VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Berlin – Në mesin e viktimave nuk ka shqiptarë

By | December 20, 2016

Komentet

Çështja Shullazi vë në provë gjykatat dhe shtetin

Ndërsa i dënuari Emiljano Shullazi projektonte një biletë të parakohshme lirie, disa gjyqtarë u kërcënuan dhe të tjerë dhanë dorëheqjen nga procesi i zhytur tashmë në kolaps në Apel, ndërkohë që institucionet e drejtësisë dhe ato të qeverisë bënë një sy qorr. ​Ky material është përgatitur nga Edmond Hoxhaj në Tiranë dhe është një bashkëpunim mes Zërit të Amerikës dhe Rrjetit të Gazetarisë Investigative BIRN.

Ditën kur gjyqtarja Saida Dollani e Apelit për Krime të Rënda u caktua kryetare e trupës në çështjen kundër Emiljano Shullazit, bashkëshorti i saj mori si mesazh një pistoletë në gojë.

Mbrëmjen e 23 prillit 2019, Kristaq Prifti ishte duke tymosur një cigare në ambientet e jashtme të një lokali në afërsi të shtëpisë, kur një djalë i ri, i veshur me të zeza iu afrua me shpejtësi, i bllokoi këmbën e majtë dhe me një të shtyrë në kraharor, e rrëzoi përtokë.

Pamjet e kërcënimit, të fiksuara nga një kamera në zonë tregojnë se si agresori i vendosi pistoletën në gojë Priftit dhe i përcolli një mesazh. Një mik i Priftit në vendngjarje u përpoq më kot të largonte autorin e kërcënimit, duke e tërhequr atë nga mbrapa.

Sipas denoncimit të bërë më pas në polici, kërcënimi kishte si objekt punën e gjyqtares Dollani. “Ti me atë shk**dhatën tënde, mos harro se i ke dy djemtë në… (vendin ku studiojnë djemtë e gjyqtares),” ka kërcënuar agresori, para se të largohej me vrap në anën e djathtë të rrugës.

Gjyqtarja Dollani është vetëm një prej zyrtarëve të drejtësisë që u kërcënua familjarisht në mënyrë mafioze në kohën kur Gjykata e Apelit për Krime të Rënda po përpiqej të ngrinte një trupë gjyqësore për çështjen “Shullazi”.

Më 15 maj 2019, edhe gjyqtari Sokol Binaj u gjend përballë makinës së djegur në pronësi të bashkëshortes së tij, ndërsa gjyqtari i Apelit të Durrësit, Arben Vrioni mori një urdhër mbrojtjeje në kohën që u komandua si pjesë e trupës gjyqësore në çështjen kundër Shullazit.

Dokumentet gjyqësore të siguruara nga BIRN hedhin dritë mbi krijimin e një atmosfere frike dhe shantazhi në paskuintat e procesit gjyqësor ndaj Shullazit, braktisjen e gjyqtarëve të kërcënuar nga institucionet dhe kolegët e tyre si dhe dështimin e hetimeve për zbardhjen e autorëve, pavarësisht se këta të fundit u fiksuan nga kamerat e sigurisë.

Kërcënimet nga “autorë të panjohur” duket se i shtruan rrugën largimeve në seri të gjyqtarëve dhe zhytjes së çështjes Shullazi drejt kolapsit –një situatë e shoqëruar me mbyllje sysh nga institucionet e drejtësisë.

Gjyqtarja Saida Dollani dhe gjyqtari Sokol Binaj nuk pranuan të komentonin për BIRN kërcënimet, me argumentin se nuk mund të jepnin qëndrime për shkak të detyrës së tyre.

Këshilli i Lartë Gjyqësor nuk pranoi gjithashtu të jepte shpjegime mbi masat mbrojtëse ndaj gjyqtarëve të kërcënuar, duke e konsideruar këtë informacion “sekret shtetëror”.

Avokati i Emiljano Shullazit, Vladimir Meçe mohoi që klienti i tij të kishte lidhje me kërcënimin e bashkëshortit të Dollanit apo dijeni mbi kërcënime të gjyqtarëve të tjerë në një komunikim me BIRN.

“Policia ka pasur të gjithë mundësinë të identifikojë autorin apo autorët (e rastit Dollani), pasi gjithçka është zhvilluar nën objektivin e një kamere që ka filmuar gjithçka,” tha Meçe, duke aluduar se ngjarja mund të ishte një inskenim.

Avokati i Shullazit shtoi gjithashtu se “shkeljet ligjore të gjyqtarëve janë denoncuar gjithmonë në rrugë ligjore dhe institucionale”, ndërsa i konsideroi gjyqtarët e caktuar në këtë proces të pabesueshëm për të qenë të drejtë dhe të paanshëm.

Pushim dhe pezullim hetimesh

Kur bashkëshorti i gjyqtares Saida Dollani u kërcënua me armë zjarri, problemet për familjen e tyre sapo kishin filluar. Sipas një kallëzimi të dytë të dorëzuar nga Dollani në Prokurori, kërcënimi i të shoqit u pasua nga një fushatë sulmi nga një portal lajmesh në internet.

BIRN mësoi se gjyqtarja Dollani kallëzoi portalin online Pamfleti, duke pretenduar se përmes shkrimeve të publikuara gjatë muajit maj 2019 nga autorë të panjohur, është shpifur për personin e saj, me qëllim pengimin e ushtrimit të detyrës nëpërmjet dhunës psiqike.

Njëri prej shkrimeve aludonte se gjyqtarja Dollani e kishte sajuar kërcënimin e të shoqit me qëllim kalimin e procesit të vetingut. Ndërsa një artikull i dytë publikonte fotot e djemve të gjyqtares dhe adresën e shkollës ku ata studionin jashtë shtetit –një fakt ky i përmendur edhe gjatë kërcënimit me armë të të shoqit.

Kallëzimet e bashkëshortëve Prifti dhe Dollani u bashkuan në një procedim të vetëm më 3 qershor 2019 dhe Prokuroria e Tiranës i nisi hetimet për akuzat e “kanosjes për shkak të detyrës” dhe “armëmbajtjes pa leje”.

Por brenda një muaji, çështjet u ndanë sërish nga prokurorja Ida Ahmetlli, e cila brenda një kohe të shkurtër pezulloi hetimet për kërcënimin me armë të Kristaq Priftit dhe pushoi hetimet për artikujt e publikuar në portalin Pamfleti.

Dokumentet gjyqësore të siguruara nga BIRN tregojnë se çështja e kërcënimit të Z.Prifti u pezullua për shkak të dështimit të identifikimit të autorit. Ndërsa kallëzimi i gjyqtares Dollani ndaj portalit Pamfleti u pushua me argumentin se çështja mund të konsiderohej shpifje, por jo kërcënim me qëllim pengimin e ushtrimit të detyrës.

Prokuroria konkludoi se artikujt e publikuar ndaj gjyqtares Dollani nuk kanë përmbajtje kanosëse serioze për jetën dhe shëndetin e saj apo të familjarëve dhe nuk parashikohen nga ligji si vepra penale. Ahmetlli shprehet se këto artikuj mbeten në nivelin e shpifjes dhe se duhet të ndiqet drejtëpërdrejt nga viktima akuzuese në gjykatë.

Gjyqtarja Dollani dhe bashkëshorti i saj, Kristaq Prifti i kundërshtuan vendimet e Prokurorisë së Tiranës, duke pretenduar se nuk ishin kryer as hetimet më minimale. Ata i kërkuan gjykatës që të detyrojë Prokurorinë të shterojë hetimet për të dy rastet- duke i konsideruar të lidhura ngjarjet me njëra-tjetrën.

Gjykata e Tiranës i ka rrëzuar vendimarrjet e prokurorisë në të dyja rastet. Lidhur me vendimin e pezullimit të hetimit për kërcënimin e Kristaq Priftit, gjyqtarja Armela Hasantari i kërkoi prokurorisë që të verifikonte kamerat e sigurisë pranë vendit të ngjarjes dhe në rrugën prej nga u largua agresori, me qëllimin e identifikimin e autorit.

“Ankimi i Kristaq Priftit është gjykuar më datë 12 nëntor 2019 dhe se është vendosur pranimi i kërkesës dhe urdhërimi i prokurorisë së rrethit gjyqësor Tiranë të rifillojë hetimet penal nr. 3539 të të vitit 2019. Mësohet se vendimi i gjykatës është pa të drejtë ankimi dhe prokuroria është e detyruar të rifillojë hetimet,” deklaroi Gjykata e Tiranës për BIRN.

Më 11 tetor 2019, Gjykata e Tiranës e konsideroi gjithashtu të padrejtë vendimin për pushimin e kallëzimit të gjyqtares Dollani ndaj portalit Pamfleti.

Gjyqtarja Shefkie Demiraj ka çmuar se prokuroria duhet të identifikojë artikullshkruesin dhe ta pyesë atë në lidhje me rrethanat e çështjes, qëllimin e artikujve, burimin e informacionit në lidhje me gjyqtaren Saida Dollani. Gjykata parashikon se nëse nuk identifikohet artikullshkruesi, duhet të pyetet përfaqësuesi i portalit online Pamfleti.

Përfaqësuesit e portalit Pamfleti nuk ishin të arritshëm për koment deri në publikim e këtij shkrimi. Ndërsa prokurorja Ahmetlli refuzoi të komentonte për BIRN vendimarrjen e saj për çështjet që kanë lidhje me gjyqtaren Dollani.

“Është shkelje etike të komentoj për çështjet e mia për të cilat kam marrë vendim,” tha prokurorja në një komunikim telefonik.

Djegia e makinës, pa autor

Më 15 maj 2019, makina në pronësinë e bashkëshortes së gjyqtarit Sokol Binaj u gjet e djegur në Tiranë. BIRN mësoi se gjatë kallëzimit penal në polici, gjyqtari Binaj deklaroi se ditën e ngjarjes, makina përdorej prej tij dhe se dyshonte që akti lidhej me detyrën si gjyqtar, duke përjashtuar çdo problem të natyrës private.

Sokol Binaj ishte një ndër gjyqtarët e parë të caktuar me short në procesin “Shullazi”, por qëndroi si anëtar i trupës gjykuese vetëm për gjashtë seanca. Në mars 2019, ai dorëzoi një kërkesë për dorëheqje në Apelin e Krimeve të Rënda, me argumentin se kishte gjykuar një tjetër çështje më parë.

Procedimi penal për djegien e makinës në pronësi të bashkëshortes së Binajt është regjistruar në korrik 2019 në Prokurorinë e Tiranës dhe çështja vazhdon të qëndrojë e hapur, por pa rezultate.

Në një përgjigje me shkrim, Prokuroria e Tiranës i tha BIRN se “çështja është ende në hetim për veprën penale të shkatërrimit të pronës me zjarr”.

Njësoj si në rastin e kërcënimit të bashkëshortit të gjyqtares Dollani, edhe autori i djegies së makinës së gjyqtarit Binaj është fiksuar nga kamerat e sigurisë. Megjithatë, nëntë muaj pas ngjarjes, autori i këtij krimi vazhdon të jetë i paidentifikuar nga institucionet ligjzbatuese.

Një burim në dijeni me hetimin i tha BIRN në kushtet e anonimatit se pamjet filmike të kamerave të sigurisë së semaforëve kanë arritur të kapin një pamje të plotë të personit që i ka vënë zjarrin makinës së familjes Binaj. Nga verifikimi i pamjeve të këtyre kamerave të sigurisë, është identifikuar edhe lloji i makinës, një Fuoristradë, që ka pritur autorin dhe më pas janë larguar deri në kryqëzimin e 21 Dhjetorit.

Megjithatë, ngjarja vazhdon të mbetet ende pa autor.

Kolapsi i gjyqit “Shullazi”

Emiljano Shullazi, personazh mjaft i lakuar i botës së krimit në Tiranë, përfundoi në pranga në prill 2016, pas denoncimit se ishte përfshirë në garën për zgjedhjen e rektorit të Universitetit të Tiranës përmes kërcënimit të kandidatit Mynyr Koni.

Më 13 nëntor 2018, Shullazi u dënua me 14 vjet burg për zhvatje pasurie, kërcënime dhe grup të strukturuar kriminal pas një procesi me shumë zvarritje në shkallë të parë, që shënoi si pikë kulminante edhe zhytjen në kolaps të Prokurorisë së Krimeve të Rënda. Katër të akuzuarit si anëtarë të bandës së tij, Gilmando Dani, Endrit Qyqja, Endrit Zela dhe Blerim Shullazi u dënuan me 41 vjet në total.

Vendimi i shkallës së parë u apelua në Gjykatën e Apelit për Krime të Rënda si nga Prokuroria, ashtu edhe nga të pandehurit. Megjithatë, shqyrtimi gjyqësor ka mbetur në vendnumëro prej më shumë se një viti.

Gati dy të tretat e seancave gjyqësore kanë dështuar për shkak të mungesës së avokatëve të zgjedhur apo të caktuar kryesisht. Ndërsa pjesa tjetër e seancave dështuan për shkak të pamundësisë së formimit të trupës gjyqësore.

Të dhënat e siguruara nga BIRN tregojnë se nga 17 gjyqtarë të Apelit të përfshirë në çështjen “Shullazi”, 11 u larguan me dorëheqje dhe 6 gjyqtarë u përjashtuan nga procesi pas breshërisë së kërkesave për përjashtim nga të pandehurit.

Në total, anëtarët e grupit Shullazi dorëzuan 25 kërkesa për përjashtimin e gjyqtarëve, kryesisht me argumentin se ata kishin shqyrtuar më parë çështjen e ish-hotel Vollgës.

Në janar 2019, procesi “Shullazi” në Apel nisi me trupën e drejtuar nga Fehmi Petku dhe anëtarë Sokol Binaj dhe Nure Dreni. Por gjyqtari Petku u shkarkua nga vetingu, Binaj u largua me dorëheqje, ndërsa gjyqtarja Dreni u përjashtua nga trupa me kërkesë të të pandehurve.

Më 23 prill 2019, kryetare e trupës gjyqësore u caktua gjyqtarja Saida Dollani, ndërsa anëtare gjyqtaret Albana Boksi dhe Valdete Hoxha.

Përveç kërcënimit të të shoqit, gjyqtarja Dollani u përball edhe me një mori kërkesash brenda dhe jashtë sallës së gjyqit, për përjashtimin nga trupa gjykuese. Nga data 24 prill deri më 17 qershor 2019, të pandehurit depozituan 14 kërkesa për përjashtimin e Dollanit.

“Dorëhiquni, se vetëm kështu mund të zhbllokohet procesi,” i tha i pandehuri Gilmando Dani gjyqtares Dollani më 6 qershor. “Të nesërmen do jemi bashkë për ballafaqim në gjykatë se ju jeni për burg,” shtoi i pandehuri tjetër Blerim Shullazi.

Gjyqtarja Saida Dollani refuzoi të jepte dorëheqjen, por u përjashtua nga procesi më 13 qershor 2019 përmes një vendimi të kolegut të saj, Gjovalin Përnoca. Ndaj këtij vendimi është ushtruar rekurs në Gjykatë të Lartë nga Prokuroria e Apelit të Krimeve të Rënda- por nuk ka ende një vendim.

Pas përjashtimit të Dollanit, të pandehurit tentuan edhe largimin e gjyqtares Albana Boksi përmes pesë kërkesave për përjashtim, por pa sukses.

“Është në të mirën tuaj të jepni dorëheqjen se keni gjykuar edhe Vollgën. Edhe të tjerët që e kanë gjykuar atë çështje e kanë dhënë dorëheqjen. Nëse dorëhiqeni, do të bëni të mundur të zhbllokoni edhe procesin,” i tha Dani në një seancë gjyqtares Boksi.

Gjyqtarët Valdete Hoxha dhe Astrit Kalaja u larguan gjithashtu nga procesi. Ndërsa për gjyqtarin Arben Vrioni u dorëzuan 5 kërkesa për përjashtim, por ai u largua më 22 nëntor 2019 nga vetingu.

Në garë me kohën

Vazhdimi i bllokadës së procesit të Emiljano Shullazit dhe të pandehurve të tjerë në Apel mund t’u sigurojë atyre një biletë të parakoshme lirie. Sipas nenit 263 të Kodit të Procedurës Penale, paraburgimi e humbet fuqinë nëse 9 muaj pas vendimit të shkallës së parë nuk merret një vendim i formës së prerë.

