VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

BOSI I DROGËS KRYETAR PARLAMENTI – E PASTAJ?

By | May 22, 2015

Komentet

FOTO – Ky është varri i Isa Boletinit në Podgoricë, vetëm disa ditë pas vrasjes

Në janar të 1916-s, ushtritë austro-hungareze po depërtonin në territorin malazez. Më 20 janar 1916 malazezët vendosin të transferojnë kosovarët në Podgoricë. Ndërsa austro-hungarezët avanconin, tri ditë më vonë do të ndodhte tragjedia

Më poshtë po citojmë kujtimet e Tafil Boletinit, nip i Isait, i vetmi i shpëtuar nga masakra:

“…Ndërkohë kasneci lajmëronte: Pushtet ma s’ka, gjithkushi nëpër shpija. Ushtria austriake asht hi në qytet. Gjandarmëria po mban qetësinë deri në dorëzim. Ajo detyrë i ishte ngarkue major Savo Llazareviç me dy batalione gjandarë. Ky kriminel i njoftun, po me këta gjandarë që quheshin ‘krillash’ (me krah), ka pasë me tmerrue me masakrime e vrasje, djegie, plaçkitje e me çdo lloj torturash barbare rrethet e Pejës, Gjakovës, Plavës e Gucisë, terror që shumë breza s’kanë me e harrue dhe historia kurrë. Këtë xhelat populli i atyne anëve e njef me emrin Savë Batarja, që e kishte fitue tue ba batare…

Varri i Isa Boletinit ne Podgoricëm vetëm disa ditë pas vrasjes

Të gjitha kryqet e rrugëve Savo i kishte xanë me patrulla të forta. Me nja 80 gjandarë kishte zanë pusi në të dy anët e urës së Ribnicës jo larg kishës katolike e karshi prefekturës… në ato moment mbërrin axha, po tue qenë ura në bërryl të rrugës nuk shifesh gja deri sa ka hip në urë. Me të hypë axha Isë në urë jepet shenji: Qe ky asht vetë Isa Boletini! Dhe prapa e nxanë urën. Kështu axha me Jonuzin me shokë rrethohen në hallkë. Oficeri komandues me za të naltë komandon: Predajte oruzhje! (Dorëzoni armët!). Axha Isa: Jo besa, kurrë s’ia kam dorëzue as mbretit, as kralit! Nagantin e mbante para dhetçes.

E para pushkë nga malazezët ka qenë e Pero Buriçit nga Vasoviçi. Në flakë të ksaj axha Isa me shokë iu bijnë atyne përqark. Edhe Jonuzi ka pasë dy revolverë, nagant e dhetçe. Krejt i kanë zbrazë, ndonëse të rrëzuem prej plumbave deri sa iu ka ra edhe me bomba dore. Çuni i axhës Isa, Halili, përveç revolverit iu ka ra edhe me bomëbn që ia pat marrë Niko gjandarit…

Mbrenda pak minutave tragjedia mbaroi. U vra Isa vetë i tetë:

1. Isa Boletini, vjeç 51.

2. Halili, i biri, vjeç 24.

3. Seidi, i biri, vjeç 18, student në Vjenë.

4. Jonuzi, nipi, vjeç 26.

5. Halili, nipi, vjeç 24.

6. Hajdar Selim Radisheva, kunat i axhës dhe dhandërr, vjeç 30.

7. Idris Bislimi, nipi i Hajdarit, vjeç 18.

8. Misin Niman Bala nga Isniqi, kushëri, vjeç 26.

Le Petit Parisien (1916)- Kryeministri francez priti Esat Pashën

Esat Pashë Toptani

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 29 Janar 2020

 

“Le Petit Parisien” ka botuar, të martën e 4 prillit 1916, në faqen n°2, një shkrim në lidhje me pritjen e Esat Pashë Toptanit nga kryeministri francez, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

 

Esat Pasha i pritur nga Presidenti i Këshillit (Kryeministri)

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Presidenti i Këshillit, ministër i Punëve të Jashtme, priti, mëngjesin e djeshëm, Esat Pashën, i cili mbërriti në Paris të shtunën.

 

Gjatë takimit të tyre, z. Briand e uroi ngrohtësisht Presidentin e qeverisë shqiptare për qëndrimin e tij besnik ndaj kauzës së aleatëve dhe e falënderoi atë për ndihmën e tij të dobishme në operacionet e evakuimit të ushtrisë serbe në Selanik.

 

Esat Pasha, i cili u prek shumë ndaj fjalëve të z. Briand, tha se ai u ishte bindur ndjenjave të përzemërsisë dhe të devotshmërisë që ka për Francën dhe shprehu besimin e tij të plotë në suksesin e armëve të saj.

Më 29 janar Grupi i Kontaktit vendosi mbajtjen e Konferencës së Rambujesë

Masakra e Reçakut përfundimisht e përjashtoi mundësinë e një marrëveshjeje për paqe në bisedime të drejtpërdrejta shqiptaro-serbe, siç ishte propozuar për disa vite me radhë.

Pas kësaj masakre u rrit aktiviteti diplomatik në relacionin Uashington-NATO-Bruksel-Grup i Kontaktit, ku dhe të gjithë kishin arritur pajtimin se ideja për organizimin e një konference duhej të kishte prioritet ndaj politikës së ultimatumeve.

Më 29 janar 1999 Grupi i Kontaktit, i takuar në Londër në Pallatin Lancaster House, në afërsi të Pallatit Mbretëror St.James, doli me deklaratën historike për mbajtjen e Konferencës në Rambuje, dhe miratoi parimet e panegociueshme, mbi të cilat duhej të ndërtohej Marrëveshja Kalimtare për Kosovën.

Më 30 janar Këshilli i NATO-s e ripërtëriu vendimin e marr në tetorin e vitit të kaluar, duke vendosur kështu kornizë diplomatike për Konferencën.

Fryma e deklaratës së Grupit të Kontaktit nuk la vend dyshimi në vendosmërinë për të gjetur një zgjidhje e për të negociuar para pranverës. Është gati ultimatum, do të shprehej në librin e tij Paskal Milo.

Në Beograd natyrshëm deklarata e Grupit të Kontaktit nuk është pritur mirë. Shqipëria zyrtare nëpërmjet ambasadorit të saj në Francë, Luan Rama kishte kërkuar nga këshilltari i posaçëm i Vedrinit, i ngarkuari për Kosovën, që Shqipërisë t’i jepej statusi i vëzhguesit, gjë që nuk u pranua.

Si arsyetim, këshilltari Fushe do të deklarojë se nuk do të ketë vëzhgues të tjerë nga Ballkani, dhe se në Rambuje nuk do të ketë konferencë ndërkombëtare si ajo e Parisit për Bosnjën.

Vendosmëria për ndërhyrje ushtarake Grupi i Kontaktit i përkrahur nga Këshilli i Sigurimit të OKB-së, bashkë me NATO-n tanimë ishin pjesë e lojës. Qeveria amerikane në veçanti kishte filluar të bënte trysni për aksion të mundshëm ushtarak për ta ndalur represionin në Kosovë.

Kërcënimi i përdorimit të forcës në raport me Kosovën nga SHBA-ja ishte bërë që nga viti 1992.

“Në rast të konfliktit në Kosovë, i cili do të shkaktohej nga veprimi i Serbisë, SHBA-ja do të ishte e gatshme të përdorte forcën ushtarake kundër serbëve në Kosovë dhe në vetë Serbinë”, i kishte shkruar kryetari i atëhershëm, George Bush, Sllobodan Millosheviqit, kërcënim ky që u përsërit nga administrata e Bill Clinton.

Kurse Javier Solana, sekretari i përgjithshëm i NATO-s kishte deklaruar se Aleanca, në përpjekjet e veta për ta përkrahur bashkësinë ndërkombëtare që të arrihej një marrëveshje e negociuar, kishte “….rishikuar planifikimin ushtarak për një vistër mundësish që të ndalej dhuna dhe të krijoheshin kushtet për negociata. Këto e përfshijnë edhe përdorimin e forcave tokësore e ajrore, e posaçërisht një vistër të gjerë opsionesh për përdorimin vetëm të forcës ajrore. Këto sigurojnë që NATO-ja të mund të vepronte me shpejtësi dhe në formë efikase po të shfaqej nevoja”.

Këshilli i Sigurimit i OKB-së, kishte miratuar edhe rezolutat 1160 (1998), sipas së cilës Beogradi duhej të ndërpriste të gjitha veprimet luftarake, si dhe 1199 (1998), që ishin të bazuar në kapitullin e VII të Kartës së OKB-së. Një rezolutë e cila merret duke u mbështetur në Kapitullin e VII të Kartës së OKB-së, çmohet si hap i parë drejt masave më të ashpra të ndërmarra nga KS, të cilat mund të shkojnë deri tek intervenimi ushtarak.

Në bazë të kapitullit VII të Kartës së OKB-së, keqësimi i gjendjes në Kosovë u cilësua si “rrezik për paqe dhe siguri në rajon”. Edhe ministri i Jashtëm rus Ivanov, votoi pro Rezolutës 1199, çka nënkupton një tërheqje nga pozicioni i saj i fortë në mbështetje të Beogradit.

Para opinionit publik, si justifikim rusët do të theksojnë se kjo rezolutë do të shërbejë si impuls për dialog të drejtpërdrejtë midis Beogradit dhe Kosovës.

Çfarë është Bitcoin, monedha e mistershme e Internetit

Paraja është shpikja më e rëndësishme e kohëve moderne.

Ajo i është nënshtruar një revolucioni të mirëfilltë që nga lashtësia, si në formë, ashtu edhe në koncept.

Përpara shpikjes së parasë, mjetet më të përdorura të këmbimit kanë qenë guackat, perlat, gurët e çmuar, duhani, kokrrat e kakaos, gjëja e gjallë, rrobat, kripa, vera e të tjera.

Forma dhe koncepti i parasë si mjet këmbimi ka ndryshuar ndjeshëm që nga lashtësia, madje ka pësuar një revolucion të mirëfilltë duke u kthyer në komoditet virtual.

Çfarë Është Bitcoin?

Bitcoin është një monedhë virtuale e decentralizuar.

Ajo u shpik në vitin 2008 nga një individ ose grup personash nën pseudonimin “Satoshi Nakamoto.”

U hodh në tregun virtual në vitin 2009 dhe mund të shkëmbehet me shumë monedha, produkte dhe shërbime të tjera.

Në botë, nuk  ka asnjë bankë, agjensi ose qendër që mund të emetojë një monedhë të tillë që nuk ekziston fizikisht.

