VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Aforizma nga Ernesto Sabato (24 qershor 1911 – 30 prill 2011)

By | June 24, 2018

Komentet

HISTERIA E GRAVE – Tregim humoristik nga HAMIT TAKA


Viti i emërimit tim në fshatin Gështënjas koinçidoi me vitin e formimit të kooperativës. Njëkohësisht me mua erdhi dhe një veteriner nga një zonë tjetër. Të dy bujtëm në një shtëpi kulaku të shtetëzuar. Unë isha beqar, ndërsa veterineri i martuar, me një fëmijë 3-4 vjeç. Shtëpia ishte dykatëshe, e pastër, me dysheme e tavane druri, të punuara nga duar mjeshtrash. Kati përdhes, i shtruar me pllaka guri të latuar, ishte kryesisht hapësirë e madhe boshe, ku gjëndeshin shkallët e drunjta për në katin e dytë. Por kishte edhe disa kthina e bodrume, që më dukeshin të frikshme. Ato ishin për vendosjen e rrangullave. Unë zura një dhomë , veterineri një dhomë e një korridor të bollshëm, të cilën e sajoi si kuzhinë. Familja e veterinerit dilte nga hyrja e madhe, dhoma ime kishte një dalje në oborrin e pasmë.  Oborre të gjerë të shtruar me pllaka, po ashtu guri, të rrethuar me avlli të larta. Kujdesin më të madh ndërtuesi e kishte treguar te portat e jashtme. Ato mbylleshin nga brenda dhe jashtë me hekura e brava të mëdha. Kjo i bënte të sigurta dhe ma hoqi frikën nga agjentët dhe diversantët, që hynin e dilnin nga shteti i huaj, armiqësor ndaj vendit tim.

Me familjen e veterinerit kaloja shumë mirë. Kisha vetëm një problem. Ai çohej shumë herët dhe dilte nga shtëpia me errësirë. Kjo ndodhte gjithë vitin, por më e dukshme ishte gjatë vjeshtës dhe pranverës. Pasi ai nuk kishte nën kujdestarinë e shërbimit veterinar vetëm fshatin Gështënjas, por një zonë të tërë. I duhej të shkonte nëpër fshatra të afërt e të largët, për të arritur te stanet në mëngjes herët, pa dalë në kullotë, që të bënte vaksinat kundër sëmundjeve, nga të cilat mbaj mend vetëm emrin “bruçelozë”. Kjo më shqetësonte pak, se më prishte gjumin e mëngjesit, që në rini e kam patur pikë të dobët. Por, sidoqoftë, ai më dha një shëmbull të mirë, një model, atë të punëtorit të palodhur.

Fshati Gështënjas, ku unë fillova të ushtroj detyrën e mësuesit, ishte vendosur në skaj të vendit, i futur në një xhep kufitar, i kufizuar nga tri anë me shtetin fqinj. I hapur ndaj vendit të tij vetëm në krahun veriperëndimor, ta quaje “fshat i izoluar” nga bota, ishte e pamjaftueshme. Në kohën kur unë u emërova në atë fshat të thellë, ende nuk ishte hapur edhe ajo xhadja mjerane, për të ardhur ndonjë makinë ushtarake e batalionit të kufirit. Një shitës ambulant, punëtor sa më s’kishte, i shkathët sa më s’kishte, furnizimin e bënte me një kalë gërdallë të vetin dhe, kur i duhej të bënte ndonjë furnizim të madh, merrte kuaj me pagesë nga bshkëfshatarët.