Për të shmangur lirimin e të pandehurve, gjyqtarët i kanë pezulluar disa herë afatet e paraburgimit në rastet kur shkak për shtyrjen e gjyqeve janë bërë mungesat e avokatëve. Në rastet kur shkak për shtyrje bëhet mungesa e gjyqtarëve, një mundësi e tillë mungon.

Pavarësisht rrezikut të lartë të lirimit të të pandehurve nga qelia, Këshilli i Lartë Gjyqësor e ka pasur të pamundur në javët e fundit të gjejë gjyqtarë për vazhdimin e procesit “Shullazi”.

Shkak është bërë ngritja e Gjykatës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar dhe pengesat ligjore për të caktuar përkohësisht aty gjyqtarë nga Apelet e tjera.

Përmes një letre të dërguar më 31 dhjetor 2019 në adresë të qeverisë dhe parlamentit, Këshilli i Lartë Gjyqësor kërkon ndryshime ligjore për të adresuar problematikën në çështjen “Shullazi”, por edhe përgjysmimin e gjyqtarëve në Gjykatat e Apelit në tërësi.

KLGJ kërkon me urgjencë ndryshime në ligjin “Për statusin e gjyqtarëve dhe prokurorëve”, i cili nuk lejon transferime të përkoshme ose të përhershme gjyqtarësh, pa plotësuar më parë kushtet e sigurisë. Ndryshe nga kolegët e tjerë, gjyqtarët në Gjykatat e Posaçme japin pëlqimin për rishikimin periodik të llogarive bankare dhe komunikimeve telefonike.

Këshilli i Lartë Gjyqësor thekson gjithashtu se kuadri ligjor për gjykatat e posaçme nuk është plotësuar ende, përsa i përket kompensimit të tyre me pagë shtesë nga qeveria.

“Nisur sa më sipër, Këshilli i Lartë Gjyqësor konsideron t’ju kërkojë ushtrimin me urgjencë të nismës për ndryshime ligjore… pikërisht për adresimin e problematikave sensitive në lidhje me plotësimin e pozicioneve të lira në gjykatat e apelit, ato me juridiksion të përgjithshëm dhe ato me juridiksion të posaçëm,” thuhet në kërkesën e KLGJ-së.

Është e paqartë sesa kohë do të marrë adresimi i shqetësimeve të KLGJ-së në një proces legjislativ. Në të kundërt, mund të ndodhë që Emiljano Shullazi dhe të pandehurit e tjerë të shfrytëzojnë vakuumin në sistem për një lirim të mundshëm nga qelia.

Më 21 janar, Shullazi dhe grupi i tij testuan Gjykatën e Posaçme të Apelit me një kërkesë për lirim, me argumentin se po mbahen në burg nga një institucion i ri. Gjyqtarja e vetme, Albana Boksi i rrëzoi kërkesat e tyre si të pabazuara – por kjo ishte vetëm përpjekja e parë.

Avokati Meçe i tha BIRN se nuk është synim i avokatëve dhe i klientëve të tyre që të përfitojnë nga afatet e përcaktuara në ligj për kohëzgjatjen e paraburgimit, ndërsa fajësoi gjykatën dhe Këshillin e Lartë Gjyqësor për bllokimin e procesit.

“Është e turpshme që ky proces nuk ka filluar akoma dhe këtu s’kanë të bëjnë fare as kërcënimet dhe as kërkesat tona për përjashtim, por mosfunksionimi i gjykatës dhe sot edhe i KLGJ-së,” përfundoi Meçe.

Si duhet vepruar për marrëveshjen e detit Shqipëri-Greqi – Nga Beqir Gërbi (II)

4.-Per marrëveshjen e detit Shqipëri-Greqi si duhet vepruar ?

Së pari, duhet të përcaktojmë se kujt dokumenti do t’i referohemi për delimitimin  e hapësirave ujore detare Shqipëri-Greqi?

Në delimitimin e hapesirave ujore detare Shqipëri-Greqi, kemi përplasje mendimesh, të shprehura në media e të botuara në libra.

a.-Komisioni, në delimitimin e hapësirave ujore detare Shqipëri-Greqi e vitit-2009 i është referuar dispozitave ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82.

b.-Ndërsa PSSH,Gjykata Kushtetuese dhe shumë botues (profesor e personalitete) i qëndrojnë fort mendimit se vija e kufirit detar Shqipëri-Greqi është e saksionuar në Protokollin e Firencës të 27 janarit 1925 se, “kufiri detar shqiptaro-grek ishte i njohur, i përcaktuar edhe me koordinata”. Për çudi, koordinatat nuk i botojnë.

Deklarime të tilla, “me zë dhe figurë” i kanë bërë edhe në “Zërin e Amerikës”, se kufiri ujor detar Shqipëri-Greqi është saksionuar në Protokollin e Firences së 27 janarit 1925.

Unë i qendroj mendimit se, Protokolli i Firences nuk ka përcaktuar kufi detar Shqipëri-

Greqi dhe nuk mund t’i referohemi në përcaktimin e kufijve detar.

Ja pse,Protokolli i Firences,nuk mund të shërbejë si dokumenti bazë për delimitimin e hapësirave ujore detare. Po i referohem Protokollit të Firences.

Në tekstin e tij shkruhet:”Duke filluar prej shenjës kufitare Nr.III/79, vija e kufirit drejtohet nga Jug-Jugperëndimi, zbret shkëmbinjtë shumë të pjerrët dhe pas rreth 10 metër takohet me bregun e detit.Pastaj ajo vazhdon deri në kufirin e ujërave territoriale, duke ndjekur një vijë normale me drejtimin e përgjithshëm të bregut të detit. Ishulli i vogël i Tongos i ngelet Shqipërisë”.

Për ta kuptuar më mirë tekstin po e ndaj në dy pjesë:

Së pari:Nga takimi me bregun e detit (piramida III/79) deri në takimin me vijën e kufirit e ujërave territoriale. Ky veprim përcakton vijën e kufirit të Ujërave territoriale Shqipëri-Greqi në gjirin e Ftelias.

Drejtimi Jug-Jugperëndim është një sektor 45 gradë, që fillon nga Piramida III/79.(Drejtimi Jug=180 gradë; drejtimi Jugperëndim =225 grad). Në këtë sektor, me kulm në Piramidën III/79 mund të hiqen 45 vija një gradëshe, por asnjëra nuk shërben si vijë e kufirit detar Shqipëri-Greqi.

Por edhe Protokolli i Firences nuk e përcakton se cilën vijë duhet marrë si vijë kufiri detar. Kurse “Ata”e mendojnë, por nuk e deklarojnë cilën vijë.

Së dyti: PSSH në piken 4/8 thekson se: “Nuk ishte i nevojshëm përcaktimi i kufirit

të hapësirave ujore detare midis Shqipërise dhe Greqisë pasi ky kufi ka qenë i përcaktuar më parë. Në Protokollin e Firences-1913 është pranuar se kufiri midis Shqipërisë dhe Greqisë në zonën e kanalit të Korfuzit kalon përmes

ngushticës, gjë e cila nuk ështe kontestuar asnjëherë nga palët”.

Protokolli i Firences, në përcaktimin e vijës së kufirit detar të Ujërave Territoriale në kanalin e Korfuzit, përsa di, nuk jep metodikën se si do të përcaktohet kufiri detar.

Kjo nuk është harrese e Komisionit të Protokollit të Firences. Duhet pranuar se në atë kohë nuk ishte miratuar ndonjë konventë detare ku të përcaktoheshin nocionet e hapësirave ujore detare, dispozitat ligjore, normat, parimet e metodologjia e përcaktimit të kufijve detarë midis shteteve bregdetare (përballë apo përbri).

Fjalën “përmes” që përdorin Ata,nuk përputhet me fjalën që përcaktohet sot për kufirin detar “i baraslarguar nga kepat”.(Neni-15.UT-58).

Fjala “përmes” nuk është e njëjta gjë me metodën”i baraslarguar nga kepat’ në përmbajtje.

Kur thua “përmes”, nënkuptohet se hapësira ujore detare midis dy shteteve është e barabartë, duke iu referuar vijës bregdetare të shteteve. Për një ndarje të tillë nuk ka metodikë.

Në përcaktimin e vijës së kufirit detar midis shteteve (përballë ose përbri),

Konventa detare rekomandon metodën e baraslarguar nga kepat.

Fillimisht, përcaktojmë pikat që janë të baraslarguar nga kepat, çdo pikë është e baraslarguar nga tre kepa (2+1) të shteteve (përballë ose përbri) që bëjnë marrëveshje. Bashkimi i pikave që përcaktuam me metodën e baraslargësisë, formojnë vijën e kufirit detar të ujërave territoriale. Bashkimi me vijë i kepave që morën pjesë në përcaktimin e vijës së kufirit detar formojnë vijën bazë. Çdo pikë në vijën e kufirit detar është e baraslarguar nga vija bazë e shtetit përkatës.

Meqënëse u mungon metodika, nuk janë në gjendje të përcaktojnë grafikisht vijën e kufirit detar në gjirin e Ftelias dhe në kanalin e Korfuzit.Prandaj hamendësojnë e zëvendësojnë fjalën “normale” me drejtimin e përgjithshëm të bregut të

detit me fjalën “perpendikulare’ si sinonim të saj,duke ndryshuar drejtimin e vijës së kufirit detar në 90 gradë ose duke e zëvendësuar fjalën”normale” me fjalën “pingule”duke çuar kufirin detar në ajër.

Së dundi-Këtë problem e ka zgjidhur më së miri DASH.

Në vitin 1960, DASH, ka botuar Atlasin e Madh Botëror. Në faqen 113, në gjirin e Ftelias, në kanalin e Korfuzit duke vazhduar deri në veri-perëndim të ishullit Fanos (Otonoi), ka paraqitur grafikisht vijën e kufirit të ujërave territoriale Shqipëri-Greqi. Këtë vijë kufiri detar, DASH e ka përcaktuar duke iu referuar Nenit-15 të konventës detare UT-58. Përmbajtja e Nenit-15:

“Në rastet ku distanca midis dy shteteve është e kufizuar (kur gjerësia  e hapësirës ujore detare midis dy shteteve bregdetare është më e vogël se 24 milje detare BG),vija kufitare shtetërore duhet të jete e baraslarguar përkatësisht nga vija bazë e bregdetit të shteteve që janë përfshirë në

përcaktimin e kufijve detar, duke marrë për bazë zbatimin e parimit të

baraslargësisë, paanshmërisë, drejtësisë.

5.-Si është vepruar nga Flota Luftarake detare(FLD) para vitit 1990 ?

Para vitit 1990, Komanda e FLD përcaktonte kufirin e Ujërave të brendshme dhe kufirin e Ujërave Territoriale, duke u bazuar në Dekretet  ose vendimet e Këshillit të Ministrave të Republikës Popullore të Shqiperisë.

Akti i parë në përcaktimin e Ujërave të Brendeshme Detare dhe kufirin e Ujërave Terriroriale në vendin tonë ishte pas Çlirimit, Vendimi i Këshillit të

Ministrave,Nr.168,dt:9.12.1946,i cili përcaktonte gjerësinë e Ujërave Territoriale-6 milje detare.

-Me Dekret të Presidentit të Kuvendit Popullor Nr:335 dt:9.3.1961,gjerësia e Ujërave Territoriale u përcaktua-10 milje detare.

Me Dekret Nr:4650 dt:9.3.1970, gjerësia e Ujërave territoriale u përcaktua

12 milje detare.

-Me Dekret Nr:5384 dt:23.2.1976, gjerësia  e UT u përcaktua 15 milje detare.

Në Dekret përcaktohej: Ujërat Territoriale të RPSH,shtrihen gjatë gjithë bregdetit të saj në gjerësinë prej “X” milje detare, duke filluar nga vija e drejtë bazë që shkon nga derdhja në det e lumit (l) Buna nëpër kepin e Rodonit;k.Pallës;k.Lagjit;l.Seman;l.Vjosa;k.Sazanit;k.Gjuhëzës;k.Harushës;

k.Gramës;k.Palermos;k.Qefalit;k.Sarandës.

Nga kepi Gramës, Ujërat Territoriale të RPSH shtrihen midis bregdetit

shqiptar- ishujve grekë e kanalin e Korfuzit.

Si veprohej për zbatimin e Dekretit ?

a.-Duke bashkuar me vijë të drejtë kepat, të përcaktuara në Dekret, kemi përcaktuar vijën bazë. Sipas Konventës kërkohet që Vija Bazë nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare.Nga matjet rezultojnë se vijat bazë nga derdhja e l.Buna deri në kepin e Sarandës janë më pak se 24 milje detare. Brenda kërkesës së konventës detare.

b.-Hapësira ujore detare që shtrihet nga vija bazë në drejtim të bregut është deti i brendshëm ose ujërat e brendshme detare.

c.-Hapësira ujore detare që shtrihet nga vija bazë në drejtim të detit të hapur është deti territorial ose ujërat territoriale.Vija e ujërave territoriale është dhe vija e kufirit shtetëror.

Nga kepi Rodoni deri në kepin e Gramës, në çdo kep, kemi hedhur dy vija bazë.

Në vijat bazë të çdo kepi, hedhim një vijë perpendikulare në drejtim të detit të hapur.

Me kompas, me madhësinë e përcaktuar në Dekret p.sh.12 milje detare, në çdo vijë perpendikulare hedhim gjerësinë 12 milje dhe e shënojmë pikë. Duke bashkuar pikat e shënuara, kemi përcaktuar kufirin e ujërave territoriale.

-Me ligjin Nr:7366 dt:24.3.1990, me kërkesë të herëpashershme të Komandës FLD,u bë ndryshimi i Dekretit për gjerësinë e ujërave territoriale të RPSh.

a.-Gjerësia e ujërave territoriale u përcaktua 12 milje detare në përputhje me Nenin-3 të Konventës detare UNCLOS-82 (ishte 15 milje detare).

b.-Në ujërat territoriale, u lejua kalimi paqësor i anijeve luftarake të huaja (nëndetëset në gjendje të mbiujshme).

Me këto korrigjime mund të konkludojmë se Shqipëria pranoi zyrtarisht konventën detare

UNCLOS-82.

6.Qeveria ka krijuar një grup të dyte pune.Pse u shkri i pari?

-a.-Komisioni i ngritur nga Qeveria ishte në papajtushmëri me Nenet:3,4,7,92/e të Kushtetutës  së Republikës së Shqipërisë,prandaj Gjykata Kushtetuese e bëri “Zero” marrëveshjen.

b.-Komisioni në marrëveshjen e vitit 2009 kishte pranuar që përballë gjirit të Korfuzit të zbatohej Ekitea. Me këtë veprim, korrigjuan në favor të Greqisë vijën e kufirit shtetëror Shqipëri-Greqi, të përcaktuar sipas Nenit15. (Ky veprim është i gabuar)

c.-Komisioni, ishullin Fanos e Erikouza i ka përfshirë brenda vijës bazë. Ky veprim është i gabuar, në kundërshtim me dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82.

Një gabim i tillë ka sjellë që si pika referimi në përcaktimin e kufirit ujor detar të ZEE ose të Shelfit Kontinental Shqipëri-Greqi të jenë kepi i Gramës-ishulli Fanos.

Po të kishin analizuar veçoritë e ishujve sipas konventës detare, ishulli Fanos dhe ishulli Erikuoza nuk duhej përfshirë brenda vijës bazë.Atëherë,si pikë referimi në përcaktimin e kufirit ujor detar të ZEE Shqipëri-Greqi,do ishin kepi Gramës-ishulli Korfuzit.(gabim i dytë)

Shkrirja e grupit të parë ishte domosdoshmëri.

Çfarë do bëhet ndryshe nga marrëveshja e parë?

a.-Ngritja e Komisionit u bë në pajtushmëri me Kushtetutën dhe u firmos nga Presidenti.

b.-Besoj se përballë gjirit të Korfuzit nuk do të zbatohet Ekitea.Nuk do ketë korrigjim të vijës së kufirit shtetëror Shqipëri-Greqi të përcaktuar sipas Nenit-15 të konventës detare.

c.-Besoj se,si pikë referimi në përcaktimin e kufirit ujor detar të ZEE(SHK) do jetë kepi Gramës-ishulli Korfuzit. Do korrigjohet vija e kufirit detar e ZEE (SHK),të përcaktuar në marrëveshjen e viti-2009. Me këtë veprim Shqipërisë do i kthehet hapësira ujore detare e ZEE(SHK) të fituar nga Greqia, duke vendosur barazi-paanshmëri-drejtësi.