Kjo monedhë në fakt nuk është asgjë më shumë se një kod kompjuterik që ruhet në kuletën dixhitale në telefonin tuaj ose në kompjuter. Njerëzit mund t’i dërgojnë njëri tjetrit monedha të tilla, ose të bëjnë blerje të ndryshme.

Në javën e fundit të janarit, kriptomonedha Bitcoin kishte një vlerë prej 8,596$, një vlerë ndjeshëm më e vogël se ajo e regjistruar në dhjetor të 2017 kur kjo monedhë u vlerësua me plot 20,089$.

Në disa vende të botës, përdorimi i kësaj kriptomonedhe dhe sistemi dixhital pagese është i lejuar ndërkohë që vende të tjera e kanë të ndaluar me ligj.

Si Mund Të Shtini Në ‘Dorë’ Një Bitcoin?

Të jemi të qartë, kjo kriptomonedhë nuk preket me dorë, megjithatë ka tre mënyra se si ju mund të zotëroni një monedhë të tillë.

  • Ta blini me para të vërteta,
  • Të shisni gjëra në internet dhe njerëzit t’ju paguajnë me bitcoin

Kjo kriptomonedhë nuk kontrollohet dot nga qeveritë dhe bankat.

Transaksionet me këtë monedhë janë gjithmonë anonime dhe nuk gjurmohen.

Kjo monedhë nuk kopjohet dot.

Bitcoin Në Shqipëri

Deri tani, Banka e Shqipërisë dhe Autoriteti i Mbikqyrjes Financiare nuk kanë licensuar asnjë kompani për tregtimin e kësaj monedhe.

Megjithatë, në vitin 2017 në vendin tonë u krijuan grupe investimi Bitcoin, që u mundësonin njerëzve të paguajnë cash ose të bëjnë blerje direkt në internet.

Në mungesë të legjislacionit përkatës, asnjë blerës ose individ i angazhuar në investime të tilla nuk është i mbrojtur sepse kuadri rregullator i Bankës së Shqipërisë nuk e parashikon kryerjen e një veprimtarie të tillë në vendin tonë.

E njëjta gjë vërehet edhe në Kosovë, Banka Qendrore e të cilës ka përsëritur paralajmërimet se përdorimi i parasë virtuale i parregulluar me ligj mund të shkaktojë humbje të mëdha financiare për qytetarët./AgroWeb.org

Aforizmi i ditës – 29 janar 2020

Every man dies. Not every man really lives.

William Wallace

Çdo njeri vdes. Jo çdo njeri vërtet jeton.

William Wallace

“Kultivimi i hashashit në Shqipëri është 12 fishuar”- Reagon Policia: Presim përgënjeshtrimin nga partnerët italianë

Policia e Shtetit lidhur me videon e transmetuar ditën e djeshmenga RAI 3 me disa informacione për kultivimin e kanabisit në Shqipëri, bën me dije se shqetësimi i është dërguar autoriteteve italiane dhe ata fillimisht janë habitur. Më pas i kanë bërë me dije Policisë shqiptare se lajmi nuk ishte i konfirmuar nga asnjë burim i drejtpërdrejtë të informacionit të verifikuar.



Policia shqiptare pret që lajmi se kultivimi i kanabisit në Shqipëri është 12- fishuar të përgënjeshtrohet nga autoritetet italiane. Më tej në njoftim thuhet se Policia e konsideron videon e RAI 3 një lajm të rremë pasi viti 2019 shënoi sasinë më të vogël të kanabisit në Itali të ardhur nga Shqipëria.

NJOFTIMI I POLICISË

Reagimi i Policisë së Shtetit në lidhje me një lajm të transmetuar në kanalin prestigjioz RAI 3

Policia e Shtetit është krenare për rezultatet e arritura ne luftën kundër kultivimit të kanabisit dhe nivelin e shkëlqyer të bashkëpunimit me partneret italianë. Falë këtij bashkëpunimi rezultatet domethënëse thellohen çdo vit dhe janë të monitoruara e të certifikuara nga autoriteti i lartë profesional i Guardia di Finanza-s.

Viti 2019 shënoi sasinë më të vogël historike të kanabisit me origjinë nga Shqipëria, të kapur në Itali, duke provuar kështu suksesin e madh dhe të padiskutueshëm të luftës tonë në këtë front.

Në emër të të gjithë trupave tona të angazhuara në ketë betejë të shtetit dhe ligjit me antishtetin dhe antiligjin, ne shprehim keqardhjen e thellë dhe indinjatën legjitime për lajmin e rremë të transmetuar mbrëmë nga kanali prestigjioz RAI 3, ku dezinformimi mbi kultivimin e kanabisit në Shqipëri ishte skandaloz.

Drejtori i Përgjithshëm e ka përcjellë menjëherë shqetësimin e krijuar nga ky lajm tek partneret italianë dhe ka kërkuar prej tyre saktësimin e këtij informacioni pa asnjë bazë, i cili ka krijuar terren për spekulime politike dhe mediatike edhe në Shqipëri.

Partnerët italianë janë shprehur të habitur me lajmin në fjalë dhe kanë konfirmuar se ky lajm nuk bazohet në asnjë burim të drejtpërdrejtë informacioni të verifikuar.

Duke e garantuar opinionin publik shqiptar se Policia e Shtetit ka vijuar pa lëkundje dhe do të vijojë vendosmërisht luftën kundër krimit e trafiqeve, për ta bërë Shqipërinë një vend me nivele gjithnjë e më pranë mesatares europiane në aspektin e statistikave të kriminalitetit të çdo lloji, ne mbetemi në pritje të një përgënjeshtrimi zyrtar nga autoritetet përkatëse italiane, të cilave përfitojmë nga rasti t’u shprehim konsideratën tonë më të lartë për mbështetjen dhe bashkëpunimin në luftën kundër krimit, ku pastrimi i Shqipërisë nga fenomeni i kultivimit masiv të kanabisit është tanimë një histori e certifikuar suksesi.

A po lihet qëllimisht Medvegja jashtë listës së përbashkët për deputet? – Nga Muharrem Salihu

Zgjedhjet parlamentare në Serbi janë në prag. Forcat politike shqiptare, kryesisht në 3 komunat shqiptare në jug të Serbisë: Medvegja, Bujanoci dhe Presheva janë përballë një dileme të madhe, por edhe jetike njëkohësisht për të ardhmen e shqiptarëve në trojet e tyre autoktone: Të marrin pjesë apo të bojkotojnë zgjedhjet parlamentare?

Bojkoti i zgjedhjeve ju heq zyrtarisht shqiptarëve mundësinë që të jenë të përfshirë si minoritet në pushtetin legjislativ në Serbi, për pasojë nuk do të kenë një zë që të përcjellë shqetësimet e tyre. E kundërta, pjesëmarrja zyrtarizon njohjen de jure të situatës dhe të politikave serbe në dëm të shqiptarëve, pasi është njohur në këtë mënyrë numri i shqiptarëve që ka dashur qeveria serbe të prezantojë se ka në Serbi. Ndaj, pjesëmarrja në këto zgjedhje nëse realizohet pa një bashkërendim mes drejtuesve politikë shqiptarë, mund të klasifikohen si thikë me dy presa.

Medvegja

Drejtuesit politik shqiptarë në Preshevë dhe Bujanoc kanë obligim patriotik, moral dhe politik të punojnë dhe luftojnë të bashkuar për të mbrojtur kauzën e shqiptarëve në Serbi, kryesisht atyre në Medvegjë. Prezenca e shqiptarëve në zgjedhje duhet të kushtëzohet me kthimin e adresave që u janë pasivizuar të gjithë medvegjasve. Kjo gjë u kthen atyre dinjitetin dhe i bën të jenë të gjallë mes të gjallëve. Medvegja ka më shumë nevojë që kjo pjesë e popullatës që është persekutuar përmes pasivizimit të adresave të përfaqësohet në parlamentin e Serbisë, sesa medvegjasit që janë kursyer nga pasivizimi i adresave.

Ndihma ndaj popullatës medvegjase së shtypur, të çregjistruar dhe të fshirë nga regjistrat civilë është emergjencë kombëtare dhe forcat politike shqiptare në Serbi nuk duhet të heshtin. Lëshimi i territoreve shqiptare të Medvegjës në kohë paqe, por që nuk u realizua as me luftë, është baraz me shitje të territorit shqiptar dhe klasifikohet si tradhëti kombëtare. Në emër të medvegjasve të cënuar, ju bëj thirrje liderve shqiptarë në Serbi, që të bashkojnë forcat, të kthejnë sytë nga Medvegja që po lëngon dhe ta bëjnë çështje të kauzës së tyre. Historia nuk do ua fali. Ndaj lënia e medvegjasve pa përfaqësi në listën e përbashkët të forceve politike nga Presheva dhe Bujanoci nuk është e rastësishme. Nga ana tjetër qeveritë shqiptare po ndihen të pafuqishme përballë kësaj situate të rënduar në Medvegjë.

Salihu

Kjo kohë negociatash për rikthimin në tryezën e bisedimeve të Kosovës dhe Serbisë, është vendimtare edhe për të ardhmen e medvegjasve dhe të shqiptarëve në tërësi që jetojnë në Serbi. Përfshirja e partive poitike shqiptare pa kushte në zgjedhjet parlamentare në Serbi sjell të mira vetëm për Serbinë, në të paktën dy aspekte themelore: së pari, do të lehtësojë pozitën e Serbisë në bisedime, pasi prezenca e shqiptarëve në zgjedhje do të përkthehet si dakordësi me politikat serbe, ndaj nuk do të ketë një çështje të shqiptarëve të Serbisë për diskutim mes Kosovës dhe Serbisë; dhe së dyti, Serbia siç e ka nisur, ka gjasa të shpopullojë Medvegjën nga shqiptarët, duke u rrëmbyer në ditën me diell dhe në shekullin e XXI tokat autoktonëve, që nuk arriti t’ua marrë në 140 vite përpjekje e zbatim të politikave shoviniste e shfarrosëse që ka ndërmarr ndërvite kundër shqiptarëve.

Koha nuk pret më! Medvegja duhet mbrojtur dhe jo braktisur!’

