VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

“Demokracia shqiptare në krizë të thellë”, Deutsche Welle në anglisht: Reformë në drejtësi apo krizë në drejtësi?

By | June 20, 2019

Komentet

Video – Lekë Tasi: Këshillat e Petro Zhejit për kujtimet e internimit

Fatmira Nikolli – Edhe unë e shqiptoj ‘po’-në e përditshme të nevojës, por mbaj brenda meje të gjallë ‘jo’-në e paepur të rezistencës”. Lekë Tasi, piktor, ish-violonçelist i Teatrit Kombëtar të Operës, i lindur në Greqi, i kthyer 12 vjeç prej andej, pasi ka bërë xhiron e fundit me biçikletë nëpër Tiranën gri të viteve 1970, është hequr me forcë nga kryeqyteti, jeton në një barakë, bën punën e bujkut kur një ditë në Grabjan dëgjon këto fjali në një radio. Ua përkthen miqve sepse frazat qenë në fakt një mënyrë për të balancuar dëshirën për të jetuar me dëshirën për të folur; dhe kjo, ndodh në një kohë, kur balanca për një të internuar me baba të burgosur e xhaxha të vdekur në burg është jetike. “Letërsia si vend kujtese” sjell historinë e mbijetesës së një artisti nën vëzhgimin e rreptë të autoriteteve. Leka përjeton një mënyrë krejt të re presioni e përndjekjeje. Niste që nga apelet dy herë në ditë e deri te heqja e ditëve të punës, nën etiketën e armikut. Libri i tij me kujtime, “Grabjani rrëzë kodrave”, është një formë ditari që nis me datën 18 tetor 1975. Plot 44 vjet më vonë, tashmë 90-vjeçar, ai është në bibliotekën e Muzeut Historik Kombëtar i ftuar në takimin “Letërsia si vend kujtese”, organizuar nga Instituti për Demokraci, Media e Kulturë. Ndërsa 44 vjet më parë, Lekë Tasi niste ditarin e internimit, takimi për librin e tij në 18 tetorin e 2019-ës, shënon një rehabilitim për të dhe njohje të së shkuarës për të rinjtë, që nuk e kanë jetuar diktaturën dhe nuk e dinë se si ishte të jetohej në diktaturë, madje pak dinë se ka pasur një diktaturë. Tasi dokumenton në libër jetën e përditshme të qindra familjeve të internuara. Për këtë dokumentim, që e përcjell pa inate, akuza e mllefe, rrëfimi i tij merr përmasat e rrëfimit të një kronikani që përshkruan ç’sheh, e ndonjëherë, sheh edhe brenda vetes. “Kjo veti e të shkruarit ka një histori. Kur erdha në Tiranë nga internimi, takova shokun tim të vjetër Petro Zhejin. Ai më imponoi ta shkruaja historinë e internimit. Dhe siç e kishte tonin Petroja, më bindi, ose iu nënshtrova. I çova dikur një draft fillestar dhe ai ma ktheu mbrapsht, duke thënë që ‘jo, jo kështu’. Duhet më thjeshtë, duhet thjeshtë ta rrëfesh, ta përshkruash. Sepse vija ndjenja, vija reagime. Nuk duhej. Atëherë mu kujtua letërsia e vërtetë, që është e ftohtë nga pikëpamja e pjesëmarrjes së autorit. I jep mundësi lexuesit të marrë pjesë vetë dhe transformohet zemërimi nga autori te lexuesi”, tha Lekë Tasi.


Kritiku letrar Agim Baçi, duke vërejtur stilin e përdorur nga Tasi u ndal edhe te figura e motrës së tij, Tefta Tasi, e cila ka vuajtur burgun e grave. Për Baçin, portretizimi i Tefta Tasit në vepër është mjaft i rëndësishëm, sepse ajo pasqyrohet si simbol qëndrese. “Leka në libër duket sikur nuk e ka mendjen te ajo që ndodh, por vetëm tregon. Në mënyrë të natyrshme. Zakonisht kemi histori burrash në burg, por Leka ka sjellë Teftën”, tha ai. Në përgjigje, Lekë Tasi tha se e motra “kishte karakter të veçantë. Ishte gjakftohtë dhe shumë e prerë. Ishte e izoluar që në moshën 18-vjeçare kur e arrestuan duke i imponuar që të bëhej informatore. Ajo e refuzoi. Kishte disa javë që po i bënin presion. E izoluan tërë jetën”, kujtoi artisti. Sa i takon përvetësimit të punës së intelektualëve si Lekë Tasi që ishin të përndjekur politikisht, ai kujtoi rastin e përkthimit të një vepra të David Smiley, që ia dhanë për ta përkthyer dhe më pas, libri nuk doli me emrin e Tasit si përkthyes.

Kur Agim Baçi e pyeti nëse i ka pasur përballë persketurorët, apo ata që në Grabjan e kanë shtrënguar atë dhe familjen e tij, Tasi rrëfeu një takim. “Me ata që na kanë persekutuar nuk kam pasur kontakte. Disa nga ata të Grabjanit, meqë fshati nuk i donte, u detyruan të shkonin në Elbasan. Kur shkova në Grabjan, elektricisti që na jepte ca bezdira, më thirri që lart, sikur t’i përgjigjej një kërkese të fjetur brenda tij duke më thënë: epo ishte koha ashtu. E bëri ciklin vetë ai, i dhashë dorën dhe nuk i mbaj mëri fare, sepse vërtetë ishte ashtu koha. Unë nuk jam që të gjykoj, unë shoh tërësinë e Grabjanit. Oficerët e Lushnjës që janë sjellë keq, nuk i shoh gjurmët e tyre. Disa janë bërë avokatë e disa kanë ikur në emigracion”. Drejtoresha e IDMC-së, Jonila Godole, e vuri theksin te të rinjtë në fjalën e saj dhe pamundësia e tyre se si të njohin të shkuarën. “E menduam ‘Letërsia si vend kujtese’ sepse deri në 2015-ën, nuk kishim as muze kujtese. E vetmja dritare, më shumë se sa muzeu, ishin librat biografikë, ishte letërsia e atyre njerëzve që i kishin mbijetuar territ komunist. Kjo e gjitha falë punës së Institutit të Studimit të Krimeve që kishte sjellë një sërë botimesh shumë të dhimbshme të asaj kohe. Duke qenë se nuk kemi vende kujtese, atëherë le ta marrim letërsinë si vend kujtese dhe përmes tyre le të njohim si ka qenë e shkuara”, – tha ajo. Kujtoi më tej takimet e bëra ndër vite, duke prezantuar Lekë Tasin me një libër të veçantë për jetën e tij në internim, për përditshmërinë e tij dhe familjes dhe familjeve si e tija në Grabjan. “Është i veçantë sepse ka pak libra që i bëjnë një skanim të fortë diktaturës, pa treguar me gisht asgjë. Kjo modesti në mënyrën si e kanë përballuar vuajtjen e tyre dhe se me këmbëngulje janë përpjekur të qëndrojnë njerëz me gjithë dhunën që ushtrohej. Këto aktivitete që kemi bërë nuk do i kishim arritur pa mbështetjen e aktorit ndërkombëtar si Fondacioni ‘Konrad Adenauer’, që e ka zgjedhur këtë temë për ta mbështetur fort, duke ndihmuar jo thjesht kujtesën e procesin tonë të të menduarit, por duke e vënë theksin te viktimat e komunizmit dhe tek ata që i shpëtuan atij”, tha Godole.

