VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Bashkim Fino njërën dorë në bakllava tjetrën në kadaif Nga Elida Buçpapaj

By | January 12, 2018
2 Comments
  • author avatar
    Indrit 1 year ago Reply

    A nuk ishte Fino, qe mbrojti Berishen ne vitin 1997?
    I takon kreu i Footballit, se ka staturen dhe trupin e nje njeriu qe nuk ja ka idene e sportit. Edi e propozon e Sala e mbron. Ne afera te ngjashme gjendet kompromisi: Opozitare, por vellezer.
    Sa gjynah qe jemi ne te gjithe, se na kane shkelur e vazhdojne te na shtypin e te na shkelin me kembe dhe jo vetem me kembe, por me gjithshka.

  • author avatar
    HOOK 1 year ago Reply

    Shqiptaret te bashkohen per tu çliruar nga hajdudat “me bark shekullor gjithmone te pangishem” .
    Koha po vjen!

Komentet

KONGRESI I LUSHNJËS OSE PAVARËSIA E DYTË E SHQIPËRISË – Nga VISAR ZHITI

– Një letër Presidentin Wilson dhe drama e atyre njerëzve –

Sa larg është Kongresi i Lushnjës? – Është një pyetje që mund t’u bëhet shqiptarëve. Sa larg nga çfarë dhe nga cilët? Si kohë 99 vjet më parë. Si hapësirë, po të nisemi… nga ku? Nga Europa, nga ç’vend, nga Zvicra? Ka gjithë ato male përpara… ndërsa nga Amerika? Larg, shumë larg, është një oqean në mes, duhet të shkosh në Europë, në Mesdhe, në Ballkan, në brigjet e Adriatikut… Nga kryeqyteti i Shqipërisë, që pikërisht ky kongres caktoi Tiranën si të tillë, është 84.57 km. Në vijë ajrore shumë më pak.
Dhe mua do të më interesonte ajri, fryma. Se ishte kuvendi i një vendi të vogël mes rreziqesh të mëdha, që ëndërronin të ishin një Zvicër, të cilit SHBA i dha mbështjetjen e vet, aq jetike dhe ekzistenciale për kombin shqiptar. Po sa pranë frymës së atij kuvendi është kujtesa? Po shteti shqiptar dhe institucionet e tij? Po njerëzit?
Ndërsa Pavarësia e Shqipërisë dhe shpallja e shtetit modern shqiptar janë futur tashmë në shekullin e dytë të jetës së tyre, saktësisht në vitin e shtatë të tij, ndërkaq më 21 janar mbushen 99 vjet nga Kongresi jetik i Lushnjës ose “Pavarësia e Dytë e Shqipërisë”, siç është cilësuar.
Gjëndja e Shqipërisë në kohën e këtij Kongresi ishte e rëndë, alarmante, e rrëmujshme dhe e paqartë nga brenda; kërcënuese dhe tejet agresive nga jashtë. Ishin mprehur hanxharët si në një kasaphanë dhe po kërkonin të bënin copëtimin e dytë dhe përfundimtar të Shqipërisë.
Përfaqësues, të përzgjedhur apo të vetëcaktuar, nga të gjitha trevat e vëndit, kush e ndjente e mundëte, nga ata që kishin bërë emër, kryengritës a nëpunësa, që kishin qenë në Vlorë 8 mote më parë në ngritjen e Flamurit të Pavarësisë, që kishin punuar në perandorinë otomane apo kishin studiuar nëpër Europë, që kishin mërguar deri në Amerikë, nga ata që kishin bërë për vendin dhe kishin sakrifikuar, u nisën për në Lushnjë, me ndonjë makinë, nga ato të pakat që ishin atëhere, e ngadaltë si qerret, me kuaj, në këmbë, kaptonin male, çanin borën dhe baltën e dimrit, rreziqet nëpër shtigjet ku mund të gjendeshe befas mes ushtrive të huaja.
“Të mblidhemi në Lushnjë!” ishte thirrja. Qeveria heroike dhe halle madhe e Ismail Qemalit ishte shprishur. Lufta e Dytë Botërore kishte mabruar, por pasojat jo. E si u lajmëruan shqiptarët të mblidhen në Lushnjë? Si u përcoll lajmi 99 vjet më parë, në vendin më të varfër në Ballkanin e trazuar, ku mungonin universitetet, trenat, postat, media, institucionet, shteti vetë, etj, etj? Si kaloi lajmi nëpër ajër me ç’frymë?
Dhe erdhën, u bashkuan. S’i caktoi kush, veç ndërgjegjia dhe përgjegjësia. Thirrja nga thellësitë e zërave të Kombit. Pra, jo me vota të blera, por sipas bëmave sakrificave dhe arritjeve. Jo për të bërë pasuri, por përkundrazi, duke humbur nga e tyrja veç “të bënin Shqipëri”.
U mblodhën në Lushnjën e vogël, ende katund.
Qëllimi ishte që jo vetëm të gjykonin dhe të vendosnin se ç’duhej bërë në ato rrethana të rënda e me rrezikun mbi krye, jo vetëm të tyre, por të Shqipërisë, dhe të vepronin menjëherë, me diplomaci e luftë, duke përcaktuar aleatët, nëse do të kishte, pra ata që do të mund të ndihmonin në shpëtimin e Vëndit. Se gjysma e trojeve i ishin marrë dhe po kërkohej copëtimi dhe i kësaj që kishte mbetur.
Kongresi i Lushnjës në 10 ditët e punimeve të tij, ribëri shtetin shqiptar, caktoi kryeqytetin, Tiranën, Kryeministrin dhe Qeverinë e tij për t’i dalë zot vendit, institucionet dhe detyrat.
Dhe u arrit mrekullia. Me përpjekje, sakrifica, përkushtim dhe mënçuri, mbi të gjitha nga fryma e përbashkët e të gjithave. Kjo i dha forcë që të siguronte mbrojtjen e Kongresit një emëri, pothuajse i panjohur, Sulë Zdrava, me luftëtarët e vet, me atë pushkë që kishte marrë pjesë dhe në Rrethimin e Shkodrës apo kishte mbrojtur Beratin nga andartët grekë.
Duke mos hyrë në zejen e historianit, për të mos thënë ato që tashmë janë arkivuar në historinë e Kongresit shpëtimtar të Lushnjë, ndërsa qeverive të tanishme u del si detyrë jo vetëm që t’i njohin thellë dhe t’i përkujtojnë, por t’i kthejnë në përvojë e mësime, unë dua të risjell këtu një letër, që më çudit me largpamësinë, dërguar në SHBA nga Lushnja e humbur e Shqipërisë së vogël e në rrezik Presdentit të SHBA.

LETËR NGA LUSHNJA NË WASHINGTON

Kryetari i Katundarisë së Lushnjës, gati një muaj pas mbarimit të Kongresit, më 17.3.1920, dërgon një letër në Washington. Dhe kujt? Presidentit të SHBA-së, Wilsonit.
Letër e mrekullueshme, e sinqertë, e qartë, me fjalë të zgjedhura, e ndjeshme, pa stërhollimet dinake kancelareske, e urtë dhe me dije, e bukur, vizionare për të ardhmen. Përfytyroj gjyshërit tanë të mbledhur rreth atij që shkruante, fjalët që thoshin me zë, hiq këtë fjalë, shto këtë, po si t’i drejtohemi? Kujdes këtu, mos e zgjat shumë “e-rej, se isht Presidenti më i madh i botës, lale”, etj, etj. Kërkonin njohje të Shqipërisë, mbështetje dhe ndalim të copëtimit të mëtejshëm.
Letra është e shkruar me dorë, me stilolaps mbase dhe pastaj është transkriptuar dhe gjendet në Arkivin e Shtetit. Meriton vëmendje shkencëtari. Orientimi i drejtë i shqiptarëve mes atij kaosi drejt SHBA-së. Ndjesia e fuqishme e atdhedashurisë, Shqipëria quhet Mëmë dhe dhimbja therëse për Kosovën dhe Çamërinë. Ja, teksti i saj i plotë, pa asnjë ndryshim dhe në drejtshkrim:

Shkëlqesisë së Tij Wilson, kryetar t’Amerikes
I shteteve të bashuem Vashington
Shqiptarët që kanë mbështun tanë shpresat e gjallnisë mbi shtyllën apostole të parimevet fisnike të Sh. S’Uaj, sot iu luten të të pranoni falenderjet e paraqituna përkundrejt zanit të nalt e mëshir madh që jeni tye kryer për shpërtimin e atdheut tyne.
I nalti kryetar, shpëtoni nji popull që asht m’i Vjetri në Ballkan e që ka drejtu vështrimet e shpëtimit t’Ekselenca Juaj dhe mo i lini me derdhë gjakun e me vdek përpara lakmimevet imperialiste të fqinjëvet veç sigurimin e kufijvet 1913-es, ju lutem me fuqinë e shpirtit mos pëlqeni as pak krasitje të pa arsyeshme si mbi Kosovë e Çamëri, mbi kufite natyrale ethnografike të sh. s’uej nuk munde me kjen të ndara nga Mëma e tyre Shqipni.
Ju lutemi në emër të popullit pranoni nderimet tona krejt besnike.
Kryetari Katundaris së Lushnjës
Lushnjë, më 17.3.1920

Po si ia çuan atë letër historike Presidentit Wilson? Shqip? Po kush e përktheu? Ç’do me thënë ‘Kryetar i Katundarisë’? A, qenka Kryetari i atëhershëm i Bashkisë, zoti Besim Nuri. Mes atij analfabetizmi të madh, varfërisë e malarjes e trallisjes kombëtare, si iu arrit kësaj largpamësie, me ç’mister dhe ç’engjëll i mbronte? Ja, një nga kronikat e kohës:
“…në fillim të vitit 1920 Wilsoni i irrituar refuzoi ta pranonte propozimin britanik, francez e italian për ndarjen e Shqipërisë në tri pjesë: Jugosllavia do të merrte veriun, Greqia jugun, kurse italianët do të kishin mandatin për ta qeverisur një shtet të vogël shqiptar që do të mbeste pas kësaj rrudhjeje. Vlora do të bëhej pjesë e Italisë. Britanikët dhe francezët po përpiqeshin ta arsyetonin planin e tyre duke thënë që “populli shqiptar kurrë s’ka qenë në gjendje ta themelojë një qeveri të veten”. Wilsoni fuqishëm refuzoi, siç tha vetë ai, “padrejtësinë” ndaj popullit shqiptar. Ai prej njerëzve vlerësohet që vetë i dha fund idesë së ndarjes dhe një mandate italiane që ka qenë në zemër të negociatave në Versajë. Bile edhe në atë kohë, përfaqësuesi i Qeverisë së Përkohshme Shqiptare në Shtetet e Bashkuara, shkruante në gazetën “New York Times” të 11 marsit: ‘Shpëtimi i vendit tim i mbetet borxh tërësisht veprimit të qeverisë së Shteteve të Bashkuara’”…

Në kryeqytetin që caktoi Lushnja, në Tiranë, u ngrit më së fundmi në shtatorja e Presidentit Wilson në sheshin që iu dha emri i tij, me rastin e 100-vjetorit të Pavarësisë, por po në atë bronz meriton të derdhet dhe kjo letër-institucion dhe të vihet si memorial në Lushnjë, në sheshin para Bashkisë a para Shtëpisë së Kongresit, pse jo dhe në Muzeun Kombëtar në Tiranë.

FRYMA NË DRAMËN E KONGRESIT

Vetë Kongresi i Lushnjës është një dramë, por dhe për atë ka një dramë të shkruar, e një gjysmë shekulli më parë, por ende gati e panjohur, edhe pse e vetme, që sjell më së miri atë frymë e popull. Është vepër e dramaturgut Hekuran Zhiti, aktor në Teatrin e Estardës së Lushnjës, tashmë “Qytetar Nderi” i atij qytetit.
Drama “Të mblidhemi në Lushnjë” ishte menduar të vihej në skenë në kushtet e atëhershme, plot mangësi, por harrimi i saj i bën dhe më të mëdha mangësitë. Arriti të botohet postume nga editori “Uegen” me rastin e 100 vjetorit të Pavarësisë së vendit, ndërsa në gjimnazin e Lushnjë nxënësit e vunë në skenë për veten e tyre. Akt prekës, por vetëm kaq.
Vendi ynë vazhdon të harrojë shumë dhe të bëjë pak, shumë pak për ato që do të duheshin dhe konsumohet me tepri për ato që s’do të duheshin dhe aq, që janë kohëhumbëse, deri dhe të dëmshme si diktaturat, s’e kam fjalën për atë të madhen, që erdhi me dhunë botërore dhe u vendos në gjysmën e kontinentit të Europës, në Azi, Afrikë e deri në Amerikë dhe besojmë se iku përgjithmonë, por si pasojë e saj, prej arsenalit të saj, trashëgimisë dhe mendësisve e praktikave gëlojnë “diktaturat e vogla”, gjithsesi të hatashme, të institucionalizuara si varfëria dhe korrupsioni e për pasojë sherret, marrëzi e delire, një mediokritet kombëtar i pashëmbullt.
Si kundërveprim po sjellim këtu pak nga fryma e dramës, nga akti i tretë.

Në Kongres:
Salla me 10 ose 12 sërë karrikesh. Në krye një tryezë e madhe, në anë të saj një flamur kombëtar me shtizë dhe një portret i Skënderbeut në njërën dhe i Ismail Qemalit në anën tjetër. Kongresistët, disa me veshje karakteristike të Veriut dhe të Jugut dhe disa me kostume europiane, barsolina e gravata e çanta, janë shpërnarë në grupe, dy e nga tre, duke biseduar…
Lushnjarë e bashkë me ta e të tjerë të armatosur, Vathi, Bajrami, Vrenozi, Thimiu, etj., si roje rrinë pak larg, hyjnë dhe dalin.
ZËRA:
– …kam ardh mes borës, ujqve dhe ushtrisë serbe…
– E madhe shtëpia… e mblodhi Shqipërinë…
– …nuk kanë mbrritë të gjithë…
– …ku ishit mbrëmë?
– Këtu afër. Na kanë pritur me këngë. Këndonin me rradhé dhe dilnin bënin roje me pushkë jashtë shtépisé…
– …kush e kishte Korçën, grekërit apo fracezët?
– Francezët për grekërit…
– Shiko Plakun e Butkës… legjendarin…
– … sa kohë që s’jemi parë? Qysh në Vlorë,
– …atë ditë kur u ngrit flamuri…
– A fillojmë, burra? Koha nuk pret…
– I përndershmi Sheh Karbunara do t’i bëjë një lutje Zotit, që të na bekojë… ogur i mirë… në mbrojtje nga të papriturat e shumta… ka kaq trazira…
(Të gjithë pa lëvizur nga vendi ngrijnë në heshtje dhe secili, sipas menyrës së vet, luten, dikush me kokën lart, me duart e bashkuara, me kryet ulur, ndonjë gjunjëzohet, mërmërisin, etj., në mes tyre Sheh Karbunara i statujtë duke krijuar kështu një si grup skulpturor sugjestionues, suprem…
– Përfaqësuesi i Lushnjës ta marrë fjalën… Zoti Vokopola nise…
PËRFAQËSUESI I LUSHNJËS- Në emër të Prefekturës së Lushnjës, Beratit e Skraparit ju uroj mirëseardhjen në Kongres. Nuk jemi këtu vetëm në shtëpinë e mikut tonë bujar, lushnjarit të nderuar Kaso Fuga, por dhe brenda mureve të historisë. Po nisim një betejë, sot më 21 Janar 1920, e mërkurë, që nuk do të harrohet, e ndjej… (emocionohet) Zini vendet… në këtë sallë… por dhe në ngjarjet që na presin…
Ia jap fjalën patriotit të flaktë, veprimtarit të palodhur kundër pushtimit otoman, mbështetësi kryesor i Ismail Qemalit, ministër në qeverinë e parë, Elbasan Pashës, i zbardhur në përpjekjet për çështjet e më mëdheut. Urdhëroni!
ELBASAN PASHA (I moshuar, me pak mjekërr të bardhë, i hollë, i thatë, me kravatë e qylaf, me zë të ngadaltë e pak të ngjirur.) Të dashur qytetarë, delegatë nga i gjithë vendi, ju që keni ardhur dhe ata që nuk kanë arritur ende, por dhe ata që nuk do të vijnë dot kurrë se janë vrarë për ideal, (duartrokitje të forta), luftëtarë, burra që më bëtë nderin ta çel këtë kuvend, vazhdim i atij të Lezhës me Skënderbeun dhe i atij të Prizrenit me Abdyl Frashërin me shokë, duke ju falenderuar me shpirt, shpall të hapura punimet. Së bashku të hapim udhën që do të ndjekim. Nëpër vazhdën e gjakut do të shkojmë ku na e do zemra e plasur që të arrijmë te ëndrra, atje ku na e do puna, sipas amanetit të të parave. Shqipëria është bërë një herë dhe nuk ka pse zhbëhet!
Duartrokitje.
Zotërinj, jeni të lodhur, e di, keni ardhur rrugë e pa rrugë, mespërmes pushtonjësve të Shqipërisë, kjo na ka vrarë më shumë se sa të tatëpjetat e shtigjet e humnerat, se nata me erë e bora, kemi ecur me mjete që prisheshin, kështu e lanë atdheun tonë, me karroca e kuaj e më këmbë, po u shplodhëm që gjetmë sho-shoqin e do të bëhemi me flatra kur të gjejmë dritën që na duhet.
Kam kërkesën që të nderojmë dëshmorin e kësaj ideje, bashkëpunëtorin tonë të ngushtë, Abdyl Ypin, që e vranë ca ditë më parë për të mos qënë këtu ai dhe të gjithë ne e ky Kongres të mos mbahej. Nëpërmjet tij duam të përulemi para gjithë të rënëve dhe martirëve të Kombit…
Të gjithë ngrihen më këmbë. Heshtje e thellë…

KRYETARI (i porsazgjedhur) – Të vazhdojmë më tej… të formojmë komisionet, që tani, të ndahen përfaqësonjësit në grupe dhe… Po emërojmë Sekretarin e Kuvendit, zotin Vokopola dhe për të këqyrur letërpërfaqësimet e delegatëve, pra një komision të posaçëm prej 5 vetash… Hë, të presim… për të mos pritur…
DELEGATI I MATIT- (ngrihet) Unë jam për sulm, i përndershmi Sheh!
ZËRA- Me shka, me çfarë?
DELEGATI I MATIT- Me armën e diplomacisë, me diplomacinë e armëve.
DELEGATI IV- Konkretisht: burra, gra, djem e pleq, me spata e me hunj, me armët që kemi, të përzëmë armiqtë nga toka jonë. Të hedhim si leckë qeverinë e sotme, që nuk bën për sot. (Duartrokitje)
KRYETARI- Traktatin e Fshehtë të Londrës… Kongresi e hedh poshtë me vendosmëri duke përgatitur një protestë energjike për Konferencën e Parisit.
Kjo bëhet në emër të Asamblesë së Kombit në Lushnjë, kundra vendimeve të Francës, Anglisë, Italisë për copëtimin e Shqipërisë ndërmjet Italisë, Greqisë, Sërbisë e Malit të Zi. Rezolutën, na vjen një kërkesë, përfundoje kështu (lexon): Shqiptarët janë gati të bëjnë çdo lloj sakrifice dhe me e derdh pikën e fundit të gjakut të tyre kundra çdo veprimi, që mundet me vue në rrezik pamvarësinë dhe tërësinë e saj tokësore…
Ndizen drita ngadalë, salla e kuvendit, përfaqëuesit nëpër vende, kongresi vazhdon punën…
SHEH KARBUNARA- Të tregojmë që dimë të qeverisim. Shteti i pavarur shqiptar është realitet. Kështu kanë bërë dhe disa shtetet të tjera të robëruara, zotërinj, kështu Çekosllovakia, Finlanda, Polonia, Lituania… Edhe ne. Shtet i vjetër, qeveri e re!
ROJET E ARMATOSURA- Rroftë Qeveria e re!… (Duartrokitje)
NËNKRYETARI- Të përgatiten tekstet që do t’i dorëzohen Konferencës së Paqes në Paris dhe Senatit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, sugjerime!
PLAKU I BUTKËS – T’i drejtohemi Parlamentit italian, por jo me ton të butë, kështu m’u duk se dégjova, me lal e me lule ose me tryla si thotë myzeqari. Me spatët dardharit siç e përdorin nga Korça…
PËRFAQËSUESI I MATIT – Shkronjat duhet të bjenë erë barut!….
VRENOZI- Zoti ka urdhëruar këtë Kongres për të shpëtuar Shqipërinë.
DELEGATI IV – Populli është mbret vetë dhe s’ka nevojë për mbretër, sulltanë e perandorë.
KRYETARI- Të gjykojmë situatën ku ndodhemi.
DELEGATI II – Kongresi do përballet dhe do krijojë situatë vetë. Ne na shkon republika, republika, zotërinj dhe asgjë tjetër.
Zëra: republikë, po, po republikë… THOMAJ- Mbështetur nga shumë pëlqime, mendoj të kemi kryeministër zotin Sulejman Delvina.
DELEGATI I- Tani ai ndodhet jashtë shtetit, në Konferencën e Parisit, pra askush këtu nuk mendoi tjetrin pranë a vetveten.
DELEGATI II- Gjithmonë më i mirë është ai që mungon… (Të qeshura)
KRYETARI- S’është ashtu gjithmonë. Ne i dimë vlerat e mëdha të zotit Delvina, rrjedh nga një familje ndër më të njohura dhe më të famshme në të gjithë Jugun. Ka kryer gjimnazin e Janinës dhe mandej në Stamboll. Fakultetin e Mylqijes në kryeqendrën e Perandorisë Osmane dhe pas marrjes së diplomës, siç e dini, ai u caktua menjëherë atasheut në Ministrinë e Brendshme të Turqisë dhe më pas si sekretar në zyrën e dekreteve të Kryeministrisë. Po në ato vite, ai shërbeu si profesor i literaturës në Gallata Saraj, etj. Në Bibliotekë gjithmonë e gjeje me libra francezë, të kulturës dhe shkencës perëndimore, dihen dhe interesi i tij e adhurimi dhe mirënjohja për Amerikën…
DELEGAT II- Ai të vijë sa më shpejt.
Ministër i Punëve të Mbrendshme Delegatin e Matit, Zogun e maleve, trimin 25 vjeçar… po, po…
Ministër i Punëve të Jashtme z. Mehmet Bej Konica…
Ministër i Arsimit z. Sotir Peci…
Ministër i Drejtësisë z. Hoxhë Kadri Prizrenin… Zëvendës z. Hysen Bej Virjoni… Ministër Finance Z. Ndoc Çoba… Zëvendës z. Idhomen Kosturi…
Votohen. Duartrokitje…
KRYETARI- Tani nuk na mbetet gjë tjetër, veç të bëjë betimin Këshilli i Naltë dhe Qeveria e re dhe të gjithë delegatët për ato që marrim përsipër. (Heq flamurin me shtizë e del para tavolinës duke e mbajtur në dorë.) Urdhëroni, zotërinj, të bëjmë betimin më të lartë para Kombit.
Delegatët ngrihen në këmbë ndërsa të zgjedhurit afrohen para flamurit.
SEKRETARI- (Lexon me zë të lartë) “Betohem n’Emën të Perëndis, tue dhanë besën shqiptare e fjalën e nderit përpara Mbledhjes së Kombit, se do t’i shërbej popullit dhe shtetit shqiptar drejtësisht dhe mproj ligjet dhe indipendencën e plotë të atdheut të shenjtë!”
TË ZGJEDHURIT – (Një zëri) Betohemi!
Duartrokitje. Kryetari u jep dorën. Delegatët ulen.
NJË ZË- Dua të shtoj dhe poetin e madh Gjergj Fishta! Le ta kenë si sekretar më vonë…
NJË ZË TJETËR: – Rroftë Poeti!
Duartrokitje prapë.
KRYETARI- Kongresi i Lushnjës është Pavarsia e Dytë e Atdheut!
SEKRETARI- Si kujtim nga ky Kongres kemi ca flamurë të vegjël si lulkuqet e fushave me grurë të Muzeqesë, vërini nga ana e zëmrës. Këta do t’i shpërndajmë kudo.
Shpërndan flamujt e vegjël.
NJËRI NGA DELEGATËT- Ja, kështu dua ta kem plagën në gjoks në luftë për atdhe…
ZËRA TË ASHPËR- Jeni të rrethuar… ndalni!… Kongres i paligjshëm… Dorëzohuni… do ju shpërndajmë me forcë…
Jehona e kërcënimeve përsëritet në gjuhë të tjera, italisht, greqisht, serbisht: ndalni… të rrethuar…
MINISTRI I BRENDSHËM SHQIPTAR- Largohuni! Kongresi shqiptar është mbledhur si vullnet i popullit dhe jo në mëshirë të ndokujt, ushtri qoftë a qeveri e huaj. Po ju them që mos u përzieni në punët tona, përndryshe do ju godasim. Ne nuk duam armiq, por bëni mirë të largoheni nga Lushnja… dhe nga Shqipëria. Ndryshe do ju përzëmë dhe me luftë. Unë, bashkë me forcat e mia të armatosura do të marrshojmë drejt Tiranës!
NJË ZË I ASPËR- Kush jeni ju?
MINISTRI I BRENDSHËM- Ministri i Brendshëm i Qeverisë së vendit tim. Hapnu udhën!
ZËRI- Mos lëvizni.
MINISTRI I BRENDSHËM- Unë nuk njoh tjetër autoritet, përveç Kongresit të Lushnjës. Ju përdorni armët që keni në dorë, në guxofshi. (Të vetëve.) Përpara me mua!
Hingëllima kuajsh, trokëllima… Bie perdja.
* * *

