistemin zgjedhor të përcaktuar në kushtetutë. Kjo do të thotë se duhen ndryshime kushtetuese dhe për t’i bërë ato duhen më shumë se 92 vota, duhet një vullnet politik dhe interesa të mëdha nga pas dhe asnjëra nga palët politike nuk ka interesa të tilla”- thotë Afrim Krasniqi, Instituti i studimeve politike.

Votimi i emigrantëve një premtim sidomos i së majtës që në 2004-ën ende nuk është bërë realitet. Kjo temë e nxehtë edhe tani i është adresuar për zgjidhje, nga faktori politik, KQZ, pasi vetë palët, nuk kanë draft konkret, strategji, database të emigrantaëve, sipas eskpertëve njohës të kësaj fushe. Problemi tjetër që shohin ata lidhet me administrimin e votës së emigrantëve, në kushtet kur në Shqipëri përballë kamerave, vëzhguesve ndërkombëtarë, dhe përfaqësive diplomatike në disa raste, ky admnistrim ka patur probleme serioze.

Marr parasysh gjithë këtë dyshimin e zankoshëm që ne kemi ose partitë kanë për menaxhimin e një proçesi normal brenda Shqipërisë. Të mos harrojmë që bëhet fjalë për 1 milion e 600 mijë vota që duan dy javë e gjysmë për t’i numëruar dhe për të dalë një rezultat i kontenstuar. Përfshirja e emigrantëve është një diskutim që duhet bërë por besoj se ne jemi gati për zgjedhjet e ardhshme”-shprehet Blendi Çeka, analist

Ekspertët vërjejnë se marrëveshja e fundit mes shumicës qeverisëse dhe opozitës, solli disa të mira përtej teknikaliteteve zgjedhore, si afrimin e opozitës me institucionet që pas djegies së mandateve në shkurt të 2019-ës, apo dhe kurimin e imazhit të qeverisë përballë Brukselit dhe Uashingtonit. Por shqetësimi real sot vazhdon të mbetet i njëjtë si afro 30 vjet më parë, dhe ai lidhet me administrimin e votës, një çështje që ende s’ka marrë zgjidhje.

Serbia ngre aktakuzë për krime lufte ndaj Nezir Mehmetajt

Prokuroria e Serbisë ka ngritur aktakuzë për krime lufte, kundër shtetasit të Kosovës, Nezir Mehmetaj, konfirmoi për Radion Evropa e Lirë, vëllai i të akuzuarit, Valon Mehmetaj.

“Jemi në dijeni për aktakuzë, por nuk e dimë përmbajtjen e aktakuzës. Nesër apo pasnesër pritet të marrin dokumentin e plotë”, tha Valon Mehmetaj për REL, duke shtuar se lidhur me këtë familja është informuar nga avokati mbrojtës Sead Spahoviq.

“Rastin e kemi përjetuar rëndë sepse kemi pritur që ai të lirohet tash, pas gjashtë muajsh paraburgimi. Fatkeqësisht aktakuza u ngrit dhe iu vazhdua paraburgimi”, shtoi Valon Mehmetaj.

Prokuroria për krime lufte në Beograd, më herët ka konfirmuar për REL se ka ngritur aktakuzë ndaj N.M për shkak të dyshimit të bazuar se ka kryer veprën penale “krime lufte kundër popullatës civile” gjatë periudhës qershor-korrik të vitit 1999.

Krimet supozohet se janë kryer në fshatin Rudicë, Komuna e Klinës, ka konfirmuar për Radion Evropa e Lirë, Prokuroria në Beograd.

Së bashku me aktakuzën është edhe kërkesa për zgjatje të paraburgimit të të pandehurit N.M, i cili më 3 janar është arrestuar në pikëkalimin kufitar në Merdare dhe që atëherë është në paraburgim.

Zëdhënësi i Prokurorisë për krime lufte në Serbi, Vasillje Seratiq ka konfirmuar për Radion Evropa e Lirë më 9 janar se shtetasit të Kosovës, Nezir Mehmetaj i ishte caktuar paraburgimi prej 30 ditësh, nën dyshimet për krime lufte në fshatin Rudicë.

Në përgjigjen me shkrim nga Prokuroria e Beogradit dhënë për Radion Evropa e Lirë, nuk përmenden detajet se për cilin krim bëhet fjalë dhe për çka konkretisht akuzohet Mehmetaj.

Avokati i Mehmetaj, Sead Spahoviq ka thënë për Radion Evropa e Lirë se Mehmetaj po akuzohet për vepra të kryera pas qershorit, 1999, kur lufta kishte mbaruar dhe se akuzat ndaj tij nuk mund të lidhen me krime lufte.
Ai ka shtuar se nuk ka asnjë dëshmi në shkresat e prokurorisë ndaj lëndës për Mehmetajn se klienti i tij ka qenë i përfshirë në ndonjë vepër që përbën krime lufte.

Pas ndalimit të Nezir Mehmetajt nga autoritetet serbe, Prishtina zyrtare kishte kërkuar lirimin e tij të menjëhershëm.