Më tej, drejtuesi i KAS, Tobias Ruttershoff, tha se “është shumë e rëndësishme për ne trajtimi i këtyre çështjeve. Siç e dini edhe në Gjermani kemi pasur një regjim komunist në Lindje dhe na u desh të merreshim me kujtesën kur ajo periudhë mbaroi. Shqipëria ka vuajtur më shumë se Gjermania Lindore dhe jemi marrë me këto tema këto 5 vitet e fundit dhe me viktimat e komunizmit këtu. Është e rëndësishme të dëgjojmë zërat e njërëzve që kanë mbijetuar dhe nuk kemi shumë kohë për të dëgjuar zërat e tyre”.

5 fëmijë nga Pogradeci, në Siri, gjyshja 70-vjeçare apel me lot në sy: Mi ktheni në shtëpi (video)

Asije Shuli, nëna 70 vjeçare prej më shumë se dy vitesh vajton humbjen e djalit të saj, Krenarit në luftën krah grupit militant të shtetit islamik. E 6 vite që pret kthimin e nipërve dhe mbesave nga Siria në vendlindje, fshatin Gurras të Pogradecit.

Mbrëmjen e 24 tetorit të 2013, Krenari u largua drejt Sirisë me gruan e tij, Adelinën dhe 3 vajzat, Elonën, Ermën dhe Jusrën e vogël.

Në kamp një tjetër fëmije u erdhi në jetë, Ibrahimi. E më e madhja e vajzave, Elona vetëm 14 vjeç u bë me djalë Suhejdin, që sot është 3 vjeç.

Por tani 5 të miturit kanë mbetur vetëm në terrorin e luftës, pasi e a u vra së fundmi.

Gjyshja 70 vjeçare gati në përgjërim është munduar të tërheq vëmendjen e shtetit, por nuk ka marrë asnjë përgjigje.

“I lutem kryeministrit me zemër të na kthejë fëmijët. Nuk e dija që do të shkonte në Siri. E gënjyen,”-thotë ajo.

Në kronikën është shfaqur edhe një telefonatë e shkurtër të mbesës së madhe me gjyshen e saj, të cilës i kërkon para për shkak të kushteve të vështira.

“Ishalla takohemi sa më shpejt. Po munde, sa të kesh mundësi më ço ndonjë kokërr lek, se vallaj s’kam çfarë të bëj. Fëmijët duan të hanë. A në rregull? Sa të kesh mundësi më ço aman se fëmijët duan të hanë.”

/Top Channel

“Kurir”: Njësia Speciale serbe e Jovica Stanishiçit përgjegjëse për masakrën në Reçak

“Tradhtia e madhe!”. Kështu e nis shkrimin e saj gazeta beogradase “Kurir”, në të cilin një ish zyrtar i lartë i Shërbimit të Sigurimit Serb (SDB) dhe ish-zëvendësdrejtor i BIA-s, jep versionin për masakrën e Reçakut. Kjo është hera e parë që një zyrtar i lartë në strukturat serbe të sigurisë e pranon se ishin forcat serbe ato që e kryen këtë krim mbi shqiptarët në janar të viti 1999. Gazeta serbe shkruan se “Njësia e Operacioneve Speciale (JSO), e formuar nga ish-kreu i Shërbimit të Sigurimit të Shtetit, Jovica Stanishiq, është keqpërdorur në Reçak, gjë që u shfrytëzua si shkas për bombardimin e Republikës Federale të Jugosllavisë”, përcjell Telegraf.

 

Këtë version i ka thënë “Kuririt” Dragan Markoviç- Markoni, pjesëtar shumëvjeçar i Shërbimit të Sigurimit Shtetëror serb (SDB) dhe ish-Zëvendësdrejtori i Agjencisë së Informative e të Sigurisë (BIA). Markoviç pohoi se Njësia e Operacioneve Speciale Serbe (JSO) duhej ta mbronte popullsinë serbe në pjesë të ndryshme të ish-Jugosllavisë të prekura nga lufta civile, por shefi i atëhershëm i SDB abuzoi me patriotizmin e anëtarëve të asaj njësie.

Sipas tij, ai e bëri këtë “duke u dhënë atyre urdhër që të mos respektojnë ligjin e luftës, por të përdorin dhunë të tepruar”. “Edhe pas largimit të Stanishqit, JSO u keqpërdor. Kjo njësi u dërgua në Kosovë, në Reçak, kurse fuqitë e mëdha përdoren këtë rast, për të bombarduar ish-Jugosllavinë dhe dëbimin e serbëve nga Kosova. Pasojat e këtyre aktiviteteve ndjehen edhe sot. Abuzimi i fundit i njësisë ndodhi kur u vra Kryeministri Zoran Gjingjiç. Ai u qëllua nga një oficer i Njësisë së Operacioneve Speciale, e formuar nga Stanishiqi me urdhër të shërbimeve të huaja. Në luftës në Kosovë, komandanti i JSO ishte Milorad Ulemek – Legija, i cili u dënua me 40 vjet burg për rolin e tij në një seri likuidimesh të kryera nga anëtarët e kësaj njësie – atentatet e kryeministrit Zoran Gjingjiq, Ivan Stamboliç dhe krimi në magjistralen e Ibrit’, thotë Markoviç.

Më 15 janar të vitit 1999, forcat policore dhe ushtarake serbe kryen njërën ndër masakrat më të tmerrshme në vendin tonë.

Aty u vranë dhe u masakruan barbarisht 45 shqiptarë të paarmatosur. Ky gjenocid, tronditi gjithë opinion ndërkombëtar. Ambasadori William Wolker, e cilësoi ngjarjen në Reçak si krim kundër njerëzimit.
Masakra e Reçakut ishte pika e kthesës për luftën dhe çlirimin e Kosovës, pasi dy muaj më vonë filluan bombardimet e NATO-s mbi caqet ushtarake e policore serbe. Beogradi zyrtar, por edhe mediat serbe, vazhdimisht e kanë mohuar këtë masakër, duke e quajtur madje edhe si një mashtrim.

Rreth 80 martesa në vit të personave nën moshën 16-vjeçare

Ariana Kasapolli – Selani

Nexhmija është 24- vjeçare. Ajo jeton në Fushë Kosovë. Qysh në moshën 15-vjeçare ishte martuar dhe tani është nënë e tre fëmijëve. Nexhmija dhe as bashkëshorti i saj nuk punojnë.

Që të tre fëmijët, dy vajza dhe një djalë, bashkë me nënën dhe babanë, kërkojnë lëmoshë në rrugë. Gjatë ditës, ata thonë se grumbullojnë deri në 15 euro nga lëmosha.