Por e përsëris: me veterinerin e kaloja shumë mirë. Veteriner i thënçin. Ai ishte bërë mjek e kaluar mjekut. U bënte shërbime të mëdha fshatarëve. U mjekonte plagët me pomada e jod që përdorte për bagëtitë . Po ashtu u bënte gjilpërat , që u jepte doktori i lokalitetit. Sigurisht me shiringa dhe age të bagëtive të imta. Një herë, në një urgjencë, një burri kockali, ia bëri serumin kundër helmimit me age të bagëtive të trasha. Më vonë bleu disa pajisje, shiringa dhe age për njerëzit. Po ashtu u pajis edhe me garza, jod e pomada. Të domosdoshme këto mjete për çibanët e shumtë, që u dilnin burrave herë pas here. Shpesh binte dhe sëmundja e plasjes nga mishra të pakontrolluara. Në këto raste veterineri ndihej shumë kompetent. Më në fund u pajis dhe me një stetoskop të vjetër, të cilin ia kishte falur një mjek në spitalin e rrethit. Gradualisht filloi t’i dallonte inflamacionin e rrugëve të sipërme të frymëmarrjes, bronshitet dhe deri te ftohjet e rënda. Si thonë në gjuhën mjekësore, ai ekzaminonte dhe vinte diagnoza të përafërta për mjaft sëmundje të përditshme. S’thonë kot: nevoja dhe përvoja janë mësuesit më të mëdhenj. Avancimi i mikut tim veteriner në lëmin e mjekësisë humane fliste edhe për ngjashmërinë e madhe të organizmit, imunitetit dhe mutacioneve të njeriut me kafshët shtëpiake.

Mirëpo fshati Gështënjas shquhej edhe për shtim të vrullshëm të popullsisë. Vetë kryetari i këshillit popullor, një mesoburrë i moshës 45-50 vjeçare, nuk kishte shterim në lindjen e fëmijëve. Një ditë e ftoi në shtëpinë e tij veterinerin, e gostiti dhe i qau hallin. Në fund të bisedës i kërkoi me ndroje se mos i gjente ndonjë ilaç, që të ulte pak pjellorinë pa limite të gruas. Veterineri uli kokën dhe u vu në siklet. E mori në konsideratë kërkesën, por nuk i dha ndonjë premtim. Pas dy-tri javësh, ai trokiti vetë në derën e kryetarit të këshillit dhe, pasi mbaroi kafen, u çua të dilte. Kryetari mbeti shtangur. Nuk luajti nga vendi, pranë vatrës së zjarrit. Vështronte me habi veterinerin për atë vizitë pa motiv. Kur do të kalonte pragun e derës, veterineri i bëri me kokë , që ta përcillte. Pasi dëgjoi kërkëllimën e derës pas shpatullave të tij, domethënë u sigurua se gruaja e kryetarit nuk shihte e dëgjonte më gjë, i afroi gojën te veshi: shoku kryetar, unë gjeta diçka për atë që më kërkove. Nuk e di sa efekt do të japë, por nga përbërja, me sa konstatova unë, nuk është e dëmshme. Pastaj i dorëzoi një tabletë ngjyrë gri, të mbështjellë me një copë garzë të sterilizuar. Veterineri iu afrua përsëri te veshi dhe e porositi të mos bënte zë dhe të mos ia tregonte as gruas, pasi aborti ishte i paligjshëm dhe e merrte në qafë. Kryetari i premtoi dhe e përqafoi. Ashtu u ndanë të kënaqur nga njëri-tjetri.

Fshatarët kishin kohë që ishin qejfmbetur nga kryetari i këshillit, pasi tregohej i pavëmendshëm ndaj halleve të tyre. Por, pas kësaj shpërfilljeje, filloi t’i priste në zyrën e tij shend e verë dhe u zgjidhte me një fjalë të vetme hallet e zgjidhëshme. Tani gruaja ishte liruar nga shtatëzania dhe me disa shërbime të veterinerit, ajo u ndie mirë. Kryetari, nga entusiazmi dhe për mirënjohje të dyfishtë ndaj veterinerit, ia tregoi sekretin gruas. Ajo u befasua për zotësinë, gati magjike të veterinerit. Nuk mund ta kuptonte ajo grua besimtare, se veç Zotit, shtatëzaninë mund ta ndalnin dhe njerëzit … Gruaja e kryetarit të këshillit, sado që e porositi burri i vet të vuvoste gojën për atë të fshehtë, nuk e konsideronte normale të mos ia tregonte gruas së kryetarit të kooperativës, e cila kishte mbushur oborrin e shtëpisë me kalamaj, sa nuk kishin vend ku të loznin.