7.Pse është kaq e vështirë të gjendet një marrëveshje mes palëve?

Së pari, dihet se delimitimi i hapësirave ujore detare është një çështje themelore për shtetet bregdetare.Procesi i përcaktimit  të kufijve detarë midis shteteve bregdetare është e ndërlikuar, pasi pleksen interesa të karakterit politik, ligjor, gjeografik, ekonomik, të cilat janë shumë komplekse nga ana juridike dhe të veshtira nga ana praktike për t’i zbatuar.

Këto hapësira ujore detare gjenerojnë interesa të fuqishme ekonomike e politike. Rreth 90% e tregtisë botërore qarkullon nëpërmjet hapësirave detare e oqeanike.

Së dyti, qeveria shqiptare, ndaj këtij problemi kaq të rëndësishëm nuk i ka kushtuar kujdesin e duhur për të përcaktuar kuadro të përgatitura dhe me eksperiencë. Komisioni u ngrit në papajtushmërinë me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, (nenet:3,4,5,7,92/e).

Miratimi nga Komisioni dhe nga dy qeveritë të marrëveshjes-2009,tregoi se dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82,nuk njiheshin nga përmbajtja teknike e juridike si dhe zbatimin konkret nga ana metodike.

-Nga Komisioni nuk është kuptuar përmbajtja juridike Nenit-15,7,10 të Konventës detare. Kërkesa e Nenit-15 zbatohet, ku hapesira ujore detare është e kufizuar (më e vogël se 24 milje detar.BG).

Neni-7(është nën-juridik), përcakton se gjatësia e Vijës Bazë është deri 24 milje detare. Kur ajo është më e madhe se 24 milje detare, atëherë ajo korrektohet, zbatohet Ekitea duke e shtrirë vijën e Ujërave Territoriale brenda gjirit. Bregdeti shqiptar nuk disponon gjire me gjatësi mbi 24 milje detare.

Neni-10 (është nën-juridik), i cili shërben për zbatimin e Ekitës, korrigjimin e vijës së kufirit detar të ZEE (shelfit kontinental).

Konventa detare saktëson se ku hapësira ujore detare midis shteteve është e kufizuar nuk zbatohet kërkesa e Nenit-10. Kjo tregon se Komisioni ka pas mangësi në njohjen e dispozitave ligjore e normat e Konventës detare.

Bregdeti shqiptar nuk disponon gjire për zbatim të nenit-10.

Prandaj në konventën detare përcaktohet se Neni-7 dhe 10 janë Nene juridike dhe kanë terminollogji të njëjtë. (vlera juridike e Nenit-7 është gjatësia e vijës bazë deri 24 milje detare.Vlera juridike e nenit-10 është sipërfaqja e hapësirës ujore detare e gjirit duhet të jetë më e madhe ose e barabartë me sipërfaqen e gjysmë rrethit me diametër gjatësinë e vijës përmbyllëse të gjirit. Gjatësia e vijës përmbyllëse nuk ka kufizim, psh.Gjiri Tarantos,në përcaktimin e vijës së kufirit detar të Shelfit Kontinental Itali-Greqi është mbi 60 milje detare).

Neni-7 dhe 10 kanë terminologji të njëjtë, pasi shërbejnë:Neni-7 korrekton

vijën e Ujërave territorial, ndërsa Neni-10 korrekton vijën e ZEE (SHK).

-Negociimi dhe hartimi i marrëveshjes është kryer në fshehtësi dhe në mungesë transparence.Qeveria nuk ka patur vullnet për të dhënë sqarime për të informuar më shumë mbi këtë marrëveshje.

8.-A duhet pranuar nga Shqipëria që Greqia t’i shtrijë ujërat territoriale të saj në 12 milje detare?

Së pari, –Shqipëria dhe Greqia, janë të dyja shtete-pale të konventës detare, për pasojë dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82,janë dispoziata ligjore e norma për t’u zbatuar nga qeveritë përkatëse.

Së dyti,-Konventa detare përcakton se gjerësia e ujërave territoriale deri në 12 milje detare të matur nga Vija Bazë (Neni-3). Kjo është një e drejtë e shtetit bregdetar. Në rastin konkret e Greqisë.

Për dijeni, shteti shqiptar në ishullin e Sazanit, gjerësinë e ujerave territoriale e ka shtrirë në 12 milje detare.

Ata që shtrojnë një problem të tillë mendoj se e bëjnë nga mosnjohja e Neneve të konventës detare në trajtimin juridik e terminologjik të ishujve.

Dihet se Ishulli është tokë i rrethuar nga të gjitha anët me ujë deti.

Po i referohem konventës detare UT-58 dhe UNCLOS-82,se çfarë udhëzojnë për vlerësimin e kushteve të veçanta gjeografike të ishujve.

Në Nenin-10/2 dhe 121/2 të konventës detare(UT-58 dhe konventës UNCLOS-82) theksohet se nga pikëpamja juridike çdo ishull, pavarësisht madhësisë së tij e pozicionit gjeografik që ka, duhet të zotërojë Ujëra Territoriale të tij, por nëse gjendet mjaftueshëm pranë vijës bazë të bregdetit kontinental, mund të përfshihet brenda vijës bazë e cila do ndikojë në zgjerimin e ujërave territoriale të shtetit bregdetar si dhe ishulli do shërbejë si pikë referimi në  marrëveshjen e kufirit detar të Shelfit Kontinental, me shtetin përballë ose përbri.

Për ta bërë më të qartë, po i referohem ishullit të Sazanit.

a.-Të pranojmë se ishulli Sazanit nuk ekziston. Atëherë Vija bazë do ishte “vija që bashkon kepin verior lumit Vjosa-kepi Gjyhëzës. Kufiri i ujërave territoriale 12 milje do shtrihet, nga vija bazë që bashkon l.Vjosë-k.Gjuhëzës.

b.-Ishulli Sazanit ndodhet ku është faktikisht. Ishulli ndodhet shumë pranë ose mjaftueshëm pranë vijës bazë kontinentale l.Vjosa -k.Gjuhëzës.Ishulli i Sazanit përmbush kriteret për t’u përfshirë brenda Vijës Bazë.

Duke e përfshirë brenda vijës bazë, ishulli ndikon drejt një zgjerimi në 12 milje të Ujërave Territoriale, nga ishulli i Sazant, në drejtim të detit të hapur si dhe do  shërbejë si pikë referimi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE(SHK).

Në marrëveshjen detare të shelfit kontinental Shqipëri-Itali, ishulli i Sazanit është përfshirë brenda vijës bazë, si dhe ka shërbyer si vijë referimi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE(SHK).

Po analizoj kushtet e veçanta gjeografike në trajtimin e ishullit Otonoi dhe  ishullit Erikouza.

Për dijeni, në marrëveshjen e detit -2009 Shqipëri-Greqi, ishulli Otonoi, Ishulli Erikouza dhe ishulli Korfuzit,janë përfshirë brenda Vijës Bazë.

Ishulli Otonoi ,duke u përfshirë brenda vijës bazë, përfiton ujëra territoriale të tij si dhe ka shërbyer si pikë referimi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE(SHK).Në marrëveshjen e detit -2009, si pikë referimi janë marrë: Kepi-Gramës Shqipëri-Ishulli Otonoi Greqi.

Nga ky veprim i gabuar, shteti i Greqisë ka përfituar hapësirë ujore detare të ZEE ose fund deti të Shelfit kontinental.

Sipas konventës detare, brenda vijës bazë përfshihen ishujt që janë shumë pranë ose mjaftueshëm pranë vijës bazë bregdetit kontinental.

Meqënëse thuhet, shumë pranë ose mjaftueshëm pranë, duhet kuptuar një distancë më e vogël se mesatarja e gjerësisë së ujërave territoriale,ose

në distancën më pak se 6 milje detare. Kjo distancë matet nga vija bazë kontinentale e bregdetit të shtetit bregdetar.

Vija bazë kontinentale e bregdetit të Greqisë,e cila fillon në gjirin e Ftelias,nga Piramida III/79,ka drejtimin Juglindje deri në gjirin Patras.

Ishulli Otonoi ndodhet mbi 15 milje detare nga vija bazë kontinentale e bregdetit.(Pika III/79-ishulli Sidero mbi 4 milje; ishulli Korfuzit- ishulli

Otonoi mbi 11milje detare. Llogaritet hapësira ujore detare).

Ishulli Erikouza ndodhet në një distancë mbi 11 milje detare.

Ishulli Otonoi dhe ishulli Erikuoza, nuk mund të klasifikohen si ishuj shumë pranë ose mjaftushëm pranë vijës bazë kontinentale të bregdetit Greqisë.

Duke mos u përfshirë brenda vijës bazë nga pikëpamja juridike,ishulli Otonoi dhe ishulli Erikuoza pavarësisht madhësise që kanë,duhet të zotërojnë secili Ujëra Territoriale të tij, por nuk mund të shërbejnë si pikë referimi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE (SHK).

Ishulli Korfuzit,i cili ndodhet shumë pranë vijës bazë kontinentale bregdetare përfshihet brenda vijës bazë, përfiton Ujëra Territoriale si dhe  

shërben se pikë referimi së bashku me k.Gramës, në delimitimin e hapësirës ujore detare të ZEE(SHK)Shqipëri-Greqi.

9.-Nëse është gjiu i Sarandës, gji historik ?

Për ta bërë më të qartë problemin e gjirit historik, po trajtoj gjiret detare në përgjithësi.

Së pari, me Gji Gjeografik duhet kuptuar hapësirën ujore (oqeanike,detare ose liqenore) e futur në thellësi të tokës.(~ku 2/3 janë tokë e 1/3 ujë).

Konventa  Detare UNCLOS-82 trajton:” Gji Juridik sipas Nenit-7;Gji Juridik sipas Nenit-10 dhe Gji Historik.

Për të kuptuar dallimin midis tyre, po i referohem gjirit të Tarantos, pasi ky gji i përmban:”gji Juridik sipas Nenit-7;gji Juridik sipas Nenit-10 si dhe

shpreh ekzistencën e termit gji historik.

1.-Gji Juridik,sipas Nenit-7 të konventës detarë.

Një ndër konceptet juridike të së drejtës së detit është edhe Vija  Bazë.

Vija Bazë është vija e drejtë, që bashkon kepat me të dala të bregdetit në periudhën e zbaticës. Prandaj,konventa detare rekomandon që delimitimi i hapësirave ujore detare të kryhen në hartat detare që përdorin detaret në lundrim,pasi harta detare paraqet situatën bregdetare në periudhën e zbaticës.

Neni-7 përcakton se gjatësia e Vijës Bazë nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare.

Në gjirin e Tarantos, Vija e drejtë Bazë që bashkon kepin Santa maria di Leuka me kepin e Alicës, ka një gjatësi mbi 60 milje detare. Meqënëse, Neni-7 përcakton se ajo nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare,

detyrohemi ta ndërtojmë vijën bazë brenda gjirit Tarantos.

Bashkojmë kepat më të dalë brenda gjirit. Masim gjatësinë e çdo vijë bazë, ku secila duhet të ketë gjatësinë, jo më të madhe se 24 milje detare.

Hapësira ujore detare nga vija bazë në drejtim të tokës (bregut) janë ujërat e brendshme detare, ndërsa hapësira ujore detare nga vija baze në drejtim të (gjirit) detit, janë Ujërat Territoriale.

Sipas konventës detare, gjerësia e ujërave territoriale është 12 milje detare.

Nga Vija Bazë e ndërtuar brenda gjirit,

(duke i u referuar Nenit-7/1) masim gjerësin 12 milje detare,e hedhim në çdo kep të vijës bazë. Shënojmë pikën.

Bashkimi pikave të shënuara, përcaktojnë vijën e kufirit detar të Ujërave Territoriale,e cila matet nga vija bazë dhe është me gjerësi 12 milje detare por shtrihet brenda gjirit të Tarantos.

Duke zbatuar kërkesën e Nenit-7,e cila përcakton se gjatësia e vijës bazë nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare, në zbatuam Ekitën (me vendos drejtësi- korrektuar),duke korrektuar gjatësinë e vijës bazë, nga 60 milje detare në gjatësinë, jo më të madhe se 24 milje detare. Me korrektimin e vijës bazë, korrektuam edhe gjerësinë e ujërave territoriale,duke e ndërtuar brenda gjirit të Tarantos dhe jo nga vija që bashkon dy kepat e hyrjes në gjirin e Tarantos.

Prandaj konventa detare Nenin-7,e konsideron Nën-Juridik, e cila shërben për korrektimin e Vijës Bazë, në përcaktimin kufirit detar të ujërave territoriale.(12+12=24 milje detare).Gjiri Tarantos,nga gji gjeografik mori vlera juridike në gji Juridik.

Shteti bregdetar, gëzon sovranitet mbi ujërat e brendshme detare dhe mbi ujërat territoriale.Anijet e huaja, hyrjen në ujërat e brendshme detare e bëjnë me lejen e shtetit bregdetar.

Anijet e huaja të çdo lloji edhe ushtarake (nëndetëset në gjendje të mbiujshme), lejohen të lundrojnë në ujërat territoriale sipas parimit:”në rrugën më të shkurtër dhe sa më shpejt”, duke zbatuar edhe kërkesat e kalimit paqësor të përcaktuara në konventën detare.

Ujërat detare përtej vijës së kufirit detar të Ujërave territoriale,konsiderohen  ujëra ndërkombëtare,ku zbatohet parimi i lundrimit të lirë.

2.-Gji Historik.-E radhita të dytin,pasi gjiri historik është një perjashtim nga dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82.

Konventa detare vetëm shpreh ekzistencën e termit “historik”,pasi përbën rast përjashtues të gjireve të konventës detare.

Në detin Mesdhe,jane shpallur dy gjire me emërtesë “Historik”.

Gjiri i Tarantos, nga Qeveria Italiane dhe Gjiri Sidrës nga qeveria e Libisë.

Kam mendimin se dy qeveritë i kanë emërtuar “Gji Historik” pasi i përgjigjen periudhës historike,”Lufta e Ftohtë” në hapësirën detare.

Gjiri i Tarantos,u kualifikua si gji Historik nga Parlamenti Italian me Dekretin Nr:816 Dt:26 prill 1977,me një Vijë Bazë 60 milje detare,nga Santa

Maria di Leuka tek kepi Alicës.

Më sipër theksuam se Vija Bazë nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare.Meqënëse,”gjiri Historik” është një rast përjashtues nga kërkesat e konventës detare, të dy gjiret aktualisht nuk njihen nga shtetet bregdetare.

DASH si dhe Mbretëria e Bashkuar e kanë kundërshtuar statusin e gjirit Historik të Tarantos qysh prej vitit 1984 e në vazhdimësi.

Sipas Qeverise Italiane, në shkurt 1982,nga Flota e Italisë  në gjirin e Tarantos u zbulua një nëndetëse në gjendje të nënujshme me kombësi të pahjohur. Më vonë u identifikua si një nëndetëse ruse e tipit “Viktor”.

BRSS, në atë kohë nuk e mori përsipër hyrjen e nëndetëses në gjirin e Tarantos.Për dijeni:Nëndetësia “Viktor” është nëndetëse atomike, me destinacion për kryerjen e disa detyrave, midis tyre edhe të zbulimit.

Dislokimi-6900 ton.Gjatësia-107 metra.Thellesia e Zhytjes-400 metra.Shpejtësia nën ujë 30 nyje (ose 30 milje/në një orë).

Duke u nisur nga problemi i futjeve të  nëndetëseve të huaja brenda gjirit të Tarantos, Qeveria Italiane,ka marrë përsipër riskun,duke e mbyllur gjirin e Tarantos me Vijë Bazë, kepi Santa Maria di leuca – kepi Alicesë.