Kështu mbyllet kjo dramë dhe duket sikur hingëllimat e shqetësuara të kuajve vazhdojnë, po ndryshe, pa kuaj e kalorsa dhe pa barra mbi shpinë, britma gjithandej, sidomos brenda në parlament, ndërsa trokëllimat janë kthyer dhe në flakje çizmesh, dosjesh, batare armësh, etj.
Sa larg është salla e gjorë e Kongresit të Lushnjës me atë të Parlamentit shqiptar sot? Po antarët midis tyre? Nëse do të mateshin me idetë, përgjegjësitë, moralin? Atë kongres e kemi lënë prapa apo ai na ka lënë prapa 99 vjet?
Pa ardhur viti i 100-të t’i rikthehemi atij betimi autentik, të lartë me besë e fe e nder e përkushtim, me drejtësi dhe ligje, se të gjithë tani e gjithmonë jemi para “Mbledhjes së Kombit”, ndërkaq si një mister në dramë ndihet fryma e shpëtimit, si e dërguar nga Zoti, nga përtej oqeanit, nga shteti më i fuqishëm në botë, SHBA, që shqiptarët të gëzojnë Atdhe dhe pavarësinë e tij të ndjejnë të shenjtë, po kështu dhe të shërbyerit popullit tënd.

Duke reflektuar ose interferuar në filozofinë politike të Kryeministrit Haradinaj…. – Nga AGRON SHABANI

Të kesh forcën dhe guximin e njohur qytetar dhe politik për t´i vërejtur, qortuar, kritikuar ose kundërshtuar hapur ose publikisht “nihilizmin modern” dhe “atavizmin progresivë” së bashku me ikjen e botës, shtetit dhe shoqërisë moderne ose bashkohore nga diskursi global ose universal në retorikën, oratorinë ose frazeologjinë dogmatike, demagogjike, hipokrizike, ekskluziviste, proteksioniste, reaksionare ose anakronike që kanë për qëllim bartjen, relativizmin dhe reduktimin ekstrem të vlerave, moralit, resursëve dhe kapitalit të gjithëmbarëshem kontinental dhe interkontinentalë në një qark ose rreth të ngushtë vicioz ose biocenoz të “mbinjerëzve” ose “supermenëve” të ndryshem industrial, teknologkik, politik, ushtarak, finansiar ose ekonomik, të ngjanë në punë ose mision Herkulesi. Duhet të kesh urtësi dhe frymëzim platonik për t´i njohur dhe identifikuar problemet, sfidat dhe vështirësitë e hetueshme që ekzistojnë edhe në demokracitë më të përparuara të Perëndimit.

Ndërkaq, të kërkosh definicion ideal dhe final të demokracisë së lartë evroperëndimore, kjo nuk do të thotë automatikisht të braktisësh përfundimisht praktikën ose realitetin e njohur praktik dhe periodik në llogari të teorive ose ideve të njohura shkencore ose humaniste.

Kuptohet se pa ide, teori, koncepte, definicione dhe vizione të njohura shkencore ose humaniste, çfarëdollojë gjykimi do ishte i pamundur dhe i gabuar. Ndonëse, idetë ose idealet e njohura të demokracive të larta evroperëndimore ose kapitaliste, nuk paraqesin ndonjë model ose koncept të qartësuar dhe final i cili e ka arritur përsosjen ose perfeksionizmin e tij optimal ose maksimal. Jo. Sepse, idetë ose teoritë e ndryshme të demokracisë së lartë industriale ose kapitaliste, nuk përmbajnë ndonjë substrat ose substitut esencial ose substancial që do e imponin vetvetën e tyre si fakte ose realitete të pakontestueshme. Sigurisht.

Koncepti mbi demokracinë si një koncepcion shkencor ose metodologjikë, nuk do vlente aq shumë poqese nuk do të nxirrej nga kontekstet ose ndërthurjet dhe interferimet e njohura të interaksionit social dhe atij antropologjiko-epistemologjik. Përkatësisht, nga singularizimet, implikimet, amplifikimet, gërshetimet dhe konvergjencat e njohura eksterne ose eksplikative në mes socilogjisë, psikologjisë, antropologjisë, epistemologjisë, ontologjisë etj.

Ndryshe nga kjo, a është e mundur dhe si është e mundur që një lider i lartë shtetror, nacional, qeveritar ose politik (rasti konkret i kryeministrit kosovar, z. Ramush Haradinaj) si qenie individuale, të gjejë pajtim, kompromis ose konsenzus të përhershëm me grupin (kolektivitetin) ose shoqërinë e gjërë njerëzore ose qytetare si dhe me rregullat, nevojat dhe kërkesat e tyre optimale ose maksimale? Sidomos me opozitën e atjeshme parlamentare ose politike?

A janë të dënuar personat ose individët e ndryshëm institucional ose funksional të cilët për të përjetësuar dhe glorifikuar popullin (kombin) dhe shtetin e tyre, gjithëmonë janë të detyruar t´i braktisin, shkelin, dhunojnë, asgjësojnë dhe suprimojë lirinë, individualitetin, spontanitetin, identitetin, integritetin dhe eksksluzivitetin e vet personal, institucional ose politikë si z. Haradinaj? Në këtë kontekst të suspektshëm dhe tepër dubioz, pashmangshëm shtrohet pyetja tjetër: A është e mundur ndonjëherë të kënaqen dhe pajtohen mes veti të të gjitha rrymat ose shtresat (kategoritë) e njohura njerëzore ose qytetare? Sidomos liria individuale me lirinë kolektive. Duke i nënkuptuar këtu edhe ‘paqën sociale’ së bashku me harmoninë e gjithëmbarëshme shoqërore ose qytetare në mes teknokracisë ose “borxhezisë moderne”, proletariatit, sindikalizmit dhe politokracisë.

Kjo është njëra prej çështjeve më thelbësore ose themelore që mund të shtrohet edhe në shtetët dhe shoqëritë e pasura industriale ose kapitaliste, ku jo rrallë konceptet ose teoritë elitare dhe egalitare mbi shtetin dhe shoqërinë, jo rrallë bëhen konkubine ose kurtizane të parasë ose kapitalit. Duke iu nënshtruar diktatit ose monopolit material, sociial ose ekonomik. Ky mbase është edhe preokupimi kryesor i etikës, politikës, filozofisë, sociologjisë dhe psikologjisë politike.

Se këndejmi, me liri, drejtësi dhe barazi të gjithëmbarshme shoqërore ose qytetare, duhet nënkuptuar një koncepcion, ideal dhe vizion të përbashkët të jetës së organizuar në kuader të lirisë, drejtësisë dhe barazisë së njohur globale ose universale për të gjithë, ku sëcilit person ose individ i mundësohet liria dhe e drejta për të zënë vendin e merituar që i takon në pajtim me natyrën dhe karakterin e tij, me dëshirat dhe aftësitë e tij, me eduaktën, kulturën, emancipimin dhe arsimimin e tij, me potencialin, kapacitetin dhe profesionalizmin e tij e kështu me radhë….Duke i garantuar dhe siguruar në ndërkohë mirëqenien e familjes, shtetit dhe shoqërisë me punën ose angazhimin e tij profesional, funksional, institucional etj. Ose, praktik dhe teorik.

Kjo çështje zatën paraqet edhe shpaten e Damokleut të cilën Kryeministri i Republikës së Kosovës, z. Ramush Haradinaj, e vënë gjithëmonë mbi kokë në emër të pozitës, statusit dhe obligimit të tij ligjor, moral, institucional dhe funksional ndaj individit dhe kolektivitetit. Respektivisht, ndaj kombit dhe atdheut. (Rasti i embargos totale ose 1OO % ndaj mallrave ose produkteve serbe etj. )

Vetëm përmes një koncepcioni esencialist ose substancialist si dhe përmes definicionit, kuptimit dhe përceptimit të qytetarit si ‘cityoen i lartë’ ose ‘burgeros politik’ e jo si banor i rëndomtë ose “instrument elektoral” dhe “mekanik” (!)- mund të pajtohen mes veti dimensioni i veçantë personal ose individual me dimensionin e përgjithshëm global ose universal. Vetëm duke u ngritur, qytetëruar, edukuar, arsmimuar, emancipuar dhe kulturuar si individ dhe kolektivitet, ne mund të arrijmë paqën sociale dhe harmoninë e njohur politike ose dialektike. (Filozofia politike e Kryeministrit Haradinaj)

Liria, drejtësia, barazia, mirëqenia, lumturia, edukata, kultura, arsimimi, emancipimi, morali dhe disiplina e lartë për të gjithë, janë ylli ndriçues i ngadhënjimit të përgjithshëm individual dhe kolektivë, sipas kryeministrit kosovar, z. Haradinaj.

Ndryshe nga kjo, t’i pranosh tjetrit cilësinë dhe të drejtën e votës, vetvendosjes, reflektimit, interferimit dhe gjykimit racional, objektiv dhe subjektiv, kjo do të thotë të pranosh të drejtën për t´u edukuar, arsimuar, emancipuar, kulturuar, përmirësuar dhe disiplinuar në menyrë globale ose universale. Kjo për faktin se edukata, kultura, emancipimi ose arsimimi i mundësojnë personit ose individit për të qenë ai që është ose ata që janë. Mbase, si qenie të logjikshme, intelegjente ose homosapiente që mendojnë, që gjykojnë, flasin, rezonojnë, përceptojnë, reflektojnë, interferojnë, ndërmjetësojnë, komunikojnë, koperojnëetj. Një nga të drejtat ose liritë themelore ose bazike të secilit njeri, përveç lirisë individuale dhe kolektive, është edhe e drejta për të pasur mundësi objektive dhe subjektive për të fituar, realizuar dhe mbrojtur lirinë individuale dhe kolektive, respektivisht, shtetrore, nacionale, politike etj.

Dhe, cilat janë ato vlera të njohura globale ose universale që dëuhet të arrihen dhe realizohen patjetër sipas z. Haradinaj?

Në njerën nga vlerat ose veçoritë themelore të kulturës dhe demokracisë perëndimore e cila rezulton në maksimën ose formulën e njohur parlamentare ose demokratike sipas të së cilës: identiteti, ekskluziviteti dhe integriteti i një shtetit dhe i një kombi janë aftësia dhe identitet i tyre debatues ose polemik së bashku me unitetin, dialogun, kompromisin ose konsenzusin e gjithëmbarëshem shtetror ose nacional i cilit konsiston në debatin e njohur parlamentar ose demokratik ku ballafaqohen, kundërshtohen, por edhe pajtohen preferencat, referencat ose interferencat e ndryshme politike, partiake, konceptuale, ideologjike, fetare, kulturore, morale, shtetrore, nacionale, internacionale dhe të tjera, të cilat bashkërisht i japin një populli (kombi) dhe një shteti fizionominë, imazhin dhe identitetin e tyre. Janë debati, dialogu ose diskutimi ata që përbëjnë esencën (substancën), unitetin, identitetin dhe jetën e popullit (kombit) dhe shtetit. Janë gjuha, stili, sintaksa, retorika, oratoria ose forma e debatit, ata ose ato që krijojnë mesazhin dhe imazhin e tyre.

Boshti kurrizor i metafizikës së moralit dhe etikës së lartë konstitucionale dhe institucionale, sipas kryeministrit Haradinaj, pos tjerash janë edhe edukata, kultura, morali, disiplina dhe aftësia e njohur profesionale ose funksionale për universalizimin, globalizimin dhe postulimin e parimëve dhe principëve të njohura shkencore ose humaniste të personit ose individit. Gjegjësisht, individualiteti i personit ose individit në globalitet, universalitet, kolektivitet ose totalitetit dhe anasjelltas.

Në instancë të fundit, pavarësisht asaj se vendet ose shtetët e zhvilluara industriale ose kapitaliste të Perëndimit, edhe sot e kësaj dite kanë mospajtimet ose mosmarrëveshje të shumëta konceptuale, ideologjike, sindikaliste, manufakturale, nomenklaturale, konjukturale dhe të tjera mes veti. Në çështjet e kapitalit, pronës (pasurisë) dhe resursëve të njohura globale ose universale-sidomos. Kjo nuk i pengon aspak parimet dhe principet e njohura globale dhe universale për liritë dhe të drejtat e përgjithshme të njerëzve, popujve (kombëve) dhe shtetëve të ndryshme anëtare të UE-s (BE-s) për liri dhe pavarësi të plotë individuale dhe kolektive. Sidomos në çështjet dhe aspektët e njohura të vlerave, resursëve dhe kapitalit të njohur shtetror dhe nacional në raport me monopolin ose blasfemizimin e “tregut global” të vlerave, resursëve dhe kapitalit të gjithëmbarëshem botëror ose ndërkombtar ku vlerat e naftës, benzinës, arit, xhevahirëve të ndryshme ose diamantëve, shpeshherë ose vazhdimisht nuk i njohin vlerat e larta hyjnore, globale ose universale të jetës së njeriut.

Historianëve, mashtrues të historisë kombëtare, ta mësojnë se jo përjetësisht mund t’i mbajnë të përbaltur personalitete si Mustafa Merlika Kruja – Nga Mërgim Korça

(Komente rreth Letërkëmbimit Mustafa Kruja – Patër Paulin Margjokaj)

 