“Kur kam qenë 15-vjeçare jam martuar. Tani jam 24-vjeçare dhe i kam tre fëmijë. Tash jetoj në Fushë Kosovë. Herët në mëngjes vij në Prishtinë dhe kërkojmë lëmoshë, unë bashkëshorti dhe tre fëmijët e mi”.

“Prindërit më kanë martuar në moshën 15-vjeçare. Nuk i kemi pasur kushtet financiare të mira asnjëherë. E kam pasur dhe vazhdoj ta kem jetën të vështirë. Po mundohem për fëmijët e mi, por nuk kam se çka t’ju ofroj. Kaq mundem. Dal, kërkoj lëmoshë me ta dhe me paratë që marrim, ushqehemi”, tregon Nexhmija.

Fëmija i Nexhmijes duke kërkuar lëmoshë në kryeqytet

Raportet e organizatës ndërkombëtare për fëmijë , “Save the Children”, tregojnë se nëse shikohet nga aspekti global, çdo 7 sekonda martohet një vajzë nën moshën 15-vjeçare.

Studimi nxjerr në pah se ka edhe vajza 10-vjeçare që detyrohen të martohen me burra shumë më të vjetër në vendet si Afganistani, Jemeni, India dhe Somalia.

Në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, përkatësisht në Klinikën Gjinekologjike, vetëm gjatë vitit 2018, janë regjistruar 65 lindje të foshnjave nga nënat nën moshën 18-vjeçare. Të dhënat e QKUK-së bëjnë të ditur se gjatë vitit 2018, kanë lindur 9.985 foshnje, prej të cilave 65 nga nënat e moshës jo madhore.

Ndërkaq, gjatë këtij viti, në periudhën janar – shtator, kanë lindur 7.176 foshnje, ku prej tyre 26 foshnje nga nënat e moshës jo madhore.

Luljeta Demolli, drejtoreshë ekzekutive në Qendrën Kosovare për Studime Gjinore, thotë se brenda vitit, në Kosovë ndodhin rreth 80 martesa të parakohshme, që nënkupton martesat e personave nën moshën 16- vjeçare.

“Martesat e hershme në Kosovë janë të ndaluara me ligj, por ka një nen në Ligjin për martesën që me pëlqim të prindit ose kujdestarit ia jep të drejtën, lejohet një martesë në mbikëqyrje të shtetit. Por kjo është keqpërdorur shumë në Kosovë dhe janë rreth 80 martesa që ndodhin brenda vitit nën moshën 16 -vjeçare, ku Kosova hyn në vendet ku nuk respektohet ligji. Martesat e hershme ndodhin më shumë në komunitetet rom, ashkali e egjiptian, por nuk përjashtohen edhe komunitetet tjera”, thotë Demolli.

Ajo shton se pasojat e martesave të hershme janë të mëdha, derisa nënvizon se shumica e këtyre martesave bëhen me pëlqimin e familjarëve të fëmijëve që martohen.

“Pasojat janë të mëdha duke sjellë rrezikshmëri të lartë në shëndet, lindje të fëmijëve në moshë të re, braktisje të shkollimit dhe punësimi pothuajse nuk ndodh asnjëherë te këto gra”, thekson Demolli.

Marrë parasysh trendin e martesave të hershme të komuniteteve rom, ashkali e egjiptian, organizata “The Ideas Partnership” ka bërë një hulumtim në një vendbanim në Fushë Kosovë ku jetojnë këto komunitete. Si rezultat i hulumtimit, del se nga rreth 500 persona të komuniteteve rom, ashkali e egjiptian të Fushë Kosovës, 53.57% e tyre martohen nën moshën 18-vjeçare.

Ndërsa, 99% e tyre ndërpresin shkollimin pasi të martohen. Sipas hulumtimit nga kjo organizatë, janë vajzat, ato të cilat martohen nën moshën 18- vjeçare, pra 65% e të anketuarve.

Shumica prej tyre martohen me dëshirë, por ka edhe prej tyre që detyrohen të martohen nga prindërit.

Ndërkaq, sipas Fondit të Kombeve të Bashkuara për Fëmijët, UNICEF, një vajzë nën 15 vjet, është pesë herë më shumë në rrezik të vdesë gjatë shtatzënisë apo lindjes, se sa një grua në të 20-at. Kur një nënë është nën 18 vjet, shansi që foshnja e saj të vdesë gjatë vitit të parë është 60 për qind më e lartë sesa nëse foshnja lind nga një nënë mbi 19 vjeçe.

Butrinti me PPP, një akt i pastër anti-kulturor dhe anti-shkencor – Nga MOIKOM ZEQO

Para disa ditësh në Ministrinë e Kulturës, titullari Michael Granoff, shef i Bordit Fondi Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim paraqiti “Planin e Menaxhimit të Integruar të Butrintit”.

Pra bëhet fjalë se si një fondacion jo shtetëror merr përsipër një gjë të pazakontë për ta menaxhuar privatisht qytetin kompleks dhe mjedisin e tij ,siç është qyteti arkeologjik i Butrintit.

Në media të ndryshme shqiptare është folur për këtë rast i cili ngjan si ekskluziv, pra i pazakontë. Ministria e Kulturës padyshim që e miraton një program menaxhimi që është në fakt jashtë strukturave shtetërore.

Një mënyrë e tillë e menaxhimit të një kryevepre të pashembullt të trashëgimisë kulturore shqiptare, siç është Butrinti antik dhe mesjetar, nga një fondacion fare i panjohur, jo shqiptar, jo publik dhe shtetëror ngjan si një “plotësim” i habitshëm por dhe krejt i pandërgjegjshëm i të ashtuquajturave PPP-ve, duke e kaluar versionin që subjektet private shqiptare menaxhojnë subjekte shtetërore shqiptare.

Dihet kriticizmi i shumëllojtë dhe skepticizmi për të ashtuquajturat PPP.

Unë këtë dukuri e kam kritikuar që para pesë vitesh në disa shkrime.

Por aktualisht nuk kish ndodhur që subjekte të strukturuara si jo subjekte shqiptare të merrnin në dorëzim për menaxhim pikërisht një nga qytetet më të famshëm të Europës në guidat arkeologjike botërore, Butrintin e Shqipërisë.

Puna shumë vjeçare gjatë jetës sime si arkeolog, njohja e trashëgimisë së monumenteve poliforme dhe shumëkohore të shekujve më bën që të kem gjithmonë një dozë skepticizmi për të gjitha nismat që ndërmerren qoftë shtetërisht nga Ministria e Kulturës, qoftë dhe në formën e një bashkëpunimi hibrid midis shtetit dhe fondacioneve të cilat nuk janë subjekte shqiptare.

Me të drejtë arkeologu i shquar, kolegu im Neritan Ceka ka kritikuar ashpër planin e menaxhimit të Butrintit dhe të parkut të tij që siç dihet është i mbrojtur dhe nga UNESCO.

Jam plotësisht dakord me shtjellimin e tij profesional dhe shqetësimin qytetar.

Por le të kthehemi tek çështja kryesore e një akti të tillë që bëhet i njohur për të lëvizur dhe funksionuar në mënyrë legale.

Çfarë përfaqëson fondacioni i cili nuk di pse quhet në mënyrë shokuese por dhe klienteliste si Amerikano-Shqiptar.