Vetë kryetari i kooperativës u paraqit te veterineri me po atë kërkesë, që i kishte bërë kryetari i këshillit. Bile i premtoi një hambar me drithë. Veterineri, i befasuar nga dalja e të fshehtës, kujtoi fjalët e Sokratit, se sekreti është robi yt sa pa dalë nga goja, në se del, ti bëhej rob i tij. Megjithatë s’mund t’i thoshte jo kryetarit të kooperativës. As atij hambarit me drithë, që mund t’i siguronte bukën e tërë vitit. Në fakt ai kishte gjetur tri tableta gri, dy prej të cilave mund t’i përdorte për gruan e vet, në se ajo do të molepsej nga shtatëzania pa limite. Kështu që një e prishi për gruan e kryetarit të kooperativës. Edhe gruaja e kryetarit të kooperativës u lirua pa pasoja nga shtatëzania. Po ashtu si kryetari i këshillit, edhe kryetari i kooperativës përjetoi një entusiazëm të papërmbajtur dhe, në raki e sipër, me gjithë porositë e shumta të veterinerit, ia tregoi gruas së vet sekretin.

Gruaja e kryetarit të kooperativës, që vdiste për pak thashetheme, nga ato që përbënin sekrete të mëdha, ia tregoi gruas së kryellogaritarit. Ajo shkoi vetë te gruaja e veterinerit dhe i tregoi gjithçka që kishte mësuar nga gruaja e kryetarit të kooperativës. Gruaja e veterinerit shkuli faqet me duar nga kjo ngjarje e pabesueshme. Në të vërtetë ajo bënte zili gratë e fshatit që pillnin aq dendur dhe kishte dyzime për burrin e saj. Sapo kapërceu pragun e portës gruaja e kryellogaritarit, gruaja e veterinerit iu fut kërkimit me themeli, sa përmbysi tërë shtëpinë, për të gjetur ku ishte ajo hape misterioze. Pas shumë kërkimesh, gjeti në fundin e një çante meshini të vjetër të veterinerit atë kokrrën gri, të mbështjellë me shumë shtresa garze, si ato kukllat kineze. Ia çoi vet dhe ia dha me krenari gruas së kryellogaritarit, e cila dërgoi më pas plot dhurata me vajzën e madhe të saj.

Mirëpo kjo gruaja e kryellogaritarit, sa mësonte ndonjë të re, kakariste si pula kur bën vezën. Pas disa ditësh në derën e veterinerit trokiti gruaja e magazinjerit të kooperativës. Sa u përshëndet me gruan e veterinerit, ajo derdhi një lumë lajkash për zotësinë e veterinerit dhe humanizmin e saj, e cila shkeli mbi besën e burrit dhe i dha tabletën gruas së kryellogaritarit. Gruaja e veterinerit u prek nga fjalët e mira. Edhe pse kishte përmbysur shtëpinë, për ta gjetur atë tabletë të mbështjellë, sikur ishte një duva çudibërëse, për gruan e kryellogaritarit, s’mund ta përcillte pa një farë shprese gruan e magazinjerit. Ditë e ditë të tëra kturisi në çdo cep e qoshe të shtëpisë, por tablet gri s’gjeti më.                                                                                                                        

Ama e mira sikur i ra nga qielli. Një natë veterineri nxorri nga çanta një kuti metalike ngjyrë platini dhe e vuri në dollapin ku mbante medikamentet dhe vaksinat e shërbimit shëndetësor ndaj kafshëve. Ajo s’priti sa të shtrihej veterineri i këputur për gjumë dhe nxitoi të shihte ç’kishte brenda kutia. Kur e pa, brofi nga gëzimi, sikur të kishte gjetur thesarin e Ali Babait. Ishin tableta gri. Me siguri nga ato…                                   

Të nesërmen në mëngjes, një mëngjes fundqershori për ta pirë në kupë, asaj desh i ra të fikët kur veterineri mori kutinë nga dollapi. Por ai mori një dozë të caktuar nga kutia dhe e vendosi përsëri në dollap. Gruaja u shkrifërua e tëra nga lumturia. Nuk priti sa doli i shoqi dhe mbështolli në një shami të pastër rreth 50 kokrra, që të mos i binte shumë në sy veterinerit mungesa e tabletave. Pastaj me një frymë mbriti te shtëpia e gruas së magazinjerit. I dha sihariqin dhe tabletën e mbeshtjellë. Ajo nga ana e vet, shkoi në dhomën e fjetjes, hapi një sënduk dhe i nxorri një tufë me para. Mirëpo gruaja e veterinerit nuk u tregua shumë e babëzitur. Ajo bëri sikur nuk deshi të mirrte gjë, por, aty për aty, shpirti i saj pragmatist, mendoi të vendoste një farë çmimi për kërkesat e pastajme. Ja po marr vetëm këto, i tha dhe mori 1000 lekë të asaj kohe…