Jemi në mesin e dhjetvjeçarit të dytë qëkur de jure u përmbys diktatura, ai sistemi i dhunshëm komunist, por praktikisht mendësía komuniste ësht’ajo e cila vazhdon e mbisundon në vëndin tonë lidhur me parimet e demokracisë si edhe gjykimin e historisë. Nisur nga ky pohim i përgjithshëm, që të jetë ky edhe i besueshëm, doemos që duhet t’a mbështes këtë arsyetim por, me që objektivi i këtij shkrimi nuk është analiza e krahasuar e dy sistemeve, atij diktatorial nga njera anë si edhe i atij demokratik, por analiza e letërkëmbimit të lartpërmendur në titullin e shkrimit, do të trajtohen vetëm themelet mbi të cilat duhet mbështetet demokracía që analizat historike të rezultojnë sa më racionale e po aq edhe të paanëshme.
I a fillojmë pra, hap mbas hapi, mbështetur në kriteret bazë të koncepteve lidhur me demokracinë, rreth të cilëve fatkeqësisht aq është spekulluar edhe vazhdon e spekullohet, të vemë në dukje se cilët duhet të jenë vetë këto koncepte.
Etimologjikisht koncepti demokrací nënkupton pushtet të popullit por, në regjimet diktatoriale në emër të këtij pushteti, për ironí janë ndërmarrë veprimet më antipopullore.
Koncepti i dytë themelor ësht’ai që u takon politikave demokratike. Këto duhet t’i mishërojë të zbatuarët e një qeverisjeje kushtetuese ku, përligja e ushtrimit të saj, të përcaktohet nga vullneti i lirë dhe i pavarur i popullit. E mbi gjithë këtë kollonë mbi të cilën duhet të mbështetet demokracía e vërtetë, themelorja e themeloreve është kontrolli si edhe kufizimi i pushtetit të udhëheqësit i cili kurrsesí nuk duhet të ketë pushtet absolut ! Në të tillë pushtete, e ka treguar përvoja, edhe historia deformohet simbas interesave të udhëheqësve.
Herodoti, i cili ruan veçorí arsyetimesh tejet bashkëkohore, ka shpjeguar qartë nga ana filozofike ndryshimin ndërmjet mythos (shtrëmbërimit me qëllim) dhe histora (fakteve historike). Ai tregonte se si Egjyptasit e vjetër i quanin barbarë të gjith’ata që nuk e flisnin gjuhën e tyre (Hist.II 158, 5) e njëkohësisht ka lënë edhe maksimën e madhe : … është kusht i pakundërshtueshëm fakti që pushteti i pakufíshëm, detyrimisht çon në pushtet absolut !
Që këtej lind edhe koncepti i tretë bazë lidhur me domosdoshmërín’e njohjes hollësishme të fakteve të kaluara të pashtrembëruara, për t’a gjykuar të kaluarën si edhe për të mos rënë më në gabime të përsëritura. I konkretizuar ky koncept, gjëndet i zbatuar në hulumtimet tejskajshmërisht të gjera të Sokratit përtej normave e përtej tabúve !
U zunë në gojë këto premisa pikërisht sepse paralelisht ka ardhur duke u rritur nevoja e leximit të historisë sipas optikës gjyqësore, gati domosdoshmëría e vënjes nën proces e historisë ose së paku të episodeve të saja më tragjike. Planet e veprimit të historianit me të gjykatësit të paanshëm, dëndur thuajse mbivendosen ndaj njeritjetrit dhe sinteza e tyre duhet të shërbejë si udhërrëfyese për veprimet bashkëkohore si edhe të na bëjë sa më të vëmendshëm lidhur me të ardhmen. Gërshetimi kompleks ndërmjet historisë dhe kujtesës, ndërmjet dëshirës për drejtësí si edhe gjykimit historik, ndërmjet rindërtimit të së vërtetës dhe dënimit, (moral apo faktik), të personave përgjegjës për egërsín’e regjimeve të përmbysura, duhet t’i zhdukë përfundimisht disa nga fantazmat që veç makth vazhdojn’edhe mbjellin.
Mbështetur tashti në gjithë premisat e shtruara më lart ku sintetizimi i tyre na çon në përfundimin se : Mësimet e të vërtetave pa shtrembërime, të së kaluarës, kanë vlera absolute lidhur me të ardhmen, e ftoj lexuesin t’a ndjekë këtë analizë fluturimthi që do t’i bëhet vëllimit të botuar me letërkëmbim 11-vjeçar (1947 – 1958) ndërmjet Mustafa Merlika Krujës si edhe priftit françeskan Patër Paulin Margjokajt. Në qoftë se, mbas leximit të kësaj analize, lexuesi intrigohet t’a lexojë gjithë letërkëmbimin origjinal, suksesi do të jet’i dyfishtë : Së pari, kjo analizë do t’ia ketë arritur qëllimit, si ftesë në vetvete, që të lexohet krejtë vëllimi. Nga ana tjetër, lexuesi i ndershëm dhe objektiv, shpresoj se do t’a zgjerojë shumë këndvështrimin rreth gjykimeve që ka dhënë përparandej, i keqinformuar, krahasuar me ato që do të japë në të ardhshmen, mbas leximit të këtij margaritari patriotizmi, guri themeli të një sjelljeje shëmbullore etiko – morale si edhe të një erudicioni skajor !
E ndjej me vënd t’a filloj analizën e vëllimit me letërkëmbime, me portretizimin e bërë nga Tahir Kolgjini të figurës Mustafa Krujës : Dy gjâna ishin ato që mund t’ia lidhshin kâmbë e duer Mustafës në zbatimin e vendimit të vet : Kur çashtja paraqitej e pápajtueshme me interesat e Atdheut, ose kur ajo vinte ndesh me parimet e Tija morale.
Tek i shkruan Padres Mustafa Kruja se e ndjen veten në shkretí “… pa familje, por me uzdajë (shpresë) se nji ditë e shoh, veçse pa miq për gjithmonë … un kam me kênë këtu deri qi mos të jetë gjetun në çdo skânj të botës nji kafshatë buke për mue e fitueme me djersën t’eme … ” (Fq. 13). E lemë në një anë situatën e trishtë ku familja dhe gjiníja e tij u kalb burgjeve e internimeve e ai s’e pa kurrë më përgjatë jetës tij. Po a mund të mendohet e të bëhen përqasje me ish kryeministra bashkëkohës ? M.Kruja, sapo nuk e mban më postin e kryeministrit, për t’iu shmangur të jetuarit në kurriz dashamirësh e mirëbërësish, gjashtëdhjetëvjeçar ëndërron t’a nxjerrë kafshatën e bukës me djersë të tijën !
Mirënjohje Abas Kupit i cili, duke e marrë vesh se M.Kruja nuk e përballonte dot jetesën në Itali, e fton në Egjypt pranë Ahmet Zogut. E M. Kruja shkruan “… rrethanat më kanë pasë pajtue me Zogun qyshë më 1943, kur m’u mbush mêndja se populli shqiptar ka nevojë për Të. Tash po pajtohem edhe për s’afri …! (Fq. 20).
Sa prekëse tek M. Kruja, duke zënë në gojë veprën e Patër Gjergj Fishtës Anzat e Parnasit, ku autori ka vënë mbishkrimin filozofik “Qeshem veç pse s’muj me kjá”, (marrë nga një autor latin), i tregon Padres se si ndërsa ai (M.Kruja) rrekej t’ia mbushte mëndjen më 1920-ën Patër Gjergjit të hartonin një program partije politike, Ai (Patër Gjergji) i kishte thënë “… Pse po lodhe, more Mustafë, Shqipnija qi duem ti e un nuk bâhet!” (Fq. 26).
E ftoj lexuesin t’a ndjekë me vëmëndjen e duhur, si edhe sipas optikës së sotme të viteve 2000, arsyetimin e M.Krujës hedhur në letër më 20 dhjetor 1949 (Fq.26 – 27). “… Nji dhunë, po, na kanë bâmë Tyrqit kombtarisht. Jo qi na sunduen katër shekuj e gjysë, se pa ta ndoshta do të na kishte pasë sundue Sllavi me konsekvenca shumë mâ të këqija kombtarisht, por qi na ndërruen fén, neve nji grusht gjind mjedis nji bote të krishtenë. Kjo gjâ mund të na e ketë vonue indipendencën t’onë nja 100 vjet e me atë vonesë pengue unitetin t’onë kombtar.”
Një mësim i madh nxirret teksa frati i lutet M.Krujës të mos humbasë kohë por t’i shkruajë kujtimet e tija, e M.Kruja i flet lidhur me dy pengesa themelore q’e bëjnë të stepet në atë drejtim. Pengesa e parë, ngurrimi para faktit se duhej të shkruante shumë si edhe gjerësisht për vete, duke pasë qenë gjithmonë protagonist në jetën politike që nga pjesëmarrja e tij në ngritjen e flamurit në Vlorë më 28 Nëntor të 1912-ës e në vazhdim.
Kurse pengesën e dytë, dhe më themeloren, M.Kruja e lidhte me faktin që “… Me shumë prej njerëzve qi bâjnë pjesë të padame të kujtimeve të mija kam pasun kundërshtime politike mjaft t’ashpra e prandej drue se nuk mundem me qênë nji gjykues aqë objektiv sa e lyp historija për ta e për veprat e tyne.” (Fq. 29). Duke mos dashur as të bëjmë përqasje konkrete, pa le të shprehemi me insinuata, por e ftojmë secilin nga ata që profesionalisht e kanë titullin historianë, t’a venë dorën në zemër e të shprehen sinqerisht rreth këtij pozicionimi të atij që ka qenë dhe vazhdon e mbetet nga personalitetet e shquara të kombit tonë mbi të cilët më shumë mllef, baltë dhe insinuata janë derdhur që nga traktet e para komuniste e përgjatë gjithë periudhës diktaturës. Po nuk e bënë shkencëtarët historianë këtë gjë, atëhere e ftoj lexuesin e gjerë që vetë ai, tashti që i ndriçohet ky pozicionim i M.Krujës të cilin vetë lexuesi kurrë nuk do t’a kishte menduar, t’a krahasojë me pohimet tendencioze e deri edhe me qëndrime rrugaçëríje të mbajtura nga pseudo-historianë, (t’ashtuquajtur edhe të shquar), përgjatë ballafaqimesh televizive!
Lidhur me përgatitjen e kryengritjes kundra Mbretit Zog për t’a rrëzuar atë nga froni, M.Kruja si përfaqësues i të gjithë patriotëve të emigruar, kur takon përfaqësuesin e qeverisë italiane, Giovanni Giro, i thotë se donin marrëveshje me karta të hapura. Kur italianët i zbuluan ato, patriotët shqiptarë njëzëri i refuzuan të tëra pikat duke i thënë M.Kruja, në Hotelin Exelsior – Gallia të Milanos, Giros : “Me këto kushte, njiqind vjet mbretnoftë Zogu mbi thronin e Shqipnis!”. A ka nevojë për koment ky qëndrim skajshmërisht kombëtar ku, para plotësimit të ambicjeve italiane, le të qëndronte më mirë mbi fron armiku i M.Krujës, por shqiptar e jo mik i huaj. Pa le të ketë nevojë e të fillohet nga përqasjet me pozicionimet e P.K.Sh. ndaj Jugosllavisë, pa le në vazhdim ! (Fq. 45).
M.Kruja, shtjellon një kuadër tejet të qartë, (Fq.54-55-56-57), si nga ana e prejardhjeve historike e pastaj edhe e zhvillimeve dinamike, që çuan në L.N.Çl., Konferencën e Pezës, qëndrimet e tri partive kryesore shqiptare, lindjen dhe qëndrimin ndaj fenomenit të vëllavrasjes, si edhe dredhítë komuniste ballafaquar me naivitetin dhe pavendosmërín’e nacionalistëve për t’a kuptuar qartë situatën. Përgjatë leximit të këtyre faqeve lexuesit, hap mbas hapi, i kthjellohen pyetjet të cilat kurrë nuk guxoi t’i bënte hapur, por dhe të cilave vetë, kurrë nuk u pati gjetur përgjigje. Le t’ia lemë lexuesit të gjykojë vetë. T’i bashkojë ai ato që dinte, (me gjithë ato që i dukeshin jo aq bindëse), me këto që M.Kruja me aq pozicionim hulumtuesi të drejtpeshuar, thjeshtësí dhe racionalitet i shpjegon, (e që lexuesi nuk kishte se si t’i dinte përparandej), dhe le t’a krijojë vetë mozaikun e atyre ngjarjeve që sido që të jetë, i krahasuar me mozaikun e mëparshëm aq të vagëlluar e me boshllëqe që kishte, do të ndikojë që jo vetëm rrethanat, por edhe gjykimin rreth personave aktivë në ato rrethana, t’a japë shumë më racional e të drejtë tashti e në vazhdim.
Tek u përgjigjet pyetjeve të Padres françeskan, (Fq.63-64-65-66-67), M.Kruja me vërtetësí nxjerr në dritë shumë momente që kanë qenë të vagëlluara nga historiografía komuniste ku me qëllim shtrembëroheshin të vërteta, liheshin pa treguar rrethana si edhe fakte, ose bëheshin insinuata që kuadri historik të deformohej simbas interesave komuniste. Kur lexuesi e ndjek se si M.Kruja e përshkruan dështimin e qeverisjes F.Nolit e gjithashtu se si ky i fundit i kërkon mbështetje B.Sovjetik, del në dritë të diellit se ajo nuk qe një nismë apo simpatí thjeshtë e F.Nolit ose e Kosta Boshnjakut komunist por patriot, por ai bashkëpunim kishte gjetur edhe mbështetje më të gjerë, bilé edhe bejlerësh të kamur. Kësisoji arsyetimi i M.Krujës pse e vetmja alternativë ndihme për t’a përmbysur regjimin e Zogut kishte ngelur kërkimi i mbështetjes nga B.Sovjetik është tejet bindës, sepse vëndet perëndimore europiane pa përjashtim e mbështesnin Zogun. Jo vetëm bindës, por edhe tejet domethënës shpjegimi i tij. Gjithashtu e posaçme dhe pa rrëmbime vërtetësía me të cilën M.Kruja referon pozicionimin e klerit katolik ndaj marrëveshjes eventuale me sovjetikët e se si, kur ata deshën të tërhiqeshin e të mos pranonin se e kishin mbështetur atë përkrahje, ngrihet Patër Ambroz Marlaskaj edhe e thotë të vërtetën në mes burrave pa u stepur fare se i nxirrte gënjeshtarë kolegët të tij klerikë. Këto janë momente kyçe të historisë së Kombit tonë të cilave u hidhet dritë që e vërteta, edhe kur ësht’e hidhur, të dalë në shesh. Kësisoji gjykohet drejtë e pa asnjë prirje, qoftë lavdíje apo errësimi figure, rreth atyre që ishin farkëtonjësit e së kaluarës të popullit tonë. E kjo në ndryshim me historiografinë komuniste e cila shihte vetëm heronj ose tradhëtarë e gjatë së cilës në fund, dilte në shesh, se udhëheqësi i vetëm dhe i pagabueshëm kishte qenë një dhe vetëm një, e të tjerët që e kishin rrethuar për 40 vite në masën 90 %, kishin qenë të gjithë tradhëtarë. Me gjithë shpjegimet e hollësíshme të M.Krujës lidhur me prirjen e F.Nolit, Padreja françeskan, në përgjigjen e tij shkruan së rishmi “ … në letrën e ardhshme bani mirë me më diftue prap mâ gjatë mbi Fan Nolin. Prej kah vjen qi atij i ka hî aq fort në zemër Rusija me komunizëm? A thue âsht se ai don me u bâ papë i ortodoksve në Shqypni? …” Në përgjigjen e tij, M.Kruja, i shtjellon edhe një herë edhe më thellë ngjarjet e doemos edhe ndërthurjen me to të figurës F.Nolit, por jo pa e theksuar qart’edhe shquar “… Âsht nji punë tepër e vështirë me u gjykue në se kjo rrjedhë e ndodhívet shqiptare në perjodën e mbasluftës botnore ka qênë historikisht nji fat i mirë apo i keq për Kombin (Fq.76). Kallzimet e mija këtu kanë vetëm karakter kronike e jo historije.” Nuk ka se si të mos vihet në dukje përgjegjësía e jashtëzakonëshme që e karakterizon M.Krujën në dhënjen e gjykimeve të karakterit historik e prandaj ai dëshmon vetëm faktet si kanë ndodhur e nuk jep asnjë gjykim për tá ! Në këto rrethana ësht’e pamundur të mos i rikujtojmë lexuesit pozicionimin e M.Krujës kur Padreja françeskan e nxit të shkruajë kujtimet e ai, duke qenë se duhet të gjykojë edhe veprimet e kundërshtarëve të tij pohon “…nuk mundem me qênë nji gjykues aq objektiv sa e lyp historija për ta e për veprat e tyne.” (Fq. 29). Pa dashur fare të jepen konsiderata apo të bëhen krahasime, vetëm një moment duhet theksuar : vetë lexuesi potencial i vëllimit me letërkëmbimin që po analizojmë, me gjithë indoktrinimin e pranuar të kohës kaluar, do të vrejë se sa më shumë që dora dorës shtohen faqet e lexuara të vëllimit, n’atë raport, por me kah të kundërt, do të vijë duke i u zvogëluar konsiderata për ata historianë q’e kanë shkruar historin’e kombit tonë duke mbajtur syze të kuqe.
Me që Padreja kërkon thellim, M.Kruja nuk përton dhe ia plotëson dëshirën. Kësisoji, përgjatë shpjegimeve dhe analizave që bën, (Fq.77-78), me një stil konçiz, elegant por edhe gjithëshpjegues, bën radiografinë e Fan Nolit nga ana shoqërore, vlerave të mëdha intelektuale si edhe figurës si politikan. Dhe jo vetëm kaq, por ve në dukje edhe burrërín’e tij tek rikujton se si, ndonëse Luigj Gurakuqi i lojti të gjitha kartat që Imzot Noli mos të emërohej kryeministër, ky i fundit jo që e mposhti egoizmin duke e emëruar Gurakuqin ministër financash, por, siç e citon tekstualisht M.Kruja, kur Faik Konica do t’a përbaltë Nolin duke shkruar në Gazetën Dielli, mbas ardhjes në fuqí të Zogut, se Noli qe bërë vegël si edhe kukull në duart e Gurakuqit, Noli përgjigjet gjithë modestí edhe madhështí njëheresh “… edhe në qofsha bâmë vegël e nji Luigj Gurakuqit, siç thotë Faiku, kjo gjâ s’do të ishte veçse nji nderë për mue.”
Pa le se si e përshkruan M.Kruja me penën e tij të fortë, po n’ato faqe, ngjarjen rreth takimit të Mussolinit me përfaqësuesin e Shqipërisë në Romë, Tefik Mborjen. Rreth bisedës tyre tepër sekrete, ku Mussolini këmbëngul mos të dilte asnjë fjalë se ndryshe do t’i quante të pabërë propozimet e tij, brënda tri ditësh biseda mori dhénë kafeneve të Tiranës. E M.Kruja intuitivisht merr pozicion duke i dalë zot T.Mborjes se veç kryeministrit Noli, Mustafa nuk besonte se Tefiku mund të kishte informuar as pjestarët e qeverísë. Por nga ana tjetër hedh dritë mbi rrethanat duke u shprehur “… sigurisht sekretarët e tij, miqtë e tyne e të vet sigurisht po … fati i qeverisë së Fan Nolit ishte caktue qyshë prej atij çasti.”
Nuk mund të lihet pa u përmëndur përgjigja e fratit françeskan, sepse në përgjigjen e tij lidhur me F.Nolin, do t’a shohin veten shumë lexues të këtyre radhëve. “Letra e juej âsht nji minierë njoftimesh fort të randsishme. Kta mund të thohet tashmâ për të tana letrat t’Ueja. Përshkrimi i jetës së Fan Nolit më ka interesue fort. Me u diftue të drejtën, përpara kësaj letre e kam gjykue Fan Nolin krejt ndryshej. Un nuk dijshem kurrgja tjetër për te, veç se ai âsht mik i Rusve, e kjo më shtynte mue me formue nji gjykim jo aq të favorshëm për te.” Ndonëse Padreja e njihte mirë anën intelektuale të Imzot Nolit, duhet theksuar se sa i takon anës politike sa keq kishte ndikuar mosnjohja nga ana e tij e personalitetit te Nolit, mbetur deri atëherë në errësirë.
Ësht’e qartë se, po të mos ishin intriguese pyetjet që i drejtonte Padreja M.Krujës, letërkëmbimi do të kishte zgjatur jo më shumë se tri letra të ndërsjella. Por ishin pyetjet e françeskanit të atij niveli që ia ngacmonin fantazínë edhe M.Krujës të zgjatej me to. Rezultati ? Kemi para nesh një letërkëmbim hiç më të vogël po prej 123 letrash të ndërsjella. E përgjatë kësaj vazhde, në letrën me nr. 31, Padreja shtron pyetjen madhore “ Po t’u vête nji i huej e me të shá tue të përmendun punën e gjakut në Shqypni, (vendetta, ose Blutrache), shka kishi e si kishi me i përgjegjë Ju atij ? Trajtimi i problemit të gjakmarrjes nga ana e M.Krujës, (Fq.106-107-108-109), ndonëse zhvilluar fare shkurt prej tij, pa as më të voglën mëdyshje, është një leksjon i mirëfilltë akademik ku ai gërsheton këndvështrimin juridik teorik, (si duhet konsideruar nga shoqëría e organizuar në shtet), me filozofín’e të gjykuarit të kësaj forme barbare të shpagimit, që e sintetizon në mënyrë konçize : “… parimin e drejtsís s’ka bir robi në botë qi t’a mohojë e qi, kur kjo s’i bie krés së vet, të mos t’a dishrojë e mos t’a kërkojë me kâmbëngulje e me zâ të naltë … Ndër shoqnít qi e kanë kapërcye kamot atë fazë drejtsíje, kërset shkandulli (skandali). E në vazhdim trajtohet me një kompetencë të lartë shkencore edhe problemi i parë nga këndvështrimi i besimeve fetáre ku M.Kruja shtjellon kthimin e shoqërisë Ilire pagane në fen’e krishterë e cila mbeti sipërfaqësore. E mbi këtë nënshtresë pagane “ erdh shqizma e Shqipnija u ndodh shí në kufi të Okcidentit e t’Orjentit ku s’prâni lufta fetare ndërmjet këtyne dyve deri në ditën qi i a mbërrini Tyrku me nji fé tjetër. Kështu qi ndërgjegja fetare e popullit t’onë, pa qenë formue ende mirë, u pështjellue e u bâ lamsh. Anarqija morale vazhdoi e nji pushtet i fortë s’u themelue kurrë në vêndin t’onë. Prandej zakonet e vjetra, me të mirat e të këqijat bashkë, mbetën gjallë. Ndër ta edhe ndiesija e shpagimit të gjakut.” Gjithashtu M.Kruja shpjegon se si këto zakone e kanë rrënjën kush e di sa mijë vjet para Lekë Dukagjinit.
I gjithë trupi i vëllimit me letërkëmbimin ndërmjet M.Krujës dhe Patër P.Margjokajt, përshkohet pandërprerë nga një mësim etike dhe morali niveli të lartë kur është fjala lidhur me të vërtetat historike. Padreja i kërkon M.Krujës hollësira rreth delegatëve në Kongresin e Paqës në Paris si Patër Gjergj Fishtës si edhe Imzot Luigj Bumçit. Do sqarime të hollësishme rreth Kongresit të Lushnjes, etj.etj. Pa dashur t’ia shuajë aspak kërshërínë lexuesit të këtyre radhëve duke u zgjeruar rreth përgjigjeve që i dha M.Kruja Atit françeskan, duke ia lënë kësisoji lexuesit të plotë kënaqësínë e të lexuarit të vëllimit të botuar, do të ndalem vetëm në disa momente kulmore që e ndjej të nevojëshme t’i nënvizoj. M.Kruja pohon dhe ripohon vazhdimisht se të dëshmuarit si edhe dhënja e gjykimeve rreth faktesh e rrethanash historike e ballafaqojnë studjuesin me vështirësí shkalle sipërore (Fq.161 deri 173). E këto ai i sheh akoma më të theksuara tek i duhet t’ia fillojë me autobiografín’e tij, para Padres. Nuk mund të mos vihen në dukje, përgjatë kësaj hullíje, disa momente kulmore që kanë të bëjnë me karakterin e M.Krujës. Princ Wiedi ishte larguar. Esat Pashë Toptani e kishte vendosur pushtetin e tij dhe i kishte burgosur të gjithë meshkujt Merlikas, përfshirë edhe të atin e M.Krujës. E sikur nuk mjaftonte me kaq, por burgosi edhe xhaxhan’e Mustafës, të famëshmin Xhiun e Fajës që kishte vrarë mu në Stamboll, tek Ura e Gallatës, të birin e vetë Vezirit të Madh të Turqisë. Në ato rrethana Esat Pasha lëshon një urdhër që, po të mos dorëzohej M.Kruja, të gjithë burrat Merlikas do të vareshin. Lind natyrshëm pyetja se ku e kishte shkelur në kallo M.Kruja Esat Pashën që ai të vepronte me aq armiqësí? Kur Pashai e kishte kërkuar bashkëpunimin e M.Krujës, ky i qe përgjigjur me shkrim: “ Juve ju ka falë Perëndija nji emën të madh e nji kambë të naltë, páre edhe gjâ; un s’kam veçse nji nderë, po t’a humb edhe këtê, s’më jet mâ kurrgjâ tjetër!” Ky refuzim i prerë i M.Krujës e kishte mbushur kupën e prandaj edhe Esat Pasha i vendosi atë kusht madhor alternativ M.Krujës. E Mustafa ç’bëri? Vete e dorëzohet me këmbët e veta. Tek e sheh në burg i ungji, Xhiu i Fajës dhe mëson se ai qe dorëzuar që të liroheshin Merlikasit e tjerë u hidhërua keq dhe tha: “Paj flaka t’i kish mbërrîmë në kupë të qiellit krejt familjes me sa ka e ça ka, veç ty mos të të shihshem këtu!”. Situata qe e rëndë. E.Pasha kishte varur në litar gjithë rebelët që mbas ikjes Princ Wiedit nuk ishin bashkuar me të. Kështu që veç kob pritej nga ai. Kurse, të nesërmen e vetdorëzimit të M.Krujës, gjithë burrat Merlikas u kthyen të lirë në vatrat e tyre. Le këta, por në vazhdim, jo që nuk e vari M.Krujën por edhe së bashku me 300 të burgosur të tjerë, mbas gjashtë muajsh kur pushteti i E.Pashës u lëkund, i ngarkoi në anije dhe i dërgoi në burgun e Barit. Vazhdimi është histori dhe lexuesi do t’a mësojë kur t’a lexojë gjithë vëllimin me letërkëmbime, por për t’u ndalur dhe nënvizuar janë dy momente. I pari, se si M.Kruja me ndershmërinë dhe drejtësínë që e karakterizon, rikujton faktin historik duke pohuar se si fjalën e dhënë Esat Pasha e mbajti : me t’u dorëzuar Mustafa, burrat Merlikas u liruan nga burgu. E pastaj vjen pohimi i dytë i M.Krujës që për armikun e tij pohon: Me mue u suell burrë (e ka fjalën për E.Pashën). Rebelët e zakonshëm i kishte varur në litar, ndërsa M.Krujën, jo. E M.Kruja e thellon gjykimin gjithmonë në favorin e armikut të tij duke shtuar … Nuk bâni asnjânën prej dy anve të dilemës qi kishem drashtun un. Shërbimet qi i kishte bâmë familj’e ime s’i kishte harruem.
I kërkoj tashti ndjesë lexuesit por nuk mundem të hesht pa e bërë një përqasje. Të krahasohet mirënjohja e E.Pashës ndaj Merlikasve me qëndrimin e mbajtur nga Enver Hoxha jo vetëm ndaj mirëbërësve të tij ku miqtë e ngushtë i pushkatoi, por edhe ndaj atyre që duke rrezikuar kokat e tyre i kishin shpëtuar jetën atij gjatë luftës si edhe e kishin mbështetur diktatorin në vazhdim. Në këtë kontekst binomi E.Pashë – E.Hoxhë.
Nga ana tjetër pastaj marrim binomin M.Kruja – E.Hoxha. Si i pohon të vërtetat M.Kruja për E.Pashën e si i shtrembëron të vërtetat E.Hoxha për tërë viktimat e tija ku bukëdhënësit bëhen armiq kurse heronjtë bëhen herë tradhëtarë të atdheut e herë poliagjentë.
I gjithi ky material shtjellohet në letrën me nr. 49 të M.Krujës. E Padreja, duke e lexuar të gjithë atë letër me vëmëndjen më të madhe e duke patur parasysh qëndrimin e M.Krujës se si ai trembet se mos duke i trajtuar faktet historike mos nuk është skajshmërisht i drejtë ndaj vlerave të kundërshtarëve politikë të tij, Padreja pohon e thotë në letrën me nr. 50 … Njerzt, qi nuk shofin veçse deri sa t’u mbërrijë maja e hundës, mâ vonë, edhe ata kanë me e justifikue veprimin t’Ând politik … Shqypnija e shkretë në periudhën ndërmjet dy luftave nuk ka pasë tjetër alternativë, posë asaj: Itali-Jugosllavi …
Padreja, në vazhdim, i bën edhe një analizë tamam radiologjike vetë popullit tonë. Ai e sheh si të keqe të madhe dembelizmin e tij, egoizmin, mosmbajtjen e fjalës së dhënë, të mos kuptuarit se vjedhja e shtetit është po aq e dëmshme sa edhe vjedhja e pronës së privatit, etj. etj. dhe përfundon me pohimin se … Mkati mâ i madh i shqyptarit, mbas mendimit t’em, âsht ky : na e mbajmë vehten për dishka. Po t’i njihshim na mungesët e mdhaja t’onat, kishin me shkue shum punë fort mâ mirë se shkojn …
Letra me nr. 51, ku M.Kruja përshkruan gjëndjen e tensionuar të fund vitit 1918 e në vazhdim, e gjithashtu sqaron se si duke pëgatitur materialet për delegacionin e Konferencës së Paqës të Parisit, gjatë 4-5 muajve pune gjithëditore së bashku me Luigj Gurakuqin, ata të dy nuk kanë ditur se ç’ishte e si ishte Parisi, duke i përshkruar në një mënyrë tejet bindëse rreziqet që i kanoseshin vëndit tonë nga qëndrimet shoviniste, i ve kapak me pohimin madhor konkluziv … Çë çase trishtimi e dëshprimi kemi kalue n’at Paris … 800.000 bajonetat e mobilizueme t’Austro-Hungaris në 1913 për me shpëtue qytetin e Shkodrës, tash s’ishin mâ. Italija mbahej në konferencën e paqës për njâj traktati që shënonte dekën e Shqipnis … Franca përkrahte miqt e vet qi ishin anmiqt t’anë. Anglija, si gjithmonë kur s’luejnë interesa direkte të saja, kishte për ligjë oportunitetin. Wilsoni mjedis dhelpnave plaka t’Evropës i kishte harrue 14 pikat e tija. Me ç’vërtyt do të bâjshim mrekulli na të shkretët në kët lâmsh pasjonesh e padrejtsish …