Mund të kishim si alternativë një subjekt të mirëfilltë të quajtur Shqiptaro-Amerikan, siç e nënvizon me të drejtë Neritan Ceka.

Përveç faktit që Michael Grenoff është amerikan nuk kemi asnjë të dhënë tjetër se çfarë organizimi dhe çfarë cilësish shkencore por qoftë dhe menaxhuese paraqesin të ashtuquajturit bashkëpunëtorë të stafit në fjalë.

Le të ndalemi tek ideja e menaxhimit.

Ç’do të thotë të menaxhosh një qytet kaq të pazakontë arkeologjik si Butrinti dhe mjedisin e tij nga një fondacion që as e ka fare idenë apo i mungon plotësisht përvoja e drejtpërdrejtë, me monumentet e Butrintit, që nuk ka absolutisht asnjë njohje dhe lidhje me arkeologët shqiptarë, studiuesit e shquara të monumenteve të Shqipërisë, të cilët për shumë vjet krijuan Shkollën Shqiptare të Arkeologjisë në një nivel të lartë, me botime, revista shkencore, me konferenca ndërkombëtare të arritjeve arkeologjike saqë një arkeolog i madh me të drejtë i quajti arkeologët shqiptarë të denjë, sepse “hyjnë nga Porta e madhe e Arkeologjisë në bashkësinë e studimeve cilësore botërore”.

Arkeologët shqiptarë që kanë punuar në Butrint kanë punuar për vite të tëra jo vetëm me gërmimet por dhe me botimet e tyre.

Kujtoj tani me respektin më të madh arkeologun e ndjerë Dhimosten Budina por dhe kolegë të tjerë si Kosta Lako, apo ekspeditat të shpeshta në Butrint drejtuar nga arkeologë të njohur si Selim Islami, Neritan Ceka etj..

Shikoni studimet e tyre adekuate. Krejtësisht profesionistë për historinë antike dhe mesjetare të Butrintit.

Si ka mundësi që arkeologët shqiptarë që e njohin Butrintin thellësisht nga përvoja të pashlyeshme as të mos konsultohen, as të mos përfillen qoftë dhe nga një Fondacion me emrin e zhurmshëm Amerikano-Shqiptar, pra të hartohen projekte apo drafte menaxhuese nga njerëz që padyshim janë diletantë në arkeologji.

Ka dhjetëra e mijëra fondacione të tilla të ngjashme që gëlojnë në anonimatin e pafund të Europës, të Amerikës apo dhe të planetit.

Kush e bën zgjedhjen dhe ç’të drejtë ka për ta bërë këtë zgjedhje për ta menaxhuar Butrintin nga një strukturë që nuk paraqet për transparencë asnjë kurikulum, asnjë punim shkencor, asnjë studim, asnjë libër, asnjë titull akademik të ashtuquajturve elementë përbërës të strukturave qoftë dhe private.

Si ka mundësi që shteti shqiptar, Ministria e Kulturës të mos bëjë asnjë konsultë me specialistët që ende janë gjallë, por në mënyrë okulte tinëzare dhe të fshehtë bien dakord për një fondacion që ka të paktën një provë, mjaft kuptimplotë që para ca kohësh bënë sikur restauruan “Pazarin e Gjirokastrës” me fondet e tyre duke treguar një mungesë totale profesionalizmi sidomos në shkuljen e kalldrëmeve “Kundër këtij veprimi unë kam reaguar disa herë në shtyp” pa asnjë shkëlqim lavdie, duhej që ky Fondacion që la nam në Gjirokastër të kritikohej dhe t’i kërkohej llogari.

Më shqetëson shumë fakti që në rrafshin shtetëror të përfaqësimit mbahet një qëndrim i “negativizmit të plotë dhe absurd” ndaj gjithë traditës dhe meritave të arkeologeve shqiptare por dhe të personaliteteve të shquara të kulturës.

Asnjëherë nuk kam patur në këto 30 vjet një qëndrim anti-kulturë, një urrejtje patologjike ndaj shkencëtarëve, arkeologeve, specialistëve të monumenteve, asnjëherë nuk ka ndodhur që të ketë një margjinalizim dhe një banalizim në çdo ind të jetës ndaj kulturës kombëtare shqiptare. Në të gjithë administratën e Ministrisë së Kulturës, apo të vendeve organizuese që lidhen me Monumentet e Kulturës, nuk ka asnjë specialist, asnjë doktor shkencash, asnjë profesor apo akademik, por ka vetëm zyrtarë dhe militantë të dëgjueshëm, të klonuar dhe që nuk e kanë idenë e ideve shkencore dhe kulturore.

Është me të vërtetë një situatë e mjerueshme.

Asnjëherë nuk e kam kuptuar pse ndodhi kështu. Asnjëherë nuk më ka shqetësuar kaq shumë kjo gjë saqë më kujtohen vetëm skenat e teatrit absurd apo tregimet onirike të Franc Kafkës.

Në vitin 1991 si Ministër i Kulturës i Shqipërisë mora pjesë në takimin e parë të ministrave të Kulturës së Ballkanit që u mbajt në Ankara.

Pikërisht në këtë kohë, me kërkesën time, autoritetet turke më ndihmuan të shkoj për të parë Trojën.

Në mendjen time kishte një shtrëngatë të imagjinatës për Trojën e Homerit, apo për Trojën e Shlimanit, (i cili e zbuloi).

Por kur e kam parë se me çfarë përfaqësohesh Troja e famshme nga pikëpamja arkeologjike pra vetëm me disa mure dhe monumente të dëmtuara kam ndjerë një zhgënjim.

Në një nga shkrimet e mia kam shkruar se “duhet shkuar në Trojë për të kuptuar se ç’qytet madhështor arkeologjik, në të gjitha kuptimet i papërsëritshëm është qyteti i Butrintit”.

Butrinti mund të futet në një nga dhjetë qytetet arkeologjik të Europës por dhe më gjerë.

Qyteti i Butrintit me parkun e tij me një mjedis të paparë natyror (mos harroni asnjeherë liqenin) deri më sot është menaxhuar nga shqiptarët, mirë apo keq por që ka qenë krejtësisht e përballueshme nga ana e shqiptarëve që ta menaxhonin këtë qytet të Shqipërisë.

Si vallë mund të arrihet në Pikën Zero dhe befas të zhduket gjithë vetëdija dhe aftësia menaxhuese e shqiptarëve për qytetin e Butrintit i cili vetëm nga shitja e biletave siguron mbi 1 milion dollarë në vit.

Shumë e çuditshme tingëllonte fjala e kreut të Bordit të Fondacionit Michael Granoff që tha para mediave në 15 tetor 2019: “Kuptuam që nuk duheshin hedhur më shumë para, por duhej një ide tërësisht e re, dhe kjo na çoi tek një ligj i ri, që do të bënte të mundur një plan të tillë menaxhimi”.

Granoff  “u mburr”, për afërsinë që kishte me subjektet qeveritare kur deklaroi: “Nuk di të ketë shumë organizata të tjera që kanë aftësinë që të kenë një partneritet kaq të mirë me Ministrinë dhe me Qeverinë për të krijuar një ligj të ri që afron arkitekturën dhe mundësinë e organizimit dhe menaxhimit të Butrintit.”.