Si i thonë, fjala po kaloi në dy gojë, merr dhenë. Si një reaksion zinxhir u përhap lajmi i tabletave që prishnin shtatzaninë. Të gjitha gratë shtatëzëna, që nuk donin më shumë fëmijë, nxorrën fshehtaz nga kuletat çmimin e caktuar dhe vrapuan te gruaja e veterinerit. Kush nuk kishte para praktikoi shkëmbimin mall me mall. Brenda dy ditësh u shitën 50 tabletat. Por gruaja e veterinerit kishte mënjanuar edhe aq të tjera. Tani nuk kërkonin më vetëm gratë shtatëzëna, por edhe ato jo shtatëzëna, me shpresën se mund ta shmngnin shtatëzaninë ose t’i përdornin kur të mbeteshin shtatëzëna… Pas këtyre ndodhive, gratë shtatëzëna, jo që nuk e humbën shtatëzaninë, por ato u vareshin në qafë burrave dhe tregonin një afsh të paparë. Aq më keq ato që nuk ishin shtatëzëna. Kjo i çudiste burrat, por, si më të përmbajtur, nuk i nxirrnin në pazar gjërat intime të familjes.

Një ditë, në pushimin e drekës, gratë e fshatit u mblodhën nën hijen e një rrapi buzë lumit, pasi kryetarja e organizatës së gruas do t’u kumtonte diçka të rëndësishme. Mirëpo në vend që të dëgjonin kryetaren, gratë filluan bisedat e zjarrta dhe romuzet për burrat e tyre. Tema vërtitej vetëm rreth atyre gjërave të turpshme, që normalisht, në raste të tjera, do të skuqeshin edhe po t’i dëgjonin. Të gjitha akuzonin njëra-tjetrën se vuante nga afshi i tepruar. Një pjesë e mirë shfaqën shenja histerizmi. Në këtë vorbull u përfshi dhe kryetarja e organizatës së gruas. Bile ajo dukej më e hazdisur dhe vinte re nga çobani i lopëve të kooperativës, që rrinte në hijen e një shelgu pranë burimit, duke qeshur me histeri. Situata u përsërit edhe të nesërmen dhe të pasnesërmen. Kjo u ra në sy edhe kuadrove të kooperativës, që në përgjithësi ishin burra. Edhe ata u alarmuan nga hazdisja e grave të kayundit , por ajo sëmundja ngjitëse e afshit i pushtoi dhe ata. E kuptuan se atë periudhë shumë gra do të mbeteshin shtatëzëna. Kryetari i kooperativës urdhëroi gjithë kuadrot të mblidheshin te zyrën e tij për një mbledhje urgjente, të paparashikuar.

Në mbledhje folën e diskutuan të gjithë me përgjegjësi maksimale për gjëmën që po i ndodhte fshatit. U konkludua dhe u vendos të lajmërohej komiteti i partisë në rreth. Ashtu u bë. Sa të shqetësuar aq edhe entuziastë e besimplotë për gjetjen e zgjidhjes, u shpërndanë në shtëpitë e tyre. Por sa afroheshin te dera e shtëpive, i trëmbeshin përballjes me gratë, të cilat do t’u hidheshin në qafë. Dhe qëndruan jashtë deri pas mesnate, kur koha u freskua pak dhe gratë mund t’i kishte zënë gjumi. Vetëm veterineri kishte rënë në të thella. Ai mbriti në shtëpi sikur tërhiqte zvarrë kufomën e tij. Kur hyri në dhomë, gjeti gruan tek numëronte një tufë lekësh mbi një tavolinë të vjetër druri. Ishin aq shumë sa ai nuk fitonte në një vit. Gruaja filloi të justifikojej se kishte shitur gjalpin, që i kishte falur gruaja e brigadierit të blegtorisë; kishte shitur mjaltin, që i kishte dhënë gruaja e mgazinjerit; kishte shitur drithin, që i kishte dhënë kryetari i kooperativës dhe një palë vathë floriri, që ia kishte dhuruar gruaja e kryetarit të këshillit… Por, sado që rrekej gruaja ta mbyllte llogarinë, bilanci dilte tepër sufiçit. Atëherë veterinerit iu kujtua se si shternin tabletat në kutinë ngjyrë platini.