Vetëm nëntë janë faqet e kësaj letre. Por ato nëntë faqe hedhin dritë të madhe rreth zhvillimeve të asaj kohe si edhe ndikimeve ndaj së ardhmes së vëndit tonë.
Letra me nr.53, në përgjigje të letrës Padres ku ai i shtron M.Krujës pyetje karakteri themelor historije kombëtare, nuk mund të ishte e shkurtër, (Fq.191 – 214). Në përfundim vetë autori i drejtohet Padres duke i theksuar : “… me këtë kapitull Të kam dhânë çelsin e historis politike shqiptare ashtu siç e shoh e e gjykoj un vetë. Mund të jem i gabuem, mund të kemë harrue a mbajtun mênd keq ndonji pikë ndër hollsina qi s’e prek e s’e cënon themelin; por të jesh i sigurtë se me qëllim s’kam ndryshue asnji germë …”.
Vetë ky pohim i M.Krujës në përfundimin e shtjellimit të pyetjeve që kërkonin përgjigje, menjëherë e intrigon lexuesin kureshtár të mësojë se si i trajton M.Kruja problemet. Unë as nuk do t’ia prish bukurinë leximit të materialit origjinal e as do t’ia shuaj kureshtjen atij që dëshiron t’a lexojë materialin e plotë, duke cituar ndonjë kalim. Përkundrazi, do t’ia mpreh akoma më shumë dëshirën e leximit të plotë duke cituar dy nga pohimet madhore të M.Krujës të cilët janë leksjone si edhe themele etiko – morale mbi të cilat duhet të jet’i mbështetur mirë historiani tek e fillon ai trajtimin e problemeve. M.Kruja pohon : “… gjyqtarët n’Angli përpiqen me i kufizue sa mâ fort qi munden miqsít e tyne. Edhe historjani mund të krahasohet shumë mirë me gjyqtarët, se edhe ai âsht nji gjyqtar, sidomos ky krahasim vlén aqë mâ tepër po qe se marrim me shkrue historín’e kohës s’onë.” Në vazhdim, gjithmonë përgjatë kësaj hullíje, M.Kruja këmbëngul në pohimin madhor : “ Miqsija e mirnjohja janë sende të shênjta, por ka përmbi ta nji gjâ tjetër edhe mâ të naltë : e vërteta.”
Që të dy këta pohime madhorë të M.Krujës, posaçërisht në kushtet e sotme të zhvillimeve post – komuniste në Shqipëri, do të ishin objekt trajtimi më vete si në shtrirje e gjithashtu edhe në thellësí të një analize konkrete shumë interesante. Ësht’e qartë se një analiz’e tillë në vazhdim, do t’a devijonte vetë objektin e temës që trajtohet, (e prandaj nuk po bëjmë përqasje as me gjyqtarë e as me historianë bashkëkohës). Prandaj, në sintoní me linjen që i kemi vënë detyrë vetes që të ndjekim, (përgjatë trajtimit të letrës me nr. 53), nuk i shmangemi dot sjelljes para lexuesit edhe të një pozicionimi të M.Krujës, i cili është shëmbëlltyrë e një qëndrimi karakterial konsekuent. Tregon M.Kruja se si Esat Pashë Toptani i drejtohet Xhemil Bej Vlorës duke i thënë për Mustafën : … Ky âsht mâ i madhi kundrështar i im, ky qi kam pasë kujtue se s’do t’ia pritonte edhe pushkë me qitun për mue, si axha i vet ! E M.Kruja flakë për flakë i përgjigjet : “Pashë, hiq dorë prej këtyne punëve qi ke nisun për dâm të Shqipnis e provomë atëherë a qes a s’qes pushkë për ty !” Ky qëndrim i M.Krujës patjetër që më shtyn t’ia drejtoj lexuesit pyetjen vërtet retorike, (që në rastin e M.Krujës aspak e tillë, sepse historiografia komuniste ç’nuk volli kundra tij përgjatë dhjetëvjeçarësh), se si e gjykon lexuesi tashti, nën dritën e re që hidhet rreth personalitetit të M.Krujës, patriotizmin si edhe karakterin e tij ?
Derisa M.Kruja ka mbajtur letërkëmbim të rregullt me Padren, siç është përmëndur edhe më parë, kuptohet se ai e vlerësonte lart vetë fratin. Mirëpo përgjatë kësaj analize të vëllimit me letërkëmbimin e cituar, nisur nga fakti se protagonisti është M.Kruja i cili sjell faktet historike edhe jep në vazhdim gjykimet e tija, doemos figura e Padres, ndonëse kuptohet se ai ka qenë nxitësi i bisedave, detyrimisht ka ngelur dishka si në hije. Për t’i dhënë pak larmí analizës e doemos edhe për të hedhur së rishmi dritë mbi figurën e Padres, po i sjellim lexuesit pyetjen nr.5 që françeskani i drejton M.Krujës (nga 12 pyetjet e letrës me nr. 56) :
5) Mons.Kaçorri, me të cilin – si më ke shkrue përpara – keni pasë punë sa heresh, a âsht kenë mâ fort italofil apor austrofil a por âsht kenë shqyptar i saktë si Ti e Luigji, qi mendojn kryekrejet të mirën e atdheut pa u fiksue në nji idé : jo Italí, jo Austrí, jo Francë e jo Gjermaní !
Me pyetjen që frati drejton si edhe me bindjen e tij të shprehur pa mëdyshje ose dyshime, duhet vënë në dukje së pari, se si ai me ndershmërínë si edhe atdhedashurínë që e karakterizojnë dhe pa u prirur fare nga fraternalizmi ekleziast heton, kur është fjala për besnikërí kombëtare, edhe Monsinjorin e tij ! Nga ana tjetër, sa bukur e shpreh ai pozicionimin e tij nga lartësít’e vitit 1952, lidhur me shqiptarofilínë e dy laikëve, Mustafa Krujës dhe Luigj Gurakuqit ! Çfarë shëmbulli për t’u marrë si model i një qëndrimi të prerë atdhetar, objektiv si edhe mospërfillës i shkarravinave pseudohistorike të kalemxhinjëve të periudhës komuniste, për të cilat ai ishte krejtësisht në dijení ! Qëndrova tek kjo pika “5” e pyetjeve të fratit françeskan, sa për të hedhur një rreze drite më të shtrirë edhe mbi Padren.
E tashti doemos duhet t’i kthehemi e t’i a përndritim lexuesit përgjigjen që jep M.Kruja : “Kaçorri ka mendue thjesht e vetëm si mâ i kullueti Shqiptar idealist , e ashtu edhe ka veprue.”
E donte dhe e priste këtë përgjigje frati, për Monsinjorin e tij; sepse e donte të pamëdyshur. Nga ana tjetër aq më shumë të vyer e konsideronte ai përgjigjen, se e dhënë nga një laik feje muslimane ! Nga ana tjetër M.Kruja, tejet objektiv dhe i ndershëm, duke dijtur t’i gjykojë qëndrimet të pandara nga rrethanat, kushtet si edhe mundësítë për të arritur sa më maksimalisht objektivat nga kënvështrimi atdhetár, jep gjykimin e tij të prerë Nuk qëndroj dot pa hedhur dritë edhe sa i takon pikëpamjes së M.Krujës lidhur me dokumenta që, po qenë të shkruara veçanërisht nga studjues të huaj dhe sjellin ujë në vijën e mullirit të historianëve shkarravitës të historisë kombëtare, merren si fakte historike të mirëfillta. Tek i citon frati se çfarë ka shkruar studjuesi italian Giannini rreth kërkesave të Kongresit të Lushnjes lidhur me kufijtë tonë kombëtarë, M.Kruja replikon me një pozicionim studjuesi të mirëfilltë … Për mue ai tekst âsht apokryf (me autenticitet të dyshimtë – shënim i M.K.). Do t’a besojshem vetëm kur të më provohej me dokument authentik, b.f. (bie fjala – shënim i M.K.) me proces – verbalin e nënshkruem prej delegatvet ase nji kumtim diplomatik t’atij kongresi kancellarive të hueja. Giannini ka gabime edhe n’atë pjesën tjetër …
Me këtë rast nuk kam se si të mos i kthehem edhe një herë atij që do t’a quaja postulati i M.Krujës, i cili duhet të jetë A-ja e moralo – etikës së studjuesit të historisë: “ Miqsija e mirnjohja janë sende të shênjta, por ka përmbi ta nji gjâ tjetër edhe mâ të naltë : e vërteta !” Dhe kërkimi i kësaj të vërtete i përshkon të gjitha letrat e përgjigjeve që M.Kruja i drejton fratit.
Përgjatë të gjithë letërkëmbimit bije në sy edhe një element shum’i veçantë i mënyrës së të shkruarit të M.Krujës. Se sa konçiz ishte ai, del në pah në dy përgjigjet që i jep Padres lidhur me personalitetin e fortë e karakterplotë të Luigj Gurakuqit. Rasti i parë është tek përshkruan skenën e ngjarë në shtëpin’e nipit të Ismail Qemalit, Xhemil Bej Vlorës ku e kishte selínë akoma qeveria e porsadalë mbas shpalljes së mëvehtësísë. Përshkruhet se si i zoti i shtëpisë i drejtohet me përçmim Luigj Gurakuqit duke i thënë ushak, (turqisht – shërbëtor – shënim i M.K.), shprehje përbuzëse me të cilën Xhemil Beu aludonte marrëdhënjet në mes L.Gurakuqit si edhe I. Qemalit. E Gurakuqi ç’qëndrim mban ? Ja si e përshkruan M.Kruja skenën : … Gurakuqi u çue si rrufeja e i mbet me nji paravesh (shuplakë fytyrës – shënim i M.K.) turîjve. Tjerët e kapën beun e e çuen në harém te gratë e s’u bâ mâ kurrfarë reakcjoni. Luigji s’e hiqte n’ato kohna të turbullta kurrë alltijen (koburen – shënim i M.K.) nga brezi … (Fq.219 – 220).
Rasti tjetër i një qëndrimi të papërkulshëm të Gurakuqit, ka lidhje me Faik Konicën. Ishte viti 1914. Esat Pashë Toptani, sipas mendimit të shumë patriotëve, ishte tradhëtar. Italia e mbështeste atë. Faik Konica bashkëpunonte ndërkohë me E.Pashën. Një grup patriotësh caktojnë L.Gurakuqin që të përgatiste një dokument i cili do t’i paraqitej Princ Wiedit. U mblodhën në Durrës shumë intelektualë që t’a miratonin dokumentin, mbasi t’i bënin vrejtjet që mendonin. Sapo del Gurakuqi para tyre me dokumentin në dorë që t’a lexonte, (vazhdojmë tani me fjalët e M.Krujës) … Faik Konica s’e lên me çelë gojë : Ç’janë ato intriga italiane (?) këlthet (Konica – shënim i M.K.). Gurakuqi edhe s’bâni tjetër, veç përlau shkopin qi kishte atje pranë dhe ia veshi krés si nji rrufé. Gjindja u çue në kambë, hyni ndërmjet e n’emën t’Atdheut, vûni paqë. U ndëgjuen spjegimet, u këndue memorandumi, u pëlqye pa asnji ndryshim, pa asnji objekcjon as prej Konicës e puna mbaroi me kaq. (Fq.225). Paraqitin interes të veçantë në këtë kontekst pikëpamja e fratit lidhur me incidentin e gjithashtu përgjigja që i jep M.Kruja Padres. (Fq.229) Padreja është çuditur se si Konica i hodhi Gurakuqit fjalët … Ç’janë ato intriga italiane dhe vazhdon … Luigji e tjerë nacjonalista bashkëpunojnë me Wiedin kundra Esatit, i cili asht i ndihmuem e i prujtun prej italjanvet, e si mund t’i hidhet Luigjit kjo fjalë ? E M.Kruja i përgjigjet: “ Paj duhet me e pasë njohun Konicën. Cili shqiptar s’ka qênë për tê tradhtuer, intrigant, vagabond, kusar, ignorant, etj.etj.? Ai Luigjit s’i ka lânë vênd në vorr, se jo mâ kur ishte gjallë …” (Fq.233).
Në vazhdim lexuesi do të verë re se kemi kapërxime periudhash kohore. Kjo nuk shpreh moskujdesje nga ana e ynë, porse stilin pindarik me të cilin Padreja i drejton pyetjet. Megjithatë secila pyetje si edhe përgjigjet, në bashkësín’e tyre, hapin dritare që kanë qenë të mbyllura dhunshëm duke filluar që nga periudha e diktaturës e në vazhdim që të vërtetat të mos e shihnin dritën e diellit por të rrinin e t’i mbulonte tisi i harresës nëpër fondet e ndaluara të arkivave të ndryshme !
Përgjatë vazhdimit të letrës me nr.59, Padreja shtron tezën e tij se si lidhur me çfarosjen e elitës shqiptare fajin e kanë serbët që e dinin se si nuk mund të kishte patriot shqiptar i cili të mos ishte antiserb dhe vazhdon shprehimisht … Mbas mendimit t’em prá, Enver Hoxha me klyshat e vet të kuq, s’ka bâ tjetër veçse me çue në vend urdhnat e Belgradit qi prá, simbas mendimit t’em, e ka plotsisht fajin e shfarosjes s’elitës shqiptare … (Fq.230) Nuk shmangemi pa e vënë në dukje objektivitetin e fratit që krim primar quan hartimin e listave të personave për t’u pushkatuar, ndonëse vazhdon duke pohuar se si … Mbas gjaset, edhe po t’ mos ishin kenë urdhnat e Belgradit, do t’ishin kenë shqiptarët vetë qi me u derdhë trûtë vllazënve të vet shqyptarë … Si thue ti ? M.Kruja përgjigjet : “… a i a ka fajin pyllit spata apo bishti ?” (Fq.234). Por në vazhdim pastaj ai, duke i bërë një analizë diferenciale të një niveli tejet të thellë problemit, e çon Padren drejtë përfundimit se kur një armik arrin e fut përçarje në familje, si në rastin tonë ku vëllai vret vëllanë për të qen’i parë, kurse armiku do t’a gëzojë grabitjen që po përgadit (Kosovën), padyshim që faji kryesor dhe më i madh u mbetet shqiptarëve ! Kjo sa i takon krimit të madh të zhdukjes së elitës të kombit tonë. Në vazhdim pastaj nuk ka nevojë për koment qëndrimi i qeverisë komuniste shqiptare nga njera anë lidhur me problemin e Kosovës e pa le pastaj se si, mbas aneksimit të saj Federatës Jugosllave pa plebishit, (votim i përgjithshëm popullor – shënim i M.K.), kur pyetet Enver Hoxha gjatë Konferencës Paqës në Paris më 1946-ën lidhur me marrëdhënjet Jugosllavi – Shqipëri, (ku pyetja i drejtohet me tendenciozitet ), ai përgjigjet : “ … Ne nuk kemi asnjë problem me Jugosllavinë, përkundrazi … “ Duke e lexuar këtë pohim profesorët tanë historianë në dokumentat lidhur me Konferencën e Paqës të Parisit të vitit 1946, e kuptoj se janë gjëndur para vështirësishë por, me që ato vështirësi si edhe të tjera partia dhe komandanti u kishin thënë se duhej t’i kapërxenin, historianët ashtu bënë. E pastaj në vazhdim doemos edhe u specializuan dora–dorës në këtë drejtim e s’pati më vështirësí që ata të mos i shmangnin dot, doemos jo pa ndihmën e partisë mëmë !
Letra me numër 61 e shkruar prej fratit dhe e drejtuar M.Krujës, mund të thuhet pa as më të voglën frikë, se është një dokument ku ndërthuren hulumtimet e bëra nga frati rreth së vërtetës lidhur me veprimet e karakterit “tërhiq e mos këput” të nacionalistëve shqiptarë, në ballafaqim me politikën italiane, për të arritur maksimumin e të mirave të mundëshme në favor të Shqipërisë, ku sinteza e Padres bëhet bartëse pyetjesh kardinale nga ana e tij. Frati citon pohimet e studjuesit gjuhëtar edhe historian Kostë Çekrezit, (botues në Londër më 1919-ën i punimit Shqipëria, e kaluara dhe e tashmja – shënim i M.K.), i cili në një fashikull botuar nga fundi i vitit 1951 në Washington shprehet se pas dështimit të lëvizjes së Fierit … parësia e vëndit dhe jo vetëm bejlerët, arriti në përfundimin logjik që, mbasi Zogu mbahej në fuqi me anën e përkrahjes që kishte nga Italija Fashiste, e vetmja rrugë për t’a hequr qafe ishte q’ata, si të parët e vëndit, të bënin një marrëveshje direkte me qeverinë e Romës. Ndërmjetës për këtë marrëveshje ishin Shefqet Bej Vërlaci i Elbasanit dhe Mustafa Merlika i Krujës. Marrëveshja u plotësua në Dhjetor 1938. E mbasi shtron pikëpamjen e Çekrezit, frati e fton M.Krujën t’ia kthjellojë mirë rrethanat, pozicionimin e Italisë si edhe përzgjedhjet që detyrohet të bëjë paría e emigracionit shqiptar, nisur gjithënjë nga parimi i veprimit sa më në favor të interesave kombëtare shqiptare. Në faqet 239 e deri në faqen 248, M.Kruja i bën Padres një paraqitje të plotë e me të gjitha detajet, (të cilat pikë për pikë gjënden në Arkivin e Shtetit Shqiptar si edhe në Arkivin e Ministrisë Jashtme të Italisë – shënim i M.K.), duke treguar hapat e ndërsjella të ndërmarra përgjatë bisedimeve si nga përfaqësuesi i qeverisë fashiste italiane Giovanni Giro e nga ana tjetër nga ana e M.Krujës si i caktuar të përfaqësojë të katër grupet e nacionalistëve shqiptarë jashtë Atdheut mëmë. Ësht’e qartë se vetëm leximi i plotë i atyre dhjetë faqeve shkruar nga M.Kruja në sqarim të pyetjes fratit, e ndriçojnë lexuesin. Megjithatë, me pak rrjeshta të mijtë sa për t’a ngjallë kërshërín’e mëtejshme të lexuesit, do të cek ndonjë moment kulmor pozicionimi nga ana e M.Krujës sipas marrëveshjes me grupet nacionaliste. * Shqiptarët e pranonin një princ të shtëpisë Savoia (siç kishte qenë edhe Princ Wiedi). * Nuk pranonin regjim fashist në Shqipëri. * Asnjë koncesjon, (lëshim në dëm të vëndit), Italisë në kundërshtim me pavarësinë kombëtare shqiptare. E mbasi i shtrohen G.Giros këto sinore, M.Kruja e ndjen nevojën edhe t’i shtojë … me që ndërmjet shteteve kurrë nuk është dhënë asgjë e as jepet pa një leverdí të ndërsjellë, e pyes Qeverinë Italiane nëpërmjet teje, në se Italia e ndjen veten plotësisht të kënaqur me një Princ të Shtëpisë Savoia mbi fronin e Shqipërisë apo mendon të parashtrojë edhe pretendime të tjera … E kur Giro-ja shton se mendimi i palës italiane është që të ketë shkrirje të dy kurorave mbretërore, të ketë shkrirje të ushtrive, të diplomacisë si edhe financave, M.Kruja i pohon pa lëkundje “… Atëhere, i dashur Giro, në këto kondita dhe përsa më takon mua si edhe miqve të mi, Mbreti Zog mundet të mbretërojë edhe njëqind vite mbi fronin e Shqipërisë !”
Pa dashur të zgjatem, i lejoj vetes t’i drejtoj vetëm një pyetje lexuesit : përgjatë 47 viteve të diktaturës komuniste, është ndeshur lexuesi me ndonjë qëndrim sadopak të krahasueshëm me pozicionimin krenár dhe dinjitoz të M.Krujës ndaj shtetit që ai priste t’a mbështeste ? Edhe pak fjalë lidhur me një fakt me të cilin lidhen spekullime tejet të ulëta të bëra gjatë dhjetravjeçarësh për t’a ndikuar opinionin publik shqiptar në një drejtim krejtësisht të padrejtë ndaj realitetit. Fjalën e kam rreth telegrameve të drejtuar Mussolinit nga Grenobli. Kopjet e telegrameve ndodhen në arkiva dhe janë të botuara në gjithë shtypin italian të datës 8 prill 1939. Ata kurrë nuk janë botuar integralisht përgjatë diktaturës, kurse popullit, duke ia cituar me nënkuptime dhe insinuata, i janë paraqitur ata si kulmi i tradhëtisë ndaj Atdheut. Ja se si formulohej pak a shumë (sipas kujtesës së M.Krujës – shënim i M.K.) telegrami i parë : “ Në çastin që fati i Kombit t’onë gjëndet tashmë krejtësisht në dorën t’uaj, duam të shpresojmë se do t’a tregoni bujarínë t’uaj duke i respektuar të drejtat e tija si Shtet i pavarur.” Lidhur me telegramin e dytë, të nisur me 13 ose 14 prill 1939, M.Kruja pohon … si pamë qi u shpall bashkimi personal, të cilin na e kishim prapsun, si dhe formimin e nji qeverije shqiptare me të gjithë ministrat, si ma parë, aty mbrenda edhe ministër të jashtëm, lufte e financash, na erdh pak shpirti e i dërguem Mussolinit nji telegrafë të dytë tue i thânë se i pranojshim vêndimet e atij kuvêndi me shpresë qi prej atyne vendimeve do të dilte bashkimi i të tânë Shqiptarvet nën flamurin e Skënderbegut.
Këta telegrame aq të përfolur nga historiografía komuniste, a nuk na dalin tashti në një dritë krejtë tjetër pa le edhe të gjindshëm (vetë telegramet) si qenë formuluar origjinalisht ? Dhe momenti që duhet theksuar e nënvizuar është se në telegramin e dytë i mëshohet të kujtuarit të marrëveshjes kaluar për t’u bashkuar gjithë Trojet Shqiptare, Kosova, pjesërisht Maqedonia si edhe Çamëria, nën flamurin e Skënderbeut !
Me këtë rast kërkimi i së vërtetës si edhe pozicionimi i ndershëm ndaj fakteve historike të paraqitura pa deformime, pa le pastaj shtrembërime në interpretim, më detyron t’ia nënvizoj lexuesit vullnetmirë faktin se si Mustafa Kruja, kur flet për pastërtín’e figurës historianit kërkon që historiani t’a pohojë të vërtetën siç është, qoftë ajo e vërtetë edhe kundra bindjeve patriotike të historianit vetë ! (Fq.285).
Siç e sheh lexuesi i këtyre radhëve, jemi munduar të vemë në dukje pohimet madhore të Mustafa Krujës përgjatë letrave të tija me përgjigje drejtuar Padres, ku si një fill i ngjyrosur duket qartë pozicionimi i tij tejet i ndershëm ndaj të vërtetave historike pa marrë parasysh interesa as partishmërí edhe kur është fjala të thuhen të vërtetat cilatdo qofshin ato, edhe kur bijnë ndesh me bindjet patriotike të hitorishkruesit !. Ja ku po e kujtojmë, mes shumë syresh, edhe një pohim gati – gati të pabesueshëm (Fq.315). Tek e pyet frati në se ishte e vërtetë që gjatë tërheqjes së ushtrive serbe nëpër Shqipëri, (mbas thyerjes që pësuan ato prej ushtrive austro – hungare), ato ishin sulmuar nga njësi ushtarake shqiptare, M.Kruja, ai antiserbi i regjur, pohon : … Ça paske kënduem mbi trazimin e Sërbet prej nesh kur janë tërhjekun nëpër Shqipni përpara sulmit austro –hungar në fillim të 1916-s nuk âsht rrênë, mjerisht. Po thom mjerisht, se mbas mendimit t’em nuk na nderon aspak. Esati nuk kishte kurrfarë pushteti ndër malet asokohe. Ç’mësim niveli tejet të lartë etiko – moral duhet të nxjerrin nga ky pozicionim historianët bashkëkohorë ! E konsideron turp goditjen mbrapa krahëve të një ushtríe të thyer në ikje e sipër, qoftë ajo edhe ushtría serbe armike tradicionale e jona. Nga ana tjetër, edhe në rastin kur e kishte mundësínë të heshtëte, duke ia lënë përgjegjësínë Esat Pashës, armikut të betuar të vetë Mustafa Krujës, ky i del zot duke u shprehur se ai (Esat Pasha – shënim i M.K.) nuk kishte asnjë pushtet në malet shqiptare. A kanë nevojë për komente këto pozicionime shkencore jashtë ç’do kuadri politik dhe mëríshë personale të M.Krujës, pa le të bëhen përqasje me pseudostudime e pseudoanaliza historishkruesish të periudhës diktatoriale e që vazhdojnë edhe sot e kësaj dite e mbahen akoma për historianë ?
Letra e 101-të është një model analize shkencore historike se si M.Kruja i përgjigjet Padres lidhur me pyetjet rreth rolit të Esat Pashës në vrasjen e komandantit të Shkodrës së rrethuar, Hasan Rizait.
Në faqen 382 M.Kruja u bën një ndarje krerëve kosovarë në katër kategori, lidhur me pozicionimin e tyre ndaj pavarësísë. T’a lexojë lexuesi atë faqe. Të qëndrojë pastaj dhe me mëndje të tijën emrat e Hasan Prishtinës ose Bajram Currit e në vazhdim, t’i zëvëndësojë me emrat e drejtuesve të sotëm të Kosovës, (doemos edhe në kushtet e rrethanave të sotme). E kur t’a ketë ndërtuar këtë kuadër në mëndjen e tij, nga përqasja a nuk vjen në përfundimin e M.Krujës që pohon se … ndër krenët e Kosovës mbretnonte Khaosi …? (rrëmuja – shënim i M.K.).
Përmbyllje :
Për një gjysëm shekulli historia u shkrua sipas fitimtarëve dhe pavarësisht nga
deformimet dhe shtimit të radhëve të tradhëtarëve me armiq të rinj, historianët zyrtarë shkruanin histori të re sipas skenarit të urdhëruar nga udhëheqësi i pagabuar. Edhe sot, me inercinë e autoritetit shkencor të fituar në sistemin e kaluar, vazhdojnë të përkujtojnë dhe të shkruajnë nëpër tekste historie, sipas tyre te vertetat e ashtuquajtura historike !
Përgjatë kësaj hullíje nuk i shmangem dot dhe e ftoj grupin e personave që e kanë paraqitur librin e Çatin Saraçit si hedhje dritë mbi figurën e Ahmet Zogut, t’a dëgjojnë një këmbanë rreth ortakut të tretë të treshes A.Zogu, Jak Koçi dhe Ç.Saraçi, të cilët honoraret (lexo ryshfetet) i ndanin më tresh me përqindje të caktuara. Këta janë vallë njerëzit pohimet e të cilëve na rekomandohet t’i marrim si fakte historike ? Njihemi tashti me përgjigjen që i jep M.Kruja fratit, tek e pyet ky se si e njihte ai Jak Koçin. M.Kruja i përgjigjet duke e cilësuar si aventurier nga më të poshtrit në botë dhe të pashoq ndër shqiptarë. E bile shton se po të kishte qenë Jak Koçi personalitet historik, M.Kruja do të sillte në tryezë edhe fakte por shton … Jaku s’e meriton as me ndymë gojë e letër me tê …
Gjithsecili person që rreth M.Krujës nuk ka pasë dëgjuar asgjë tjetër veç propagandës komuniste, e mendon atë tradhëtar të atdheut, të shitur tek Italia Fashiste si edhe kriminel. Si pasojë as e përfytyron dot se si ky njeri ishte bashkënënshkrues i Dokumentit të Mëvehtësísë më 28 Nëntor të 1912-ës në Vlorë, bashkëhartues me L.Gurakuqin i të gjitha memorandumeve edhe notave që delegacioni shqiptar i paraqiste Konferencës së Paqës në Paris. Nga ana tjetër as që mund t’a mendojë se M.Kruja qe personi që për të pranuar portofolin e kryeministrit i vuri kusht Italisë që flamurit t’i hiqeshin dy simbolet e fashizmit si edhe nyja e shtëpisë Savoia. A i shkon mëndja këtij lexuesi se M.Kruja, duke parë se qeveria italiane i shkeli kushtet e marrëveshjes për rrëzimin e Mbretit Zog dhe e shkeli ushtarakisht Shqipërinë, qeverin’e tij e ndërtoi me antiitalianë të njohur ? Dhe cili qe pikësynimi i tij me këtë veprim ? Që qeveria, në të gjithë sferën e veprimtarísë së saj, të ishte sa më e ngurtë ndaj ndërhyrjeve të qeverisë italiane duke e frenuar shtrirjen e ndikimit të saj.
Mund të duket e pabesueshme, por M.Kruja qé kryeministri i cili jo që Qazim Koculin, ish udhëheqësin ushtarak të Luftës Vlorës të vitit 1920, e pati emëruar komisar të lartë të qeverisë, po kur italianët nxitën veglat e tyre t’a vrisnin me atentat Qazim Koculin, Mustafa Kruja në emër të qeverisë tij dha dorëheqjen e pakontestueshme dhe të prerë !
Mbasi të jenë lexuar këto radhë e pastaj të jetë zgjeruar fusha e njohjes duke e lexuar edhe vëllimin e plotë të letërkëmbimit, ësht’e qartë se secili që ka një minimum ndershmëríe në ndërgjegjen e tij do të duhet tani e tutje t’a rishikojnë me sy si edhe mëndje kritike gjithë morínë e pohimeve që janë paraqitur dhe predikuar si të vërteta historike deri më sot nga ata historianë shkarravinash pseudohistorike për të cilët folëm pak më sipër.
Kaq sa u shkrua deri më tani, ka për qëllim vetëm t’a tërheqë lexuesin potencial të vëllimit të plotë, për t’a parë Mustafa Krujën në dritën e tij të vërtetë që i takon si atdhetar i skajshëm dhe i papërkulshëm lidhur me pozicionimet e tija parimore të një qëndrimi etiko – moral shkalle nga më sipëroret. Mirëpo diktatura veç baltës që hodhi e nuk pushoi së hedhuri mbi këtë figurë patriotike madhore të kombit tonë, me dhunë bëri të mbulohet me harresë ana tjetër, po aq e shquar e këtij personaliteti vërtet shumëplanesh, si studjues i gjuhës edhe prejardhjes së saj, aspekt i cili, për të mos u zgjatur shumë materiali, nuk u trajtua fare. Kërshërínë edhe në këtë drejtim lexuesi do t’a shuajë kur t’a ketë në dorë vëllimin e mirëfilltë origjinal.
Detroit, dhjetor 2006