Nga njëra anë Qeveria proklamon perspektivën imagjinare  të një turizmi kulturor dhe nga ana tjetër pikërisht “një nga thelbet e thelbeve” të arkeologjisë në Shqipëri dhe në Europë qytetin e Butrintit ja jep de jure dhe de facto një Fondacioni të huaj për të mos thënë i panjohur dhe në rastin më mirëkuptues mund të themi nuk e dimë se çfarë përfaqëson.

Në vend që kjo Qeveri të krijojë struktura punësimi qoftë dhe në aspektin e turizmit kulturor me subjekte dhe vende profesionale me shqiptarë, me dijetarë, me specialistë, pikërisht edhe një ide të tillë punësimi e anulon dhe nuk e vë asnjëherë në zbatim.

Nuk e di sinqerisht se çfarë do të ndodhë në të ardhmen me “menaxhimin të një fondacioni pa specialistë” në një kohë që vetëm fitimet nga biletat janë një motiv biznesi i mirëfilltë.

Qeveria dhe të tëra organizimet që lidhen me rrjetin shtetëror të kulturës duke bërë një zgjedhje të tillë shpallin publikisht “një vdekje të bardhë të arkeologjisë shqiptare, të monumentologëve dhe të dijetarëve”.

Është një akt i pastër anti-kulturor dhe anti-shkencor, pra edhe një sindromë e rëndë e një plogështie të pafalshme të vetëdijes qytetare.

Pence: SHBA-Turqi bien dakort për armëpushim në Siri

Turqia ra dakord për pesë ditë armëpushim në verilindje të Sirisë për të lejuar tërheqjen e forcave kurde. Lajmi u bë i ditur të enjten nga Nënpresidenti amerikan Mike Pence pas bisedimeve me Presidentin turk Tayip Erdogan.

Pak përpara konferencës për shtyp Presidenti Trump shkruante në një postim në twitter : “Lajme të shkëlqyera nga Turqia. Faleminderit Erdogan. Miliona jetë do të shpëtohen!”

Zoti Pence udhëtoi drej Ankarasë shoqëruar nga sekretari i Shtetit Pompeo në një përpjekje për të bindur Presidentin Tayip Erdogan të ndalë ofensivën kundër luftëtarëve kurdë në Sirinë verilindore.

Sulmi ka krijuar një krizë të re humanitare në Siri. 200 mijë civilë po largohen nga vendi, ndërsa ka krijuar gjithashtu shqetësim të madh mbi sigurinë e mijëra luftëtarë të Shtetit Islamik të braktisur në burgjet kurde. Situata në Siri ka nxitur kritika ndaj presidentin Donald Trump. Zoti Trump është akuzuar për braktisje të luftëtarëve kurdë, partnerët kryesorë të Uashingtonit në betejën për të çmontuar kalifatin e vetëdeklaruar të Shtetit Islamik në Siri, me vendimin për të tërhequr trupat nga kufiri ndërsa Ankaraja nisi ofensivën e saj më 9 tetor.

Zoti Trump i ka dalë në mbrojtje vendimit të tij të cilin e cilëson “të shkëlqyer nga pikëpamja strategjike”. Përpara takimit në Ankara, zoti Trump shprehej i bindur se zoti Pence dhe Presidenti Erdogan do të kishin një takim të suksesshëm, por paralajmëronte se nëse kjo nuk ndodhte, Turqia do të goditej me sanksione e tarifa që do të ishin siç shprehej ai shkatërruese për ekonominë e vendit. zëri i amerikës

TI: Kompanitë ‘fantazmë’ – në qendër të korrupsionit e pastrimit të parave, dukuria përfshin edhe Shqipërinë

Organizata Ndërkombëtare Transparency International, tha të enjten në një raport, se qeveritë po dështojnë të trajtojnë pastrimin e parave dhe mashtrimet ndërkombëtare me taksa, meqë policia nuk i ka mjetet e duhura për të gjetur pronarët e kompanive të dyshuara për veprimtari kriminale.

Një analizë e vlerësimeve të bëra nga Rregullatori botëror kundër pastrimit të parave ‘Forca për Veprimtaritë Financiare’ (FATF) tregon se ky dështim është i lidhur fort me mbështetjen në të dhënat e mbajtura nga bankat.

Transparency International thekson se FATF-ja duhet të kërkojë që vendet të krijojnë regjistra qendror të pronarëve të vërtetë të kompanive dhe ato të dhëna të jenë publike, në mënyrë që të lejojnë verifikimin më të mirë të informacionit.

Në raport thuhet se FATF-ja kërkon nga qeveritë të sigurojnë që autoritetet të jenë në gjendje të zbulojnë shpejt se kush janë pronarët e vërtetë ose “përfituesit” e kompanive të regjistruara në territorin e tyre.

Nga 83 vende të vlerësuara nga FATF-ja që nga viti 2014, vetëm një (Trinidad dhe Tobago) ka vepruar në pajtim të plotë me këtë kërkesë. Asnjë vend nuk konsiderohet të jetë “shumë efektiv” në këtë fushë.

Autorja e studimit, Maira Martini, eksperte e organizatës Transparency International tha se “fondet mund të transferohen në sekonda nëpër llogaritë e korporatave bankare ndërsa identifikimi i pronarëve të kompanive të përfshira në korrupsionin tejkufitar, mund t’u marr autoriteteve më shumë se një vit”.

Ajo thekson se, pothuajse pa përjashtim të ashtuquajturat “kompanitë shell” shfaqen ne qendër të rasteve të mëdha të korrupsionit, pastrimit të parave dhe evazionit fiskal.

Një kompani “shell” apo kompani “fantazmë”, nuk zotëron asgjë por figuron si biznes i ligjshëm që shfrytëzohet më shumë për të fshehur veprimtaritë e kompanive të tjera.

Në vitin 2016, skandali i shkaktuar nga rrjedhja më e madhe ndonjëherë e të dhënave rreth kompanive sekrete në të quajturat Dokumentet e Panamasë, hodhën dritë mbi përdorimin e gjerë të ‘kompanive fantazmë”. Më shumë se 140 zyrtarë publik ishin duke përdorur më shumë se 214 mijë njësi për të fshehur pronësinë.

Në mesin e vendeve të përfshira në raport është edhe Shqipëria, “ku nuk ka kërkesë që të gjithë personat juridikë të kenë një llogari bankare. Nëse një person juridik nuk ka hyrë në marrëdhënie me një entitet raportues, atëherë nuk ka dispozita të tjera ligjore për të siguruar që autoritetet përgjegjëse të kenë qasje në informacionin e saktë dhe më të ri mbi pronësisë”, thuhet në raport i cili u referohet vlerësimeve të vitit të kaluar të Këshillit të Evropës mbi masat që ka marrë Shqipëria për të luftuar pastrimin e parave dhe financimin e aktiviteteve terroriste. zëri i amerikës

Peter Handke: Mjerimi i çmimit Nobel – Nga Svetlana Shlapshak (Teshqanik)

 Kurrë nuk e kam dashur letërsinë e Handkës, prandaj dhënia e çmimi Nobel aspak nuk me ka tronditur. Pas çmimit Nobel Bob Dillanit dhe reagimit të Dillanit ndaj çmimit, pastaj një viti pushim për shkak të skandalit seksual brenda institucionit të Nobelit, shkaqet që të mos tronditemi janë gjithnjë e më të qëndrueshme. Çmimi për Olga Tokarçukun është rrëfim më i këndshëm: atë do të vazhdoj ta lexoj.