* Muharrem Salihu-Themelues AFEDS- Këshilltare Komunal Medvegjë– kryetar dege APN

Meyer pat pohue se gjuha shqipe i ka mâ se gjysen e fjalëvet nga latinishtja – LETËRKËMBIM MUSTAFA MERLIKA KRUJA – ATË PAULIN MARGJOKAJ

 

 

 

Graz, me 7 qershuer 1958

 

Shumë i Ndershmi e i Dashtuni Zotní Mustafa Merlika-Kruja,

Qe se nuk po pres gjatë, por po vêhem mejherë me Ju shkrue. Ju falem nderës per leter të gjatë e per tfillime t’interesantshme qi më dhaet. Veçse keni harrue me më folë per patriot shqiptarë bektashjan. Ju më patët thânë nji herë – me gjasë ishte endè në ket qindvjetë – se do t’kishit per t’m’i numrue këta patriotë bektashjanë. Ket gjâ shpresoj se nuk keni me e harrue në letren e  ardhshme, të cilën e pres njandej kah marimi i vjetit 1959, mbasi Ju thoni se kjo letra e tashme e gjatë vyen per 4 letra. E Ju per nji leter keni ngjatë 5 muej kohë per të m’i pergjegjë. Prá mbrenda 20 muejve shpresoj me marrë pergjegjen e ksaj letre s’eme dhe tfillimin e patriotvet bektashjanë. Ndoshta edhe letra e ême po del këso here e gjatë, por un e njehi vetem nji leter.

Po duel e gjatë kjo leter, arsyeja âsht te dy artikujt e Juej të publikuem nder dy numrat e SHÊJZAVET. Un do t’Ju lypi ndoj tfillim permbí disá gjâna qi thoni Ju nder këta artikuj.

Mâ parë e mâ dalë, nga vjen fjala Krue, mbasi Ju thoni, nga nji besim i pathemel i të huejve, kjo u besue e rrjedhun nga krojet e freskta qi pernjimend ka Kruja.

Ju shkrueni në faqe 8 (Nr. 1-2) këto fjalë: “Shkodren romake e ka pasë perfshim në të IV shekull provinça maqedone e Shqipnija tjeter quhej Epir e dahej nder dý provinça, njana Epir’i Vjeter me kryevend Prevezen (Nicopolis) e tjera Epir’i Ri me kryevend Durrësin”. Tashti Shkodren s’e ka pershî kurr provinça maqedone. Dy herët, në të cilat u perpjestue perandorija romake, kjén nen Augustin e nen Dioklecjanin. Në pjestimin e ndermarrun nga Augusti i tokoi tokës shqiptare të ndahej në trí pjesë: Që prej Leshit e perpjetë i perkitëte provinçës Dalmatia (ase edhe Illyricum); pjesa ndermjet Leshit e Vlorës i perkitëte provinçës Macedonia, qi shtrihej deri në Thrakje; prej Vloret e teposhtë deri në Gjiun e Korintit pershîhej në provinçën Epirus. Pra Shkodra nuk i perkitëte provinçës maqedone as në ket perpjestim as n’atê, qi ndermuer Dioklecjani. Ky e ndau kështû tokën shqiptare : nji pjesë e provinçës së perparshme Dalmatia u shkput e u fomue me tê nji provinçë në vedi me êmnin Praevalis ase Praevalitania, qi pershînte jo vetem Malin e Zí e Shqipnín deri në Lesh, por qi shtrîhej deri kthelltë në Kosovë (atëherë, natyrisht, jo me ket emën) Kryeqyteti i kësaj provinçe pat kenë në fillim Doklea; mbasi u rrenue kjo, e muer Shkodra vendin e  saj si kryeqytet i Prevalitanís.  Shqipnija e Mesme, qi perpara (në pjestimin e Augustit) perbânte pjesën prendimore të Maqedonís, quhet tash Epirus nova me qytetet kryesore Durrës e Oher. Shka perpara pat kenë quejtë Epirus, thirret tash Epirus Vetus (Epiri i Vjeter). Natyrisht, nuk mund të thohet qi Preveza të ketë kenë kryevendi i Epirit të Vjetër, pse kjo nuk âsht kenë kurr kryevendi i ksaj provinçe. Preveza âsht ngrehë mâ vonë nder rrenime të qytetit të vjetër Nikopolis shì atŷ (nel promontorio[1] di Azio) kû Oktavjan Augusti pat dermue Antonin e Kleopatren në vjeten 31 p. Kr. As vetë nuk e kuptoj pse Frangu i Bardhë thotë: “jam i dheut të Mates së donjesë i Shkodranë”. Matja i perkitëte sigurisht Maqedonís, por jo Shkodra. Ndoshta Frangu don me prû këtû shembuj të ndam. Prá dy shembuj : jam i dheut të Matës ; jam i Shkodranë. Ai po pat kenë Matjanë, s’ka muejtë me kenë njikohsisht edhe Shkodranë.

Tashti po dalim në numrin 3-4 te fjalët e arta, qi mue m’interesojnë fort. Veçse un po shof se shumë nder këto fjalë nuk janë shqipe, por janë të perkthyeme nga latinishtja, nga italishtja apor nga ndoj gjuhë tjeter. Nuk dij, prandej, pse thotë Frangu i Bardhë në titull: “Proverbia et sententiae Epirotarum”. Shumë nder këto fjalë  nuk janë epirote, por të perkthyeme.

Te proverbi 42 kam per të bâ nji vrejtje. “Molla nuk rrzohet larg mollet”. Molla e parë âsht kokrra dhe e dyta drûni. Mirë boll deri këtû. Por interpretimi qi i epni Ju, nuk âsht taman në rregull. Ket fjalë e ka taman njeshtu gjuha gjermane, qi thotë: “Der Apfel fällt nicht weit vom Stamm” qi gjermanisht don me thânë: fmijt u a gjasin prindvet. Un e kerkova ket proverb edhe në gjuhë tjera. Por as në fjalorin italisht as në atê frengisht nuk e gjeta. Ndoshta mund të jetë edhe në ndoj gjuhë slave ky proverb, por në gjuhen gjermanishte âsht krejt i kjartë me ket veshtrimin qi Ju thashë. Në fjalorin hingliz e gjeta të perkthyeme ket fjalë arit gjermane me “like father like son”.[2] Fjalorë slav nuk po kam, pse un endè nuk kam mujtë me studjue nji gjuhë slave. Jam okqidental! Por sigurisht veshtrimi i gjuhës gjermanishte âsht i kjartë e nuk mund t’i epet shqip veshtrimi qi pohoni Ju.

Aman mos e persritni fjalën e Meyer-it, qi pat pohue, tue bâ dam të randë, se gjuha shqipe i ka mâ se gjysen e fjalëvet të rrjedhuna nga latinishtja. Kúr pat shkrue Meyer-i Fjalorin e vet, nuk pat pasë veçse pak gjâ mâ teper se 5 mí fjalë në dispozicjon. Edhe këto fjalë ishin mâ e shumta e marrun nga Italo-Shqiptarët, pse aso heret nuk kishin dalë endè as Kristoforidhi as fjalorët e mâvonshëm. Se Meyer-i e tha atë fjalë, i falet, por na mos t’a persrisim, pse gjuha shqipe ka fort mâ teper se 5000 fjalë. E sigurisht nuk rrjedhë gjysa e fjalorit shqip nga latinishtja.

Po a njimend thohet Pòjani etj? Un nuk e kishem nxânë besë se gjuha shqipe po paska fjalë, qi e kanë theksen jo në të parambramen rrokë. Tirana, Gjinokastra, Elbasani etjera.

Prej artikullit t’Uej del në shesh se ené nuk e keni marrë Fjalorin e rí të Tiranës, qi âsht botue qysh në vjeten 1954.

Disá proverba Ju i spjegoni kjartë, disa tjera jo. P.sh. proverbin 80 Ju nuk e spjegoni se shka don me thânë. Por e spjegoni gjatë atê 86, qi nuk ka gjithaq nevojë per spjegim, pse kuptohet krejt lehtas. Edhe proverbin 94 un s’e kuptoj e Ju nuk e spjegoni. Mandej per proverbin 112 perfundoni me fjalen dokrra. Veshtrimin e proverbit e kuptoj, por pse thoni Ju dokrra? Per proverbin 113 ju shtoni në fund fjalen Gjepura. Ket fjalë e gjeta në Fjalorin e rí të Tiranës. Po vallë pse e thirrni ju proverbin 113 gjepura, në vend qi me dhânë spjegimin e proverbit, të cilin vetë nuk e kuptoj?

Un mbledhi pa dá proverba e fjalë arit, prandej m’intereson me dijtë perherë veshtrimin e tamantë të çdo proverbi.

Në proverbin 82, qi e nepni Ju latinisht, fjala e parë quo do të hiqet.

Se Hitler-i i ka pasë të parët çfuten e kam kndue shpesh herë nder gazeta e rivista, por krejt qind per qind nuk âsht endè e provueme kjo gjâ. Fakti âsht se në kohë të Hitler-it çdo gjerman do të kishte dokumentin, me të cilin u provonte se deri në të katërtin brez nuk kishte kurrnji prind çfut. E mirë, Hitler-i vetë nuk e ka pasë nji të tillë dokument kurr. Njimend ai nuk ka pasë nevojë me i a diftue kúj ket dokument, pse atij si kryetar shtetit nuk i a ka lypë kush. Por çudí âsht qi ai nuk ka lejue qi të shqyrtohet kjo gjâ e të zbulohet me saktësí origjina e tij. Hitleri ka mbytë jo qinda e mija, por miljona Çfutensh. Statistika zyrtare ep se Nazistat kanë farosë plot 6 miljona Çfuten. Por mue më duket se kjo statistikë âsht pak si e teprueme, pse kah erdhen gjithë këta çfuten, po kje se pernjimend Hitler-i i pat mbytë 6 miljon sish?

Sá per ipeshkvin jabanxhí, nuk ka aspak randsí fjala e Gurakuqit, pse ai nuk âsht aspak kompetent në ket materje. Derisá mos t’a shoh të shtypun ndokund ket fjalë, un nuk e xâ besë kurr se e ka thânë ket fjalë Fishta. Por, po e pat thânë, atëherë do t’epet i njajti gjykim, qi në ket rasë epet per nji njeri tjeter, po t’a thotë ket fjalë. Po të çohej nji katholik hingliz (e per mâ teper meshtar e frat) e të thote se  Shen Augustini me 40 misjonarët e parë, qi i pat dergue atje Shën Gregori i Madh per të perhapë religjonin e krishtênë, i kanë prû dam e jo dobí Ingliterrës, atëherë ai veç do t’ ishte maturo per il manicomio.[3] Prá! Ergo!