AKTORËT E VJETËR DHE PUSHTETI I MORALIT – Nga FLAMUR HOXHA *

A mos gjithmonë jemi të dënuar ta nisim nga e para?

Gjithkush në këtë botë ka të drejtën të ndryshojë, por duket më shumë se absurde situata jonë. Bota jonë është e vogël, më e vogël se e mendojme ne.

Pushtetarët kur marrin pushtet u duket vetja të mëdhenj dhe edhe vendi ku drejtojnë i madh. Kjo është drama.

Por këtu të gjithë dinë kush me kë bëri trafik, ngriti trarin në doganë, bleu një vend pune, fshehu një korrupsion, kush me kë bëri e ben…etj…etj

Ndaj ndershmëria është neni i parë i kushtetutës së moralit tonë politik. Prekja e njerzve me dorë, begenisja e tyre, shikimi sy për sy, kushtimi i dy minutave kohë secilit dhe degjimi i çdo fjale… me pak fjalë të vihesh në vendin e tij. Kaq pak do ndershmëria.

Nuk është shqiptari i dikurshëm që të sheh me sy të jeshilta dhe shtrin duart e mpita për një copë bukë. Jo! Shqiptari i sotëm do vlerësim, sherbim, konsiderim, respekt prej deputetit, zyrtarit, nëpunësit, partiakut…

Duke besuar se opozita është kolona pa të cilën nuk rri dot në këmbë një shtet demokratik apo edhe që thirret demokratik apo synon të bëhet i tillë, u uroj deputetëve të opozitës punë të mbarë e fat në misionin e tyre në përfaqësimin e gjithë qytetarëve, e sidomos atyre më të pamundur e më pa përkrahje.

Partia Demokratike dhe Deputetët e saj, pavarësisht luftës së pandershme të fjalëve e gjuajtjeve të pabesa nën brez, janë e do të mbeten opozita e vetme e ligjshme dhe e moralshme e vendit dhe sfida e saj është si të jenë sa më seriozë, sa më të besueshëm dhe të ngjallin besim e shpresë.

Zhvillimet që ndodhën, fitorja e pabesueshme e të majtës në zgjedhjet e fundit, me hile e pa hile, me lekë e me drogë, na venë para një situate të vështirë e të çuditshme.

Konfigurimi i parlamentit, nxjerrja në krye të tij e eksponentëve ndaj të cilëve u ngrit në këmbë vendi para rreth tre dekadave dhe kërkoi ti rrëzonte nga pushteti, njeriun e thjeshtë e bën të pyesë: ku jemi?

Une besoj se rruga e vetme që e sjell Partinë Demokratike në pushtet me votë është rritja e besimit të ndërsjelltë mes eksponentëve të PD dhe qytetarëve, është përfaqësimi dinjitoz që u bëhët nga opozita qytetarëve, është ndershmëria e sjelljes dhe marrëdhënieve të ndërsjellta.

Njerezit do ta durojnë ende thikën sepse frika sillet rrotull kokave të njerzve, njëmijë frika, frikë për rrogën, frikë për fëmijën, për prindin, frikë nga frika…

Por një ditë do të bëhët mjaft, do të bëhët boll dhe kur të bëhet boll, kemi aftësinë t’i nxjerrim gjerat jashtë kontrolli siç ndodh fillim i ri me figura të vjetra dhe ne të jemi gjuhëkafshuar se këtu kemi qenë të tërë prej tri dekadash dhe kemi vallëzuar bashkë.

Partia Demokratike nuk ka kohë të zhgënjejë më askënd, nuk ka më tolerancë. Duhet të bëhet detyrimisht diga e qëndresës që mbron sistemin pa u shembur plotësisht.

Hekurudha e sigurtë është ajo e moralit. Mënyra e vetme është me folë sy më sy me njerzit e jo të bëjmë sikur flasim me to. Çdo shpërfillje e secilit na është kthyer e do na kthehet gjithmone.

Ne si Parti Demokratike dhe deputetët e saj mund ta ushtrojnë me sukses maksimal një pushtet, pushtetin e moralit, pushtet që fiton mbi çdo pushtet tjetër.

———————

(*Flamur Hoxha është biznesmen i njohur në Shqipëri në prodhimin e veshjeve, kandidat për deputet i Partisë Demokratike në Tiranë, cilësohet si fytyra e re e Partisë Demokratike, humanist i njohur, ndër të vetmit biznesmenë të mëdhej që mbështet botimin e librave me vlerë të Klubi i Poezisë, sponsorizon printimin e revistës më serioze letarare ballkanike e më gjërë në gjuhën shqipe, Illz – revistë letrare e Tiranës, periodike dy mujore që ka mbërri në 16 numra.)

“SYRI I POPULLIT”, PJELLË E LPK-SË, E SHIK-UT – Nga IDRIZ ZEQIRAJ

 
     “Ka ardhur koha me dalë nga çubat”, – thoshte studenti Ibrahim Rugova, në vitin 1967. Sepse ilegaliteti, i sanksionuar me ligj, si veprimtari antikushtetuese, luftohej vrazhdësisht nga pushteti monist. Megjithatë, në rrethanat e pushtimit serbo-sllavë, duke qenë të ndaluara veprimtaritë legale, që i bënin oponencë pushtetit, shprehja e lirë e mendimit, logjikisht, ishte ielegaliteti, mundësi organizimi, për këndelljen e popullit, deri në kundështinë e pushtetit, në mënyra të ndryshme.
 
     Por, lëvizja ilegale, në epokën plurale partiake, në demokracinë parlamentare të sotme, aq shumë të reklamuar, është anakronike, është kthim prapa, është futje e sërishme në “çuba”. Organizata ilegale “Syri i Popullit”, me listat vrastare, është vijimësi e Organizatës kriminale terroriste – SHIK -, e cila  filloi me listëbërjen emërore të viktimave të ardhshme, ngeshëm të pikasura, me emra komandantësh, luftëtarë të zëshëm të FARK-ut, kuadro e veprimtarë të LDK-së. 
 
      Por, lista sekrete, ende të pa publikuara, ka edhe për brenda llojit, kryesisht, kuadro e luftëtarë të gardës së vjetër të LPK-së, të pabindur ndaj Kryesisë së re uzurpatore të LPK-së. Dhe, ekzekutimi i të listuarëve emërorë, filloi në vitin 1997, për të vazhduar përgjatë luftës dhe pas luftës. Pra, shefat e rinj të LPK-së, “komandantë”, pa hyrë në luftë fare, vranë luftëtarët e lirisë, veprimtarë të LDK-së dhe të tjerët, për t`i hapë rrugën pushtetit të tyre kriminal e hajnor.
 
 
     Pse dhe kush e krijoi “Syri i Popullit”?
 
     Letrat me pyetjet domëthënëse për “komandantët” e krimit, të bëra nga Murat Jashari, shquhen për elemente të dyshimit të bazuar kriminal. Duke qenë brenda llojit, sojit, një lëvizak i ekstremit të majtë enverist e stalinist, ishte përdorur, më saktë, i keqpërdorur, nga hileqarët batakçinj, në krye të Lëvizjes. Murat Jashari kishte udhëtuar nga Zvicra në Itali, me porosi të krerëve të LPK-së, për ta marrë, ilegalisht, fshehurazi, azilantin e djeshëm dhe nënkryetarin e sotëm të Parlamentit të Kosovës, Xhavit Halitin.
 
     Letra-pyetje, me 3 (tre) e 4 (katër) shifrore, për krerët aktual pushtetarë, në Kosovë dhe Maqedoni, sjellin fakte diskridituese, madje, deri në denoncime penale, për “komandantët”, vrastarë të shqiptarëve. Letrat, fillimisht, u publikuan në gazeta e portale shqiptare, pastaj u përmblodhën në libër.
 
     Letrat-pyetje që u adresohen “komandantëve”, të cilët thirrën në luftën e pa bërë: Hashim Thaçit, Fatmir Limaj, Kadri Veselit, Xhavit Halitit, Ali Ahmetit dhe lukunisë tjetër të krimit të organizuar dhe të korrupsionit, hajnisë zyrtare, janë dëshmi shokuese e faktike, për ta penalizuar secilin syrësh. 
 
     Krerët e krimit, me SHIK-un e tyre, për t`i devalvuar, amortizuar akuzat fatale, për karrierën e tyre të psitë e kriminale, i nxitën agjentët e tyre, për të krijuar Organizatën kriminale “Syri i Popullit”. Në stilin e SHIK-ut, hartuan edhe listat emërore për atentatim, por, pa atë përzgjedhjen e bërë nga SHIK-u, i cili godiste për vdekje kndërshtarët politikë, kuadro e veprimtarë të LDK-së dhe ushtarakët luftëbërës të FARK-ut të Ibrahim Rugovës.
 
     Përkundrazi, lista emërore e personave “të dënuar me vdekje” si “armik i popullit”, në pritje për ekzekutim, është shumë kontraverse, mishmashe, iracionale, e qëllimshme për huti totale, një veprim çmendurak, që mund ta bëjnë vetëm të sëmurët psiqikë, budallenjtë! Pra, qëllimi i SHIK-ut PAN-istë, është për t`i asgjësuar provat faktike të krimeve serike vrastare e korruptive, pikërisht. të shefave të PAN-it dhe të vartësve të tyre kriminelë. Ja, pra, kjo shtë arsyeja dhe përgjigja – pse dhe kush e krijoi Organizatën kriminale “Syri i Popullit” -.
 
     Shëmbullojmë me pa logjikshmërinë e qëllimshme të listës emërore të personave publikë, të dënuar me eliminim fizik:
 
    Ish-presidenti Fatmir Sejdiu bëri dy “mëkate” dhe u ndëshkua me shkarkim:
 
     1) Refuzoi 6 pikëshin e Baki Munit të OKB-së;
     2) “Të hetohen e zbulohen vrasjet politike të veprimtarëve të LDK-së dhe të ushtarakëve të FARK-ut, sepse ata nuk i kanë vrarë jashtëtokësorët”.
    
     Mos, vallë, kjo është tradhti ndaj Atdheut-Kosovë?!
 
     Publicisti i mirënjohur, ish-kryeredaktori i kombëtarës “Bota Sot”, Bajrush Morina, dhe ish i burgosuri shumëvjeçarë politik, si dhe ish-ministër Informacionit të Republikës të Kosovës, Xhafer Shatri, i cili punoi e veproi për Republikën e Kosovës, më shumë se sa e gjithë LPK-ja, e marrë si tërësi, çfarë tradhtie bënë?! Që të dy – një jetë për Kosovën, për Atdheun. Këtu mund të citonim edhe emra të tjerë.
 
 
      Përzgjedhja e viktimës së parë, domëthënëse
 
     Nga ato që dimë, Azem Vllasi nuk ka qenë funksionar i vendimmarrjes kyçe. Madje, në kundërshtinë e tij ndaj Serbisë, në një kohë zezonë, ishte dinjitoz dhe motivoi, edhe më shumë, popullin për rezistencë karshi pushtuesit. Por, Vllasi kishte një “fajësi” tjetër, denoncoi stalinistët-enveristë të së majtës ekstreme, pra, LPK-në, për foshnjërinë politike, të treguar në demonstratat e vitit 1981, të organizuara nga Serbia dhe Shqipëria staliniste, qëllimshëm, për ta stopuar Kosovën, në ecjen e saj rapide, të shpejtë, drejt zhvillimit ekonomik dhe politik të saj.
 
     Por, për çudë, nuk e di pse Vllasi e kurseu Tiranën zyrtare të kohës, për të shpjeguar qëllimin e ndyrë, thellësisht, kundra-kombëtar, të bandës diktatoriale e kriminale  të Enver Hoxhës me shokë dhe tradhtinë e radhës ndaj Kosovës?! Sidoqoftë, e vërteta është shokuese dhe hiç vëllazërore!
 
 
    Çjerrja korale e bandës PAN, kundër Vetëvendosjes
 
     Çorbën e thartuar të PAN-it, ua servirin të tjerëve, për ta pirë. Në rastin konkret, akuzojnë Albin Kurtin dhe Glauk Konjufcën, për shkruarjen e letrave-pyetje, të cilat zbulojnë, madje, bindshëm, krimin, tashmë, të bërë, nga shefat e PAN-it, në koalicioni aktual. 
 
     “Kush ma vrau vëllain, Ismet Jashari – Kumanova”, – është pyetja-bosht i të gjithë letrës me pyetje në vazhdim, e bërë nga Murat Jashari për komandantin Fatmir Limaj? Vërtet, shokuese! Por, karadaklia, Komandant “Kumanova”, është ekzekutuar me urdhër të bandës të “komandantëve” në pushtet. Fshehja e vrasjes, pastaj edhe e kufomës e, deri ngulmimi për t`ia ngritur shtatorën në Prizren, pa përfillur urbanistikën e qytetit, ishte skajshëm cinik. Kjo na kujton vrasjen, prapa shpine, të gjeneralëve nazistë, të dyshuar nga Hitleri dhe dekorimi e varrosja ceremoniale e tyre, me tam-tamet zyrtare!
 
     Vrasjet brenda llojit e komandant Ismet Jasharit-Kumanova, të sekretarit organizativ të LPK-së në Kosovë, Behajdin Hallaçit, të profesorit Shaban Shala, shefit të Emergjencës të luftës, për krahun e LPK-së, Ilir Konushevcit dhe vënia në pritat e policisë pushtuese serbo-sllave, të kuodrove tjerë në luftë, janë vepër ekskluzive e shefave të LPK-së së djeshme, të PAN-it të sotshëm.
 