Karriera letrare dhe prapambetja intelektuale e Handkës janë ndërthur me etjen e tij të pashuar që shkatërrimin e Jugosllavisë ta shfrytëzoj për ngjitje drejtë famës-ashtu sikurse janë ngjitur autorët e brezit të Handkes –Bernar Anri Levi, i cili e ka zgjedhur Bosnjën (Anri Levi është takuar disa herë me Rugovën në Prishtinë dhe është angazhuar edhe për shqiptarët e Dardanisë, vërejtja ime, G.M.) dhe Alen Finkikrot, që e ka zgjedhur Kroacinë: Handkes i mbeti Serbia. Gabimet politike dhe njollat etike nuk janë më të rëndësishmet për krijimtarinë e tyre letrare. Ne mëkatarët ishim të gatshëm edhe në bazë të ndarjes së autorit e të veprës ta mbronim disidentin edhe kur vepra i përplasej kokës. Lufta në Jugosllavi këtu vuri një rregull: shkrimtari është përgjegjës për veprën e tij dhe, fjalët vrasin. Vlen edhe për Handkën.

Mbase asgjë nga kjo nuk është e rëndësishme por për mua po. Ajo që mbetet me rëndësi dhe  sigurisht objektive është deklarata e Handkës për gëzimin e serbëve me te marr vesh lajmin që ai e mori çmimin. Ky është mjerimi, gjë që flet keq për kuptimin e gjërave nga Handke dhe tërthorazi edhe për letërsinë e tij. Handke me një veprim të pa mend shpërfill të gjithë serbët që nuk i shkojnë për shtatë imagjinatës milosheviqiane. Ata të tjerët për te nuk ekzistojnë fare. Këtu unë e lexoj fodullëkun e  kolonizatorit, të vetëquajturin shenjtor të popullit të vogël, i cili ja i kundërvihet fuqive të mëdha dhe e mbron kriminelin e vogël dhe ndihmësist e tij, të gjithë kriminelë nën sqetullat e tij. Që është fjala për mungesë arsyeje, dëshmon kur Handke e lavdëron Akademinë suedeze për  “guximin”, që megjithatë e zgjodhi atë.

Ta shikosh në tërë populli serbë vetëm botën e Milosheviqit dhe të mos veresh asgjë tjetër, e zhvlerëson Handken shkrimtar dhe intelektual. Këtu nuk bëhet fjalë për idetë ose për simpatitë politike,  por për mungesë serioze të observimeve, të dijës, të ndjenjave, impulsit që më shumë të duash të shtypurit e viktimat se sa tiranin e dhunuesin: shkurt kapacitetet letrare që sot janë të rëndësishme për shkrimtarin dhe të rëndësishme për atë që shkruhet. Handke seriozisht e ka fyer Serbinë, mund të thuhet me më shumë intonim patetik, sepse nuk ka vërejtur asgjë pos fytyrës brutale të  pushtetit dhe këtë e ka barazuar me popullin. Të jesh kritik duhet ta kesh dhuntinë e atij që e ndejnë nevojën që të dashurohesh në kolektiv, veçmas në kolektivin etik.

 Dhe, ç’i duhej Olga Tokarçukut ta lavdëronte Handken?

(Radio Gornji Grad )

Bisedimet me BE-në, Rama dhe Zaev në Bruksel

Armand Mero

Kryeministri shqiptar Edi Rama dhe ai maqedonas Zoran Zaev udhëtuan sot drejt Brukselit, në vigjilje të vendimit të krerëve të shteteve dhe qeverisve të vendeve anëtare, të cilët do të mblidhen nesër dhe pasnesër për të diskutuar ndër të tjera dhe mbi hapjen e bisedimeve për anëtarësim me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Një ditë më parë ministrat e Jashtëm të vendeve anëtare dështuan të arrinin një marrëveshje, pas refuzimit të Francës e cila kërkon një rishikim të procesit të bisedimeve në kuadër të një riorganizimi të procesit të Zgjerimit.

Në një video mesazh përmes Facebook-ut, kryeministri Rama shpjegoi se ai dhe homologu maqedonas do të takohen me “ kryeministrat e qeverive socialiste dhe progresiste të BE-së në një format të krijuar enkas nga Partia Socialiste Europiane në funksion të nevojës, për të pasur sa më shumë aleatë në tryezën e mbrëmjes së pasnesërme”, u shpreh zoti Rama.

Ai tha se nuk është “as optimist, as pesimist për rezultatin e këtij procesi” duke theksuar se sipas tij “po bëhet maksimumi për të marrë “PO”-në e merituar”.

Sipas zotit Rama, çështja e të dy vendeve ballkanike pritet të jetë ndër temat e diskutimit mes kancelares gjermane Angela Merkel dhe Presidentit francez Emmanuel Macron, të cilat janë takuar sot në Tuluz, në kuadër të samitit franko-gjerman të dy qeverive. Kancelaria Merkel dhe Gjermania, tha zoti Rama, po përpiqen intensivisht për një “PO” për të dyja vendet, ndërkohë që qëndrimi i Presidentit Macron dhe i Francës nuk përkon, për momentin të paktën, me atë të Gjermanisë dhe të shumicës dërrmuese të vendeve anëtare”, shpjegoi kryeministri shqiptar, sipas të cilit është “pak, por e sigurt se edhe Franca e njeh dhe e vlerëson progresin e bërë, ashtu sikundër kërkon sot, shumë më tepër nga BE-ja, sesa Shqipëria apo Maqedonia e Veriut.

Një ditë më parë, Sekretarja franceze e Shtetit për Çështjet europiane Amelie de Montchalin konfirmoi qëndrimin e Parisit, sipas të cilit duhet më parë të rishikohet i gjithë procesi i zgjerimit. “Europa duhet të reformojë së pari bisedimet në kuadër të zgjerimit. Ne jemi të shqetësuar për procesin. A është ai efikas? Sipas pikëpamjes sonë jo.Dhe kemi shumë vende që mbështesin këtë ide të rishikimit të bisedimeve përmes një riorganizimi. Nga ana tjetër – shtoi ajo – ne duhet të sigurohemi që reformat e kërkuara për hapjen e bisedimeve të jenë reale. Jo vetëm të jenë votuar por dhe të jenë zbatuar”. Zonja Montchalin theksoi se Franca nuk i kundërvihet perspektivës europiane të Balkanit perëndimor. Por gjërat duhen bërë në një mënyrë të besueshme”, tha zonja De Montchalin.