Pasi bëri një bilanc për tabletat e përdorura në delet e kooperativës dhe gjëndjen në kuti, veterineri i ra kokës me grushta. Gruaja iu hodh e shqetësuar dhe, pasi i paralelizoi duart, e pyeti përse u shqetësua aq shumë. Ç’na bëre moj grua, i tha veterineri, na mori lumi, na mori!… Ajo e pranoi shitjen e tabletave gri “kundra” shtatëzanisë, por nuk kuptonte pse u shqetësua aq shumë burri i saj. Ai i shpjegoi se ato tableta ishin për delet. Si për delet?! Pyeti gruaja e habitur. Ne jemi duke zbatuar një përvojë sovjetike të ndërzimit artificial, për përmirësimin e racës së deleve të vendit. Për t’i sjellë në afsh, brenda një kohe optimale, si ta kuptosh ti, sa më të shkurtër, u japim një tabletë nga ato që ti shite. Me sa duket ky efekt vepron edhe te gratë,  shpjegoi veterineri. A e kupton tani se, po u zbulua bëma jonë, unë do të humbas jo vetëm punën, por do të shkoj edhe në burg. Gruaja vuri duart në kokë. Të dy u ulën mbi stivën e rrobave të fjetjes, të cilat gruaja i kishte ulur nga sepeti, për të numëruar paratë e fituara. Atë natë e kaluan pa gjumë. Në mëngjes veterineri kishte filluar të zbardhej dhe m’u duk 10 vjet më i madh. E pyeta se çfarë halli kishte, por më tha se nuk ndihej mirë prej ditësh nga një hije bronkoplomenare…

Histeria e grave në pushimin e mesditës u shfaq me simptoma edhe më të forta. Ato ishin gati të kacafiteshin me njëra-tjetrën dhe burrat largoheshin prej tyre, se mund të ndodhnin skena të turpshme e të paparashikuara. Situata vazhdoi gati një javë dhe burrat filluan të mos i linin gratë të dilnin nga shtëpia, ndonëse ishte kulmi i fushatës së korrjes së grurit në atë zonë kodrinore. Bile në mesditë ata largoheshin sa më shumë prej grave të tyre. Një ditë veterineri, gati si në epsh edhe ai, dukej se kishte nevojë të rrëfehej. Dhe altar më të mirë se miqësia ime nuk kishte ku të gjente për t’u falur.  Ma tregoi fije për pe ngjarjen e paharruar për fshatin Gështënjas, siç po e tregoj unë. Atëhërë qesha me të madhe, siç po qesh edhe sot. Ai ngriti kokën me habi dhe më shikonte drejt në sy. Mua gati po më kapte histeria e të qeshurit. Ia ngjita dhe atij. Qeshëm të dy sa u shuam. Pastaj u ngritëm si dy lehona dhe secili hyri në shtëpinë e vet. Të nesërmen mësova se përsëri familja e veterinerit nuk kishte fjetur gjithë natën.

Po atë ditë në mbrëmje, u thirr një mbledhje e zgjeruar e kryesisë së kooperativës, organizatës së partisë, këshilltarëve dhe organizatave të masave. Ishin pjesëmarrës edhe komandanti e komisari i postës kufitare si dhe mësuesit e shkollës. Të gjithë vështronim me vëmendje maksimale nga presidiumi i mbledhjes. Pas një hutimi, e mori fjalën një sekretar i Komitetit të Partisë: Shokë e shoqe, filloi ai. Lumi flë, hasmi s’flë. Fqinjët tanë keqdashës, armiqtë, përdorin çdo metodë e çdo mjet për të gjunjëzuar partinë tonë. Rasti i tanishëm është më kuptimploti. Ata kanë hedhur në ajër, mbi sinoret tona, një lloj pluhuri që dallëndys gratë e fshatit tuaj. Por partia dhe shkencëtarët tanë e zbuluan përbërjen e atij pluhuri dhe gratë tona nuk do të kenë më shqetësime. Tani kush e pësoi këto ditë, s’kemi ç’të bëjmë.