     Këtu kemi të bëjmë me faktet konkrete, që i sjell opinionit gjithë-shqiptarë, madje, jo vetëm atij, Murat Jashari, me letrat e tij unike, me pyetjet rendore numerike. Lektorimi apo redaktimi teknik, nga ndonjë i dytë apo i tretë i mundshëm, assesi nuk ia heq autorësinë e letrave-pyetje anëtarit besnik të LPK-së së hershme, Murat Jasharit. Edhe nëse, vërtet, përgaditja teknike e letrave pyetse është bërë nga Albin Kurti e Glauk Konjufca, kjo nuk do të thotë asgjë. Edhe unë do ta kisha bërë me kënaqësi, edhe pse përmbajtja e pyetjeve është e sikletshme, dramatike e tragjike, sepse krimet shpalosën, si në ekranin filmik, por, mjerisht, jo artistikisht, por, faktikisht. Fundja, është detyrë, madje, më shumë se morale, për çdo qytetar, luftimi i së keqes, aq më parë i krimeve, që kanë ngulfatur Kosovën tonë.
 
 
      Autori më kërkoi përurimin e librit në Gjermani
 
     Autori i librit, me letrat-pyetje, drejtuar pushtetarëve PAN-istë aktual dhe të tjerëve, Murat Jashari, tani, i parë i Organizatës ilegale “Syri i Popullit, më shkroi letër. Ai kërkoi nga unë organizimin e promovimit, përurimit të librit në fjalë, në Gjermani. Arsyeja pse ma besoi mua këtë organizim, është e thjeshtë: Si njeri i letrave dhe veprimtar veteran i çështjes kombëtare. 
 
     Edhe pse, unë dhe Murat Jashari militojmë në parti të ndryshme, ekstremisht, me dallime ideologjike e konceptuale, bashkëpunimi legal, me interes të përgjithshëm shoqëror, është tej ndarjes partiake. Unë, pa hamendje, e pranova kërkesën e tij miqësore, duke marrë përsipër të gjithë organizimin, përgaditjen peruruese. Aq më parë, kur dihet se Famlja Jashari e Karadakut të Kosovës, e shpërngulur, nga furtunat e jetës, në Orizare të Kumanovës, është dëshmuar për qendresë luftarake dhe vetëmohim kombëtar.
 
     Ndërkohë, ndodhi aksidenti fatal, atentati intrigues, i porositur në mënyrë përfide, jo nga “Syri i Popullit”, por, nga SHIK-u terrorist, mjeshtër i gjakderdhjes shqiptare. Dhe, projekti i perurimit të librit të Murat Jasharit, u anulua, nuk u realizua.
 
     
    Këndellja, edhe pse e vonuar, domosdo e kohës
 
     Poeti drenicar, i cili jeton e krijon në Mërgatë, autor i këngës-hymn, – Thërret Kosova mori Shkodër -, Sylë Bajrami, , shkruan: “Amerika na ktheu në shtëpitë tona, por, nuk na çliroi, derisa na i la komandantët kriminelë në komandë, në pushtet”.
 
     Këta komandantë, me bandat e tyre, të organizuara në SHIK, kanë hyrë në të gjitha poret e shoqërisë, në shtetin e brishtë të Kosovës. Madje, edhe në partitë e pozitës dhe të opozitës. Dhe, këtë të vërtetë absolute, e thotë, publikisht, nënkryetari i Parlamentit të Kosovës, Xhavit Haliti.
 
     Që “Syri i Popullit” është pjellë e SHIK-ut, nuk e fsheh as Xhavit Haliti, kur e quan viktimë veprimtarin veteran të LPK-së, Murat Jasharin. A nuk do të ishte më mirë që organizimi “Syri i Popullit”, të ishte legal, i ligjshëm dhe të angazhohej për zbulimin e shumë qindrave të vrasjeve politike, përfshi këtu edhe komandantin trim, Ismet Jashari-Kumanova, me shokë? Sigurisht, se po. Dhe, jeta e Murat Jasharit me shokë, do të kishte rrjedhë njerëzore dhe jo kriminale.

Korrupsioni, shpërdorimi i pushtetit (detyrës) – Nga Aurel Dasareti*

Qurrashët vozitnin biçikleta të lidhura me sixhim dhe visheshin me pantallona me arna, por pasi i hynë të ashtuquajturës “karrierë politike”, filluan të voziten me Mercedes-Benz dhe vishen me Armani, të blera nga pisllëqet e korrupsionit. Hajdutët janë të denjë për urrejtje.
***
Korrupsioni është vjedhja e përfitimeve politike, sociale dhe ekonomike nga popullata. Në vendet e varfra, por jo vetëm atje, korrupsioni krijon varfëri, margjinalizim social (për ta bërë dikë më pak të rëndësishëm) dhe nepotizëm politik.
Këshilli i Evropës (1998): “Korrupsioni kërcënon sundimin e ligjit, demokracinë dhe të drejtat e njeriut, minon qeverisjen e mirë, drejtësinë dhe drejtësinë sociale, shtrembëron konkurrencën, pengon zhvillimin ekonomik dhe rrezikon stabilitetin e institucioneve demokratike dhe themelet morale të shoqërisë”.
Juridikisht, korrupsioni përdoret si një term për rastet kur njerëzit në pozita besimi i shfrytëzojnë këto (pozita) si një mjet shkëmbimi për të arritur përfitime personale. Në mënyrë tipike, punonjësi i doganës që nuk e kontrollon kontrabandistin, kundër pagesës.
Përkufizimi (definicioni) i Transparency International (TI) është i afërt me këtë: “Korrupsioni është shpërdorimi i pushtetit në pozita të besueshme për përfitime personale”.
Transparency International (TI) bën dallimin midis 1).”Korrupsionit të rregullave” dhe
2). Korrupsionit “pavarësisht nga rregulli”.
E para përfshin ryshfet për të (arritur) marrë një trajtim të (favorshëm) dobishëm që marrësi është i detyruar nga ligji për të kryer.
Kjo e dyta, megjithatë, përfshin ryshfet për të marrë një trajtim që marrësi nuk lejohet të kryejë.
***
Kërkesa për transparencë (çiltërsi, tejdukshmëri).
Kushdo i prekur nga një vendim administrativ ose një transaksion biznesi duhet të ketë të drejtën të dijë se cilat fakte dhe shifra janë baza për vendimin, procedurën dhe procesin që qëndron pas vendimit. Kjo është parimi i “transparencës” ose “publikimit”. Zyrtarët, drejtuesit dhe personat në funksione të besueshëm duhet të veprojnë vetvetishëm, të parashikueshëm dhe objektivisht. Shkurt, në një mënyrë që është e kuptueshme dhe e besueshme për personin në fjalë.
***
Transparency International është një organizatë joqeveritare e themeluar në vitin 1993 me qëllim luftimin e korrupsionit. Organizata boton, ndër të tjera, Indeksin e njohur ndërkombëtar të perceptimit të korrupsionit i cili rendit nivelin e korrupsionit në vend (të shtetit përkatës). Themeluar: 4 maj 1993. Selia: Berlin, Gjermani.
***
Adresa nga Shqipëria, Kosova dhe FYROM:
https://www.transparency.org/country/ALB
https://www.transparency.org/country/KOS
https://www.transparency.org/country/MKD
***
Shtetet më të dështuara në botë, produkt i korrupsionit. Vendet vlerësohen në bazë të dymbëdhjetë kritereve:
• rritja e presionit demografik
• refugjatë, të brendshëm dhe të jashtëm
• zhvillimi i pabarabartë
• rënia ekonomike
• legjitimiteti qeveritar në rënie
• përkeqësimi i ofertave publike
• shkeljet e të drejtave të njeriut
• kontradiktat grupore
• ndërhyrje nga vende të tjera ose aktorë të tjerë të jashtëm
• zhvendosja e vazhdueshme
• aparati i sigurisë – shfaqja e grupeve militante
• elitat e ndara

*Aurel Dasareti, USA, ekspert i shkencave ushtarake-psikologjike (dasaretiaurel@yahoo.com.au)

QEVERIA E SHQIPËRISË KACAFYTET ME ZËRIN E AMERIKËS Nga Frank Shkreli

Para disa ditësh, Zëri i Amerikës në gjuhën shqipe transmetoi një kronikë mbi farsën e konkurseve publike në Shqipëri, ndërkohë që ekspozoi ndërhyrjet për punësime në sistemin e burgjeve nga zyrtarë lokalë, deputetë të Partisë Socialiste dhe në një rast edhe nga kabineti i kryeministrit Edi Rama. Në kronikën e tij, Zëri i Amerikës thotë se ka siguruar të dhëna për një duzinë përgjime mesazhesh dhe telefonatash të shkëmbyera midis personave të ndryshëm, përfshirë, “Zyrtarë lokalë, deputetë të Partisë Socialiste dhe të zgjedhur vendor që janë përgjuar ndërsa shkëmbenin trafik influence dhe kërkonin favore për punësime apo transferime nisur nga lidhjet partiake apo personale dhe jo mbi bazën e meritës”. Sipas Zërit të Amerikës, “Përgjimet ekspozojnë gjithashtu se si një konkurs për rekrutime masive në policinë e Burgjeve u kthye në një fushatë punësimi për militantët socialistë apo njerëzit e lidhur me pushtetin — një fenomen ky i përhapur në administratën publike në Shqipëri”.

Ndaj këtij raporti të VOA-s, i pari reagoi ashpër kryeministri i Shqipërisë, Z. Edi Rama duke e cilësuar Zërin e Amerikës si pjesë e “kazanit” të medies në Tiranë: “Erdhi dita që Zëri i Amerikës të flasë nga kazani i Tiranës, duke përgojuar dynjanë mbi bazë logjesh telefonike. Për herë të parë në Albania organizohet konkurs publik për punësimet në burgje dhe kazani gjëmon deri në Amerikë e jehon në katundin tonë mediatik. Çfarë katandie,” ka shprehur zemërimin e tij Z. Rama ndaj kronikës së VOA-s. Pastaj, qeveria shqiptare duket se vendosi të caktonte në krye të luftës së shpallur kundër VOA-s, ministren e Drejtësisë, Etilda Gjonaj — për të mbrojtur të pambrojturën. Ajo ka shprehur dyshimet e saja për të dhënat e transmetuara nga VOA dhe me këmbëngulje kërkoi përgënjeshtrimin e kronikës nga Zëri i Amerikës, lidhur me ndikimet e politikës për emërimet në administratën shqiptare. Në këtë ndërkohë, nga ana e tij, VOA u përgjigj duke thënë se, “Zëri i Amerikës i qëndron raportimit të tij, i cili është i bazuar mbi faktet që burojnë nga një dosje hetimore me përgjime të një ish zyrtari të lartë të shtetit, aktualisht nën hetime për korrupsion.” Për më tepër, Dr. Elez Biberaj, aktualisht Drejtori për Evropën dhe Euroazinë i “Zërit të Amerikës” dhe ish-shef për një kohë të gjatë i seksionit shqip të Zërit të Amerikës, në lidhje me hetimin e kryer dhe me deklaratën e Kryeministrit Rama u shpreh përball akuzave se, “Shërbimi shqiptar i Zërit të Amerikës ka siguruar vazhdimisht raportime të sakta dhe të paanshme rreth zhvillimeve në Shqipëri dhe unë garantoj plotësisht integritetin dhe gjykimin e lajmit. Shërbimi shqiptar vijon me krenari misionin e prodhimit të gazetarisë së vlerave në mbështetje të demokracisë dhe lirisë dhe t’i sigurojë audiencës së tij lajme dhe informacione të sakta, objektive dhe të balancuara në mënyrë që ata të bëjnë zgjedhjet e duhura”.

Nuk është hera e parë që Kryeministri Rama – por edhe zyrtarë aktualë dhe ish-zyrtarë të tjerë shqiptarë në të kaluarën kanë — reaguar në këtë mënyrë ndaj programeve të Zërit të Amerikës. Zoti Rama e ka filluar heret “dashurinë” e tij me VOA-n shqip. Në të vërtetë, ishte viti 2010 kur kryetari i Partisë Socialiste të Shqiperisë dhe njëherit edhe kryetari i Bashkisë së Tiranës, Zoti Edi Rama i ka dhënë një intervistë Zërit të Amerikës (VOA), drejtë-për-drejtë nga New Yorku, ku po merrte pjesë në takimin e Internacionales Socialiste. Siç duket, Zotit Rama nuk i pëlqyen pyetjet e korrespondentes së VOA-s, Zonjës Laura Konda, në lidhje me gjendjen aktuale politike në Shqipëri, ndërkohë që atij nuk i munguan sulmet ndaj këtij enti të besueshëm lajmesh e komentesh ndërkombëtare. Siç duket i zemëruar nga pyetjet që nuk i priste me atë rast, Z. Rama e pat cilësuar atëherë Zërin e Amerikës, si një “Radio e kafeneve të Tiranës”.

Mua më habit fakti se si sot, 30-vjet pas shembjes së regjimit komunist, kur VOA cilësohej si “zëri i agjitacionit dhe i propagandës” dhe “zëri i imperializmit amerikan”, sot qeveria dhe udhëhqesit më të lartë të një vendi anëtar i NATO-s dhe pretendues për në antarësimin në Bashkimin Evropian – gjejnë kurajon dhe vullnetin politik për të kritikuar një kronikë të Zërit të Amerikës, i cili për më shumë se 75-vjet të ekzistencës së tij konsiderohet si një burim i mire, objektiv dhe i besueshëm lajmesh ndërkombëtare. Besoj se një peokupim më i madh për Kryeministrin shqiptar dhe për qeverinë shqiptare – por edhe për shqiptarët në përgjithësi — duhet të jetë fakti se si është e mundur dhe pse një shumicë dërmuese e shqiptarëve – në periudhën 30-vjeçare post-komuniste — ende detyrohen të dëgjojnë dhe të shikojnë me besueshmëri të thellë lajmet dhe informacionet e Zërit të Amerikës, përfshirë edhe ngjarjet që ndodhin në vendin e tyre. Si është e mundur që shqiptarët gjithnjë i këthejnë sytë dhe veshët tek një medie ndërkombëtare, gjeografikisht mijëra kilometra larg për kronika të tilla dhe për raportime të sakta, objektive e të paanshme rreth zhvillimeve në Shqipëri. Kush e pengon medien shqiptare që të bëjë detyrën e një gazetarie të lirë? Kjo, fatkeqësisht, flet shumë për gjëndjen e përgjithshme të medies në Shqipëri, diçka që duhej të shqetësonte për së tepërmi, Kryeministrin dhe Ministren e Drejtësisë.

Por le t’i këthehemi VOA’s.  Programi i parë i Zërit të Amerikës në vitin 1942 ka filluar me fjalët e folësit Uilliam Hejl: “Po ju sjellim zërat nga Amerika. Sot dhe çdo ditë prej sodit, ne do t’ju flasim për Amerikën dhe për luftën.  Lajmet mund të jenë të mira për ne. Ose lajmet mund të jenë të këqia.  Por ne do t’ju themi të vërtetën.”  E vërteta është me VOA-n edhe me këtë rast, megjithë pretendimet e Kryeministrit Rama dhe ministrave të tij! Për këtë arsye shqiptarët e kanë dëgjuar në mënyrë dërmuese Zërin e Amerikës për 75-vjet të ekzistencës së tij — në ditë të mira dhe në ditë të vështira – por më shumti në ditë të vështira dhe jo vetëm se shërben si zë i së vërtetës – përsa është e mundur nga pikëpamja njerëzore, sepse edhe VOA mund të bëjë gabime. Kjo ka ndodhur sepse shqiptarët e kanë konsideruar Zërin e Amerikës gjatë dekadave, jo vetëm si një burim i së vërtetës, por për më tepër edhe si një “zë i lirë”, siç e ka quajtur Presidenti i 43-të i Shteteve të Bashkuara, republikani Xhorxh W. Bush, në urimin e tij dërguar VOA’s në 75-vjetorin e themelimit. Ai ka shprehur respektin e tij për dëgjuesit e Zërit të Amerikës, anë e mbanë botës, përfshirë shqiptarët, të cilët sipas tij, gjatë viteve kanë rrezikuar shumë për të dëgjuar “zërin e lirë” të VOA-s — një zë që, shtoi ai, i është përgjigjur dëshirës së çdo zemre të njeriut për të jetuar në liri.  Sepse, sipas tij “Liria nuk është një e drejtë amerikane, as nuk është një ide amerikane.  Liria është një ide universale dhe Zëri i Amerikës është pjesë e këtij nocioni… Zëri i Amerikës na kujton këtë universalitet të lirisë”. Presidenti Bush, në mesazhin e tij, e ka vlerësuar Zërin e Amerikës edhe si, “Një zë realist për paqë.  Jo një zë idealist i pa shpresë”. Kam folur me shumë udhëheqës të ndryshëm botërorë gjatë mandatit tim, ka thënë ish-presidenti amerikan, duke shtuar se në takimet me ta u ka “Kujtuar atyre rëndësinë e rolit që luan shtypi i lirë, si një prej gurthemeleve”, të demokracisë.

Si një ish-zyrtar i VOA-s gjatë dekadave, ju siguroj se edhe kronika e fundit e Zërit të Amerikës — mbi farsën e konkurseve publike në Shqipëri që ekspozoi ndërhyrjet për punësime në sistemin e burgjeve nga zyrtarë lokalë, deputetë të Partisë Socialiste dhe në një rast edhe nga kabineti i kryeministrit Edi Rama – ashtu si edhe në të kaluarën, është transmetuar nga Zëri I Amerikës me të njëjtin përkushtim ndaj së vërtetës, ndaj lirisë dhe demokracisë, për të mirën e Shqipërisë dhe të shqiptarëve, pa asnjë qëllim të keqë ndaj askujt. Është pra në këtë frymë që kjo kronikë e Zërit të Amerikës duhet të shikohet, të analizohet dhe mbi të cilën të veprohet. Dokumentacioni i ekspozuar nga VOA në kronikën e tij disa ditë më parë, flet qartë dhe haptas për korrupsion në sistemin e punësimeve të administratës publike! Audienca javore e VOA-s shqip prej 60.5 e shqiptarëve dhe e 4 nga 5 shikuesve që e vlerësojnë këtë program si “shumë të besueshëm”, e dallojnë lehtë të vërtetën nga gënjeshtra, pa marrë parasyshë shpjegimet zyrtare.

Frank Shkreli
——————————————————————————-

VOA Broadcasting in Albanian

VOA’s Albanian Service plays a crucial role in bringing the audience unbiased, objective and comprehensive news about the world and the region and in promoting U.S. foreign policy objectives in a region still vulnerable to internal and external destabilizing forces. The Service broadcasts to Albania, Kosovo and the Albanian-speaking areas of Macedonia, Serbia and Montenegro. In the politicized media markets of these countries, VOA plays a critical role as an unbiased, balanced and trusted source of news and information. VOA Albanian reaches more adults than any other international broadcaster in the region. The service’s programming is widely disseminated by local media on TV and on the web.

Established: May 1943 (broadcasts interrupted 1945; resumed May 1951)
Target Area: Albania, Kosovo and Macedonia
Weekly Audience: 60.5 percent in Albania
64 percent in Kosovo
9.3 percent in Macedonia
TV Programming: 3 hours, 40 minutes per week
Programs and additional features available at: www.zeriamerikes.com
Facebook:
ZeriAmerikes
Twitter:
@zeriamerikes
YouTube:
Zeriamerikes
Mobile Apps:
iOS – bit.ly/VOAios
Android – bit.ly/VOAandroid

Programs and Features
Ditari (Journal) – A daily 30-minute news and information television program. The show airs in 41 TV affiliates in Albania, Kosovo, Macedonia, Montenegro and Serbia. Each market and population has unique needs, and the service tailors its programs accordingly.

In addition to its regularly scheduled TV programs, VOA Albanian provides special reports (interactives) for two top-rated affiliates in Albania, News 24 and Top Channel. These largely focus on major political developments in the United States and provide U.S. perspectives on events affecting the region.

Jusuf e Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka na lanë amanetin e shenjtë se si duhet dashur Atdheu dhe Kombi – Nga Jahja LLUKA

“Në shesh i nxora gjithë rekuizitat e parajsës /e syri i zbrazët në roje sodiste/ dhe përgjonte pamundësinë time të mundshme.”- Jusuf Gërvalla

Për nga natyra me mençurinë,karakterin dhe vizionin që kishin, Jusuf e Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka ishin dhe do mbeten personalitete të kalibrit europian,beteja e tyre u fitua me luftën dhe lirinë e popullit shqiptar, rruga dhe misioni i tyre le të mbetet e shejtë për çdo shqiptar i cili e do atdheun e tij. 

Të flasësh hapur në atë kohë të humbur e të vështirë, ta kesh guximin e Herkulit, e të dalësh para botës, duke treguar vuajtjet e kombit tënd, i cili ishte nën luhatje për shuarje të përhershme, këtë e bëri vetëm Jusufi, misionin e tij thuajse të pamundur e ndjekën vëllau Bardhoshi dhe miku i tyre Kadri Zeka. Përgjatë epokave të ndryshme, nga gjiri i kombit tonë kanë dalur figura madhështore, të cilët me veprat e tyre sublime, kanë mbetur të përjetshëm. Përtej lashtësisë, popujtë tjerë na kanë pasur njëherësh lakminë dhe zilinë, për guximin, karakterin dhe besën, virtyte këto që u përcollën deri në ditët tona, e që na bënë t’iu mbijetojmë situatave të rrezikshme, agresionit të pushtuesve, të cilët kishin një qëllim të vetëm, asgjësimin nga faqja e dheut,të qenies shqiptare. Neve bota na njeh për guximin dhe virtytet e Skënderbeut, të cilat civilizimi perëndimor i lakmon dhe nderon, por kemi edhe shumë figura të tjera, të cilat çdo popull që do lirinë andërron t’i ketë.Në historinë tonë më të re, padyshim që vend të veçantë zënë figurat e Vëllezërve Jusuf dhe Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka.

Këto tri personalitete të shquara, për nga natyra me mençurinë,karakterin dhe vizionin që kishin, ishin dhe do mbeten personalitete të kalibrit europian, të cilët mjerisht u vranë nga dora e armikut, por vepra e tyre dhe atdhedashuria që ata kishin, do mbeten përgjithmonë vlera të patjetersueshme, në kujtesën shqiptare. Të shkruash për këto tri personalitete, është e vështirë të gjeshë fjalë për të përshkruar dashurinë që ata kishin për atdheun dhe misionin e tyre vetësakrifikues, në mbrojtje të interesit kombëtar.Andaj sot, vepra e tyre le të mbetet shembëlltyrë për brezat e ardhshëm. Populli shqiptar po jetonte mjerimin nën Jugosllavi dhe kjo gjendje për Jusufin, Bardhoshin dhe Kadriun ishte e papranueshme. Andrra e tyre e cila u shndërrua në ideal ishte çlirimi i këtij populli të shumëvuajtur, të varfër dhe të privuar nga kushtet për një jetë të dinjitetshme. Veprimtaria patriotike e Jusuf e Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës filloi në moshë të hershme. Duke parë si domosdoshmëri dhe qëllim ata asnjëherë nuk u dorëzuan edhe pse presionet nga ana serbe ishin të mëdha.