Express: Thaçi kurdisi “helmimet me zarfe nga Serbia” për të ndryshuar rezultatin e zgjedhjeve

Kanë kaluar 10 ditë që nga mbajtja e zgjedhjeve të parakohshme, ndërkohë Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ende nuk ka dalë me rezultate përfundimtare. Sipas rezultateve preliminare, Lëvizja Vetëvendosje ka dalë e para, LDK e dyta, ndërkohë NISMA e Fatmir Limajt është duke luftuar për një grusht votash që të kalojë pragun.

Por në vikend doli lajmi se nga zarfet që erdhën nga Serbia u helmuan disa komisionerë. Dje institucionet e shëndetësisë e mohuan një gjë të tillë, e kjo ka nxitur dyshime në skenën politike se gjithçka është kurdisur.

Ish – deputeti Milaim Zeka pikërisht për këtë ka ngritur dyshimet se gjithçka ka të bëjë me një skenar që ka për qëllim futjen e NISMA’s brenda lojës për koalicione duke e penguar Albin Kurtin në tentimet për ta formuar Qeverinë. Në gjithë këtë skenar, kuluaret e përfshijnë Presidentit Hahsim Thaçi për të cilin thuhet se është zotuar se “nuk do t’ia japë kurrë mandatin Albin Kurtit për ta bërë Qeverinë”.

Por, cili është ky skenar. Ish – deputeti Zeka mbrëmë në T7 e ka dhënë versionin e tij.

“Po skenari është se, nëse NISMA e kalon pragun… Vetëvendosjes do i humbin dy deputetë, PDK, NISMA, AAK, Lista Serbe edhe minoritetet dalin ma të fuqishëm me vota se sa Lëvizja Vetëvendosje edhe LDK. Kjo mund të çojë në zgjedhje të jashtëzakonshme, unë kam prit përmbylljen e rezultatit sa ma shpejtë” ka thënë Zeka në DPT te Fidani mbrëmë.

“Është shumë e dyshimtë se si një pjesë e zarfeve pranohen duke e shkelë ligjin d.m.th KQZ e ka shkelë ligjin sepse afatet janë të përcaktuara me ligj, një pjesë e kanë pranu një pjesë nuk e kanë pranu dihet se 90 përqind e votave të diasporës janë për VV’në. Pra, helmimi duhet të jetë ndonjë kurdisje vetëm mos e lënë me ardhë në pushtet Albin Kurtin” ka thënë ai.

VV e LDK tashmë i kanë nisur bisedimet për koalicionin qeverisës, por bisedimet në nivel të lartë janë ndërprerë ndërkohë që të dyja subjektet kanë folur për ngritjen e grupeve punuese që do të përafronin programet.

Ajo që ka shtuar edhe më shumë dyshime për krijimin e qeverisë së re është edhe pritja befasuese për Vjosa Osmanin në Shtëpinë e Bardhë nga zyrtari Këshillit për Siguri Kombëtare John Erath që merret me Kosovën e që në fillim të këtij viti kishte fluruar në Kosovë për ta kërkuar heqjen e taksës.

Megjithatë, se cili do të jetë rezultati i këtyre zhvillimeve mbetet të shihet. Tashmë dihet se ambasadori amerikan Philip Kosnett ka qëndruar në Selinë e Vetëvendosjes ku ka takuar Kurtin ndërkohë që edhe ambasadori Grenell i cili është i emëruar nga Presidenti Trump për të ndërmjetësuar në arritjen e paqes ndërmjet Kosovës dhe Serbisë ka pritur Kurtin në zyrat e ambasadës amerikane në Prishtinë.

Sido që të jetë odisejada me zgjedhjet po vazhdon ende. Gjatë këtyre 10 ditëve ndërkohë ka pasur shumë zhvillime rreth parregullsive që janë hasur në Qendrën e Numërimit. KQZ’ja me sugjerim të QNR’së, ka marrë vendim që të dërgojë në rinumërim mbi 300 vendvotime, pas një ankese të NISMA’s e cila ka arritur të dokumentojë se rezultatet ishin procesuar keq.

Procesi ka rrezik që të zvarritet edhe më shumë pasi dje në prokurori thonë se do të bëhen analiza edhe jashtë vendit për të ardhur në përfundim të saktë nëse votat e ardhura nga Serbia kishin helm apo jo, pavarësisht se dje nga Klinika Infektive thanë që në bazë të rezultateve të marra rreth dyshimeve për helmim nga zarfet me vota te ardhura nga Serbia, nuk bëhet fjalë për ndonjë agjent infektiv.

Një gjë të tillë të martën e ka konfirmuar në një konferencë për media, drejtoresha e Klinikës Infektive, Lindita Ajazaj-Berisha, pasi kishin marrë rezultatet nga Instituti i Biokimisë.

“Për momentin me këto rezultate të strishove që janë marrë, përjashtohet që bëhet fjalë për një sëmundje infektive, në të gjitha analizat laboratorike që i kemi marrë nga Instituti Biokimisë. Kurse strishot e marra, që i kemi marrë sot rezultatet, edhe ato e përjashtojnë mundësinë e ndonjë agjenti infektiv”, ka thënë ajo të martën, raporton Gazeta Express.

Sot ndërkohë në Qendrën e Numërimit ka filluar numërimi i votave të diasporës. E në gjithë këtë situatë kur bisedimet për koalicionin janë në vendnumërim, Nënkryetari i LDK’së Lutfi Haziri duke e potencuar faktin që Vjosa Osmani është pritur në Shtëpinë e Bardhë ka ironizuar me Albin Kurtin i cili parmbrëmë shkroi në facebook se po e ndjek ndeshjen Kosovë –Mali i Zi nga pjesa lindore e stadiumit, për të potencuar se nuk ndodhet në Zonën VIP por me tifozët. Këtë, Haziri ka provuar ta prezantojë si orientim ideologjik të Kurtit duke thënë se po të ishte në Kosova Vjosa Osmani ndeshjen do ta ndiqte nga perëndimi i stadiumit. /GazetaExpress/

Qëndrim neveritës dhe cinik i Edi Ramës – Nga Bardhyl Mahmuti, Politolog

 

“Kurrë nuk kam menduar se do të më vinte për të vjellë” nga reagimi i një kryeministri shqiptar!

Më 10 tetor 2019, pas takimit në Novi Sad me kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama, dhe me kryeministrin e Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, pohoi për mediet, se “është nënshkruar deklarata e përbashkët, e cila bazohet në zbatimin e lëvizjes së lirë të mallrave, kapitalit, njerëzve dhe shërbimeve ndërmjet këtyre shteteve.

Përpjekja për krijimin e të ashtuquajturit “Shengen Ballkanik”, ku nuk ishte ftuar as Kosova e as Mali i Zi, nuk ishte asgjë tjetër, pos përpjekje për të realizuar planin hegjemonist serb në këtë pjesë të Europës Juglindore. Reagimet e shumta për praninë e Shqipërisë në një takim të tillë tendencioz u injoruan tërësisht nga kryeministri Rama.