Per mue Amerikanët nuk kanë prû deri tash kurrnji qytetní shpirtnore. E pám nder kta vjetët e mbasluftës, se çë qytetní i prûnë Europës. E edhe në teknikë po shkjepojnë boll, megjithse prá kanë krejt ndimen e Europjanvet. Merrni vetem bumben atomike e keni me pá se bumben atomike e kanë ndertue Europjanët e jo Amerikanët. Të tanë dijetarët mâ të mdhajt, qi bashkvepruen në ndertimin e bumbes atomike, kanë studjue në Gjermaní. Si e dini, në kohen ndermjet vjetës 1924 deri në 1933 (kur muer Hitleri sundimin në dorë) ishte universiteti gjerman i Göttingen qandrra e parë e botës per fizikë e matematikë. Këtû e ka marrë lauren Oppenheimer, çfut amerikan, qi kje kryetari i komisjonit të bumbës atomike per vjetë e vjetë, deri sa e paditen se âsht mik  i komunistavet, shka u provue mâ vonë si e pa-vertetë. Sido kjoftë ky thirret baba i bumbeve të para  atomike, qi u hodhen mbí Japan. Baba i bumbes hidrogjenike âsht prap nji europjan e thirret Eduard Teller, qi tash âsht taman 50 vjetësh. Ky gjení matematiket âsht çfut nga Ungerija. Por n’Ungerí nuk e kishin lejen Çfutent të studiojnë n’universitet. Due me thânë ishte numerus clausus.[4] Atëherë Teller çohet e hikë e del në Gjermaní e shkon dogrí e në Göttingen e kryen atje studjimet e mandej, kúr Hitleri merr sundimin në dorë, hikë e del n’Amerikë. E Einsteini vetë kje nji çfut gjerman. Kur ky pat lanë Berlinin, nji fletore franceze pat shkrue: “Hika e Einstein-it nga Berlini, âsht barabar si të kishte braktisë Vatikani Europën e të kishte dalë në Kanadá. Shum nder dijetarë në ket lâmë kjenë çfuten. E kúr Hitleri e muer sundimin në dorë, Çfutent u ritiruen ase hikën të gjithë e atëherë e buer rândsín e vjetër Göttingen, qi perpara ishte si Meka e fizikës e e matematikës. Edhe Enrico Fermi, mâ i madhi fizikant italjan, pat kenë nji vjetë në Göttingen per perfekcjonim. Mâ vonë edhe ky hiku e duel n’ U.S.A. Tash ka Gjermanija prap fizikantë të permendun, por këta janë mâ fort Fiziko-filozofë, si p.sh. Heisenberg e Weiszäcker ase edhe Jordan. Edhe po të merrni i missili ase raketat, si i thrrasin Gjermant, gjêni krejt Gjermant e hikun mbas luftet n’ U.S.A., qi e kanë në dorë ket degë të fizikës. Kryetari i tyne von Braun âsht krejt i rí. Ky ka zotsí të madhe si organizator e si propagandist e sidomos din me gjetë fondet per shoqnín qi drejton. Mjesá nji gjerman tjeter, njifarë Stuhlinger, âsht edhe mâ i zoti se von Braun per shka i perket fizikës së këtyne missilavet. E janë nji morí e madhe gjermanësh tjerë qi punojnë në ket armë të ré. E mjerisht fabrikën, ku punojshin von Braun e shokë, e kanë shtî në dorë krejt të paprekun Rusët. Kndej kuptohet pse ata janë përpara Amerikanvet në ket degë. Arsyeja tjeter, pse endë po janë Amerikant mbrapa, âsht pse të trija degët e forcave ushtarake, d.m.th. Marina në vedi, Ushtrija toksore në vedi e Flota ajrore në vedi duen me punue krejt pamvarsisht njana prej tjetres në ndertimin e ktyne misilave. Mjesá Rusët punojnë vetëm në nji qanderr e nuk i shkaperderdhin forcat. Por nuk po shkoj gjatë. Deshta vetem me Ju thânë se as në teknikë nuk po janë Amerikanët all’ altezza della loro richezza.[5] Arsyeja e kthelltë pse Amerikanët janë endè mbrapa në dije e kulturë, don kerkue në mentalitetin, qi mbretnon në U.S.A. Atje, në shkallën e naltë të shoqnís rrin ai qi ka dollarë mâ shumë. Prá, puno shka të duesh, mjaft qi të grumbullojsh dollarë. Profesori e shkencëtari nuk e ka randsín qi ka n’Europë. Se mâ po i lâmë artistat e muzhiktarët. Zoti i Amerikanvet âsht dollari : kjo mâ âsht nji gjâ e njoftun.  Por n’ Europë nji profesor ka rândsí të madhe, edhe po nuk mujti me fitue gjithaq. Profesori âsht profesor e çmohet. Bile e kupton gjithkushi se nji profesor nuk do të shikjojë me u bâ i pasun e me grumbullue pare. Per mos me shkue mâ gjatë : intelektuali n’ U.S.A. rrin krejt në shkallën e fundit t’shoqnís. Ai qi fiton dollarë me çdo punë, ai rrin në shkallën e parë. Materjalizmi në shkallën e naltë.

Shikjoni vetë e kerkoni qytetet në U.S.A qi kanë Opera ase sala koncertit. A thue ka atje qytete qi kanë mâ se 1 miljon banorë e qi nuk kanë kurrnji Opera? Se mâ po i lâm muzejt, se kta nuk ngrehen ashtu mejherë.

Ndoshta Ju mendoni se kultura amerikane permbahet në jazz e në film. Sá per muzhikën amerikane, atê e kemi pasë na në Shqipní te maxhypët tash sá qinda vjetësh. Filmi âsht mâ fort gjâ tekniket se sá kulturet. E vetmja gjâ qi po e ka Amerika para Europjanësh âsht qi Europjanët, nga luftat e teperme e nga persekutimet çohen e lânë Europën e dalin n’Amerikë. Lirija âsht ajo qi mund të merret per shembull nga Europjanët në U.S.A. Por vendi i madh e banorë pakë. Ndoshta, kúr të shtohen edhe në U.S.A. aq sa n’ Europë, kanë me fillue edhe atje me u kacafitë njani me tjetrin, sikurse Europjanët. Sido kjoftë, per tash njiherë Amerikant po janë shembulli i mirë per Europën. Por sa per kulturë, teneqe krejt puna e Amerikanvet. A ndoshta Music boxs janë kulturë amerikane? Por edhe këta sikurse jazz.

Edhe Amerikant vetë e njofin vedin se janë krejt mbrapa kundrejt Europës. Kndej vjen qi Amerikant, në luftën e mbrame perherë dijshin me u rá muzejve e kishave me bumbe, por rrallë herë dijshin me i gjetë fabrikat. Inadi qi kishin kundra kulturës Europjane i shtyni me e bâ ket gjâ. P.sh. n’Italí gjithkund rrenoheshin kishat, por rráll herë u rrenoshin fabrikat ase objektivat tjerë ushtarakë.

Por u darme gjatë.

LAHUTA gjermanishte ka dalë mrekullí, veçsè janë shtypë pak kopje: vetëm 800 copë. Lambertz-i e ka perkthye krejt me të njajtin meter sikurse âsht në shqip. E besoj se kurrnji gjuhë tjeter nuk mundet me e krye ket gjâ. Slavishtja ndoshta po, por un fola per gjuhët e okqidentit, d.m.th për gjuhë me të cilat deri dikund më duhet me u marrë per studime të mija. Këto janë katër gjuhët e okqidentit: gjermanishtja, frengishtja, hinglizshja e italishtja. Edhe botimi shqip i LAHUTËS duel mrekullí. Per vjet e vjet ndêjtën tue u shamatue Shqiptarët njani me tjetrin, perpá bâ kurrgjâ qi jet. Erdh nji frat e per gjashtë muej kje i zoti me krye botimin e dytë të Lahutës. Pse ky P. Daniele Gjeçaj âsht taman frat nga Thethi i famshem. Pra burrë Shalet. Mana per 4 muej rresht e ka xânë ora dy mbas mjesnatet tue punue në ket LAHUTË. Pse nji liber mâ se 700 faqesh âsht punë jo e vogel me e botue në vend të huej e mos me bâ gabime. Na po i shofim Shqiptarët, qi nder fletushka e shufla qi po botojnë, nuk po kanë veç gabime shtypi sá uji. Mbas LAHUTËS do të dalin edhe vepra të tjera po nga i njajti frat. Due me thânë ky kujdeset per shtyp të tyne, pse komentimin kanë me e bâ tjerët. Vetem në LAHUTË e bâni frati. Pse mâ LAHUTA E MALCĺS âsht prodhim i malevet e jo kushdohi mund t’a kuptojë si duhet.

Mue më duket se e ka mjaft. Prá, mbasi Ju doni me nxânë letren e mbrame t’Uejen per 4 letra e mbasi un do të pres edhe 20 muej (4 herë 5 = 20) per të marrë edhe nji leter tjeter, atëhere qysh tash po Ju a uroj vjetin e rí 1959. Sá per vjetin e rí 1960 po presim, se ndoshta e marr letren tuej para se të mbarojë vjeti 1959, e atëherë mund t’Ju shkruej prap.

Shum shndet e mos u merzitni atje në botë të ré! Në mbretnín e Zotit Dollar!

 

I Jueji me nderime të mdhaja.

  1. P. Margjokaj O.F.M.

 

Shum shndet e urime edhe motres s’Uej e djalit

Idem

 

 

 

 

Postuem me 4- VII- 1958

 

Shum’ i ndershmi e i dashuni Atë Paulin Margjokaj,

Edhe un pra po ju ndjek: Ju shpejt e un shpejt. Me letrën t’Uej (7/6/58) tri faqesh e gjymsë të dênduna m’a keni lamë t’emen qi pata dashun t’a zâ… për katër letra.