Në intervistën e rrallë të Jusuf Gërvallës për prestigjiozen gjermane “D. Cajtung” ai flet për diskriminimin e shqiptarëve nën regjimin serbë. “Diskriminimi kombëtar bëhet në shumë aspekte. Më 1946 Jugosllavia e ndaloi përdorimin e flamurit shqiptar në emër të ”Internacionalizmit Proletar”. Një vit më vonë, përkatësisht në vitin 1947, u morr vendimi për dorëzimin e tepricës së drithërave në emër të njëfarë solidariteti. Kështuqë vetë shqiptarët u detyruan të jetojnë edhe pa bukë gjatë atij viti. Disa vjet më vonë u bë kolektivizimi bujqësor, eksperiment, që është bërë vetëm në Kosovë. Qëllimi ishte që, tokat e shqiptarëve të përzihen me ato të serbëve.  Në vitin 1956, derisa Rankoviqi ishte akoma në pushtet, vetëm në Kosovë u bë një aksion për mbledhjen e armëve. Me këtë rast shumë burra shqiptarë u burgosën dhe u torturuan. Kjo ka ndodhur atëherë gjatë dimrit. Thuajse gjithë natën i kanë detyruar të qëndrojnë në kanale me ujë ose të lidhur lakuriq pas trungjeve të pemëve. Përsa i përket politikës ekonomike, Kosova është një vend shumë i pasur, përsa i përket bujqësisë edhe pasurisë me xehe. Në popull flitet për një Kaliforni të dytë. Kosova përmban 64 për qind të të gjitha rezervave të nikelit e kromit, 65 për qind të rezervave të zinkut dhe plumbit, 28 për qind të rezervave të magnezit. Të gjitha, këto të dhëna, janë publikuar në gazetat jugosllave. Përkundër kësaj, në Kosovë nuk ekziston industria përpunuese. Të gjitha produktet nga këto përsëri i shiten Kosovës me përfitime të shumëfishta. Dy emigracione të Kosovës….. Kjo mund të dëshmohet edhe me të ardhurat mesatare bruto për frymë. Të ardhurat e një banori të Kosovës në vitin 1953 kanë qenë 43 për qind më të vogla, se sa të një banori të Sllovenisë, republikës më të zhvilluar në Jugosllavi. Njëzet vjet më vonë, në vitin 1977, ato ranë në 37 për qind.Edhe pse Kosova është furnizuese kryesore me energji elektrike, 250 fshatra nga 1300, që ka gjithsej Kosova, janë ende të paelektrifikuara. Që, thënë shkurtimisht, zhvillimi dhe funksionimi i Kosovës është i orientuar për furnizimin e Jugosllavisë. Ky diskriminim i madh ekonomik ka për pasojë papunësinë e madhe. Sipas të dhënave të pranuara zyrtarisht, papunësia në Kosovë është mbi 20 për qind. Kjo ka për rrjedhojë emigrimin e brendshëm dhe emigrimin e jashtëm. Emigracioni i brendshëm do të thotë brenda Jugosllavisë, kurse ai i jashtëm në shtetet evropiane. Midis viteve 1968-1978, p.sh. gjysma e popullsisë fshatare u detyrua të emigrojë.”

Të flasësh hapur në atë kohë të humbur e të vështirë, ta kesh guximin e Herkulit, e të dalësh para botës, duke treguar vuajtjet e kombit tënd, i cili ishte nën luhatje për shuarje të përhershme, këtë e bëri vetëm Jusufi, misionin e tij thuajse të pamundur e ndjekën vëllau Bardhoshi dhe miku i tyre Kadri Zeka. Për ta, diskriminimi i popullit shqiptar ishte i papranueshëm sepse historikisht, ky popull i përkiste lashtësisë dhe civilizimit europian e që aty ku kishte rrënjet, pushtuesit si hiena ishin vërsulur, duke ju mohuar gjuhën, kulturën dhe historinë, dhe duke ju mohuar jetën me të vetmin qëllim për t’i asgjësuar njëherë e përgjithmonë nga faqja e dheut. Ja çfarë kishte thënë Jusufi për intervistën e rrallë e cila, ju botua pas atentatit ndaj tij, në ballinën kryesore të prestigjiozes gjermane “D. Cajtung”:

“Fillimisht ka pasur diskrimin përmes injorimit të historisë kombëtare. Shqiptarët janë pasardhës të ilirëve dhe janë populli më i vjetër i Ballkanit. Deri në vitin 1968 shqiptarët kanë qenë të detyruar ta mësojnë historinë sllave, gjë që do të thotë historinë e dinastive të ndryshme serbe. Historinë tonë nuk guxonim ta mësonim. Pas Luftës së Dytë Botërore, aty këtu, u formuan shkollat ku mund të mësohej gjuha shqipe. Përmes presionit të intelektualëve dhe politikanëve shqiptarë numri i atyre shkollave u shtua, kështuqë u bë shkollimi masiv në gjuhën shqipe. Por ata njerëz më vonë u dënuan me shumë vjet burg. Fillimisht u formuan vetëm shkollat fillore, më vonë edhe shkollat e mesme. Në vitin 1965 pranë Universitetit të Beogradit u hap Fakulteti i Albanologjisë. Ndërsa më 1968 në Kosovë pati trazira studentore, të cilat vërtetë kanë arritur ca suksese. Kështu që atëherë gjuha shqipe u njoh si gjuhë zyrtare në Prishtinë dhe u themelua Universiteti në gjuhën shqipe. Përdorimi i gjuhës amtare nuk ka qenë i lejuar dhe aty kanë qenë të punësuar kryesisht serbët. Tani rajoni zyrtarisht është dy gjuhësh, serbisht dhe shqip. Madje është përcaktuar me ligj që, ndokush që, nuk e di gjuhën shqipe nuk mund të punësohej fare, por në praktikë thuajse askush nuk i përmbahet këtij ligji. MASAKRI ME QËLLIM TË ASIMILIMIT!”

Mendje ndriturit, vizionarët Jusufi dhe Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka, u bënë pengesë për regjimin serb, dhe UDB-në. Ishte e papranueshme për ta që dikush i këtij kalibri europian, të dilte në pah, pasi që propaganda serbo-sllave, ishte aq aktive, diplomacia serbo-sllave e cila edhe sot vazhdon me të njejtën kartë, i paraqiste shqiptarët tërësisht shpellar, të pashkolluar, injorantë e të mjerë. Ishte planifikuar çdo gjë me përpikmëri për qëllimet famëkeqe serbo-sllave, duke mos justifikuar mjetet e tyre për zhbërjen dhe grabitjen e tokave shqiptare. Me 17 janar 1982, në një atentat të planifikuar qëllohen për vdekje në Gjermani, Bardhoshi dhe Kadriu, ndërsa Jusufi plagoset rëndë, duke u vrarë pastaj në në spitalin e Heilbronnit të Gjermanisë. Duke i ditur rreziqet dhe kërcënimet ata asnjëherë, nuk u ndalën, sot ne duhet të jemi krenar për këto tri personalitete të cilat, me vrasjen e tyre bënë që bota t’i kthejë sytë kah ne. Jusufi e Bardhosh Gërvalla si dhe Kadri Zeka, i shkuan misionit të tyre deri në fund, shpirtrat e lire të tyre nuk e duruan robërinë nga armiku gjakatar. Po citoj dy vargje nga poezia e Jusuf Gërvallës “Lufta dhe arti” “Tutje gjithnjë akull -Këndej gjithnjë zjarr-Unë jam syri i Aladinit-E shoh veten si digjem-në betejën e tmerrshme-të fjalës-e të mendimit/ Me shenjtëri të mallkuar-me përfytyrimin e qartë-e krijoj-Në mua shushurijnë dete-të qena-në ëndërr”

Beteja e tyre u fitua me luftën dhe lirinë e popullit shqiptar, rruga dhe misioni i tyre le të mbetet e shejtë për çdo shqiptar i cili e do atdheun e tij.

Përse duhet që gjithë shqiptarët të jenë me Ramushin! Nga Elida Buçpapaj

Sot jemi me Ramushin!

E kritikuam Ramushin fort kur iu bashkua Hashim Thaçit!

Tash na u desh Ramushi!

Sepse të jesh me Ramushin do të thote të jesh me Amerikën!

Do të thotë të jesh me vlerat e lirisë!

Të jesh me Ramushin do të thotë t’i thuash “jo” një lufte të re në Ballkan!

Të jesh me Ramushin do të thotë t’i thuash “po” paqes në Ballkan!

Të jesh me Ramushin do të thotë të jesh për paqen midis shqiptarëve dhe serbëve!

Të jesh me Ramushin do të thotë të respektosh gjithçka që arriti në fund të shekullit XX dipomacia Euro-Atlantike, Amerika dhe shtetet e NATO-s! Pas përpjekjesh të pafundme diplomatike, ku u aktivizuan shterrshëm figurat më të shquara të diplomacisë Amerikane dhe Europiane, ku u aktivizua administrata Bill Clinton, me Sekretaren e Shtetit Madeleine Albright, veterani i diplomacisë Richard Holbrooke bashkë me të gjitha shtetet bërthamë të Perëndimit, që përbëjnë Perëndimin e vlerave!

U deshën shumë sakrifica, viktima, deportime, varre masive!

Kur Milosheviçi shkaktari i tragjedive në ish-Jugosllavi e hodhi në kosh të plehrave diplomacinë Perëndimore, atëhere Perëndimi u detyrua të ndërmarri sulmin e NATO-s dhe ishte i gatshëm edhe të zbarkonte me trupat e Aleancës!

Për të gjithë Presidentët e SHBA integriteti territorial i Kosovës është i pacënueshëm dhe i panegociueshëm!

Integriteti territorial i Kosovës është i paprekshëm!

Për Presidentin George Bush senior, që kur i dërgoi selam Milosheviçit me Paralajmërimin e Krishtlindjeve dhe Vijën e Kuqe!

Integriteti territorial i Kosovës është i paprekshëm!

Për Presidentin Bill Clinton,

Integriteti territorial i Kosovës është i paprekshëm!

Për Presidentin George W Bush,

Integriteti territorial i Kosovës është i paprekshëm!

Për Presidentin Barack Obama,

Integriteti territorial i Kosovës është i paprekshëm!

Duhet të jetë edhe për Presidentin Donald Trump!

Në emrat që kanë përmendur më sipër është 30 vjet konsensus i të gjitha administratave Amerikane, qëndrim bipartizan dhe i unifikuar!

Që do të thotë çështja e Kosovës is over!

Don’t touch! Mos e prekni!

Mos e harroni paralajmërimin e Presidentit të 41.të SHBA George W.H. Bush!

Ai nuk jeton më! Por vepra e tij do të jetë e përjetëshme!

Prandaj jemi me Ramushin!

Kur jemi me Ramushin jemi me Britaninë e Madhe, me Gjermaninë, me Francën, me Italinë, jemi me të gjithë ata burrashtetesh të nderuar që vendosën fatin e Kosovës dhe që kanë dhënë kontributin pandalshëm që Kosova të jetë shtet i pavarur!

I jemi mirënjohës SHBA dhe Perëndimit!

Prandaj jemi me Ramushin!

Ka qenë i njohur qëndrimi i Ambasadorit John Robert Bolton kundër kësaj që krijoi për tridhjetë vjet Amerika,

por sado i rëndësishëm të jetë Këshilltari i Sigurisë sot i Presidentit të SHBA,

statura e tij nuk mund të krahasohet me burrat më të fuqishëm të botës në 30 vjet histori moderne të SHBA!

Prandaj jemi me Ramushin sot!

I japin ose jo vizën Amerikane për Mëngjesin e Lutjeve!

Sepse Ramushi po vepron konform vendimit konsensual të SHBA dhe Perëndimit!

Ne duam që Kosova dhe Serbia, të funksionojnë sikur Franca e Gjermania, por kjo kërkon respekt të ndërsjelltë, reciprok, bilateral!

Ti më respekton, unë të respektoj! Ju e dini si janë shqiptarët, po i respektove një herë, ata të respektojnë dhjetë herë, 100 herë!

por Serbia jo, Serbia e Daçiçit dhe Vuçiçit tallet me të ardhmen e shtetasve të Serbisë dhe të Kosovës, nën ombrellën e një zonje që do të duhej të kishte shkuar me kohë në shtëpinë e saj,

sepse zonja Mogherini ka dhënë kontribut kundër interesave të BE dhe paqes afatgjatë midis serbëve dhe shqiptarëve, duke hapur një kapitull të mbyllur një herë e mirë!

Nëse administratat serbe me në krye Vuçiç dhe Daçiç organizojnë gjithë diplomacinë me në krye lobin në SHBA që shtetet të cilat e kanë njohur Kosovën ta anullojnë njohjen e tyre, dmth kjo është kundër interesave të SHBA dhe 25 shteteve të BE që tashmë e kanë njohur të parat Kosovën si shtet të pavarur dhe sovran,

kjo do të thotë se është Serbia që nuk respekton vendimet e Perëndimit dhe jo Kosova!

Kur Serbia organizoi gjithë diplomacinë e saj dhe e festoi me shampanjë triumfaliste mos lejimin e anëtarësimit të Kosovës anëtare e UNESCO-s dhe INTERPOL-it,

atëhere si është e mundur që Kosova t’i gjunjëzohet Serbisë!

Po si është e mundur që diplomacia e Bashkimit Europian t’i gjunjëzohet Serbisë, kur politikat e këtij vendi bien ndesh me politikat e shteteve të BE-së në raport me Kosovën?

Prandaj jemi me Ramushin!

Sepse kur jemi me Ramushin jemi me Amerikën dhe Europën e vlerave!

Kosova dëshiron që të jetë pjesë e NATO-s, Serbia është kundër anëtarësimit në NATO!

Duke qenë pjesë e NATO-s, Kosova nuk përbën rrezik për Serbinë, ndërsa Serbia duke mos pranuar të jetë pjesë e NATO-s është shteti i vetëm në zemër të Europës që del jashtë kontekstit të përbashkët që ka Europa!

Ramushi është brenda ëndërrës të përbashkët Euro-Atlantike,

nuk jemi ne kundër Serbisë,

është serbia e Vuçiç-Daçiç kundër serbisë dhe serbëve,

ne jemi pro integrimeve të saj,

jemi për paqen midis shqiptarëve dhe serbëve,

ashtu sikur e ka vendosur SHBA, BE dhe NATO,

prandaj jemi me Ramushin!

Prandaj duhet që gjithë shqiptarët të jenë me Ramushin!

Sepse jemi për paqen midis shqiptarëve dhe serbëve!

“Illa Mihi Patria Est Ubi Pastor, Non Ubi Nascor”! – Nga AGRON SHABANI

Polika ose diplomacia janë vetëm ‘ujdhesë’ ose një ‘ishull i vogël’ në “detin” ose “oqeanin e madh” të marëdhënieve ose raportëve të gjithëmbarëshme botërore ose ndërkombtare ku arti, kultura, arsimi, shkenca dhe teknika së bashku me ‘tregun global’ të vlerave, resursëve dhe kapitalit të përgjithshëm botërorë ose ndërkombtar, i bëjnë njërëzit, popujt (kombet), shtetët dhe kulturat e ndryshme gjithandej globit, gjithënjë e me të afert dhe sekular me njeri tjetrin. Ne kete prizem duhet pershendetur dhe admiruar kursin dhe filozofine integrale dhe universale te Presidentit te Republikes se Kosoves, Hashim Thacit dhe lidereve te tjere si ky i funfit qe i njohin dhe respektojne konceptet, formulat dhe doktrinat e njohura politike dhe diplomatike ne konstelacionin e maredheineve ose raporteve te sotme moderne ose bashkohore.

Duke menduar në “masivin e madh” të marëdhëneive ose konstelacioneve të njohura botërore ose ndërkombtare ku njerezit, popujt (kombet), shtetet, kulturat ose religjionet e ndryshme gjithandej globit, jane vetem arterje, organe, ura ose stacione te ndryshme integrale dhe funksionale ne trupin ose organizmit e perbashket boteror ose planetar.

Në të kundërten, sipas Friedrich Nietzcshes, lufta, religjioni, egoizmi, pertacia, nacionalizmi, politika dhe filozofia dekadente dhe absolutiste, janë forma me e lartë dhe me e sofistikuar e shkatërrimit të njeriut, popullit (kombit), shtetit dhe shoqërisë së gjithëmbarëshme njerëzore ose qytrtare. Aletrantivë ose levizje e tyre e kundërt janë arti, kultura, informimi (njohja), komunikimi, letersia, arsimi, shkenca etj.

Njerëzit e artit, kulturës, arsimit, shkencës dhe teknikës, paraqesin një sistem, institucion ose instancë të lartë globale ose universale.

Bartës dhe themelues të kulturës globale ose universale janë njerëzit e ditur dhe përparimtar, ndërkaq bartës dhe transmetues të civilizimit tonë botëror ose planetar janë arti, kultura, letersia, arsmi, shkenca, teknika etj.

Ndërkohë që miqësia, komunikimet, bashkëpunimet dhe koperimet e ndryshme globale ose universale në mes njerëzve, popujve, shtetëve dhe kulturave të ndryshme gjithandej globit, janë një shkencë ose disiplinë e lirë, sovrane dhe tepër integrale.

Njerëzit e artit, kulturës, arsimit, shkencës dhe teknikës, nuk janë teokrat ose aristokrat të mbyllur ose egocentrik, por e kanë shpirtin, zemrën dhe mendjen e hapur per te gjithe.

Ndryshe nga kjo, në majat më të larta të tempujve të dijes, dritës dhe diturisë, asnjehere nuk eshte zhurme ose tollovi.

Njeri, beso në ‘dekalogun e dijes’, ‘urdhëresën e pestë’ si dhe në vetvetën tënde objektive dhe subjektive dhe mos i vritë kurrë kohën dhe ëndërrat tua globale ose universale.

Ndaj, “Illa Mihi Patria Est Ubi Pastor, Non Ubi Nascor” ( Atdheu im eshte ata ku jetoj dhe jo aty ku kam lindur)!

Të lumtë Edi Rama, pa Bashkim nuk ka Shqipëri! – Nga Prof.Dr. Mehdi HYSENI

Barometri diplomatik

 

*** NJË KOMB, NJË GJUHË, NJË ABETARE, NJË FLAMUR, NJË ATDHE KJO ËSHTË SHQIPËRIA  E SHQIPTARËVE, JO E MADHE E AS E VOGËL. KJO DO TË BASHKOHET O SOT, O NESËR. KJO ËSHTË DETYRË E ÇDO SHQIPTARI PATRIOT QË NGA FAMËMADHI SKËNDERBE (1443) E DERI TE ADEM JASHARI LEGJENDAR (1998).

 

Prandaj, plotësisht ka të drejtë kryeministri i qeverisë shqiptare, Edi Rama që ka përtrollisur  parullën akuzuese shekullore “Shqipëria e madhe” të politikës, të propagadës, të diplomacisë, të kuazishkencës dhe të Kishës Ortodokse Serbe, sepse ashtu siç është shprehur Edi Rama: “Shqipëria e madhe është sajesë e armiqëve të shqiptarëve. Nuk ka Shqipëri të madhe, ka një komb shqiptar që ka të drejtën e vet ta shoh veten në një sistem bashkëjetese. Nëse duan, le të vazhdojnë këtë diskutim. Ëndrra jonë është publike nuk është e fshehtë dhe ne i besojmë shumë kësaj ëndrre për bashkimin e Shqipërisë, që do të realizohet heret a vonë. Por, /Shqipëria e madhe/ kurrë nuk ka qenë dhe nuk është ëndrra jonë, deklaroi kryeministri Edi Rama me rastin e hapjes  e hapjes së pikës doganore të Kosovës në Durrës. Përveç kësaj, E. Rama foli edhe për hapjen e portit të Kosovës në Durrës, i cili tha se tashmë Durrësi nuk është vetëm i Shqipërisë porse, që nga sot edhe Kosova ka një të tillë.” (https://www.kosova-sot.info/lajme/346751/ediramafletperldquoshqiperineemadherdquo).

Kryeministri Edi Rama  zyrtarisht si shtet ka hapur procesin e bashkimit kombëtar shqiptar

 

Ndërkaq, Sali Berisha dhe disa oponentë të tjerë në Shqipëri, në Kosovë e diasporë po e akuzojnë pa fakte dhe pa argumente se kryeministri Edi Rama gjoja me presidentin serb, Aleksandar Vuçiq “janë marrë vesh për ndarjen e Kosovës” !?

-Kështu flet propaganda e zezë e masmediave shqiptare. Mirëpo, konkretisht, as de fkato e as de jure  deri tani nuk është zbuluar ndonjë “marrëveshje e fshetë”, e bërë dhe  e nënshkruar  nga kryeministri shqiptar Edi Rama dhe nga presidenti i Serbisë Aleksandar  Vuçiq.

Sali Berisha, kryesisht e kritikon kryeministrin  E. Rama  për shkak se ky me vepra dhe me marrëveshje konkrete mes dy qeverive (Kosovë-Shqipëri) zyrtarisht si shtet ka hapur kapitullin historik të bashkimit të Kosovës me Shqipërinë.

Kjo është zilia dhe  “dhimbja shpirtërore” e S. Berishës, i cili sa ishte në pushtet, edhe si president, edhe si kryeministër (veç fjalëve dhe premtimeve boshe retorike) nuk pati guximin, që zyrtarisht si shtet të deklaronte bashkimin e Shqipërisë me Kosovën.

Lidhur me këtë çështje, më 21 Nëntor të vitit 2012, me rastin e kremtimit të 100-vjetorit të shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë,  ish-kryeministrit S. Berisha ia pata  përkujtuar se, nëse  zyrtarisht nuk e shpall bashkimin kombëtar në këtë përvjetor gjithkëmbëtar shqiptar, atëherë, do të dështosh ngaqë këtë do ta bëjë oponenti juaj, Edi Rama.  -Dhe ashtu ndodhi, parashikimi im 7 vjet më parë (2012) ishte objektiv, sepse me ardhjen në pushtet si kryeministër i qeverisë, Edia Rama zyrtarisht ka filluar procesin e bashkimit kombëtar, duke filluar me bashkimin e Kosovës.

Prandaj, tash, parapëlqehet që ish-kryeministri Sali Berisha ta kursej Ramën nga kritikat e tij subjektive dhe të njëanshme, sepse  për dështimin dhe për humbjen e shansit të tij historik më 28 Nëntor 2012, që nuk pati guximin ta shpallte bashkimin kombëtar shqiptar, nuk është fajtor Edi Rama. Tash, kot e kritikon kryeministrin Edi Rama  se gjoja  me presidentin Aleksandar Vuçiq “ka lidhur marrëveshje për ndarjen e Kosovës”!? – Mirëpo, atëfarë “Marrëveshje” deri më sot askush nuk e ka bërë publike.