Në të njëjtën ditë, kryeministri Rama reagoi lidhur me vendimin e Akademisë Suedeze, që i dha shkrimtarit austriak Peter Handke çmimin “Nobel” në letërsi për vitin 2019. Përmes rrjetit social “Twitter”, Edi Rama shkruan: “Kurrë nuk kam menduar se do të më vinte për të vjellë, për shkak të çmimit “Nobel”. Por paturpësia po bëhet pjesë normale e botës që jetojmë. Fituesi i çmimit “Nobel” në letërsi është një zgjedhje e turpshme e Akademisë Suedeze. Nuk mundet që të jemi kaq të mpirë ndaj racizmit  dhe gjenocidit”.

Katër ditë më vonë, në një shkrim autorial për medien “Politico Europe”, kryeministri Rama tregon arsyet e veta se përse është tronditur nga një vendim i tillë i Akademisë Suedeze. Nga të gjitha arsyet që përmend në shkrimin e tij, kryeministri i Shqipërisë veçon dy: çështjen e përshkrimit që Peter Handke u bën serbëve si “njerëz të thjeshtë, të zakonshëm (…), duke ngrënë sarma, kajmak dhe duke pirë verë Smedereve, atje ku Danubi rrjedh pa zhurmë, (…), si njerëz që janë thellësisht të prekur nga përbuzja e pjesës tjetër të Europës (…)” dhe çështjen e “heshtjes së Peter Handkes për rolin e Serbisë në tragjedinë e Ballkanit gjatë viteve ’90  dhe sidomos në  gjenocidin e Srebrenicës, në Bosnjë”.

Kryeministri Edi Rama ka plotësisht të drejtë: “Paturpësia po bëhet pjesë normale e botës që jetojmë”. Nuk mund të ketë paturpësi më të madhe, sesa të kritikohet Peter Handke pse hesht për rolin e Serbisë në tragjedinë e Ballkanit, të përmenden rastet e veçanta të krimeve serbe dhe të mos thuhet asnjë fjalë e vetme për gjenocidin që Serbia ka kryer në Kosovë.

Të citohet vendi, ku për Peter Handken “Danubi rrjedh pa zhurmë” dhe të mos përmendet fare përpjekja e shtetit serb për të fshehur kamionët-frigoriferë me kufoma fëmijësh, grash dhe pleqsh shqiptarë “në ujërat e qeta të Danubit” është paturpësi. Sidomos kur një kryeministri të Shqipërisë nuk i kujtohet se në lumin Danub, në vendin Tekija të Kladovës, kufomat e civilëve shqiptarë nxorën në sipërfaqe të ujërave edhe përpjekjen e fshehjes së krimit të gjenocidit ndaj shqiptarëve.

Të flitet për serbët si për “njerëz që janë thellësisht të prekur nga përbuzja që u ka bërë Europa” dhe të mos përmendet se nuk ka përbuzje më të madhe sesa mosndëshkimi i kriminelëve që vranë 1392 fëmijë shqiptarë, 1739 gra shqiptare, rreth 10 000 civilë të tjerë shqiptarë të të gjitha moshave, që dhunuan mbi 20 mijë femra shqiptare dhe që dëbuan rreth 1 milion shqiptarë gjatë spastrimit etnik të Kosovës kjo është paturpësi e madhe!

Nuk habitem që gjenocidi që ka kryer Serbia ndaj shqiptarëve të Kosovës lihet në heshtje nga Peter Handke, Regis Debray, Jean-Arnault Dérens, Pierre Péan apo intelektualë të tjerë, që në Serbi kanë ngrënë “sarma, kajmak dhe kanë pirë verë Smedereve”. Por të heshtë për këtë gjenocid një kryeministër shqiptar është neveritëse dhe cinik!  Për këtë arsye, nëse parafrazoj thënien e Edi Ramës, do të thosha: “Kurrë nuk kam menduar se do të më vinte për të vjellë” nga reagimi i një kryeministri shqiptar!

Të shpresojmë që kjo  paturpësi të mos bëhet pjesë normale e botës shqiptare!

Bardhyl Mahmuti

Politolog

Një bombë letrare kundër fashistit Peter Handke: Gjermania nderon me çmimin më të lartë letrar Sasha Stanishicin, një anti-Handke – Nga Enver Robelli

Sasha Stanishiqi iku nga Vishegradi i Bosnjës në fillim të viteve 90-të. Për të dhe familjen e tij gjithçka ishte tepër. Tepër primitivizëm, tepër nacionalizëm, tepër fashizëm. Tepër tragjedi të shkaktuara nga ultranacionalistët serbë. Sasha Stanishiqi iku në Gjermani. Ai rrjedh nga një familje, siç thuhet, e “përzier”, nga njëra anë serbe, tjetra boshnjake (myslimane).

Në romanin e tij të fundit “Herkunft” (Prejardhja) ai tematizon jetën në Vishegrad, helmin nacionalist, shpëtimin nga helmi në mërgim, jetën pa perspektivë në mërgimin gjerman, rrugën drejt një shkrimtari të suksesshëm. Për këtë vepër Sasha Stanishiqi dje u nderua me çmimin më të lartë gjerman të letërsisë. Elita letrare gjermane u kundërpërgjigj duke e nderuar një anti-Handke.

Ditëve të fundit Stanishiqi është shquar sidomos për një gjë: kundërshtimin militant të Peter Handkes, i cili e mori Nobelin për Letërsi. Kur doli para elitës letrare gjermane për të pranuar çmimin, Stanishiqi tha, pak a shumë, këtë: më lejoni të zemërohem që në Suedi një çmim pak më të rëndësishëm e ka marrë një person që ma ka prishur krejt qejfin për çmimin që po e marrë unë sonte.

“Unë e kam pasur fatin të shpëtojë nga ajo që Peter Handke nuk e përshkruan”, tha Stanishiqi. Pastaj, përmbledhtazi, shtoi: Handke është një rrenacak, një gënjeshtar, një person që e lakon të vërtetën, këtë nuk duhet ta bëjë letërsia. Handke nuk i përmend krimet e Millan Llukiqit, ai thotë se këto krime nuk ka qenë të mundshme të ndodhin, nënvizoi Stanishiqi. “Mua më trondit që diçka e tillë nderohet me çmim letrar. Kisha Katolike e ka uruar Handken. Kjo e shpjegon çdo gjë. Unë gjendem para jush për të kremtuar një letërsi tjetër. Kremtoj 50-përqindëshin tjetër, unë e përgëzoj Olga Tokarczuk-un (autore polake që po ashtu mori Nobelin për vitin 2018, v.j.)», tha Stanishiqi, duke nënvizuar se letërsia e Tokarczuk nuk është e rrejshme dhe cinike, ajo neve lexuesve nuk na shikon si budallenj, duke e paketuar poetikën me gënjeshtra, madje vullnetarisht – si Peter Handke.

Fjalimi i Sasha Stanishiq është ndër fjalimet më politike të mbajtura ndonjëherë me rastin e ndarjes së çmimit më të rëndësishëm letrar gjerman. Ky vendim është i rëndësishëm edhe si mesazh që publiku të mos i besojë një shpifësi si Peter Handke, por shkrimtarëve si Stanishiqi që nuk thotë se e posedojnë të vërtetën, por përherë janë në kërkim të saj dhe, po, kundërshtojnë keqpërdoruesit e letërsisë si Handke.