Hapësira ujore detare, nga Vija Bazë (kepi Santa Maria-kepi Alicës) në brendësi të gjirit, konsiderohet ujëra të brendshme detare (UBD).Mbi këtë hapësirë ujore detare, shteti bregdetar gëzon sovranitet të plotë. Hyrja e anijeve të huaja (të çdo lloji),bëhet me leje të shtetit bregdetar.Me këtë veprim,i paralajmëron të gjitha anijet e huaja, përfshirë nëndetëset që hyrja në gjirin Tarantos, bëhet me lejen e qeverisë italiane.

Nga Vija Bazë në drejtim të detit të hapur, me gjerësi 12 milje detare Italia ka shtrirë Ujërat Territoriale.Vija e kufirit detar e Ujërave Territoriale është njëkohësisht edhe vija e kufirit shtetëror,mbi të cilën zoteron sovranitet të plotë. Në këtë hapësirë ujore detare (UT),anijet e huaja edhe anijet luftarake

(nëndetëset në gjendje të mbiujshme), gëzojnë të drejtën e kalimit paqësor, sipas parimit,”në rrugën më të shkurtër dhe sa më shpejt”.

Gjiu Sarandës nuk mund të shpallet gji historik.

Së pari.-Hapësira ujore detare është e kufizuar.

Së dyti.-Gjatësia e Vijës Bazë,kepi Qefalit-Kepi Mërtesës është brenda

kërkesave të konventës detare.

Së treti.-Gjiu Sarandës nuk i plotëson kërkesat e nenit-10,e cila është kërkesa kryesore për zbatimin e Ekitesë, për ZEE (SHK).

Kërkuesit,për ta emërtuar gjirin e Sarandes gji “Historik”,menduan se do mjaftonte emërtimi “Historik” për të zbatuar Ekitën përballë gjirit.

Mosnjohja e dispozitave ligjore, e normave të konventës detare,mosdija e përmbajtjes juridike të çdo neni të konventës detare,injoranca e plotë në zbatimin praktik të metodologjisë së rekomanduar nga konventa detare.

Gjiu Sidrës.-U shpall gji “Historik” nga Libia me Dekret,dt:10 Tetor 1973,e cila Vijën Bazë e shtrin në një gjatësi mbi 300 milje detare,nga qyteti-Bangazit deri në qytetin Misurata.

DASH menjëherë e kundërshtoi si një Akt që bie ndesh me konventën detare UNCLOS-82. Ne nuk e njohim dhe është i pazbatueshëm.

Në gushtin e vitit 1981,Aeroplanmbajtësja Amerikane “Nimits” po zhvillonte stërvitje fluturimi në rajonin e gjiut Sidrës.Sipas Tripolit,Aeroplanmbajtësja

me anijet e shoqërimit,gjendeshin  në Ujërat e Brendshme Detare të Libisë

Meqënëse anijet nuk iu bindën kërkesës për daljen nga ujërat e brendshme detare, Tripoli e konsideroi incident dhe ngriti dy avionë për t’i paralajmëruar

për dalje nga ujërat e brendshme detare. Në rast moszbatimi, do sulmohen.

Nga Aeroplanmbajtësja u ngritën dy avionë F-16.

Kur avionët e Libisë kaluan në sulm të parët, iu përgjigjën dy avionët F-16 duke i asgjesuar menjëherë.

Gji juridik sipas Nenit-10.

Po i referohem marrëveshjes së detit Itali-Greqi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE(SHK) midis dy shteteve.

Konventa Detare rekomandon: 1-“Në ndarjen e hapësirës ujore detare Itali-Greqi,të përdoret metoda e baraslargësisë nga kepat.

2.-Përballë gjireve që plotësojnë kërkesat e Nenit-10 të konventës detare, të zbatohet Ekitea (korrektuar-vendos drejtësi) në vijën e përcaktuar me  metodën e baraslargësisë nga kepat. I tillë është gjiu Tarantos.

Përmbajtja e Nenit-10: Gjiret gjeografike,të cilët kalojnë testin e gjysmë rrethit klasifikohen gjire Juridik. Në kuptimin e UNCLOS-82 e thelluara duhet të plotësojë dy kushte:

a.-Hapësira ujore detare penetron në proporcion të tillë në gjerësinë e hyrjes së saj, sa të krijojë ujëra të mbyllura dhe një kurbe të qartë në tokë.

b.-Nëse hapësira e saj ujore është më e madhe se e një gjysmë rrethi, diametri i të cilit është  vija e drejtë e cila bashkon hyrjen e të thelluarës. Për rastin tonë, kepi Santa Maria-kepi Koronne. Kjo vijë e drejtë, quhet vija përmbyllëse.Gjiu Tarantos i plotëson të dyja kushtet.

Kur përcaktuam vijën e kufirit të ZEE, në  gjirin e Tarantos morën pjesë kepi-Koronne dhe kepi Santa Maria. Meqënëse,gjiu Tarantos i plotëson të dyja kushtet e Nenit-10,zbatojmë Ekitën. Për të zbatuar Ekitën duhet:

Bashkojmë kepin Koronne me kepin Santa Maria.Nga pika e fillimit te kepi

Koronne, fillojmë nga kepi Koronna, të zbatojmë metodën e baraslargësisë nga kepat dhe vija përmbyllëse deri në kepin Santa Maria.Në këtë mënyrë zbatuam Ekitën(vendosëm drejtësi) duke korrektuar vijën e mëparshme të kufirit detar ZEE(SHK),përballë gjirit të Tarantos.

Nëse do shikoni grafikisht, marrëveshjen e detit Itali-Greqi për kufirin e ZEE (SHK), midis pikës 5 dhe 6 është zbatuar Ekitea, në zbatim të Nenit-10 të Konventës detare UNCLOS-82.

Mediat e Vuçiçit shpalosin ‘planin’ e Perëndimit për Kosovën

Presidenti i Serbisë, Aleksander Vucic, ka paralajmëruar se gjatë këtij viti Serbia do të përballet me një ultimatum rreth çështjes së Kosovës. Siç pretendon Vuçiq ky vit do të jetë një periudhë e vështirë për Beogradin, derisa mediat serbe raportojnë për një plan (Ahtisari ++) që do t’i servohet Serbisë nga fundi i vitit.

“Kurir” medium që njihet për afërsi me pushtetin në Serbi, shkruan sot se ky plan do të jetë e pamundur që të pranohet, ndërkohë thonë se refuzimi i tij do të rezultojë me pasoja serioze për Serbinë duke e futur në konflikt me fuqitë e mëdha dhe me izolim të Serbisë.

Sipas këtij plani, gjithmonë sipas “Kurir”, Serbisë do t’i ofrohet garancia për të hyrë në BE dhe autonomi më e madhe për serbët në veri në këmbim të njohjes së pavarësisë së Kosovës, transmeton Gazeta Express.

“Jam i bindur që deri në fund të vitit do të marrim diçka që do të jetë e vështira ta refuzojmë, por nuk do të jemi në gjendje ta pranojmë”, ka thënë Vuçiq.

Përveç një autonomie për pjesën veriore të Kosovës, Kurir shkruan se do t’iu jepet edhe statusi i ekstorialitetit kishave ortodokse në Kosovë, dhe gjithashtu të hyrat që do të grumbullohen nga doganat në veri të Kosovës do të shkojnë për komunat veriore.

Gjithë këto raportime dhe deklarime të Vuçiqit po bëhen tashmë në prag të zgjedhjeve të reja në Serbi.

Mbi kompromisin e heshtur të Zogut dhe shqiptarëve për ligjin dhe shtetin – Nga Ndriçim Kulla

“Shqipëria është atdheu i mendimeve të shkurtra, depo e rezervave të forcës fizike, vendi që me vullnetin e vet nuk pranon t’i bindet as të dëgjojë as vetveten, as të tjerët. Shqipëria është elementi që mohon vazhdimisht dhe tek e cila anarkia dhe mungesa e ligjit në njëfarë mase janë shpirti dhe fryma jetësore”.

Është me domethënie të madhe që Jakob Fallmerayer, në të njëjtin libër ku shkruan gjëra që duhet të na bëjnë krenarë për vjetërsinë e shqiptarëve dhe vitalitetin e tyre si racë, si libri “Elementi shqiptar në Greqi” (1857), jep edhe këto gjykime për shqiptarët që duhet të na bëjmë të turpërohemi dhe të reflektojmë thellë. Sepse cilësi të tilla janë të pranishme edhe te shqiptarët e sotëm në Shqipërinë e sotme shoqërore. Sjellje të tilla nga shqiptarët, si ato të përshkruara më lart bëjnë edhe sot që të huajt të thonë se shqiptarët nuk kanë aftësi shtetformuese. Një përmbledhje të tezave të ndryshme të të huajve për shqiptarin si qenie politike dhe aftësitë e tij shtetformuese e ka bërë dikur edhe një njohës i mirë i shqiptarëve, Antonio Baldaci, i cili udhëtoi në viset shqiptare gjatë disa viteve në fund të shekullit XIX dhe fillim të shekullit XX. Baldaci është përpjekur që të përmbledhë si mendimet e armiqve të shqiptarëve, si serbi Cvijiç, ashtu edhe të miqve të tyre të deklaruar, si anglezi Murray dhe të japë ai vetë një gjykim të balancuar. Ja sesi shkruan Baldaci: “Mendimet janë shumë të ndryshme. Disa thonë se shqiptari nuk përfaqëson një popull, se nuk është besnik dhe punëtor. Në të kundërtën, të tjerët e ngrenë lart njësinë kombëtare, besnikërinë dhe veprimtarinë, dhe këto dy ekstreme të paraqitura nga studiuesit Cvijiç dhe Murray mbështeten edhe nga vetë shqiptarët, kështu që njëra palë sheh me simpati të pastër të ardhmen e kombit të vet, ndërsa pala tjetër, që nuk është e pakët në numër, në vend të pavarësisë kombëtare, do të parapëlqente një ndërhyrje të huaj të këtij apo atij shteti, i afërt apo i largët, i madh apo i vogël, sipas simpatisë që ka arritur të krijojë propaganda në shpirtin e tyre të ulët. Për ata që janë shqiptarë të pastër, por të nxitur nga qëllime thjesht egoiste dhe të papastra, Shqipëria nuk ka ç’të shpresojë nga pavarësia e saj”.  

Në kohën që shkruante Baldaci kishte nisur prej disa dekadave një debat europian për shqiptarët, në kuadrin e përplasjes mes fuqive të mëdha për Ballkanin. Siç shihet, për të huajt, si për miqtë, ashtu dhe për armiqtë e shqiptarëve, si me rol vendimtar për çështjen nëse shqiptarët duhet të kishin apo jo shtetin e tyre, në këto debate theksohej karakteri i njeriut shqiptar. Sipas tyre, karakteri i njeriut shqiptar do të përcaktonte dhe fatin e këtij shteti. Armiqtë e shqiptarëve thoshin se këta të fundit nuk e kishin atë pjekuri karakteri që duhej për të ndërtuar shtetin, ndërsa miqtë e shqiptarëve e pohonin këtë, shikonin se si mund të gjendeshin mënyra që shqiptarët të piqeshin si komb, që do të thoshte të piqeshin edhe si karaktere individuale, duke kaluar nën një periudhë tutele nga ndonjë fuqi e madhe. Në përshkrimin e mësipërm të Baldacit duken edhe gjurmët e ndikimit të këtij debati te vetë shqiptarët, ku gjithashtu kishte një debat për të ardhmen e kombit që gjendej akoma nën pushtimin osman, por që tanimë dukej qartë se nuk do të zgjaste edhe për shumë kohë. Edhe te shqiptarët mendimet qenë të ndara. Ata që e shikonin me frikë ndarjen nga Perandoria Osmane më tepër kishin frikë për atë që mund t’ i ndodhte shtetit të ri në periudhën e ndërmjetme deri kur të maturohej karakteri kombëtar shqiptar, i individëve dhe i bashkësisë. Në përshkrimin e mësipërm të Baldacit mund të gjesh pasojat e një politike të qëllimshme të Turqisë ndaj shqiptarëve, fillimet e së cilës gjenden në mendimet e kronikanëve turq.

Atë shqetësim që kishte Durhami pas bisedave të shumta me malësorët shqiptarë e reflekton Fan Noli, në një fjalim që mbajti në Korçë, në 18 gusht 1923, kur ishte kryetar i opozitës: “Fjalët që i dëgjoj nga goja e të gjithëve janë: ‘Shqipëria u bë’. Do të ish më e drejtë të thuhej që nisi të bëhet dhe aherë do ishim të gjithë në një mendje. Jemi në situatën e njeriut që ka blerë tapinë e tokës e që i mbetet tani të ndërtojë shtëpinë me themele të shëndosha e ta ruajë me zotësitë e trimëritë e tij. Këtë kuptim duhet të ketë njohja e indipendencës sonë prej shteteve të botës dhe caktimi i kufive tona. Na mbetet tani puna e rëndë të themelojmë një shtet modern, të bazuar mbi lirinë e qytetarëve dhe kanunin (Noli e përdor fjalën ‘kanun’ në kuptimin ‘ligj’. Përmbi të gjithë. Po duhet të dimë që liria është në rrezik nga shkelësit e brendshëm dhe sado që rreziket e jashtme u larguan, rreziket e brendshme për lirinë po shtohen dhe është detyra e tërë kombit dhe e çdo qytetari veçanërisht, ta mbrojë lirinë e fituar kundër çdo shkelësi të brendshëm e të jashtëm natë e ditë, pa pushim”.  

Noli ishte i detyruar që të shprehej kështu se vinte re që shqiptarët anekënd vendit mendonin si ata malësorët me të cilët bisedoi Durhami, pra se tani që u bë shteti shqiptar, ky shtet duhet t’i zgjidhte të gjitha punët me “shkopin magjik” dhe atyre nuk u mbetej veçse të bënin kërkesa. Se tani që kishin shtetin e tyre niste puna e vërtetë për të zhvilluar vendin, kjo as që u shkonte në mendje. Fjalët e Nolit, i cili u fliste ashtu siç iu flet politikani zgjedhësve të tij në një shtet perëndimor, nuk i kuptonin fare. Nuk e kuptonin se me këtë mendësi rrezikonin shumë të binin në duart e ndonjë tirani dinak, i cili duke shfrytëzuar naivitetin e tyre do t’ u bënte premtime të bukura duke iu thënë se nëse ia jepnin atij pushtetin, ai do ta përdorte “shkopin magjik” të shtetit për të plotësuar të gjithë kërkesat e tyre. Këtë rrezik kishte parasysh Noli kur thoshte në të njëjtin fjalim se: “Liria mbrohet nga shkelësit e huaj me trimërinë e pushkës, nga shkelësit e brendshëm me trimërinë e shpirtit, me kurajën civile, e cila është më e lartë se e para”.

Opozita e Nolit humbi në zgjedhjet e vitit 1923, sepse nuk iu premtoi shqiptarëve veçse punë të vështirë për të ndërtuar “shtëpinë e përbashkët”, shtetin e prosperuar. Fituan ata që premtuan mrekulli me “shkopin magjik”. Noli nuk blinte vota, kështu që nuk ishte fare tërheqës si politikan. Noli u ofronte shqiptarëve idealizmin e tij u thoshte se donte të punonte për të ndërtuar një shtet ligjor sipas modelit perëndimor. Problemi i Nolit ishte se shqiptarët të cilëve iu drejtohej ai kishin një refuzim të lindur për ligjin dhe për shtetin, sipas modelit europian, gjë që e kishte vënë re me shqetësim. Noli i njihte mirë shqiptarët. Fjalimi i tij i famshëm për pesë anarkitë e tregon qartë këtë. Ai e dinte se kujt ishte duke iu drejtuar, por si një idealist i pandreqshëm mendonte se mund t’i bindte shqiptarët me fjalë të cilat ata nuk i kuptonin. Sot, kur citohet Noli për pesë anarkitë, nuk citohet për pjesën ku ai flet për rrugëdaljen prej tyre. Në fakt Noli, pasi përshkroi me hollësi pesë anarkitë, përshkroi dhe sfidën me të cilën do të përballej, ai që do të provonte të vinte rregull në vendin ku sundonin këto pesë anarki. Dhe Noli e quajti marrjen përsipër të kësaj, idealin më të lartë: “Hodhëm një sy mbi problemin e tmerruar që kishim përpara e na u ngjethën mishrat, po s’u trembëm e iu përveshëm punës. Qysh mund të hezitonim e të ndruheshim? A ka ideal më të lartë se sa të nxjerrësh vendin tënd nga shpella e errësirës, ta shërosh nga plagët shekullore, ta lirosh nga thonjtë e nga gërshërët e hydrës së anarkive? A ka ideal më bujar se sa të krijosh e të vesh një racë të re, të fortë e të disiplinuar, me fenë e detyrës në zemër, me diellin e lirisë në ballë e me flamurin e sakrificat për të mirën e përgjithshme në dorë? Ja një punë për një komb ndërtonjës, për nation-builder, ja një punë për një trim legjendar, ja një punë për një gjysmëperëndi”.