Nga vjen emni Krú? Nuk dij. Jam i bindun qi dij vetëm se nuk vjen nga fjala krue, siç e kam thânë shumë herë e shkruem. E qe argumentet e mija:

  1. a) Sami Frashëri (Shemseddin Sami) shkruen në fjalorin e tij tyrqisht (gjeografí e historí) 6 volumesh: “AKÇA HISAR. – … Tue qênë se qyteti ka shumë fort ujna të rrjedhshëm e kroje, emni origjinal i tij âsht Kruja, qi shqip don me thânë çesme...” Samiu e ka shkruem këtë vepër në 1306 tyrqisht, qi bie në 1890 e aty-pari. S’përmênd asnji burim, pra mund e duhet t’i a zâmë si nji pohim të tij. Kemi mbasandej te kapitulli “Zwei Urkunden aus Nordalbanien”[6], f. 125-152 të librit”Illyrisch- albanische Forschungen”, përkthyem shqip prej meje, siç e din edhe ti qi ke shqipnuem do tekste latine: “Kruja qëndron ndër malet ndërmjet Elbasanit, Mates e Ishmit … Ndërtuem mbi nji shkâmb të përpjetët, mâ të shumtën thik,… me kroje të plotujëshme mbrênda fortifikatavet…” Në 1553 Gjustiniani nga Venediku përshkruen positën e naltë të saj tue shkruem: “nel mezzo una fontana freschissima”[7]… Nji përshkrim i vjetër prej qv. XVI thotë se Kruja qëndron… “sopra un diruppo di sasso vivo”[8] e forcueme me mure të hershme dhe e pajosun me “fontane vive”[9]; se në medis të qytezës (kalasë) ishte nji “taverna” e mbrênda ksaj nji gurrë, ujët e së cillës mbandej rridhte jashtë në qytet e mûjte me sjellë mullîj…” Emni i vjen prej krojesh. Byzantinët e shkruejshin Kroaí në formë shumsi. Banorët quheshin kroit, Trajta latine e emnit të qytetit ishte Croia ase Cruja …” Këtë vepër, Ju ndoshta edhe mund t’a gjêni në ndonji biblijothekë të Grazit. Nënvizimet janë të mijat e qeshë tue shkuem deri në funt ashtu, por mbrapa përtova. Tash si mund të çuditem un nëse ndonji studjues, si ju po zâmë, ka kënduem ose këndon këto përshkrime të mrekullueshme si përrallat e së Bukurës së Dheut, me “acque vive” sgorganti da un “sasso vivo” qi i kanë dhânë emnin qytetit t’em e un s’po due me e besuem atë burim përralluer ; si mund të çuditem un, po thom, në se ndonji studiues ka për t’u çuditun nga kjo shqeptiqizëm e ime? Jo, aspak nuk do të çuditem në se shqeptiqizma e ime mbi etymologjinë qi tjerë, dijetarë madje, kanë dhânë për Krunë t’eme, do t’a habisë ndokênd, kushdo qoftë.
  2. b) Por un, veç, piknisht si bir i atij qyteti, rritun deri në moshët 15-vjetshare atje pa pamë tjetër vênd veçë Tiranës, Shjakut e Durrësit, kthyem me ndêjtun prap në tê shum’ e shumë herë, aqë sa mundem me t’a vizatuem topografinë e qytetit edhe me emnin e çdo vêndi gati, qi e ka nji emën, të çdo kroi e të çdo përroske, kam të drejtë pikë së pari me dyshuem nëse përshkrimtarët e qytezës së Krusë kanë qênë përnjimend edhe kanë pamë me sŷt’ e vet ça kanë përshkruem apo e kanë pamë në ândërr! Apo ndoshta, mbas datës qi kanë shkruem ata ka ndodhun në vênt t’em ndonji kataklizëm qi, për mrekullí, askush nuk e mban mênd a s’e ka mbajtun mênd për me va lânë si gojdhânë edhe tjerët?
  3. c) Sepse, në qytezën e Krusë as shênji nuk i duket kund qoftë edhe nji kroi të vetëm, e jo mâ shumë. Ka, po, dý kroje, përjashta qytezës, njâni afër portës s’epër e tjetri nën të poshtrën. Kroje të vogla, por të pashterrëshme. Mbrênda diktohen vetëm muret e nji hamami tyrqisht e ky don specjalistin e pak gërmime për me na thânë se ku e merrte ujin, të ftohët e të ngrohët. Banorët e kalasë, do kanë pusa, e pakta pasanike, relativisht, sepse duhet me gërmuem mjaft thellë e prandej me shpenzue mjaft pare për me nxjerrë nji pus atje n’atë majë; tjerët mbushin në njânin a në tjetrin krue përjashta.

ç) Un besoj se përshkrimet e vjetra të Krusë i përkasin vetëm qytetzës, por edhe sikur të jenë për të gjithë qytetin… modern, s’ndryshon asnji send. Kruja s’âsht nji qytet i madh për numër banorësh : ka gjithsej nja pesmijë shpirtë. Por për me i dalë prej nji skânji në tjetrin, duhet me ecun jo mâ pak se nji orë të mirë e aty-këtu edhe mâ tepër. Me hypun mbë majë të qytezës e shikuem sa të merr sŷni anembanë, lagjet të duken si katunde të vogla, aqë largas prej shoshoqes. Eh, mirë pra, e dini sa kroje gjinden në këtë alamet hapsine? S’i kapërcejnë 10! Prej këtyne, nji âsht i madh, ku në verë të madhe lanë ndërresat ndoshta gjymsa e Krusë tue i bajtun gratë me boça në majë të kresë e deri me gomarë ndër thasë. Kisha me e vûmë me kusht se 90% Krutanët pijnë ujë pusash. Qe, këto janë gjithë fantasitë e përshkrueme mbi ujnat, fort shumë ujnat e rrjedhshëm e krojnat e Krusë qi, hajsmi, kanë krijuem kët’ emën me famë.

  1. d) Un nuk dj qi të ketë shkruem ndonji albanolog, linguist i njohun mbi kët’ argument, kurrgjâ. Ndoshta po, e un s’e dij. Por un pyes gjuhëtarët albanologë, pyes të huejtë, sidomos, mbasi sa për vete e Shqiptarë tjerë duhet të pranojmë se “nemo propheta acceptus est in patria sua”[10]! E ç’pyes? Them se nji popull qi ka ruejtun të pandryshueme fjalën krua-kroi = krue-kroi = krû-kroni me gjininë mashkullore, si bâhet qi e ndryshoi këtë fjalë vetëm si emën të qytetit e e bâni kruu-Kruja (si e ka shkruem Bardhi, i cilli mb’anë tjetër ka për ujin krue-kroi si sod) Krujë- Kruja e Krû-ja? E, nota bene [11] qi ky ndryshim po e dijmë se ka qênë qysh ditën qi njihet emn’ i Krusë! E pse pra ky ndryshim i gjithëhershëm ndërmjet formavet e gjinive të dý fjalëve po qe se edhe emn’ i qytetit âsht ai i ujit?
  2. e) Me keqardhje po më duhet me shtuem edhe njekëtë paragrafë: Ju a keni pimë vetë në “krojet e freskta qi përnjimênd ka Kruja”, apo e dijni prej librash? Sepse, në qoftë se e keni këtë besim kaqë të fortë për krojet e Krusë prej këndimesh, kujtoj se tash mbas sa po Ju shkruen nji i vêndit, do të keni arsye me e ndërruem atë besim. E në qoftë se keni qênë vetë në Krú, nuk dij se ku Ju ka ramë me pimë ata ujë të freskët, mbasi edhe ato kroje qi thashë se ka, janë shpërdamë nëpër lagje jashta deret, posë njiu qi gjindet afër portës së madhe të qytezës, në krah të mângjët t’atij      qi shkon me hymë.  Sa për ujët e cillit do krue t’ atij qyteti, të freskët âsht sigurisht, si ata të çdo kroji përgjithsisht, por Ju a them për të vërtetë se do pusa të thellë të Shkodrës e kanë mâ të ftohtë të vetin. Vetëm nji ujë ka Kruja – për me folë disi metaforisht -, të cillit për të ftohët nuk dij se ku i gjindet shoqi : e ky âsht në shpellën e Sarisalltekut në majë të malit përmbi qytet (prandej thashë metaforisht në Krú). Prej këtij uji, i dashuni Atë, njimênd s’und e mbarojsh të tânë nji kupë përnjiherë, se t’a thanë gojën.

“Jam dheut cë Mecedonjesë, i shkodërjanë” (transkriptim’ i im i ndrequn) shkruen Frangu i Bardhë.( v. faqe 7 të Shêjzave 1-2, II), qi ad litteram në librin e tij âsht njashtu si e ke në faqe 8. Pra ai nuk âsht tue thânë se âsht dheut të Mates”, siç e paski marrë vesht Ju gabueshëm, por “dheut ze Matte se doniese”, qi duhet me e kënduem “dheut cë (cë, mbas nji emni qi mbaron me t, për ) Macedonjesë” Âsht tue thânë, pra, Frangu, si me thânë un: jam dheut së Shqipnisë, i kruetanë. E kështu âsht tue thânë, i bekuemi, edhe se Shkodra ishte nji qytet i Maqedonisë. E këta mû në gjymsën e parë të qindvjetës XVII mbas Krishtit. Duhet me marrë shënim e me komentuem si të na duket neve e drejta, po të kemi interesë. Ai, Bardhi, ka folë për Shkodrën e un shtova edhe pjesën tjetër të Shqipnisë me përgjegjësinë e   pashënueme të veprës 12 volumesh, nja 10.000 faqe, Histoire Générale, shkruem prej nji tube historjanësh frëngj nën drejtimin e Ernest Lavisse-it. Në pastë gabuem edhe kjo vepër, shëndosh të tjerat, si ato qi keni konsultuem a studjuem Ju. Për me qênë sa mâ mirë në rregull me Jue, po shtoj edhe këtê, qi shënimin t’em e kam pasë gati ndër do copa letrash, mbasi disa volume të mëdhá qi nuk më duhen shpesh nëpër duer, i kam në nëndhesë të përbashkët të tri pateve të shtëpisë ku rrij, sepse jemi shumë ngusht me banesë.

Athue njimênd s’u dashka thânë kurrqysh Preveza për Nicopolis? Ju m’a qortoni këtê e edhe un e kam dijtun se s’isha tue premë aqë hollë në sa shkruejsha ashtu. Por mendova se mund t’i biesha për  shkurt në nji shkrim qi s’kishte për subjekt as gjeografí as historí. Ju, tue më shkruem mue, mund të më thoni, siç më keni thânë, kujtoj un, për bukurí Azio, me gjithë qi kur qytet’i ynë ishte Nikopolis edhe ai ballamal (kështu e kam quejtun un heraherë shqip promontorio-n) e kishte emnin Actium. Un i rashë për shkurt me emnin a qytetin e sodshëm Prevezë, se kjo âsht nji e Nicopolis numrohen në gjeografinë e motshme nja katër e m’ishte dashun me e bâmë të njohun atë t’emen me fjalë tjera suplementare e do të më nxitte zekth’i nacjonalizmës me kallzuem qi, para se të mûjte Oktavjani (mbas logjikës rigoroze të subjektit qi jemi tue rrahun Octavianus Augustus) Antonin e t’a pagzonte atë qytet me emnin e ri të përkthyeshëm shqip Qytet’ i Ngadhnjimit, ai quhej Berenike-ja (ngadhnjimprûse), n’emën të mbretneshës s’Egjyptit, e cilla u ka lânë nji kujtim edhe astronomëvet me Berenices crinis, aqë të bukura i kishte balluket, mbasi kjo mbretneshë bukuroshe pat pasun fatin me qênë edhe e vjehërra e Pyrrhus-it qi themeloi atë qytet me emnin e asaj.