 

SALI BERISHA, MË MIRË KRYEMINISTËR I SHQIPËRISË ETNIKE SESA “POSTIER” I BRUKSELIT DHE “GARDIAN” I JANULLATOSIT!

*** Kryeministri i qeverisë së Shqipërisë, Sali Berisha, duhet të jetë i zgjuar dhe vizionar, që të mos i përsërit gabimet politike të paraardhësve të tij, që kanë dëmtuar interesin e përgjithshëm të kombit shqiptar dhe të Shqipërisë Etnike (1912-2012), gjithënjë duke mbajtur parasysh faktin se, shqiptarët janë ata që do të vendosin për fatin e vet, jo “asët” e sotëm të Evropës së integruar.

-Shqiptarët janë ata që do të thurin dhe këndojnë himne lavdie dhe pavdekësie, ashtu sikurse të madhit Ismail Qemali, jo Brukseli, as Beogradi, as Podgorica, as Shkupi e as Greqia e Anastas Janullatosit, të cilin vetë e “fronzove” në krye të Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare midis Tiranës. Ky është turpi më i madh i politikës shqiptare (1990-2012).

-Shënimi i datës së madhe të 100-vjetorit të pavarësisë, që do bëhet në Vlorë më 28 Nëntor 2012,  i cili nuk do të duhej të ishte vetëm një evokim retorik i kujtesës historike njëqindvjecare, por edhe Ringjallja e Shqipërisë Etnike e Ismail Qemalit, duke shpaluar Flamurin e Ribashkimit të saj dhe të Kombit Shqiptar në Ballkan.

 

Kjo do të duhej të ishte esenca e kuptimit dhe e rëndësisë së përkujtimit të 100-vjetorit të pavarësisë së Shqipërisë. Ky duhej të ishte mesazhi kryesor për mbarë kombin shqiptar, si dhe për bashkësinë ndërkombëtare, se shqiptarët me të drejtë kërkojnë ribashkimin e tyre, edhe si komb, edhe si shtet unik në Ballkan. Ndryshe, pa zgjidhjen e drejtë dhe përfundimtare të çështjes kombëtare shqiptare, stabiliteti, paqja dhe siguria në rajon, do të jenë të brishta.

 

Pa ribashkimin e kombit shqiptar, BE-ja është vetëm një utopi, asgjë më shumë!

 

-Askush nuk është kundër integrimit të shqiptarëve në BE, por, pasi të zgjidhet problemi kolonial i shqiptarëve dhe i territoreve të tyre, të kolonizuara dhe të aneksuara nga Serbia, nga Mali i Zi, nga Greqia dhe nga Maqedonia (1912-2012).

Pa zgjidhjen e kësaj çështjeje 100-vjecare, përpjekjet e liderëve politikë shqiptarë për t’u integruar në gjirin e familjes së BE-së, janë të gjykuara  të dështojnë.

 

Njëqind e sa herë e kemi thënë se, asnjë shqiptar nuk është kundër integrimeve evropiane, por ky integrim, së pari, duhet të bëhet në shkallë gjithëkombëtare shqiptare brenda një shteti të përbashkët shqiptar në Ballkan, pastaj, si hap i dytë, si një komb dhe si një shtet i përbashkët, të synojë dhe të aderojë në Bashkimin Evropian (BE).

 

Kjo do të duhej të ishte agjenda e domosdoshme e strategjisë integruese të shqiptarëve dhe të Shqiprisë Etnike në BE, jo anasjelltazi, së pari, si komb dhe si shtet i copëtuar dhe i ndarë, të hyhet në BE, dikund në vitin 2020 apo 2030.

– E çfarë do bëhet me shqiptarët e tjerë të kolonizuar nën Serbi (Medvegjë, Bujanoc dhe Preshevë), me shqiptarët e kolonizuar nën Mali të Zi, me shqiptarët e kolonizuar nën Maqedoni, si dhe me shqiptarët e Çamërisë nën Greqi? – Kur dhe, si do të integrohen këta në BE?

– Nën flamujt e kujt, do të integrohen në Evropë shqiptarët e kolonizuar dhe të copëtuar qe më se 100 vjet?

 

Kjo është pyetja e pashmangshme që kërkon përgjigjje të drejtë, të ngutshme dhe racionale nga politika zyrtare e qeverisë së Shqipërisë. Më e drejtë dhe më e pranueshme, do të ishte, që së pari, qeveria e Shqipërisë, të mirrej me zgjidhjen e këtij problemi 100-vjeçar sesa të shpezojë kohë dhe energji të kotë, duke vrapuar pas dative fiktive dhe spekuluese të agjendës integruese, se kur Shqipëria do aderojë në BE.

 

-Sali Berisha më mirë të jesh HERO i pavdekshëm i Shqipërisë Etnike të Isamail Qemalit sesa “postier” i Evropës së integruar, sepse Evropa ka mjaft heronj të vet. Më mirë është që përjetë të mbetesh në kujtesën e pashlyer të të gjithë brezave shqiptarë dhe të Shqipërisë Etnike, ashtu sikurse që ngeli përjetësisht Ismail Qemali sesa të jetosh në ëndrra dhe në iluzione të kota se një ditë të afërt, do të këndojnë evropianët dhe ballkanikët (ashtu sikurse Esat Pashë Toptanit, të cilit për 100 vite të shkuara, nuk i ngritën asnjë përmendore), të cilët edhe sot, pas 100 vitesh, janë kundër Shqipqrisë Etnike të arkitektit Ismail Qemali.

 

Së fundi, nuk ka asnjë dilemë se, krymenistri i Shqipërisë, Sali Berisha ka shansin real që më 28 Nëntor 2012, të hyjë në historinë e Shqipërisë Etnike të Ismail Qemalit, po qe se në këtë ditë madhështore për të gjithë shqiptarët, do të shpallë Ribashkimin e Kombit Shqiptar dhe të Shqipërisë Etnike. Ndryshe, një vit më vonë, më 28 Nëntor 2013, këtë shans historike, do ta shfrytëzojë kryeoponenti politik Edi Rama apo ndonjë oponent tjetër politik i kryeministrit Sali Berisha.

(Burimi: http://www.albaniapress.com/lajme/17263/SALI-BERISHA-ME-MIRE-KRYEMINISTER-I-SHQIPERISE-ETNIKE-SESA–POSTIER–I-BRUKSELIT-DHE–GARDIAN–I-JANULLATOSIT.html )

 

 

 -Tash, Salo “vajto” e kritiko Edi Ramën sa të duash me antibashkuesit tuaj, keni humbur shansin historik!

Mirëpo, kot e keni, më askush nuk iu beson në popull, sepse keni humbur shansin historik për bashkimin kombëtar (1990-2019). –Ju, Salo, jo vetëm që nuk e bashkuat Shqipërinë me Kosovën e as që filluat procesin e bashkimit kombëtar (1990-2019), por për tragjikën e gjithë kombit dhe për turpin e gjithë botës nuk e ndihmuat ushtarakisht Kosovën, por e braktisët në flakën dhe në zjarrin e Serbisë gjenocidale (1989-1999).

Prandaj, për këto lapsuse politike, diplomatike dhe ushtarake etj. (1989-1999) nuk është e ndershme e as e udhës të kritikohet Edi Rama, sepse në atë kohë, kur në Kosovë digjej ‘guri dhe hekuri’ nga masakrat dhe nga gjenocidi mbi   2 milionë shqiptarë të pafajshëm dhe të pambrojtur suhtaraakisht nga Shqipëria dhe nga Evropa, kryeministri i sotëm i Shqipërisë nuk ishte në pushtet as kryeministër e as president i Shqipërisë.

Andaj, Saloja me antibashkuesit e tjerë të Shqipërisë dhe të Kosovës, do të bënin mirë sikur që ta mbështenin Platformën e bashkimit kombëtar të qeverisë së kryeministrit Edi Rama, jo të përsërtinin gabimet e deritashme fatale politike, politike, diplomatike, ushtarake, kombëtare dhe ndërkombëtare, që Kosovës i kushtuan me mbi 13 mijë viktima në njerëz dhe me shumë dëme dhe shkatërrime të tjera materiale

 Asimetria-bashkimi e dallon Ramën nga Berisha dhe nga të tjerët

Nuk ka asnjë dyshim se alergjia dhe  asimetria kryesore politike mes Sali Berishës (ish-president dhe ish-kryeministër), Ilir Metës (ish-kryeministër dhe ish-kryeparlamentar) president aktual i Shqipërisë dhe i kryeministrit të tanishëm Edi Rama, qëndron në faktin se Edi Rama me fakte dhe me shembuj konkret po lufton për bashkimin e Shqipërisë me Kosovën, kurse Sali Berisha,  Ilir Meta, Rexhep Mejdani, Alfred Mojsiu, Bamir Top, Fatos Nano dhe Pandeli Majko kanë dëshmuar të kundërtën.  Asnjëri prej këtyre shtetarëve të përmendur nuk kanë bërë për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë e as për bashkimin kombëtar shqiptar në kuptimin e gjerë.

Ndërkaq, kryeministri Edi Rama ka Platformën Strategjike për Bashkimin Kombëtar, në bazë të së cilës, në mënyrë konkrete pragmatike të diplomacisë moderne të këtij shekulli ka filluar procesin e bashkimit  të Shqipërisë me Kosovën (si hap të parë për bashkimin gjithëkombëtar shqiptar).

Këtë formë të bashkimit të Shqipërisë me Kosovën, para së gjithash e provojnë  bashkëpunimi i ngushtë programor  politik, diplomatik, ekonomik, kulturor dhe tregtar  etj. i të dy qeverive  për çka deri tani në  tri takimet e përbashkëta të punës në Shqipëri dhe në Kosovë kanë arritur  dhe nënshkruar shumë marrëveshje bilateral nga fusha të ndryshme  të “bashkëpunimit dhe të partneritetit strategjik”, që do të jetë në ineteresin e përgjitshshëm të bashkimit kombëtar, politik, ekonomik, tregtar, kulturor etj., si dy shtete pa barriera doganore dhe pa kufij mes tyre.

Dështimi i madh i BE me Kosovën – Nga SHABAN MURATI

Tani mund të thuhet me bindje se BE ka pësuar dështimin e saj të tretë në Ballkan me rastin e Kosovës. Dështimi i saj i parë ka qenë paaftësia për të menaxhuar krizën jugosllave të fundit të shekullit të kaluar dhe sidomos për të ndalur luftën në Bosnjë, ku u detyrua SHBA të ndërhyjnë. Dështimi i dytë ka qenë paaftësia e BE për të ndalur presidentin kriminel Millosheviç dhe shtetin serb në realizimine gjenocidit dhe të spatrimit etnik në Kosovë në vitet 1998-1999, ku u detyrua SHBA dhe NATO të ndërhyjnë ushtarakisht. Dështimi i saj i tretë është ky i tanishmi, kur pas tetë vjet bisedimesh midis Serbisë dhe Kosovës në Bruksel, të ndërmjetësuara nga BE, nuk arriti të imponojë zgjidhjen përfundimtaretë njohjes reciproke dhe situata po kërkon ndërhyrjen e faktorëve të tjerë më të fuqishëm jashtëeuropianë.

Dështimi i tanishëm i BE me Kosovën shfaqet në disa drejtime.

Së pari, BE humbi rolin e protagonistit të bisedimeve Serbi-Kosovë, rol që ia dha asaj rezoluta e OKB e vitit 2010 për hapjen, drejtimin dhe garantimin e bisedimeve midis Serbisë dhe Kosovës. Bisedimet u rrotulluan në vend në baltën teknike tetë vjet dhe BE nuk qe në gjendje që t’i impononte Serbisë rezultatin final të këtyre bisedimeve: njohjen reciproke si shtete të pavarura. Dhe BE e kishte bazën juridike të legalizimit të pavarësisë së Kosovës sipas ligjeve ndërkombëtare, të sanksionuar nga tribunali më i lartë juridik i OKB, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë.

BE nuk arriti të demostrojë forcë udhëheqëse globale europiane në një konflikt në oborrin e saj ballkanik, midis dy shteteve, që aspirojnë të dyja për anëtarësim në BE. Jo vetëm nuk erdhi tek zgjidhja e shumëpritur, por sensi historik dhe i së drejtës lëvizi në kahun e kundërt të tij. BE i lejoi vetes që bisedimet e Brukselit midis Serbisë dhe Kosovës të shërbenin si katarsis dhe alibi për Serbinë nga mëkati i agresionit dhe ta avanconin atë drejt integrimit europian. Kosova bëri një lëshim shumë të madh, që pranoi dhe zhvilloi bisedimet për tetë vjet, duke mos fituar asgjë në planin politik, dhe duke shërbyer si derë hapje e Serbisë për të fituar nga BE statusin e shtetit kandidat dhe nisjen e bisedimeve të pranimit në BE, pa pranuar njohjen e Kosovës dhe pa zgjidhur konfliktin me një shtet fqinj.

BE degradoi vijën e saj diplomatike ndaj Serbisë dhe manifestoi një mungesë kohezioni diplomatik dhe  paqëndrueshmëri tipike europiane, duke anuar gjithnjë e me tepër nga shteti agresor dhe duke anatemuar shtetin viktimë. BE devijoi gradualisht nga thelbi i bisedimeve të Brukselit dhe nga kushti, që ajo i pat vendosur zyrtarisht dhe publikisht me të drejtë Serbisë, se pa njohurKosovën nuk mund të anëtarësohet në BE. Nuk po bëjmë kronologjinëe deklaratave europiane, por po mjaftohemi me deklaratën e ministrit të jashtëm të Gjermanisë, i cili në 15 shkurt 2018 deklaroi në Prishtinë tekstualisht: “Nëse Serbia dëshiron të lëvizë drejt Bashkimit Europian, është një kusht primar pranimi i pavarësisë së Kosovës”.

Por befas BE pranoi që situata t’i rrëshqiste nga dora dhe në verën e vitit 2018 dolën deviacionet e boshtit të bisedimeve Serbi-Kosovë, deviacione të papranueshme dhe që u hodhën në qarkullim me etiketat e ideve të reja të ndryshimit të kufijve apo të shkëmbimit të territoreve. Në 31 gusht 2018 shefja e politikës së jashtme të BE, Federika Mogerini, deklaron në Vienë përkrahje për idenë e shkëmbimit të territoreve midis Serbisë dhe Kosovës. Ishte sinjali i madh publik se Brukseli po hiqte dorë nga kushti i njohjes së Kosovës për anëtarësimin e Serbisë. Jo vetem po rimbursohej shteti, që kishte ndërmarrë agresionin dhe gjenocidin në Kosovë në vitet 1998-1999, por po mënjanohej nga rendi i ditës çeshtja themelore e njohjes reciproke e dy shteteve ballkanike. BE humbi rolin primar në bisedimet Serbi-Kosovë dhe u pa qartë se nuk mund ta kryente më këtë rol, kur nga një anë kancelarja gjermane, Angela Merkel, këmbëngulte me të drejtë që nuk mund të shkohej tek zgjidhja nëpërmjet ndryshimit të kufijve midis Serbisë dhe Kosovës, kurse nga ana tjetër presidenti francez Makron përkrahte një zgjidhje nëpërmjet ndryshimit të kufijve.

Së dyti, dështimi i BE me Kosovën u manifestua me paaftësinë e saj për tëarritur një zgjidhje përfundimtare në bisedimet tetëvjeçare Serbi-Kosovë, gjë që krijoi nevojën e një implikimi të drejtpërdrejtë të SHBA në ato bisedime. Prishtina u deklarua në favor të përfshirjes së SHBA në bisedimet Serbi-Kosovë bashkë me BE. Kësaj iu kundërvu Beogradi, i cili doli me kërkesën që të shtohej në listën e drejtuesve të bisedimeve edhe Rusia. Humbja e peshës dhe rolit ndërmjetës të BE në bisedimet Serbi-Kosovë u sanksionua, kur presidenti i SHBA, Donald Trump, në një letër dërguar njëkohësisht në 14 dhjetor 2018 edhe presidentit të Kosovës, edhe presidentit të Serbisë, u bënte thirrje që të përfundonin marrëveshjen midis tyre dhe të vinin ta nënshkruanin në Shtëpinë e Bardhë.

Së treti, dështimi i BE me Kosovën dhe dobësimi i rolit të saj në bisedimet u konstatua me ridaljen e Rusisë si lojtar në skenën diplomatike të çeshtjeve ballkanike. Tashmë nuk bëhet fjalë vetëm për ligjërimin e Serbisë si sferë influence e Rusisë, por me rolin e ri të Moskës si protagoniste në bisedimet midis Serbisë dhe Kosovës. Pra me një rol më tej se sa protektori Serbisë proruse. Takimi i befasishëm i presidentit rus Putinme presidentin e Kosovës në 11 nëntor 2018 në Paris është një sinjal i lexueshëm diplomatik se Rusia tashmë është ftuar të jetë pjesë e çdo rregullimi midis Serbisë dhe Kosovës. A e lehtësoi Putinin në këtë objektiv ndonjë “deal” për Kosovën, që sipas disa burimeve diplomatike mund të jetë arritur në Helsinki në samitin e 17 korrikut 2018 me homologun amerikan në takimet kokë më kokë, kjo mbetet të shihet. Përfshirja e Rusisë në bisedimet Serbi-Kosovë do ta komplikojë për keq dinamikën dhe rezultatin e bisedimeve, sepse Moska nuk është e interesuar për zgjidhjen e konfliktit Serbi-Kosovë, sepse siç pohonte ekspertja ruse e Ballkanit, Ana Filimonova, në organin proqeveritar rus “eadaily.ru” në 14 janar, Rusia trembet se “pas zgjidhjes së çeshtjes së Kosovës, Vuçiç mund ta çojë vendin drejt NATO-s”.

Duhet theksuar se BE ka bërë lëshim në drejtim të Rusisë, dhe Moska përfitoi nga paaftësia e BE dhe sidomos nga lojrat diplomatike të disa anëtarëve të BE, të cilët në shahun e ri gjeopolitik, që po luhet në arenën ndërkombëtare dy vitet e fundit, po kërkojnë të ndërtojnë lidhje të shkurtra me Rusinë. Dhe në raste të tilla paguajnë gjithmonë popujt e vegjël.

Duhet pranuar me dhimbje se dështimin e BE me Kosovën e ka favorizuar edhe devijimi prej vijës së mbrojtjes së interesit kombëtar i faktorit shqiptar në rajon, pra i dy shteteve shqiptare. Në 15 shkurt të vitit 2018, një burrëi shquar shteti dhe një nga ekspertët më të mirë të diplomacisë ndërkombëtare për Ballkanin, ish kryeministër dhe ish ministër i jashtëm i Suedisë, Karl Bildt, përkufizoi pozitën e favorshme të Kosovës në bisedimet me Serbinë, duke e cilësuar veto të Kosovës ndaj pranimit të Serbisë në BE. Ja deklarata e tij: “Është krijuar tashmë një e drejtë vetoje nga të dy, edhe nga Kroacia, edhe nga Kosova, për pranimin e Serbisë në BE. Duke zvarritur këmbët në çdo bisedim për kufirine Danubit, Kroacia mund ta ngadalësojë procesin, dhe duke zvarritur këmbët në bisedimet për marrëveshjene normalizimit Kosova mund të bëjë të njejtën gjë”. Nuk dihet përse udhëheqja e Kosovës zgjodhi të bëjë të kundërtën e asaj, që sugjeronte diplomati i madh suedez. Këtu dalin dy pyetje njëmilion dollarëshe, që presin përgjigje nga udhëheqja e Kosovës: 1-Pse Prishtina nuk e përdori këtë veto të saj mbi Serbinë?, dhe 2- Pse Prishtina bëri të kundërtën dhe nisi vrapin që t’i ofrojëSerbisë marrëveshjene normalizimit të marrëdhënieve?

Kjo ndodhte, kur Prishtina e dinte se Serbia nuk kishte plotësuar detyrimet, që rridhnin nga marrëveshja e parë e prillit të vitit 2013 midis dy shteteve për normalizimine marrëdhënieve. Dhe për të vazhduar me listën e çudirave të reja diplomatike të Prishtinës, udhëheqja e Kosovës befas hoqi dorë nga objektivi i saj i njohjes nga Serbia. Madje Prishtina  shkoiedhe më tej në lëshimet e saj dhe doli me tezën vetëvrasëse se do të ishte e kënaqur me një ofertë serbe për një karrige në OKB. Mbetet enigmë pse Prishtina e futi veten në një rrugë pa krye dhe për më tepër u ofrua të sakrifikonte për Serbinë me të ashtuquajturat kompromise të reja të dhimbshme.

Në këtë kthesë të pashpjegueshme të Prishtinës për devijimin e objektivit kryesor të bisedimeve me Serbinë ka pasur ndikimine vet negativ dhe qendrimi i paqartë, konfuz dhe shpesh herë dëmtues i Tiranës zyrtare.

Aktualisht kemi një koniunkturë të re, plot të panjohura dhe më të komplikuara për Kosovën dhe për çeshtjen tonë kombëtare. Faktori shqiptar i dy shteteve shqiptare në rajon për arsye subjektive nuk ndërtoi kohezionin dhe forcën e duhur unike në rajon, që duhet ta kishte ndërtuar gjatë 10 viteve të ekzistencës së shtetit të pavarur të Kosovës, përkundrazie çoi ujin në drejtimin jo të duhur për interesat kombëtare.

Qarkullon mendimi justifikues se udhëheqësit shqiptarë nuk kanë çfarë të bëjnë, sepse ndryshimet e kufijve apo rrudhjet e territoreve shqiptare qoftë me Serbinë, qoftë me Greqinë, po ua kërkojnë fuqitë e mëdha.Kjo nuk është e vërtetë dhe po përdoret si alibi nga udhëheqësit shqiptarë në Prishtinë dhe në Tiranë për thyeshmërinë e tyre përballë Serbisë dhe përballë Greqisë. Edhe në konferencën e Londrës të vitit 1913 ishin fuqitë e mëdha, që vendosën coptimin e kombit shqiptar. Por kryeministri Ismail Qemali, Isa Boletini, dhe shtetarët e vërtetë shqiptarë nuk u pajtuan dhe i kundërshtuan fort ato padrejtësi, pavarësisht se nuk qenë në gjendje t’i ndalin. Përballë tyre dalin të mjerë ata udhëheqës në Prishtinë dhe në Tiranë, që me infantilizëm bëhen pjesë e projekteve të konferencave të reja të Londrës, dhe e shesin si modernizëm shërbëtorllëkun e tyre ndaj shteteve fqinjë, të cilat aspirojnë të ngushtojnë akoma më shumë kufijtë e kombit shqiptar.

BE dështoi me Kosovën, por ajo duhet të kuptojë se duke përkrahur Serbinë dhe jo Kosovën,  nuk do të fitojë as Serbinë dhe as rolin e BE si protagoniste në oborrin e saj ballkanik.

Botuar sot në Dita