Pak më shumë se një vit pas këtij fjalimit, Noli do të pranonte dështimin e tij, i gjendur në arrati, jashtë Shqipërisë. Para se të dëbohej me armë nga pushteti, ai ishte ndëshkuar me votë nga elektorati refuzues ndaj ligjit dhe shtetit, sipas modelit europian. Shqiptarët e shikonin shtetin si një forcë të huaj të cilin e shpërfillnin sa të mundnin, e refuzonin sa të mundnin, dhe vetëm kur iu imponohej i nënshtroheshin, pasi nuk kishin çfarë të bënin tjetër. Ideal për ta do të kishte qenë një shtet shqiptar që të ishte i pranishëm sa për dukje në fshatrat e qytetet e tyre, me ligjet e tij, policët, gjykatësit, nëpunësit, por që në thelb t’ i lejonte të vazhdonin të jetonin siç kishin jetuar para tij, duke bërë me këtë shtet kompromision që kishin bërë me shtetin turk. Zogu iu shkelte syrin bashkëkombësve dhe nuk iu premtonte një shtet europian me fjalë, por një shtet të tillë siç e donin ata me vepra. Zogu nuk dinte të fliste kaq bukur sa Noli, por shqiptarët e kuptonin shumë më mirë Zogun se Nolin të cilin nuk e kuptonin fare. Shteti që premtonte se do të ndërtonte Noli i trembte ata. Nuk e gjenin veten në të, iu dukej i huaj. Në një fjalim të mbajtur në parlament, në 1923, Noli, thoshte: “Cili është programi ynë? Duam një qeveri të popullit, prej popullit, për popullin, të përbërë prej njerëzve më të ditur, më patriotë, më të zotërit e më të ndershmit. Më të emëruar nëpunësit, duam të merret parasysh dituria, patriotizma, zotësia e nderi. Nuk duam të përjashtojmë asnjë qytetar i cili ka dituri, zotësi e vullnet të mirë, vetëm e vetëm se hyri pak a shumë vonë në sheshin e Shqipërisë së lirë. Duam ta lartësojmë racën tonë, jo ta skllavërojmë. Duam të respektohet nderi, liria dhe kryelartësia tradicionale e popullit shqiptar. Duam t’i japim popullit liri e jo tirani. Duam ta shtrojmë vendin tonë jo me dru, po me kanun e me drejtësi. Duam t’i rregullojmë financat e shtetit me kursim e jo ta shkatërrojmë shtetin me rushfete e me taksa. Duam të ndërtojmë e jo të prishim”.

Gabimi i Nolit ishte se ai mendonte që bashkëkombësit e tij donin sundimin e ligjit, donin shtetin e fortë. Në fakt, ata donin vetëm aparencën e këtyre gjërave. Shteti që përshkruante Noli i trembte ata më shumë se kërbaçi i Zogut. Prandaj ata nuk entuziazmoheshin kur Noli thoshte se nuk do ta përdorte drurin. Ai mendonte se me këtë ua kishte fituar zemrën, por nuk e kuptonte se këta njerëz ishin mësuar me drurin, dhe dinin si të merreshin veç me atë që kishte kërbaçin e shtetit në dorë. Kjo ishte gjuha që ata e kuptonin mirë brez pas brezi. Ai që kishte kërbaçin në dorë iu thoshte se unë e di që ju tregoni mospërfillje sa të mundni për ligjin dhe shtetin e unë ua njoh këtë të drejtë. Por unë kërkoj nga ju që t’ i nënshtroheni sa për dukje ligjit dhe autoritetit të shtetit, që Europa të shohë se ne kemi një shtet modern. Nëse ju nuk cenoni pushtetin tim, unë nuk do t’ u cenoj juve më tepër se kaq dhe do t’ u lejoj të jetoni siç keni jetuar brez pas brezi. Nëse disa nga ju dëshirojnë ta ndryshojnë mënyrën e jetesës aq më mirë. Dhe kështu u arrit kompromisi i heshtur mes Zogut dhe shqiptarëve, që i mundësoi Zogut të bëhej mbret dhe ta mbante pushtetin deri kur u largua nga Shqipëria.

As taksë, as reciprocitet, por ambient të barabartë afarist

Luljeta Krasniqi – Veseli

Disa nga bizneset prodhuese në Kosovë thonë se nuk janë as në favor të mbajtjes së taksës 100 për qind të vendosur nga qeveria e kaluar për importet nga Serbia e Bosnje e Hercegovina, por as për reciprocitet. Këto biznese thonë se janë në favor të një ambienti afarist ku ka konkurrencë të barabartë dhe të drejtë.

Qeveria e kaluar, në nëntor të vitit 2018, pati vendosur taksën doganore 100 për qind për importet nga Serbia dhe Bosnje e Hercegovina, por kjo taksë po shqyrtohet aktualisht nga qeveria e re e kryeministrit Albin Kurti, që të zëvendësohet me reciprocitet të plotë politik, ekonomik dhe tregtar ndaj Serbisë.

Bedri Kosumi, pronar i kompanisë “Pestova”, që merret me përpunimin dhe prodhimin e patates, tha për Radion Evropa e Lirë se si prodhuesit kërkojnë të jenë të barabartë në treg dhe asgjë më shumë.

“Si prodhuese nuk kërkojmë asgjë tjetër vetëm të jemi të barabartë. Nëse dikush ka të drejtë ose barkodi i një shteti tjetër të jetë prezent në Kosovë, e njëjta gjë të vlen edhe për neve të pranohet edhe barkodi dhe produktet tonë të lejohen të jenë prezent në atë shtet”, thotë Kosumi.

“Ne nuk i frikësohemi konkurrencës, por kërkojmë të jemi të barabartë. Produktet e Serbisë nuk janë as më të mira as më të lira, por e vërteta është se barkodi i Serbisë pranohet në Kosovë, ndërkaq nëse ne dëshirojmë t’i shesim në Serbi produktet tona, barkodi që është 039 dhe si shenjë identifikuese e Kosovës, nuk lejohet në Serbi”, shprehet Kosumi.

Gjatë kësaj javë kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, në Konventën e Prodhuesve të Kosovës, ka theksuar se do të tarifa 100 për qind do të hiqet dhe do të zbatohet reciprociteti i plotë tregtar me Serbinë.

Kurti ka thënë se qeveria që ai udhëheq, nuk është për tarifa si masë ndëshkuese ndaj konsumatorit, por për reciprocitet si masë mbrojtëse ndaj prodhuesve.

“Produktet që prodhohen në Kosovë, e të cilat i nënshtrohen praktikave dhe konkurrencës jolojale do të mbrohen. Parimet e reciprocitetit që do të nxirren nga Qeveria e Kosovës, do të jenë të bazuara në parimet e Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT) dhe në CEFTA”, ka thënë Kurti, duke shtuar se qeveria e tij nuk do të marrë vendim për ekonominë e prodhimtarinë, pa diskutuar dhe konsultuar prodhuesit.

*Video: “As taksë, as reciprocitet”?

Kryeministri Kurti ka thënë se posa të marrë rekomandimet e grupit punues, i përbërë nga institucionet dhe përfaqësuesit e bizneseve, që do t’i përmbledhin të gjitha barrierat tregtare me Serbinë, do t’i analizojnë rekomandime dhe do të marrin vendim për largim të tarifës dhe vendosjen e reciprocitetit.

Sylejman Konushevci, pronar i fabrikës së vajit “Inter- company” nga Podujeva, thotë për Radion Evropa e Lirë se do të donin nga qeveria e re të arrinte të krijonte një ambient afarist të mirë për bizneset prodhuese dhe të barabartë në treg.

“Në kushte normale, sikur të ishte Serbia një shtet i cili do të ishte një fqinj i mirë dhe i cili do ta njihte pavarësinë e Kosovës,nuk do të kishte nevojë as për taksë e as reciprocitet. Por, duke pasur parasysh sjelljen e Serbisë në raport me Kosovën, taksa ka qenë e mirë për ne prodhuesit, pasi që Serbia me një ekonomi të fortë na ka dëmtuar. Po ashtu, Serbia nuk ka respektuar asnjë marrëveshje tregtare siç është edhe CEFTA. Prodhimet serbe të cilat kanë ardhur në Kosovë kanë pasur mbështetje dhe stimulim nga shteti i Serbisë”, thotë Konushevci.

Ai tregon se ka pasur raste të shumta kur i kanë eksportuar produktet e tyre në Serbi, por atje problemi ishte me mosnjohjen e dokumentacionit të Kosovës, kështu që kanë hasur në barriera të shumta tregtare.

“Kemi pasur raste kur kemi eksportuar produktet në Serbi, maunat tona kanë qëndruar deri në 20 ditë në terminal të Serbisë dhe e kanë dërguar mallin në analiza të shumta, duke e penguar dhe duke vendosur barriera në mënyrë që të mos lejojë mallin tonë të hyjë në tregun e tyre”, thotë Konushevci.

Heqjen e taksës 100 për qind për produktet me origjinë nga Serbia dhe Bosnje e Hercegovina, e kanë kërkuar edhe përfaqësuesit e Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë (OEAK).

Drejtori ekzekutiv i OEAK-ut, Arian Zeka, pati thënë për Radion Evropa e Lirë se është e nevojshme që tarifa të hiqet pasi që është në kundërshtim me frymën e zotimeve që Kosova ka ndërmarrë në raport me shtetet tjera.

“Tarifa, si e tillë, duhet të rishqyrtohet dhe të hiqet menjëherë nga ana e qeverisë së re ashtu që të mund të kalojmë në një fazë tjetër ku diskutohet për raporte të reja, edhe tregtare, edhe çfarëdo lirie tjetër që mund të diskutohet. Duhet të flasim për eliminimin e të gjitha problemeve të natyrës politike që kanë ekzistuar në të kaluarën, të cilat pastaj do të mundësonin edhe njohjen e dokumentacionit, edhe njohjen e procedurave të plota që lëshohen nga njëri shtet dhe njihen nga shteti tjetër”, ka thënë Zeka.

Që nga vendosja e taksës 100 për qind për produktet e importuara nga Serbia dhe Bosnjë Hercegovina, importi nga këto shtete ka rënë për 99 për qind.

Para vendosjes së taksës doganore, Serbia ishte eksportuesja më e madhe e produkteve në Kosovë. Ky shtet, para 21 nëntorit, të vitit 2018 – kur u vendos taksa 100 për qind – gjatë një dite ka eksportuar në Kosovë mallra në vlerë prej rreth 1.2 milion euro apo rreth 450 milionë euro brenda një viti.

Taksa 100 për qind për importet nga Serbia ka ndikuar që dialogu për normalizimin e raporteve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë të ndërpritet. Kundër kësaj takse, që nga vendosja e saj, ishin deklaruar Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Evropian.

Ndërkaq kohët e fundit, pas formimit të qeverisë së re, presioni diplomatik mbi Prishtinën zyrtare që të shfuqizojë vendimin për taksën është rritur, me synimin që edhe dialogu mes Kosovës dhe Serbisë të vazhdojë deri në arritjen e një marrëveshjeje paqësore mes dy vendeve. Shtetet e Bashkuara po kërkojnë nga Prishtina që pas heqjes së taksës të mos vendosë barriera të tjera, përfshirë edhe masën e reciprocitetit.

Në hijen e islamofobisë – Nga JANUSZ BUGAJSKI

Islamofobia është thellësisht e rrënjosur në Bashkimin Evropian dhe mund t’ia ketë kaluar edhe antisemitizmit si forma mbizotëruese e racizmit në shekullin XXI. Shqipëria dhe vendet e tjera të Ballkanit me popullsi myslimane janë kthyer në viktima të këtij paragjykimi të manipuluar nga politika.

Në zhargonin psikologjik “fobitë” janë frikëra të paarsyeshme ose ankthe për situata të veçanta, siç janë lartësitë dhe vendet e mbyllura, ose organizmat, përfshirë merimangat dhe gjarpërinjtë. Kur këto (fobitë) iu vihen përballë individëve, ata bëhen konfliktuale, ndërsa në rastet kur grupe të tëra njerëzish vihen përballë tyre, ata kthehen në racistë të rrezikshëm.

Fobitë antinjerëzore mund të vënë në lëvizje mekanizma mbrojtëse siç janë ostrakizmi (përjashtimi shoqëror), diskriminimi dhe përjashtimi (individual), dhe të cilët në disa raste përfundojnë në dhunë të hapur ndaj grupit të shënjestruar. Një frikë e tillë ushqehet nga injoranca, idetë thjeshtëzuese dhe mendimi kolektivist që të gjithë njerëzit e bardhë ose të gjithë të krishterët kanë të njëjtat karakteristika, ashtu edhe si të gjithë jo të bardhët apo muslimanët.

Radikalët e majtë dhe të djathtë e kanë stimuluar frikën kolektive që të dëbojnë ose eliminojnë kombe të tëra. Hitleri dhe Stalini kanë qenë praktikuesit kryesorë të politikës së fobisë në shekullin e 20-të, dhe Millosheviçi zbatoi metodat e tyre për të shënjestruar myslimanët boshnjakë dhe shqiptarët e Kosovës. Në kohët e tashme, sistemi arsimor publik në shtetet e BE-së nuk ka arritur të kundërshtojë vijimin e mentalitetit racist primitiv, i cili nuk merr parasysh individualitetin (e personit) dhe identitetet e tjera që i kapërcejnë ndasitë.

Islamofobia e ditëve tona në Bashkimin Evropian bazohet në të paktën katër frika kryesore – frika nga muslimanizimi, frika nga zhdukja kulturore, frika nga zëvendësimi dhe frika nga terrorizmi. Të katra janë shfrytëzuar jo vetëm nga partitë e skajeve dhe ekstremistët, por edhe nga liderët kombëtarë, për të fituar popullaritet.

Nocioni i një Europe të krishterë mbetet mbizotërues në BE, përkundër faktit se shumica e qytetarëve ose janë jobesimtarë ose i përmbahen vetëm nominalisht ndonjë sekti të krishterë. Krishterimi Europian ashtu si Islami Europian është kryesisht laik. Sidoqoftë, ekziston një besim i fortë se Krishterimi është një themel i demokracisë, lirisë dhe të drejtave të njeriut dhe se Islami nuk i respekton këto vlera. Provat historike se demokracia dhe barazia triumfuan në Europë shpesh duke kundërshtuar mësimet e Kishave Katolike dhe Ortodokse është harruar.

BE shfaq një mungesë të habitshme njohurish mbi Islamin e Ballkanit. Në veçanti, shumica e popullsive të Europës Perëndimore nuk janë të vetëdijshëm se feja midis shqiptarëve ose boshnjakëve nuk është një burim ndarjeje, dogmash dhe shkatërrimi, në dallim nga shumë prej rivaliteteve historike  ndër-krishtere në Europë. Të gjitha, Islami, Katolicizmi dhe Ortodoksia janë pranuar në Shqipëri në mënyrë tradicionale dhe jo duke u imponuar me forcë.

Frika prej myslimanizmit nga një shoqëri laike si ajo  shqiptare do të ishte komike, përveç (faktit) se ajo përforcon paragjykimet e tjera. Ideja që shumica e muslimanëve i binden ligjit të Sheriatit, nuk respektojnë vlerat demokratike dhe shtypin gratë e tyre nxisin frikën e përhapur të intolerancës në rritje dhe madje atë të zhdukjes kulturore. Politikanë të ndryshëm përfitojnë nga këto ankthe të popullit, duke pretenduar se ata thjesht mbrojnë demokracinë, sekularizmin dhe liberalizmin. Paragjykime të tilla të rrënjosura thellë shpjegojnë pjesërisht deklaratat dhe politikat e liderëve të shtetit, si ato të presidentit francez Emmanuel Macron.