Pak fjalë qi më duhej me thânë për proverbat i bâna nji pjesë mbë vete të ksaj letre. Edhe un i transkriptova e i botova vetëm si tekst shqip të Bardhit, se sa për vlerën e tyne ashtu si  kanë titullin, mana jo aspak.

Ju sigurisht do t’a keni ose do t’a gjêni aty tekstin e fjalëvet të shkrueme prej G. Meyerit për gjuhën shqipe e do t’Ju a dijsha për nderë të madhe në qoftë se mund të m’ i dërgoni të transkriptueme ase të përkthyeme ashtu njipërnji si i ka lânë ai, mbasi prej burimeve të mija nuk më del qi ai të ketë shkruem ashtu si po më thoni Ju, dmth. “se gjuha shqipe i ka mâ se gjysën e fjalëvet të rrjedhuna nga latinishtja”. Mbasi të m’a keni dërguem këtë tekst të vogël, kam ndër mênd të shtoj edhe un komentimet e mija mbi dâme e dobina qi i janë bâmë pa i a damë gjuhës s’onë. Sa për atë dâm qi i pasksha bâmë un, simbas mêndes s’Uej, tue përsritun pohimin e Meyerit qi po thoni, për nji gjâ jam qysh tash krejt i sigurtë e prandej edhe i qetë: qi kur do të vijë dita me e gjykuem kompetentat veprën t’eme për këtë gjuhë historikisht, dmth. pa afshe pro ase kundra nji persone qi rron, në ballancimin e dâmeve edhe dobivet qi mund t’i kem bâmë, kam për të dalë shumë mâ tepër për të marrë se për të dhânë. Ka 46 vjet qi kam filluem të shkruej shqip e për shqipen nëpër fletore e rivista t’asaj Shqipnije të shkretë; kam shkruem nji fjaluer qi ndoshta e ka kalbun lagështina a e ka grimë tenja, por qi âsht pamë, njohun e çëmuem prej shumkuj ; kam nja nji duzinë vepra në dorshkrim të shkrueme shqip, të gjitha për dashuninë qi më ka vluem në zêmër për këtë gjuhë, e të më kishin lânë rrethanat, shumë mâ tepër do të kisha prodhuem gjatë jetës s’eme. Prandej e ndiej, e çëmoj e e dij mâ mirë se kushdo tjetër, Shqiptar i gjallë, se si i bâhet dâm e si nuk i bâhet gjuhës shqipe.

“Librin e kuq”, për këtë besë, nuk e dij fare se ku me Ju a gjetun. T’a kisha pasë vetë nji copë të dytë, pa pikë dyshimi do t’ishte i Jueji. Por nuk e kam, qe besa. E më vjen fort keq.

Po Ju diftoj se kam bâmë krushqí me Pukën : im bir, i dyti, i internuem me familjen në nji kamp të Lushnjes, âsht fejuem me të bijën e Pashuk Bibë Mirakut prej Iballje, edhe ajo e internueme me familjen e vet në të njâjtin vênd. Vajzën po e quekan Klora. Ju lutem, ç’emën âsht ky? Ç’emni të huej i përgjigjet?

Me kaqë po e mbyllim edhe ksi shtegu kuvêndin. Djalë e vajzë me nderim Ju a kthejnë shëndetet e urimet qi u keni dërguem. Edhe vetë un, gjithashtu nënshkruhem si gjithmonë

 

Miku besnik i Juej

M.Kruja

 

 

PROVERBET E FRANGUT TË BARDHË

 

  1. 42. Për fat të keq, pa asnjanin prej atyne fjalorëve qi po më citoni, un paskësha gabuem n’identifikimin e tij me proverbin shqip me të cillin e kam krahashuem.
  2. 80. Kur gjindesh ndër të padijshëm a të verbuem prej afshesh qi s’duen me hângër arsye, bânu edhe ti i verbën a nemose mbëshil njânin sŷ e mos e tier tepër gjatë me ta.
  3. 94. Kusari nuk hjek keq me kërkuem pale ku ka shumë e gjâ të panjehun për me ushtruem mjeshtrinë e vet; ai vjedh edhe aty ku i zoti mund të kujtohet menjiherë.
  4. 112. Paj po; ç’ ka mujtun me i u dashun kuj dhelpna, e gjallë a e coftë, posë me i marrë lëkurën? E sa për lëkurën, edhe gjallë n’e zânsh, do t’a mbytsh nji herë, prap se prap, e mbrapa ke për t’a rjepun. Për kështu, pra, tuk e ke gati luânin e coftë mâ mirë, ripe e ké lëkurë luâni. Prandej… për vete mendova se komentimi  mâ i bukuri e mâ ekonomiku qi mund t’i bâhej atij proverbi ishte : dokrra! Kuptimi i çdo proverbi âsht fytyruer, këta dihet; por edhe çdo kuptim fytyruer duhet të ketë për bazë nji kuptim të përvetshëm, me të cillin ai do të ketë nji lidhní të qartë e logjike.
  5. 113. Se un – flas gjithnji për vete, due me thânë mbas mendimit e shijes s’eme – as ndonji farë mendimi të bukur a të hijshëm a të kândshëm a të thellë a të gjânë a të naltë, kurrfarë sendi qi hŷnë disi në punë nuk e gjêj në tê.  Prandej: gjepura, për me mos përsritun dý herë rresht dokrra! Sa për kuptimin, kujtoj se âsht nji si: “la lingua batte dove il dente duole”; “ubi dolet ibi manus adhibemus”; “wo es schmerzt, da greift man hin”.[12] Të tânë e kanë lânë të qetë plakën e shkretë, posë Bardhit t’onë.
  6. S. Latinishtja e proverbit n. 82 âsht e Auktorit, jo e imja; se Ju e dijni se un latinisht nuk dij.

[1]  It. : term gjeografik : gjuhë

[2]  Ang. : si baba dhe i biri

[3]  It. : gati për çmendinë

[4]  Lat. : numur i kufizuem, i mbyllun

[5]  It. : në naltësinë e pasunisë së vet

[6] Gjerm. : “Dy dëshmi prej Shqipërisë së Veriut”

[7]  It. : “në medis nji krue shumë i freskët”

[8]  It. : “mbi nji rrëmore gurësh të gjallë”

[9]  It. : “kroje të gjalla”

[10]  Lat. : “Askush nuk pranohet si profet në Vendin e vet.”

[11]  It. : Shënim në mbarim të letrës. Fig. :  mba parasysh !

[12]  It., Lat,. Gjerm. : “Ku dhemb dhâmbi , aty shkon gjuha”

SHEFQET TREPÇA NË MOSHËN 7 VJEÇARE SHPËTOI 4 HEBREJ NGA GESTAPOJA GJERMANE ..! – Nga ABAS FEJZULLAHI

 

 

  • Me rastin e  kujtesës  së  27 Nistorit ( Janarit) 1945 si ” Ditën Ndërkombëtare të Holokaustit”dhe çlirimit të kampit Auschwitz.

 

  • Një ngjarje interesante, të cilën e tregon sipas kujtesës Shefqet Trepça, tani në moshën 82 vjeçare, që  i ka ndodhur si fëmijë në ditën e tregut në Mitrovicë, para 75 vitesh, në shitoren e opingave (këpucëve) të Islam Kaçanikut.

                               Përgatitur nga  Abas  Fejzullahi

 

          Rrëfimi është shkëputur nga Jetëshkrimi më i gjatë i Shefqt Trepçës, që ka të bëjë me sjelljet dhe gjindshmërin e tij në moshën 7 vjeçare, që shpëtoi jetën  4 hebrejve që ndiqeshin për t’u kapur nga gestapoja Gjermane, ditën e shtundë, ditë tregu në Mitrovicë që ishte nënë pushtimin dhe mbikqyrjen e ushtrisë Gjermane.

Shefqet Trepça  tani në mëshën 82 vjeçare ulur  para shtpin në Vidishiq

 

           Është interesantë se në Kosovën hallemadhe në kohë dhe hapësirë, po të hulumtohet dhe gjurmohet me kujdesë dhe profesionalizëm, secila shtëpi ka nga një një apo më shumë ngjarje e histori, fatkeqësisht shumica prej tyre me dhimje dhe tragjedi, për shkak të robërisë, por ka edhe ngjarje me rëndësi që vërtetë janë sa njerëzore , bamirëse , kombëtare me plotë virtyte dhe krenari që rrallë i gjen kudo e kahdo që shkonë e kërkonë në hapësira tjera..!

 

 

 

Shefqet Rrahim Trepça, lindi në katundin Vidishiq, të Shalës së Bajgorës, më 29 Verdhor (Tetor) 1937.

 

RRËFIMI  I SHEFQET TREPÇËS PËR 4 HEBREJ

 

Ishte ditë e shtunë, ditë tregu në Mitrovicë, më kujtohet ngjarja si sot edhe pse kanë kaluar 75 vite, rrëfen Shefqet Trepça, lidhur me ngjarjen i ndodhi në shitoren e opingave  të Islam Kaçanikut.

 

 Herët natje (në mengjes) u nisem nga shtëpia bashkë me babën, për shkuar në Mitrovicë, me shitur n mzat, për nevoja tjera të shtëpisë.

 

 Nga katundi Vidishiq deri në tregun e kafhsëve në Mitrovicë ka mbi dy orë udhë, e me ndonjë kafshë për shitje në tregë bënë udhë edhe më tepër.

 

         Baba e tërhiqte mzatin (kështu quhet kafsha e moshës së re me gjini mashkullore nga vendorët), ndërsa unë me n thupër mrapa kur mzati ngulte këmbë për të mos hecur, unë i jepsha disa thupra mrapa dhe ndonjë herë hecte më shpejtë nga djegja që përjetonte nga të ramet e thuprës, kështu arrijtem deri në Mitrovicë.

 

Para se me shkuar në tregun e kafshëve,  baba kthu në n rugicë qorre që kishte vetem hyrje por jo edhe dalje që quhej bizisten med isa shitore në të dy anët. Kah fundi ishte edhe shitorja  apo siç e quanin aso kohe dugaja e Islam Kaçanikut që riparonte dhe shiste opanga–opinga lastiku (siq u thonin këpucëve) dhe këpucëtarëve opangaxhi ose kundraxhi. 

 

Baba e nifte Islam Kaçanikun, se ishte myshteri i tj dhe kishin muhabet me te.