Edhe më e tmerrshme për disa popuj të BE-së është frika e zëvendësimit, një teori e përhapur nga ksenofobët dhe racistët ultra të djathtë. Teoria e Zëvendësimit të Madh në Francë u bë fillimisht e famshme nga autori Renaud Camus, i cili pretendonte se njerëzit e bardhë do të zëvendësoheshin gradualisht nga të huajt, qofshin ata afrikanët e zinj, muslimanët apo aziatikët. Ky proces presupozohet se drejtohet nga elitat liberale globale, të cilat manipulojnë emigracionin për të qëndruar në pushtet.

Teoria e zëvendësimit është gjithashtu e përfshirë në teorinë e komplotit “gjenocidi i bardhë”. Sipas kësaj skeme djallëzore, indigjenët e Europës presupozohet se do të zëvendësohen për shkak të rënies së nivelit të tyre të lindjeve, të nxitur nga mbështetja liberale për abortin dhe planifikimin familjar, si dhe niveli i lartë i lindjeve në mesin e një numri në rritje të emigrantëve. Kjo teori ka pasur jehonë të madhe në mesin e partive të ekstremit të djathtë dhe politikanëve populistë në BE dhe në SHBA. Millosheviçi ishte një nga të parët që trumbetoi një ide të tillë, kur ai pretendoi se liderët shqiptarë kishin një plan të qëllimshëm për të pasur më shumë fëmijë dhe për të shtënë në dorë tokat serbe.

Frika e katërt kryesore e sajuar nga ksenofobët është ajo e terrorizmit. Në të vërtetë, vetë fjala është kthyer pothuajse në sinonimin e besimtarëve islamikë në mendjen e shumë europianëve. Pas vite bombardimesh dhe sulme të tjera nga xhihadistët selefistë në një numër qytetesh të BE-së, është e lehtë të shkaktosh armiqësi duke i përshkruar emigrantët nga vendet me shumicë myslimane si terroristë të mundshëm. Në të vërtetë, Presidenti Donald Trump ka përdorur po të njëjtën gjuhë provokuese teksa kërkonte të kufizonte emigracionin nga Amerika Latine, dhe i apeloi amerikanëve që kanë frikë nga imigrantët.

Dita 57, Albania

IN THE SHADOW OF ISLAMOPHOBIA

Janusz Bugajski, 21 February 2020

Islamophobia is deeply rooted in the European Union and may have surpassed anti-Semitism as the predominant form of 21st century racism. Albania and other Balkan countries with Muslim populations have become the victims of this politically-manipulated prejudice.

In psychological jargon “phobias” are irrational fears or anxieties over particular situations, such as heights and closed spaces, or organisms, including spiders and snakes. When such phobias are projected on to individuals they become conflictive, and when they are projected on to entire groups of people they become dangerously racist.

Anti-human phobias can trigger defensive mechanisms such as ostracism, discrimination, and exclusion, and in some cases result in outright violence against the targeted group. Such fear feeds on ignorance, simplistic ideas, and collectivist thinking that all white people or all Christians share the same characteristics, as do all non-whites or Muslims.

Leftist and rightist radicals have fanned collective fear to expel or eliminate entire nations. Hitler and Stalin were the main practitioners of phobia politics in the 20th century, and Milosevic applied their methods to target the Bosniak Muslims and Kosova Albanians. In the current era, the public education system in EU states has failed to counter the persistence of this primitive racist mindset, in which individuality and other crisscrossing identities are ignored.

Modern day Islamophobia in the European Union is based on at least four major fears – fear of Muslimization, fear of cultural extinction, fear of replacement, and fear of terrorism. All four are exploited not only by fringe parties and extremists but also by national leaders in order to gain popularity.

The notion of a Christian Europe remains pervasive in the EU, despite the fact that a majority of citizens are either non-believers or only nominally adhere to any Christian denomination. European Christianity like European Islam is predominantly secular. Nonetheless, there is a strong belief that Christianity is a foundation of democracy, liberty, and human rights, and that Islam does not respect these values. The historical record is forgotten that democracy and equality triumphed in Europe often despite the teachings of the Catholic and Orthodox Churches.

The EU displays an astonishing absence of knowledge about Balkan Islam. In particular, most West European populations are unaware that religion among Albanians or Bosniaks is not a source of division, dogma, and destruction unlike in much of Europe’s historical intra-Christian rivalries. Islam, Catholicism, and Orthodoxy were all traditionally accepted in Albania and not forcefully imposed.

The fear of Muslimization from a secular Albanian society would be comical, except that it reinforces other prejudices. The idea that most Muslims follow Sharia law, do not respect democratic values, and repress their women fosters widespread fears of growing intolerance and even cultural extinction. Various politicians capitalize on these popular anxieties, claiming that they are simply defending democracy, secularism, and liberalism. Such deeply-ingrained preconceptions partly explain the statements and policies of state leaders such as French President Emmanuel Macron.

Even more terrifying for several EU populations is the fear of replacement, a theory propounded by ultra-right xenophobes and racists. The Great Replacement theory was first popularized in France by the author Renaud Camus, and claimed that white people would be gradually replaced by outsiders, whether black Africans, Muslims, or Asians. The process is allegedly directed by globalist liberal elites who manipulate immigration to stay in power.

The replacement theory has also been subsumed in the “white genocide” conspiracy theory. In this nefarious scheme the indigenous people of Europe will allegedly be replaced because of their falling birth rates, driven by liberal support for abortion and family planning, and high birth rate among an increasing number of migrants. This theory has gained wide resonance among far-right parties and populist politicians in the EU and in the U.S. Milosevic was one of the first to trumpet such ideas when he claimed that Albanian leaders had a deliberate plan to produce more children and overrun Serbian lands.

The fourth major fear whipped up by xenophobes is that of terrorism. Indeed, the word itself has become almost synonymous with Islamic believers in the minds of many Europeans. After years of bombings and other attacks by Salafist jihadists in a number of EU cities it is easy to trigger hostility by describing immigrants from Muslim-majority countries as potential terrorists. Indeed, President Donald Trump has employed the same provocative language in seeking to limit migration from Latin America, and it appealed to Americans who fear immigrants.

Ta duam dhe ta mbrojmë gjuhën tonë të bukur – Prof. Gjovalin Shkurtaj, Akademik Emeritus

 

Urimin tim për shqiptarët në Ditën Ndërkombëtare  të Gjuhës Amtare do ta nis duke rikujtuar sa kam shprehur në librat e mi “Ta duam dhe ta mbrojmë gjuhën tonë të bukur” (SHBLU, 1998), “Urgjenca gjuhësore” (“Ada”, 2015 dhe “Naimi”, 2017 ) dhe në libra e shkrime të tjera sa herë ka qenë rasti për ta lëvduar e për t’u krenuar me vlerat përbashkuese dhe kombëtare të gjuhës shqipe për të gjithë shqiptarët kudo që ndodhen. Më  pëlqen ta theksoj dhe ta vlerësoj interesimin dashamirës për gjuhën shqipe e të ardhshmen e saj si tipar përbashkues i kumtimit dhe i marrëveshjes midis të gjithë shqiptarëve në trojet e veta ballkanike, si dhe të atyre që janë në diasporat e hershme (në Greqi, Itali, Zarë, Mandricë, Ukrainë etj.) dhe të grupeve mërgimtare më të reja në metropolet e Evropës, të SHBA-së , Australisë etj.

Të gjithëve sa jemi shqiptarë, në Shqipëri, në Kosovë, në Maqedoninë e Veriut, në Mal të Zi etj. gjuha shqipe na shërben si mjet komunikimi, si mjeti kryesor i shprehjes dhe i të folurit, po edhe si tregues e simbol i përbashkësisë etnike dhe shpirtërore e kulturore, si hallkë e fortë shqiptarie. Kjo përbashkësi është kënduar e lëvduar në vjershat e poetëve më të shquar të kombit tonë, të cilëve unë, në gati të gjitha shkrimet e intervistat e mia, u jam referuar dhe i kam përmendur me nderim e duke i çmuar si peng të çiltër qytetar e kombëtar. Kam cituar Naim Frashërin, bilbilin e gjuhës sonë, i cili na ngazëllen edhe sot me thirrjen e tij përdëllimtare: “Shqip të flisni përherë, fjesht e të papërzierë”, si dhe Fishtën, i cili me mllef e forcë të madhe, shprehet kundër fjalëve te huaja të panevojshme: “Dhe atij ju thaftë, po goja, që në gjuhë të huaj kur nuk asht nevoja flet  e të vetën e len mbas dore!” Kam cituar sidomos Mjedën që thotë: “Kjoftë mallkue kush qet ngatërrime, ndër këta vllazën shoq me shoq, kush e ndan me fjalë e shkrime çka natyra vetë përpoq!” Prandaj, kërkesa për ta dashur, për ta njohur, për ta nxënë me baza të shëndosha gjuhën shqipe ka qenë dhe duhet të mbetet edhe më tej kërkesë me rëndësi të dorës së parë për shkollat shqipe, për administratën shtetërore e publike, për të gjitha botimet me karakter zyrtar e publik.

Së pari e kryekreje,sikundër e kanë shprehur edhe gjuhëtarë e studiues të tjerë të autoritetshëm, theksoj se krahas veprimtarisë gjuhëdashëse, që e ka pasur dhe e ka shprehur gjithmonë populli shqiptar, mbetet me rëndësi edhe veprimtaria gjuhëmbrojtëse e organizuar, prandaj në Ditën Ndërkombëtare  të Gjuhës Amtare rikujtojmë   kërkesën për domosdoshmërinë që Shteti dhe institucionet zyrtare e publike,që varen  ose që lejohen prej tij, të zbatojnë politika mbrojtëse për gjuhën shqipe. Natyrisht edhe përkujdesje të veçantë për shkencën e gjuhësisë dhe veprimtarinë shkencore të organizuar në universitetet  shqiptare dhe nga institutet shkencore  dhe komisionet për mbrojtjen e gjuhës shqipe  të  Akademisë Albanologjike, të Akademisë së Shkencave dhe të Këshillit Ndërakademik të Gjuhës Shqipe.

Ndaj gabimeve e shkeljeve të pafalshme e të përditshme të rregullave të shqipes së shkruar e të gramatikës së gjuhës sonë, po tregohemi të pandjeshëm e, madje, neglizhues. . Me ngut e me përgjegjësinë e duhur kërkohet të pastrohen e të rishikohen nga ana gjuhësore reklamat e televizioneve dhe titujt e titullimet e rubrikave, shumica e të cilave janë padrejtësisht e pa asnjë motivim bindës vetëm në gjuhë të huaja. Duhet të ndjekim shembullin e kombeve e  vendeve  të mëdha, si Franca, Anglia, Italia etj. që tregojnë shumë kujdes për ruajtjen dhe mbrojtjen e gjuhëve të veta amtare. Puna është ta përmirësojmë cilësinë e botimeve dhe të publikimeve zyrtare. Sekretaret dhe punonjësit e administratës shtetërore dhe të institucioneve të tjera publike, të mos merren me facebook-un, por të mësojnë si bëhet korrektimi me programin e drejtshkrimit të shqipes, që është realizuar nga një grup studiuesish të IA të Prishtinës dhe të QSA-së. Mbi të gjitha të shtohet kujdesi për pastrimin e shqipes nga barbarizmat dhe “kallëpet” e huaja të panevojshme. Me doemos duhet të vendoset autoriteti i gjuhës së shkruar shqipe dhe  të gjitha botimet zyrtare të kalojnë më parë në redaktimin dhe korrektimin në përputhje me rregullat e drejtshkrimit dhe normat gramatikore.

Për këtë, edhe kohëve të fundit, kam shkruar te gazeta “Dita” si dhe jam shprehur  në intervistën te “Provokacija” e Mustafa Nanos, si dhe në kanale të tjera. Kam shkruar sidomos në librin tim “Urgjenca gjuhësore”, të cilin do të dëshiroja ta lexonin, së paku disa nga ata që janë kundër mbrojtjes së organizuar të gjuhës shqipe dhe, për fat të keq, janë vetë ata që shkruajnë me gabime trashanike e me shkelje të normës drejtshkrimore deri në titujt e librave “shkencorë”.Koha jonë,me mundësitë shumë të mëdha teknike që zotërojmë, kërkon që kujdesi për drejtshkrimin dhe kulturën shkrimore të rrite e të jenë në një shkallë më të mirë. Mundësitë janë, shkollimi dhe diplomimi i masave të gjera të punonjësve e zyrtarëve është i lartë, por, për fat të keq, kujdesi dhe përkushtimi për shqipen e shkruar e të folur në mjediset e për funksione zyrtare e publike lë shumë për të dëshiruar. Këtë e kanë theksuar edhe shumë nga dashamirët e shqipes,si dhe shkrimtarë e mendimtarë të shquar, sidomos i ndjeri Arbër Xhaferi, akademikët Ismail Kadareja e Rexhep Qosja dhe shumë të tjerë. Që nga Amerika, gazetari dhe shkrimtari i njohur Skifter Këlliçi, i shqetësuar për gabimet e pafalshme në botimet  zyrtare e në shtypin e shkruar, me shqetësim të ligjshëm kërkon  të merren masa mbrojtëse  për shqipen e shkruar në botimet zyrtare e në fjalimet publike. Pra, duhet të ecim pa u lodhur në udhën e mbarë që kanë këshilluar edhe të mëdhenjtë e gjuhësisë shqiptare. A.Xhuvani, E.Çabej etj. na kanë lënë porositë e pavdira se “pastrimi i shqipes nga fjalët e huaja, është një detyrë shkencore dhe kombëtare”, ndërsa akademiku   Idriz Ajeti në Kosovë, në rrjedhën e jetës së tij të gjatë, ka përsëritur shumë herë më trishtim se “shqipja po derdhet në kallëpe të huaja”.

Në Ditën e Gjuhëve Amtare gjej rastin të ritheksoj se kam përkrahur dhe mbështes pa ngurrim   idenë e Kryesisë së Akademisë sonë të Shkencave  për krijimin e grupeve të punës e të bërthamave studimore për problemet më të mëdha e me vlerë kombëtare në fushën e historisë dhe të albanologjisë, sidomos për mbrojtjen e gjuhës shqipe  e të kulturës shqiptare nga bastardimi e keqpërdorimet e pafalshme.

Mendoj se është pikërisht koha që  Akademia jonë duhet të marrë përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e shqipes dhe të veprojë që, sa më parë, të hartohet e të jetësohet kërkesa e saj për një mbështetje të re ligjore të Shtetit Shqiptar, ku të ritheksohet detyrimi për zbatimin e drejtshkrimit të njësuar dhe i normës letrare kombëtare  të gjuhës shqipe në administratën zyrtare e në të gjitha botimet me karakter zyrtar e publik. Në këtë kuadër, kohëve të fundit, kemi shprehur mbështetjen e plotë për punën e kujdesshme për mbrojtjen e shqipes në Republikën e Maqedonisë së Veriut, ku është krijuar dhe ka filluar punën Inspektorati  Gjuhësor, si organizëm që ka për detyrë të vrojtojë e të realizojë zbatimin e shqipes  letrare në botimet zyrtare e në administratën publike. Shqiptarët e Maqedonisë së Veriut, ndonëse janë pakicë gjuhësore e etnike, po kërkojnë e po punojnë me ngulm për mbrojtjen e shqipes zyrtarisht. Ne duhet patjetër të krijojmë, së paku në Akademi, një komision a grup pune pikërisht për mbrojtjen e gjuhës, duke mos lejuar gjendjen e pakujdesisë dhe gabimeve trashanike që po bëhen në botimin e librave dhe në gazetarinë e shkruar e të folur. Në jetësimin dhe krijimin e një bërthame studimore e kërkimore për mbrojtjen e shqipes duhet të punohet me shumë kujdes e duke siguruar patjetër edhe bashkërendimin me Këshillin Ndërakademik të Gjuhës Shqipe, por jo të mbetet vetëm sa ka bërë e sa do të bëjë Këshilli. Këshilli,qysh më 2004 kur u krijua, ka pasur karakter ndërakademik, por duhet ta bëjmë patjetër një Këshill Kombëtar e të ngjashëm me Këshillin e Mbrojtjes së Frëngjishtes e të Frankofonisë, i cili e ka  qendrën në Francë, por që mbron frëngjishten në mbarë vendet dhe shtetet e tjera jashtë saj, ku flitet e shkruhet frëngjishtja. Edhe ne, me sa të jetë e mundshme, duke shfrytëzuar edhe hapësirat tashmë më të përshtatshme për shkëmbime e bashkëpunime me akademitë dhe universitetet në krejt hapësirat shqiptare në Ballkan e në diasporë, duhet ta ritheksojmë synimin mbrojtës të Këshillit Ndërakademik të Gjuhës Shqipe.

Ndërkaq, me punën dhe shtjellimet e grupit të punës në Akademinë tonë, patjetër, ne duhet të japim shembullin e një përkujdesjeje për gjuhen shqipe, ashtu si po bëhet në Maqedoninë e Veriut nga Inspektorati Gjuhësor për mbrojtjen dhe zbatimin e gjuhës shqipe në të gjithë praktikën shkrimore e botuese. Ndaj gabimeve e shkeljeve të pafalshme e të përditshme të rregullave të shqipes së shkruar e të gramatikës së gjuhës sonë, po tregohemi të pandjeshëm e, madje, neglizhues. Me ngut e me përgjegjësinë e duhur kërkohet të pastrohen e të rishikohen nga ana gjuhësore reklamat e televizioneve dhe titujt e titullimet e rubrikave, shumica e të cilave janë padrejtësisht e pa asnjë motivim bindës vetëm në gjuhë të huaja.

Po ashtu, është e turpshme dhe e pafalshme që në gazetarinë e shkruar dhe në gati të gjitha emisionet e folura bëhen gabime trashanike, shtrembërime të emrave  të krahinave e të qendrave qytetare,si p.sh. Betonalja e Shkodrës, në  vend të Pedonalja, po aq më tepër kur edhe mund të thuhej shqip Këmbësorja.

Kam shkruar e folur me shqetësim për tri nga drejtimet dëmprurëse të shqipes së sotme në gazetarinë shqiptare dhe në botimet zyrtare. Së pari, se krahas vrullit për të mësuar sa më shpejt e sa më mirë gjuhët e huaja, sidomos anglishten  dhe  italishten, kohëve të fundit edhe gjermanishten,si gjuhë pune e punësimi në vende të ndryshme jashtë Shqipërisë,  ka shpërthyer në mënyrë të shfrenuar pakujdesia, ndonjëherë, edhe shpërfillja e gjuhës  shqipe  letrare. Ka pasur diskutime  e ”qarje” prej  krokodili  për gjoja zgjidhjen e pamirë  të variantit letrar mbi bazën  e toskërishtes, duke penguar kështu rrjedhën e mbarë të zbatimit të drejtshkrimit të njësuar dhe, madje, edhe duke rikthyer shumë fjalë të huaja të panevojshme, të cilat vite më parë ishin zëvendësuar me sukses me fjalët shqipe përkatëse ekzistuese ose të krijuara me brumin e shqipes.

Ka ndodhur dhe po vijon një  vërshim i përshtuar dhe i pafrenueshëm i fjalëve të huaja të panevojshme, shtim i termave  të huaj në vend të termave shqip që përdoreshin normalisht dhe nuk ka pse të mënjanohen. Kjo, qysh nga Kuvendi i Shqipërisë, të cilin, vetë ata që e përbëjnë  (deputetët   dhe  drejtuesit  e tij) në mbi 90 % të rasteve e quajnë ”Parlament” dhe jo shqip Kuvend, siç  e ka  emërtesën   zyrtare. Së   këndejmi   edhe kryeparlamentar (në vend të kryetar i Kuvendit). Kanë hyrë e nuk pushojnë së hyri edhe jo pak mënyra të të thëni apo ndërtime sintaksore të papranueshme për shqipen, thjesht  si ndikim  nga  gjuhët  e huaja.

Politikanët dhe shtetarët janë ata që japin më së shumti shembullin e keq në përdorimin e fjalëve të huaja të panevojshme. Ata janë të parët që  sjellin terma të huaj e të pakuptueshëm nga masat, si dividenti, inceneratori, rankimi i universiteteve, staf, bord, draft, prioritet, prioritar-e,  guadria di financia,  ekzil, moment, fluks, fokus, frustracion, risk e riskoj, premioj, lider, lidership, investigoj, interfeoj, interferim, konsensus, konsensual-e   etj. etj.  Fill pas tyre vijnë gazetarët  dhe  analistët, të  cilët, nganjëherë   si pasojë   e përsëritjes  së papeshuar e të pamenduar të   asaj që  dëgjojnë  a regjistrojnë    nga bisedat apo shkrimet e politikanëve e shtetarëve, po më shumë edhe nga pakujdesia e qëndrimi i tyre  i pandërgjegjshëm, nga nguti e mosnjohja e shqipes dhe e fjalorit të saj, lëshojnë përbindshërira siç    është, ndër të tjera, i famshmi ”komisioni  bipartizan”, në  vend të ” dypalësh,  i dy  partive,  dypartiak   a prej dy partish”; vrasje e dyfishtë, e trefishtë, e katërfishtë etj.(në vend që të thuhet shqip: vrasja e dy vetave apo  e tre vetave etj.). Kështu, nga padija e pakujdesia   e shkruesve dhe folësve   (qofshin politikanë apo gazetarë) që e lëshojnë për herë të parë nga goja, fjalët apo termat e huaj bëhen si orteku që nuk  e ndalon dot. Për të ditur kuptimin e tyre, siç shihet, do të duhej  me doemos një fjalor anglisht-shqip  dhe nja disa fjalorë të tjerë dygjuhësh italisht-shqip. frëngjisht-shqip  etj. Huazimi  i fjalëve të tilla, sidomos  i anglicizmave (qoftë të marra nga anglishtja e BE-së, qoftë nga anglo-amerikanishtja) vijnë në shqipen në kuadrin e  një dygjuhësie të çalë, d.m.th. nëpërmjet  nëpunësve që jo vetëm  nuk e dinë mirë anglishten, por edhe që  nuk kanë as  ndershmërinë,   as përgjegjësinë më të vogël që, së paku, para se të flasin e të shkruajnë   shqip,   ato që i kanë  lexuar a dëgjuar në anglisht, t‘i shohin se  si përkthehen  në  fjalorët  anglisht-shqip, të  cilët  tashti, fatmirësisht  nuk na mungojnë. Kur dëgjon  disa prej emisioneve radio-televizive publike e private të   duket sikur jemi të pushtuar nga ndonjë   ushtri anglishtfolëse  dhe, që  qysh nga pasthirrma “uau” e deri te intonacionet e shtrembërimet  e imitimet e huaja, shqipja nuk ngjan më si gjuha jonë, por si një përzierje  a ”hibride” e  tipit të ”franglais” (frënglishtes), kundër të cilës me aq zell e  atdhetari   luftojnë prej vitesh francezët. Edhe  neve  na kërcënon sot  rreziku i një ”shqipanglitalishteje”, prandaj, në qoftë se  nuk duam që një shqipe e përçudnuar të përçudnojë edhe mendjen e shqiptarëve, duhet që shteti dhe krejt shoqëria e qytetëruar shqiptare të shkunden nga letargjia dhe të dalin nga mjegullnaja e kësaj shqipanglitalishteje që rrezikon të na kaplojë.

Ra tërmeti në nëntor dhe, sa herë flitej për atë fatkeqësi, u stërpërdor folja panikosem, a thua se shqipja nuk ka fjalë të vetat për të shprehur frikësimin, drithërimën, drojën etj. Por, puna nuk mbaron vetëm me qëndrimin ndaj fjalëve të huaja të panevojshme. Kanë marrë përmasa shumë të mëdha format e gabuara gramatikore në vend të formave të zakonshme e të mira të shqipes. Kaq dendur po këndoret forma e gabuar e tipit i tha atyre (në vend të u tha atyre), saqë shumëkush mund të mendojë se ajo është forma e drejtë. Më duket e rëndë të kujtojmë  se në të gjitha librat e shkollës, që nga klasa e parë deri në mbarim të shkollës së mesme, shqiptarët kanë pasur e kanë këshillimin e formave të drejta (normative), si: u tha atyre, t’u kthehemi lajmeve nga vendi; t’u tregojmë të vërtetën etj, ( në vend të formave të gabuara, si i tha atyre, t’i kthehemi lajmeve etj.). Prandaj, është tregues analfabetizmi kur gazetari shkruan ose thotë me gojë: “X duhet t’i kërkoj falje maturantëve.(Në vend të formës së drejtë: t’u kërkojë falje maturantëve.)

Për turp e dëm të madh shkruhen në formë të gabuar dhe pa përfillur rregullat e pikësimit, që nga më e vogla, apostrofi. Na vjen për të qeshur (po më fort për të qarë), kur shohim se shkruhen pa apostrof format mi, ti, tu (mi dha, ti thuash, tu sjellësh), që edhe nxënësit e klasës së dytë të shkollës fillore e dinë se shkruhen me apostrof (m’i, t’i, t’u) dhe, çuditërisht, janë të shumtë ata që i shkruajnë me apostrof format ma, ta (?!) Kjo na kujton  shprehjen urtake ”Bir, Selman i  nënës, çfarë të të qaj më parë!”

Gabime të tilla, sa trashanike aq edhe qesharake, na kujton sa thoshte Faik Konica për analfabetët me diplomë: “Po sot shoh një turmë të errët prej analfabetësh me diplomë në xhep, që po i vërsulen shqipes dhe duan t’ i vënë thikën në kurriz, që ta gdhendin pas formës që u pëlqen atyre; se të gjorët kujtojnë që gjuha është  një copë dru pa shpirt. Nuk dinë që është jo vetëm e gjallë, po dhe shumë e hollë, aq sa, po i shtrembërove pakëz një nyjë a një dell, trupi i tërë i tronditet, vuan dhe humb forcën bashkë me bukurinë“.

E përmenda këtë vlerësim të Konicës së madh sepse dua të  ndalem më shumë në  punën  dhe peshën e  gazetarëve e përgjithësisht të mediave të sotme në përdorimin e gjuhës. Pësimet  e pamerituara të gjuhës shqipe në kohën tonë janë të tilla që, çdo gjuhëtari e dashamirësi të shqipes që ka ndonjë pikë gjak shqiptari,  nuk mund të mos i vijë keq e të mos shprehë  zemërim . Sidoqoftë, më tepër se çdo vërejtje a kritikë, në punën e gazetarëve dhe përgjithësisht të punonjësve të medias, të letrave e të skenës shqiptare, duhet të  vlerësojmë  rolin e tyre si përçues të fjalës shqipe, si përhapës të normave gjuhësore të sotme e  të bukurisë së gjuhës letrare kombëtare që me aq mundim e kemi prurë deri në këtë shkallë. Kam shkruar e thënë  disa herë   se gazetarët janë edhe  mësues të shqipes për masën e gjerë të lexuesve. Ky nuk është një vlerësim  që e bëj vetëm unë. Bashkë me  aktorët e skenës e të ekranit dhe shkrimtarët, armata jonë e gazetarëve shqiptarë ka në dorë më shumë se çdo mësues e pedagog  (më tepër se universitetet  a institutet e  gjuhësisë) t’ i prijë për së mbari kulturës së gjuhës shqipe.

Le të jetë ky vlerësim edhe si kërkesë e urim i çiltër që të gjithë sa jemi, sipas detyrave e punëve që kryejmë, të tregojmë dashuri, po edhe kujdes e mbrojtje të përkushtuar për gjuhën shqipe, për gjuhën tonë amtare, që është, si thoshte Naimi ”sa e ëmbël, sa e vlerë”.

 

Washington Post: Rusia ndërhyn ndaj zgjedhjeve në SHBA, mbështet Sandersin

Washington

Pretendohet se Rusia ka ndërhyrë ndaj zgjedhjeve për të ndihmuar kandidatin Bernie Sanders i cili kandidon për Partinë Demokratike në garën për zgjedhjet presidenciale që do të zhvillohen në SHBA, transmeton Anadolu Agency (AA).

Sipas një artikulli që “Washington Post” e bazon në burime të afërta me çështjen, thuhet se shërbimet inteligjente të SHBA-së kanë përcaktuar dhe kanë informuar Sanders se Rusia ka ndërhyrë në mënyrën që ai të fitojë zgjedhjet.

Gjithashtu theksohet se shërbimet inteligjente lidhur me këtë çështje kanë informuar edhe presidentin Donald Trump dhe anëtarët e Kongresit.

Deklaratë e ashpër nga Sanders

Sanders në një deklaratë pas këtij lajmi duke pranuar se për këtë çështje është njoftuar një muaj më parë ai e ka cilësuar si “bandit” presidentin e Rusisë, Vladimir Putin.

Duke vënë theksin se kundërshton ndërhyrjen e Rusisë ndaj zgjedhjeve në SHBA, Sanders tha se “Për dallim nga presidenti Trump, unë kundërshtoj fuqishëm fuqitë e huaja që përpiqen të ndërhyjnë ndaj zgjedhjeve tona”.

“Nuk më intereson se kë dëshiron Putin që të bëhet president i SHBA-së. Mesazhi im për Putinin është i qartë: Qëndro larg zgjedhjeve amerikane”, ka deklaruar Sanders duke mbrojtur idenë e tij se Rusia po përpiqet të dobësojë demokracinë amerikane.

Skandali i “Twitter” Diplomacisë dhe Misioni Historik për Reformimin e Shërbimit të Jashtëm – Nga Faton Bislimi

Nuk kanë kaluar as edhe dy javë që nga shkrimi im i fundit, “Shuttle” Diplomacia që po zëvendësohet më “Twitter” Diplomacinë, në të cilin kisha paralajmëruar se ky lloj i diplomacisë moderne që po fuqizohet nga Trump dhe lojalistë të tij në Washington, ishte në një far mënyre “sport i rendë” për politikën kosovare. Dhe, sot, skandali me “fake news” të njohjës së shtetësisë së Kosovës nga Xhamajka, më shumë sesa e vërteton këtë.  Them “fake news” pasi vet Ministrja e Punëve të Jashtme dhe Tregëtisë e Xhamajkas, znj. Kamina J. Smith, ka thenë se Xhamajka nuk e ka njohur pavarësinë e Kosovës, në një përgjigje publike në Twitter ndaj postimit të Presidentit Thaci.

Ngutia e Presidentit Thaci që të marrë përsipër mertitat e njohjes më të re të vendit tone nga Xhamajka, dhe falënderimi i tij publik përmes Twitter është rasti me eklatant i dështimit të të bërit diplomaci përmes Twitter-it nga pala kosovare. Henry Kissinger, ndër “baballarët” e diplomacisë botërore, ish-Sekretar Shteti i SHBAve, dhe ish-student i Harvardit, me kënaqësi do t’ia rikujtonte Thacit se “diplomacia është art i përmbajtjes…”.  Në rastin më të mire, për një president me përgjegjësi, ky skandal do të duhej të ishte arsyeje e padiskutueshme për të kërkuar përgjegjësi deri në shkarkim nga secili diplomat apo vartës i tij që ia ka servuar atij këtë lajm të rremë. Kurse, ne rastin me të keq, vet Presidenti do të duhej të kërkonte falje publike për këtë marre që ia ka sjellë institucionit që ai drejton dhe krejt vendit, por edhe të dorëhiqej nëse qëllimisht ka ekzagjëruar ndonjë indikacion diplomatik që ndoshta do të mund të sjellte njohjen e vërtetë nga Xhamajka në një të ardhme të afërt.

Ky skandal nuk duhet të kalohet si gafë e përditshmërisë së politikanëve e diplomatëve tanë të papërgjegjshëm. Realisht, ky skandal tregon se sa i dështuar deri në palcë është shërbimi ynë i jashtëm.  Twitter diplomacia që po e marron vendin është hajgare e madhe dhe e pafalëshme, dhe duhet të ndalohet menjëherë.