 

Baba për të mos më munduar mue me ndejt gjatë në tregun e kafshve deri sa ta shet mzatin, e pyet Islamin:

 

 

 

 

 

Islam, a mundem me lanë djalin këtu nëse nuk të pengon, se është i vogël e mos ta mundoj me marrur me vete në tregun e kafshëv, pasi që se di se kur e shes mzatin ?

 

 Islam Kaçaniku i përgjegjet babës:

 

Mixha Rrahim, le të rri këtu deri sa të kthehesh ti nga pazari, hiq mos u bënë merak dhe menjëhere  ma tregoj vendin  se ku të ulem.

 

Baba  shkoi në treg për ta shitur mzatin e unë ulur kkëmëkryq ku ma caktoj vendin dugajxhia-Islam Kaçaniku.

 

               S`ka kaluar as gjysëm ore, kur kanë ardhur katër veta te mbushur frymë dhe hynë në shitoren e Islam Kaçanikut (i cili riparonte opinga edhe shiste te reja) ju drejtuan: Islam po na njekin gjermanët (Gestapoja) bana n hall.!   

 

           Islam Kaçaniku, menjëher u qua në kam, hapi një kapak në dysheme ku ishte hyrja për në podrum, ata hynë brenda dhe mbylli kapakun.

 Sipri kapakun e mbuloi me një pasatqi dhe mua më tha:

 

          Djal i mirë, ulu (ungju) këtu mbi këtë pastaqi nëse dikush të vet ty, a kanë ardhur  këtu 4 veta, ti mos me tregua (kallxua)!

 

        Une vetem i dhash shenjë me krye se kuptova u ula mbi pastaqi

       Në ndërkohë, ishin nja tre katër vet  që erdhen, blen opinga dhe shkuan.

 

       S`ka vonuar hiq shumë kohë, kanë ardhur nja tre veta pa uniformë ushtarake  me do mantila të caftjanta( lëkure) të gjata e me do kaçketa( lloj kësuele) dhe pyeten a mos kan hy këtu nja katër veta po i ndjekim?

 

           I zoti i shitorës (dugajës) Islam Kaçaniku jo tha s’di  gja ken po e ndiqni Ju.

 

          Mu drejtuan shpejt e shpejt mua?

         A ka ardhur kush këtu në dugaj?

Po ju thash, jan kanë nja tre a katër veta, kanë ble opanga e kanë shkua.

 

Ata dualen e shkuan, pa dyshuar gjë.

Pas n kohe, kur u bind  Islami se nuk janë afër dhe kanë shkuar, më tha mua na pshtove. Por unë, s’folsha asgjë se s’kuptojsh se ken e shpëtova dhe si…

 

Por e disha se këta qe i fshehu në podruam, mos me tregue (kallxue) më pat thanë dhe ashtu veprova.

 

 

 

Islam Kaçaniku, hapi kapakun dhe i thirri ata të dalin, pasi u bind se rreziku ka kaluar. Kur ata dualën ju drejtuan Islami me falënderime dhe i ofruan n shumë të parave, për ndihmën ua bëri.

 

Islam Kaçaniku ju tha:

Mos mu falenderoni mua, po këtij djali na shpetoj juve po besa edhe mua..!

 

E këto para jepjani këtij djali të n mishterie qe e kam nga katundi Vidishiq, se ka shkua n’pazar mes hit një mzat, dhe e ka lanë djalin  këtu tek une, deri sa të vie.

 Ata më përqafuan dhe shumën e parave, mi shtin në xhepin tim të rrobave.

 

     Baba u kthye bukur vonë nga tregu, mzatin e kishte shitur, kishte blerë krip, gazë e gjëra tjera të nevojshme për shtëpi.

 

Falënderoi Islamin dhe dualem nga shitorja e tij me përshëndetjet që i ndërruan dhe morrem drejtimin  për t’u kthyer në shtëpi që duhej bë një rrugëtim më tepër se dy orë.

 

Pasi  kaluam urën e drunit  mbi  lumin Sitnicë, dhe morrem drejtimin për në katund, mua më shkoj dora në xhep vetvetiu dhe mu dukën shumë para dhe i thash babës.

 

        O babë, unë i kam do pare.

 

        Baba ktheu kokën nga unë dhe më pyet:

 

        Çfarë parash më tha, tue më shikue rreptë e më zë të lartë në shenjë çortimi dhe habie, që unë veç sa e kisha nxjerrur  nga xhepi grushtin e mbushur me para..!

 

       Kur e vërejti se ishin shumë para, që ma vonë mësova se ishin ma shumë ndoshta se që mzatin e kishte shitur  baba, përsëri më zë edhe më të lartë më pyeti:

        Ku i ke marrë gjit këto para ti?

 

Pak si i ndrojtur i thash:

 

Valla babë mi kanë dhanë me zor do gjinë (njerëz) në dugaj të dugajxhisë e din edhe dugajxhia.  

 

Babaës me siguri në ato qaste i shkonte mendja se mos kam bërë ndonjë veprim të keq dhe menjëherë më rroku për dore u kthyem përsëri në shitorën e Islam Kaçanikut.

 

        

Isalm, ju drejtue baba me të rreptë:

Kah i ka marrë djali,gjithë këto pare a e din ti?

Po mixha Rrahim e di shumë mirë.

 

 

Bile ato pare i ka hallall djali yt, se i ka pshtue nga vdekja katër jahudi sot, siç ju thonin aso kohe hebrejve, besa edhe mua bashk me ta.

 

 Qysh ju paska shpëtua Islam ky fmijë juve, çaka je kah thua.!?

 

         Islami, i tregoi gjithë ngjarjen, të cilën e ndëgjonin edhe të tjerët që ishin të pranishëm në shitore.

 

       Pasi e dëgjoi tërë rrëfimin  nga Islami tha:

 

Kurrë si marrë këto pare, se janë haram..!

 

Mirë qe ju paska pshtue si po thue ti , po a me pare po deshke me i pshtue gjinen (njerëzit) a?

 

Dhe gjitha pareat ja qiti perpara Islami Kaçanikut e i tha merri ti ban çka të duash me to unë smarrë pare haram.

 

Islami me gjakftohtësi u munda me buind dhe në fund i tha:

 

Mixha Rrahim, a po më ndëgjon diçka mua?

 

Folë Islam i tha baba.

 

Xhamia nuk është larg prej këtuhit, aty miderriz e imam xhamie është Mulla Mustafa kusheri eke se edhe aj është i Vidishiqit shko tregoj krejt fill e për pe çka të thot ai ashtu ban.

 

 Baba atëherë u bind   dhe  ka shkuar e ka pyetur Mulla Mustafën tue ja tregue krejt ngjarjen.

 

Pergjegja e tij kishte qenë:

 

Këto para janë hall, se i ka pshtue katër shpirta, jahudi apo çfardo feje tjetër  njerëz jan të gjithë, si jahudi( evrej) si shqiptarë si të tjerë.

 

 

Kështu  Shefqet Trepça, tregoi ngjarjen interesant, gjatë një ndeje me autorin e këtij shkrimi në vendlindjen e Shefqetit në Vidishiq.

Rasti “veteranët”, mbetet i paqartë numri i përfituesve të pensionit

Arton Konushevci

Përfaqësuesit e Organizatës së Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, thonë se rreth dy mijë persona, kryesisht ata që kanë falsifikuar dokumentet për ta fituar statusin e veteranit të luftës, janë larguar nga lista e pëfituesve të pensionit. Por këto të dhëna nuk janë konfirmuar nga Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale, e cila nuk ka informacione se dikush është larguar nga lista e pensionit të veteranit të luftës.

Hysni Gucati, kryetar i Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së, thotë për Radion Evropa e Lirë se ka rënë dukshëm numri i personave që tash nuk marrin pensione. Nga shifra prej rreth dy mijë vetave, sa ai mendon se janë larguar nga lista, Gucati thotë se 400 prej tyre ishin nga Shqipëria.

“Rreth dy mijë (2.000) veta janë larguar nga pagat. Njëzet (20) veta janë persona që janë zënë me certifkata dhe vendime false (të rreme), ata veç janë duke e vuajtur dënimin dhe janë të regjioneve të ndryshme, të komunave të ndryshme. Kështu që kjo është reale. Muajin e kaluar 2, mijë veta nuk kanë marrë paga fare se janë të larguar nga listat”, tha Gucati.

Gucati, tha se në muajin dhjetor 2019, pensione kanë marrë më shumë se 37 mijë veteranë.

“Deri vonë, pensione kanë marrë mbi 39 mijë, tash ka ra numri në mbi 37, mijë. Do të thotë prokuroria është duke punuar. Ne e kemi përkrahur prokurorinë edhe më herët, do ta përkrahim edhe tash se për ne është mënyra më e mirë që ka filluar puna gradualisht, pa zhurmë, që po largohen nga listat e pensioneve ata që se meritojnë”, tha Gucati.

Në anën tjetër, në Ministrinë e Punës dhe të Mirëqenies Sociale thonë se pavarësisht hetimeve, ministria nuk është e informuar zyrtarisht nga askush lidhur me largimin nga lista të asnjë personi që ka marrë më herët pension.

Në këtë ministri, thonë se shifrat bazohen në Draftin e Listës së Familjeve të Dëshmorëve dhe Invalidëve të Luftës.

“Nga lista e përfituesve të pensionit të veteranit të luftës nuk është larguar asnjë shfrytëzues, si mashtrues, apo siç po quhen “veteran të rrejshëm”, pasi që në këtë departament nuk ka ardhur asnjë kërkesë zyrtare nga organet kompetente për ndërprerje të pensionit. Ligjërisht derisa ne nuk kemi asnjë shkresë të tillë zyrtare, nuk mund të largohet askush nga lista”, tha Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale në një përgjigje me shkrim.

Sipas të dhënave nga kjo ministri, në muajin dhjetor të vitit 2019, në skemën e përfituesve të veteranëve të luftës kanë qenë 38,101 veteranë, kurse në janar të këtij viti në listën e pagese janë 38,156 përfitues të kësaj skeme, që nënkupton shtimin e numrit të përfituesve dhe jo pakësimin e tyre.

Ndërkohë, Hysni Gucati thotë për Radion Evropa e Lirë se nuk e din se si janë raportet e bashkëpunimi mes ministrisë apo qeverisë dhe mekanizmave të tjerë për për ketë çështje, por ai shprehet i bindur që më shumë se dy mijë persona janë larguar nga lista.

Gucati tha se as shoqata që ai përfaqëson, nuk ka arritur të sigurojë një listë finale të personave që marrin pension si veteran.