Ministri ynë i ri i Punëve të Jashtme, z. Glauk Konjufca, sot ka para vetës një mision tejet kompleks dhe skajshmërisht të rendësishëm për shtetësinë e vendit. Ai ka barrën e reformimit total dhe deri në dhimbje të shërbimit tone të jashtëm. Jam i lumtur që ai këtë betejë tanimë duket se e ka filluar me vendimin e fundit për shkarkimin e 14 konsujve të emëruar në kundërshtim me ligjin në fuqi nga qeveria paraprake në detyrë. Por, atij do t’i duhet përkrahje madhore nga të dy partnerët e koalicionit, LDK e LVV, por edhe kuadro të mirëfillta që punojnë në ekip me të, për të realizuar misionin historik që ka para vete në drejtim të reformimit substancial që duhet ndërmarrë në këtë dikaster qeveritar.

Politika e jashtme e Kosovës nuk është dashtë kurrë të jetë mjet i rehatimit të të afërmeve të politikanëve dhe të familjarëve e activistëve bashkëpartiakë të udhëheqësve të këtij dikasteri. Por, pasi që ne nuk mund ta kthejmë kohën mbrapa, të paktën mund të mesojmë nga gabimet e së shkuarës dhe të fokusohemi me punë e dinjitet të sinqertë në arritjen e sukseseve në të ardhmen.

Sukseset e diplomacisë sonë do të vijnë dhe do të mirëpriten nga secili vetëm atëherë kur në shërbimin tone diplomatik ne angazhojmë djemë e vajza të reja të Kosovës që janë shkolluar e arsimuar në fushën përkatëse, kryesisht jashtë vendit, e vecanërisht në ato vendet ku mandej këta ish-shkollarë do të mund të luanin rolin e diplomatit të suksesshëm për Kosovën. Nuk mund të presim diplomaci të përgjegjëshme e të suksesshme nga njerzë që shërbejnë nëpër poste diplomatike e konsullore në vende të ndryshme e nuk e njohin as gjuhën e atij vendi, e shpeshëherë dhe fatkeqësisht, as anglishtën si gjuhë globale e komunikimit diplomatik.

Kosova nuk e ka luksin që në shërbimin e vet diplomatik të rehatojë njerzë për nder e as për priviliegje, kushdo qofshin ata. Kosova e ka domosdoshmërinë që shërbimin diplomatik ta kthejë në mjet të fuqishëm, të suksesshëm, dhe mbi të gjitha të besueshëm e të përgjegjshëm të ndërimit të marrëdhënieve të veta ndërkombëtare dhe të sendërtimit të imazhit të vet në botë. Vetëm atëherë, nuk do të kemi më “fake news” si ky skandali i fundit, dhe vetëm atëherë, nuk do të na duhet të ulim kokën për shkak të skandaleve si ky! Kokëlart e ballëhapur, Kosovën e bëjnë profesionistët e fushës dhe assesi aparatcikët politikë.

 

Faton Bislimi është anëtar i Komitetit Këshillues Strategjik për Diplomacinë Qytetare pranë German Marshall Fund të SHBA-ve në Washington, DC, si dhe anëtar ekzekutiv i Bordit të Drejtërove të Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane në New York. Ka qenë kandidat i LDK-së në zgjedhjet e fundit parlamentare.

Rusia “po përpiqet ta ndihmojë Trumpin” për rizgjedhje

Presidenti i SHBA-së duke zbritur nga Air Force One. Foto nga arkivi.

Agjencitë amerikane të inteligjencës kanë paralajmëruar se Rusia po përpiqet ta ndihmojë presidentin e Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, të rizgjidhet në zgjedhjet e nëntorit, raportojnë mediat amerikane.

New York Times, Washington Post dhe Associated Press raportojnë se paralajmërimi është dhënë gjatë një konference me dyer të mbyllura më 13 shkurt.

Ato citojnë dy zyrtarë të afërt me konferencën, të cilët kanë kërkuar të mbeten anonimë.

Sipas gazetës New York Times, raportimet e tilla e kanë zemëruar Trumpin, i cili ka thënë se rivalët e tij demokratë do t’i shfrytëzojnë këto informacione kundër tij.

Po sipas gazetës, Trump është zemëruar sidomos me faktin që Adam Schiff, demokrati që ka udhëhequr procedurat për shkarkimin e tij, ka qenë në konferencë.

Këtë javë, Trump e ka zëvendësuar ushtruesin e detyrës së shefit të inteligjencës, Joseph Maguire.

Maguire ka qenë favorit për t’u emëruar drejtor i përhershëm i Inteligjencës Kombëtare, raporton Washington Post.

Megjithatë, sipas gazetës, presidenti ka ndryshuar mendje kur ka marrë vesh për konferencën, ndërsa për Maguire ka thënë se është “shpërfillës”.

Trump ka njoftuar se Maguire do të zëvendësohet nga Richard Grenell, ambasadori amerikan në Gjermani, njëherësh besnik i presidentit.

Dy zyrtarë të administratës Trump i kanë thënë gazetës New York Times se zëvendësimi i Maguire, pas konferencës së diskutueshme, ka qenë rastësi.

Zyrtarët e inteligjencës amerikane kanë thënë se Rusia ka ndërhyrë në zgjedhjet presidenciale në SHBA edhe më 2016, për të forcuar fushatën e Trumpit dhe për të shkaktuar kaos brenda procesit zgjedhor të SHBA-së.

Demokratët e kanë kritikuar presidentin për emërimin e Grenellit, i cili e ka minuar ndërhyrjen ruse në zgjedhjet e fundit dhe ka festuar ngritjen e politikanëve të ekstremit të djathtë në Evropë.

Trump ka mohuar se ekipi i tij ka punuar me figura ruse gjatë zgjedhjeve të vitit 2016, ndërsa hetimet për këtë çështje vazhdimisht i ka cilësuar si “mashtrim” dhe “gjueti shtrigash”.

Rusia po ashtu e ka mohuar ndërhyrjen në zgjedhjet në SHBA.

New York Times raporton se gjatë konferencës së fundit, aleatët e Trumpit i kanë sfiduar paralajmërimet e zyrtarëve të inteligjencës dhe kanë thënë se presidenti ka qenë i ashpër ndaj Rusisë.

Në një seancë dëgjimore publike këtë muaj, drejtori i FBI-së, Christopher Wray, i ka thënë Komisionit Gjyqësor të Dhomës së Përfaqësuesve se Moska është angazhuar në një “luftë informacioni”, përpara zgjedhjeve të nëntorit, në përpjekje për të përçarë publikun dhe për të shkaktuar mosmarrëveshje. rel

Përgatiti: Valona Tela

A po teprohet dhe keqpërdoret me emrin e Ibrahim Rugovës? – Nga Sinan Kastrati

Ibrahim Rugova, autori i tekstit (Sinan Kastrati, në mes) dhe Jakup Kastrati, ish kryetari i Kom. së Malishevës

 Kulti i personalitetit

Dëshira për pushtet e për para, i ka verbua familjen e ish presidentit Ibrahim Rugova.

-Nga kush po keqpërdoret?

-Në radhë të parë nga Familja

Kisha lexua e dëgjua shpesh për fjalën ”kult”, ”kult i personalitetit” për personalitetet e burrështetasit që sundonin botën.  Të tillë, më të njohur ishin Stalini, Tito, Enveri, por nuk do të besoja se edhe në ditët tona do të kemi pushtet absolut e dorë të hekurt përveçnë Korenë e Veriut,Kim Jong Un, trashegimtar i diktatorit Kim Jong-ut,në Kubë deri sa ishte gjall Fidel Kastro, në Rusi, me Putinin e në ndonjë vend tjetër në Afrikë në Afrikës Jugore por jo edhe në Shqipëri e në Kosovë.

Kjo, së fundit po shihet edhe në Turqi, me Erdogan, i cili dëshiron të bëhet sulltan sikur Sulltan Sylejmani.

Po kjo nuk do të ma merrte mendja se do të na përseritej edhe në ditët tona me liderë partiakë e deri te ata ”shtetërorë”, me Hashim Thaçin, Ramush Haradinaj por edhe Ibrahim Rugovën, (të tjerët) ish presidentit të Kosovës.

Derisa shumë nga diktatorët që njihen tashmë në histori që pushtetin e morën me dhunë ose në mënyra tjera, sa ishin gjallë, rasti i të lartë përmendurve, është e habitshme se te rasti i Ibrahim Rugovës po krijohet një lloj kulti, për së vdekuri nga “partiakët” e Ibrahimit por edhe nga ish kundërshtarët (armiqt, shën. Imi) e Rugovës. Po të ishte në mesin e të gjallëve Ibrahim Rugova, sigurisht se nuk do të ndihej mirë sepse ai nuk ishte i tillë.

Por para se ti flas edhe disa fjalë për “kultin”, u interesova dhe gjeta disa shkrime- studime për fjalën “kult” 1*), nga studjues të njohur.

Vetë fjala “kult”, ka kuptimin “adhurim”, nderim që iu bëhej “Diellit”; Hënes”, “Zjarrit” por më vonë, kjo fjalë do të iu mveshet kryesisht personaliteteteve të gjalla që sundonin në vendet e tyre, mbretërve, perandorëv e kryetarëve të shteteve të shteteve, deri në ditët tona.

Një nga sudjuesit shqiptarë, Sadri Fetiu në një shkrim për “Kultin dhe autoritetin”, thot:

”Që të dyja këto fjalë janë me origjinë latine. Në fjalorë të gjuhëve të ndryshme evropiane kanë shpjegime të dallueshme midis tyre. Kështu cultus shpjegohet si i adhuruar dhe ka të bëjë me adhurimin fetar, shërbesën fetare ndaj ndonjë hyjnie.

Por, fjala ka marrë edhe kuptimin e adhurimit të tepruar ndaj dikujt, të cilit i vishen cilësi të jashtëzakonshme (të rrejshme) dhe kërkohet përulje, gjunjëzim përpara tij. Në politikë është krijuar edhe shprehja kult i personalitetit, si idealizim i tepruar ndaj ndonjë personi dhe përkrahje e verbër ndaj autoritetit të tij të trilluar. Shprehja ka origjinë nga N. S. Hrushçovi, i cili në Kongresin e 20 të P. K. Bashkimit Sovjetik ka mbajtur referatin “Për kultin e personalitetit dhe pasojat e tij të dëmshme”, me të cilin është kritikuar kulti i Stalinit …. ”

Unë në ”opinionin” tim e kisha ndërmend të flas për Ibrahim Rugovën, pas vdekjes por kujdeshëm.

Ibrahim Rugova është ndër më të merituarit n`Kosovën e viteve 1990 e deri sa vdiq, më 21 janar 2006.

Rugova ishte edhe president i Kosovës kur Kosova nuk ishte njohur si shtet. Dhe nuk ishte shpallur e pavarur.

Ibrahim Rugova ishte personaliteti më i autoritetshëm sa ishte gjallë. Ai nëçdo palë zgjedhje, edhe pas çlirimit i ka fitua zgjedhjet në nivel vendi çka nuk ka ndodhur ose nës ka ndodhur, kjo ka qenë e rralë që ata që “e fitojnë luftën”, i fitojnë edhe zgjedhjet. Kjo nuk ndodhi në Kosovë. Ish partitë e dala nga “lufta”, PDK-ja dhe AAK-ja, humbën por ata i kishin zënë vendet nëpër shumë komuna, si kryetarë, si Gani Krasnqiqi, në Malishevë, në Prizren, Kadri Kryeziu, në Pejë, emërohet si “prefekt”, Ethem Çeku me “arsyetimin”, se e kanë  “luftua” dhe e kanë “çlirua” Kosovën.

Te Ibrahim Rugova ishte ndryshe. Ai nuk kishte pushtet sepse Kosova ishte e (ri)pushtuar nga Serbia por I, Rugova gëzonte autoritet te pjesa më e madhe e popullsisë shqiptare në Kosovë prandaj kjo aftësi e Rugovës dhe popullariteti që gëzonte Ai në arenën ndërkombëtare, kryesisht në Amerikë, bëri që ish lpk-istët, që ishin “(re)zilantë në Zvicërr e vende tjera, e ndërruan g`zofin dhe veshën petkun e UÇK-së. Kjo iu dha atyre “pushtet” që “luftën” ta drejtojnë në radhë të parë kundër Ibrahim Rugovës dhe bashkëpuntorëve të Rugovës, në LDK-në.

Më të zhurmshmit ishin Jakup Krasnqi, Hydajet Hyseni (atherë në LDK-ë), Mehmet Hajrizi, Hashim Thaçi, Xhavit Haliti, Rexhep Selimi e ndonjë tjetër.

Ai u kërcënua me vdekje (likuidim) nga Qerim Kelmendi (vëllai i Ibrahim Kelmendit), nga Xhabir Xharku (komandant “Qorri”) e shumë të tjerë.

Në një bisedë të Kristofer Hillit, ish ambasador në Shkup, në bisedë me një nga “krerët” e UÇK-së, kur K. Hill e pyet: -Pse po luftoni, çka po doni ….?

Mehmet Hajrizi, do të përgjigjej : “Me e rrxue Ibrahim Rugovën”. Kështu shkruan Kristofer Hill në librin që është përkthye (ishalla nuk kam gabua) nga Blerim Reka e i cili flet edhe për Rambujenë, Adem Demaç kur ia mbyll telefonin sekretares Ollbrajt (Madeleine Albright), takimin e Hoolbrukut (Richard Holbrooke) në odat e Junikutetj..

Dhe deri sa Ibrahim Rugova nuk e arriti sa ishte gjallë e jam i sigurt se nuk e ka dëshirua, tash familja e I. Rugovës në miqësi më kryetarin aktual të Kosovës, dhe ish kryeqeveritarin Ramush Haradinaj, po derdhil ”Lot krokodili” për djemt, vajzën dhe gruan e Ibrahim Rugovës.

Janë disa nga këta që Ibrahim Rugovën e kanë qit në grykë të topit e tash, gruan, gocën dheçunat e Ibrahim Rugovës, duan ti rehatojnë me pare e pakëz pushtet.

Kjo që më shtyri për të shkruajtur edhe për të ndjerin Ibrahim Rugova dhe pasardhësit e Ibrahimit, ishte një publik i rastësishëm për familjen e Rugovës: “Teuta dhe Mendim Rugova punësohen në kabinetin e Presidentit Thaçi”, dat. 18 shkurt 2020.

Në shkrim i qahet halli kësaj familje ”skamnore”.

” Një vendin i kryeministrit Albin Kurti që shkarkoi gjithë koordinatorët e emëruar nga ish-kryeministri Ramush Haradinaj, e ka lënë të papunë edhe djalin e presidentit historik Dr. Ibrahmi Rugova – të gjithëve na mungon, Mendimin. Në anën tjerër teksa gruaja e ish-presidentit është pensioniste, kurse e bija Teuta nuk ishte në garë për deputete nga LDK, në familjen Rugova ka mbetur vetēm i biri Uka që po kujdeset për mbijetesë duke u marrë me ndonjë vizë aty-këtu.”

Ky është vetëm fillimi.

Dhe vazhdon ” Megjithatë, gjersa qeveria e re dhe LDK e kanë harruar familjen Rugova, dikush po përkujdeset për të mos i lënë ata në rrugë. Është ky presidenti aktual dhe miku i ish-presidentit Rugova, Hashim Thaçi”.

Në fund të shkrimit, e reja e Ibrahim Rugovës, Blerina që edhe kësaj radhe nuk harroj të kujdeset e ti falenderoj, pse jo, edhe Hashimin e Ramushin që nuk po e harrojnë familjen Rugova.

“Është nder e respekt i madh për familjen tonë”, ka deklaruar Blerina Rugova, reja e ish-presidentit, e cila kërkoi të mos mundohen Mendimi e Teuta me prononcime, meqë fjala s’është arma e tyre më e fortë.

Po pse Ramushi e Hashimi po kujdesen aq shumë për fëmijët që kurr s`u rriten të Ibrahim Rugovës?

Përgjigjet janë të shumta dhe ato duhen kërkuar që nga viti 1992, që kur Ibrahim Rugova zgjidhet president i Kosovës, në zgjedhjet e 22 majit.

Ata që deshën ta vrasin Ibrahim Rugovën, tash përulën para familjes së I. Rugovës e këto, duarhapur i presin gruaja, goca dhe ”trimat” (djemëve, arbëreshët iu thonë ”trima” e vajzave, ”kopile”).

 

Sinan Kastrati, Suedi

Malmö, 20 shkurt 2020