“Listat nuk na i kanë dhënë, i kam kërkuar disa herë. Kam kërkuar të di sa marrin paga edhe sa kanë hyrë gjatë këtij vit. Kështu që mua, zyra për këtë çështje, që është pranë kryeministrisë, nuk më ka dhënë asnjëherë përgjigje”, tha Gucati.

Prokuroria Speciale e Kosovës, nga provat e siguruara ka vërtetuar se nga pagesat e kundërligjshme për veteranët luftëtarë të ish-Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, buxheti i Republikës së Kosovës është dëmtuar në shumën prej mbi 68 milionë eurosh.

Kjo Prokurori ka njoftuar kohë më parë se “ka ngritur aktakuzë, të cilën e ka dërguar në Gjykatën Themelore në Prishtinë, kundër 12 të pandehurve, për lëndën e njohur në opinion si ‘veteranët’, në drejtim të veprës penale keqpërdorim i pozitës apo autoritetit zyrtar”.

Prokuroria e Shtetit ka thënë se numri i përfituesve të jashtëligjshëm nga kjo kategori, mund të jetë deri në 19 mijë veta.

Një numër kaq i madh i përmendur nga Prokuroria, kishte nxitur reagimin e Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së, duke thënë se në këtë listë më numër kaq të madh të personave, kishte edhe emra të shumë ish-luftëtarëve që kanë luftuar nën emblemën e UÇK-së.

Kjo organizatë ka shprehur zhgënjimin lidhur me atë se si si prokuroria ka bërë gabime të tilla, duke kërkuar përmirësim të menjëhershëm të listave.

Hetimet po zhvillohen në rajone të ndryshme të Kosovës. Kështu vetëm në Prokurorinë Themelore në Prizren kanë thënë për Radion Evropa e Lirë së se janë duke u hetuar rreth 150 persona.

“Prokuroria Themelore në Prizren ju njofton se, sa i përket rasteve të manipulimeve me listat e veteranëve, në Prokurorinë Themelore në Prizren janë duke u hetuar rreth 150 persona. Prokuroria është akoma në fazën fillestare të grumbullimit të informacioneve dhe provave të nevojshme, dhe se për rastet në fjalë do të veprohet konform dispozitave ligjore”, thuhet në përgjigjen e prokurorisë.

Po në Prizren, Gjykata Themelore tha për Radion Evropa e Lirë se janë të informuar për 32 raste, por që ende nuk ka një vendimi gjykimi.

Përdorimi i detyruar i pajisjeve antisizmike duhet vendosur në Kodet e Projektimit Nga Tanush Çaushi

Një fjalë e një njeriu të madh thotë: Kur nisesh për udhëtim, përgatitu.

Në këtë mënyrë mendoj se është koha që të përgatitemi për fatkeqësitë natyrore dhe për tërmetin veçanërisht. Angazhime konkrete duhet të merren për këtë çështje dhe jo të mbetemi thjesht në kuadrin e fjalës “do to bëjmë”. Pas edhe opinioneve dhe rekomandimeve të profesorëve, specialistëve implementimi I kodeve të reja të projektimit duhet përshpejtuar. Zvarritja dhe burokracia për këtë çështje është shumë e dëmshme. Strategji konkrete të shoqëruar me një afat konkret për realizimin e implementimit të Normave Europiane të Projektimit Eurokodet) dhe Anekseve Kombëtare nuk duket në horizont. Në këtë çështje nuk ka vend për populizëm, por për veprim konkret dhe të shpejtë.

Përgatitja duhet të konsistojë në shumë aspekte, duke nisur që nga Fondet e Emergjencës, Modernizimi Emergjencat Civile e deri tek përgatitja e popullsisë në raste të fatkeqësive natyrore.

Por, ajo që mbetet si çështja më vitale dhe rrënja e zgjidhjes së problemit është faza e projektimit dhe ndërtimit të objekteve.

Të dashur lexues, ç’do zhvillim e ka një kosto. Problemi nuk është të ndalim zhvillimin, por ta kontrollojmë atë në mënyrë që të minimizojmë risqet e larta dhe eleminojmë risqet aq sa të mundemi.

– Po çfarë mund ti bëjmë ne fatkeqësive natyrore si tërmeti fjala vjen? – do pyeste dikush me të drejtë.

Shqipëria, si një vend sizmik me rrezikshmëri të lartë, duhet që të adaptojë edhe rregulla më të forta nga pikëpamja inxhinieriko-projektuese dhe zbatuese, por njëkohësisht edhe përdorimin e teknikave të reja dhe materialeve inovative, si përsa i përket projekteve të reja që do të zhvillohen ashtu edhe ato që do të riparohen. Krahas implementimit të Normave Europiane të Projektimit duhen përgatitur edhe Anekset që janë specifike për ç’do vend.

“ Unë mendoj se në këto norma të reja të projektimit duhet të sanksionohen edhe përdorimi I pajisjeve dhe materialeve inovative siç janë shuarësit e energjisë. Shuarësit e energjisë, si pajisje që montohen në ndërtesë mund të përdoren si për objektet e ndërtuara ashtu edhe objektet që do të ndërtohen”

Natyrisht që këto materiale dhe pajisje të reja kanë ndikim në koston direkte të ndërtimit, por po ta analizosh këtë kosto në raport me riskun dhe jetëgjatësinë e ndërtesës që është të paktën 100 vjet, kjo kosto është e papërfisllshme. Nga ana tjetër nëse përdorim këto materiale të reja mundet që të ulim edhe volumet e betonit dhe të hekurit, duke balancuar kështu koston shtesë.

Po shikoj së fundmi vetëm zgjidhje klasike, duke nisur nga këmishimi i kollonave dhe deri tek përforcimet tradicionale. Kjo lloj zgjidhje mendoj se nuk ofron një zgjidhje përfundimtare të problemit.

Nëse struktura nuk llogaritet dhe nga llogaritjet rezultati mos të dalë në perputhje me Kushtet Teknike të Projektimit më të përparuara siç janë Eurokodet, atëherë themi se nuk e kemi arritur objektivin.

Përveç zgjidhjeve tradicionale me hekur dhe beton, ka ardhur koha të përdorim edhe teknika të tjera:

Në vendin tonë,ndërtesat ekzistuese betonarme që përputhen me rregulloret dhe kodet relativisht të vjetra mund të kenë mungesë të rezistencës sizmike. Kjo është veçanërisht e vërtetë për ndërtesat publike, siç janë shkollat ose spitalet, të cilat kërkojnë një siguri të lartë për të siguruar një qëndrueshmëri gjatë dhe pas një ngjarje sizmike.

Duhet të nxitojmë shumë të dashur politikanë, vendimarrës dhe e dashur Ministre e Infrastruktures.

Duhet të përgatitemi për udhëtimet e reja që na presin dhe në këtë rast për Tërmetin.

Le Petit Parisien (1916) Intervista me Esat Pashën në hotelin Majestic, në Paris: “Unë kam ardhur në Paris për të pushuar, sepse jam jashtëzakonisht i lodhur…”

Esat Pashë Toptani në Paris (Excelsior, 3 prill 1916, f.3) – Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 28 Janar 2020

 

“Le Petit Parisien” ka botuar, të hënën e 3 prillit 1916, në faqen n°3, intervistën me Esat Pashë Toptanin, të zhvilluar asokohe në hotelin “Majestic”, në Paris, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

 

Esat Pasha ndodhet në Paris për një periudhë dyjavore

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Esat Pasha, presidenti i qeverisë së Shqipërisë, i cili prej disa kohësh qëndron në Nice me familjen e tij, sapo ka mbërritur në Paris, ku do të qëndrojë dy javë.

 

Simpatitë e nikoqirit tonë, për aleatët, janë të njohura. Esat Pasha i afirmoi ato ndërsa mbeti i pandjeshëm ndaj joshjeve të Austro-Hungarisë.

 

Ai pranoi të na presë mbrëmjen e djeshme në hotelin Majestic, ku po qëndron.

 

Pasi na kujtoi me shumë përzemërsi intervistën që pati kohët e fundit me një nga të dërguarit tanë specialë, Esat Pasha shtoi :

 

Unë vij në Paris për të pushuar, sepse jam jashtëzakonisht i lodhur. Unë e dua, gjithmonë e kam dashur shumë Francën dhe jam krenar që shqiptarët e mi po luftojnë për kauzën fisnike që ushtarët tuaj mbrojnë me kaq lavdi. Mbase do të shkoj edhe në Angli; anglezët gjithashtu janë një popull fisnik dhe të guximshëm, për të cilin kam admirimin më të madh dhe do të jem i lumtur të kaloj disa ditë në Londër.

 

Gjatë qëndrimit tim këtu, unë pres që të takoj politikanët e shquar që janë në krye të qeverisë; Nëse do të ishte e mundur që të takoja gjeneralin Joffre dhe t’i tregoja atij admirimin tim dhe atë të popullit tim për ushtrinë e guximshme franceze, unë do të isha i kënaqur, por, për momentin, nuk kam asnjë program të caktuar. Gjithçka do të varet nga gjendja ime shëndetësore.

 

Esat Pasha na flet në vijim për mizoritë e kryera në Serbi dhe në Shqipëri nga austriakët. Me një zë të ulët, ai deklaron :

 

Armiqtë tanë kurrë nuk do të paguajnë aq sa duhet krimet që kryejnë çdo ditë. Ata masakrojnë njerëz të moshuar, gra, fëmijë; ata plaçkisin, shkatërrojnë gjithçka që hasin në rrugën e tyre. Ata janë barbarë, nuk kanë asnjë mëshirë.

 

Tani nuk ka më asnjë bandë shqiptare, të gjithë jemi të bashkuar për të zmbrapsur pushtuesin.

 

Konferenca e aleatëve dhe bashkimi i ngushtë i shtabeve kanë dhënë një përshtypje të thellë te popujt e Ballkanit. Organizimi i mrekullueshëm i kampit të ngulitur të Selanikut, mbrojtja heroike e Verdun-it kanë demonstruar përfundimisht se fuqia e Gjermanisë është në rënie.

 

Meqenëse fuqia gjermane ka dështuar, me ndihmën e aleatëve të saj, të ju pengojë të forconi Selanikun, askush atje nuk dyshon në triumfin përfundimtar të çështjes së madhe që mbrojmë të gjithë.

 

Me këto fjalë përfundoi intervista. Le të kujtojmë se mbreti Pjetër e dekoroi Esat Pashën me kordonin e madh të Karaxhorxhit, dallimi më i lartë serb, dhe që mbreti i Italisë e dekoroi atë me kordonin e madh të shenjtorëve Maurizio dhe Llazari.