Të gjithë morëm frymë lirshëm. Dukej se një erë e freskët po frynte mbi ne dhe mbi fshat., e cila mori me vete edhe atë pluhurin epshndjellës. Histeria e grave nuk u përsërit më, sikur ajo era ta kishte marrë me vete e ta paskësh degdisur s’dihet se ku, tej sinoreve tona.  Vetë veterineri e dinte se afati i tabletave kishte skadur atë ditë. Mirëpo ca gra të ftohta apo që kishin burra të ftohur dhe që nuk kishin mbetur shtatzëna pas shumë vitesh martese, heshturazi mallkuan shkencëtarët që zbuluan përbërjen a atij pluhuri epshndjellës të përhapur nga armiku. Të dy palët e grave , ato që mbetën shtatëzëna dhe ato që nuk mbeteshin shtatëzëna, kapnin veterinerin për xhakete, për t’u gjetur, sipas nevojave të tyre edhe tableta që prishnin shtatëzaninë edhe nga ato epshndjellëset. Çdo e mirë e ka një të keqe dhe çdo e keqe e ka një të mirë. Nëpër shtëpitë e tyre kushedi sa herë u përmend kjo thënie e urtë popullore në ditët e vitet pasuese.

Në këto rrethana veterineri kërkoi me këmbëngulje transferim nga Gështënjasi, por fshatarët u ngritën në këmbë dhe nuk lejuan transferimin e tij. Ai ishte bërë mjek e kaluar mjekut për ta. Dhe të gjithë shpresonin se do t’ua zgjidhte hallin të dy palëve, atyre që donin ta kufizonin dhe atyre që donin ta rrisnin pjellorinë. Pra do t’u gjente nga të dyja llojet e tabletave. Ndërsa unë, pas asaj ngjarjeje të paharruar, me të cilën qesh edhe sot, kush e di sa artikuj kam shkruar në gazetën lokale dhe ato qëndrore për nënat me shumë fëmijë të fshatit Gështënjas. Heroina e kaluar heroinave…

Tri tekste këngësh nga Odhise Grillo – Përgatiti për botim Vilhelme Vrana Haxhiraj

Një vlerë tjetër e Prof.Odhise Grillos janë poezitë lirike që janë edhe tekste këngësh, ku ka mjaft ndjenjë. Në vitet ’60-të kur lindi dhe mori hov muzika e lehtë shqiptare, kompozitori Agim Prodani u bë balsam për zemrat e shqiptarëve që e duan muzikën. Buçisnin  radiot nga zëri i Anita Takes e cila debutonte këngët e bashkëshortit të saj, të kompozitorit, Agim Prodani. E shoqëronim këngën me vijën melodike, por kurrë nuk pyesnim se cili ishte poeti që kishte shkruar ato vargje magjike te kënga “Kujtimet e studentit” apo “Vajza me trëndafil” etje... Vetëm përmes një interviste, Anita Take, kujtoi me nderim autorin eteksteve Prof Odhise Grillo.

E këndonim me melankoli këngën shkodrane “Kur gjethet bijen në vjeshtë”, dhe admironim zërin e rrallë të Rudolf Stambollës, që e shoqëronte vet edhe me kitarr, një zë melodioz që na bënte e na bën për vete, i cili si këngëtar, që së bashku me Agim Prodanin ( kompozitor) janë të parët që futën muzikën e lehtë moderne shqiptare…, e cila kishte hedhur hapat e parë qysh në vitet tridhjetë  të shek XX-të. E këto këngë që na ngrinin peshë me fjalë që të nguliteshin në mendje dhe zemër, ishin tekste të krijuar nga “Mjeshtri i Madh i Penës”, Odhise Grillo…

Të tre këta artistë, sot nuk jetojnë fizikisht, por vepra e tyre është po aq e freskët dhe joshëse, si në çastin e parë kur u shpërndanë tingujt e ëmbël muzikor… Kjo është  ngushëlluese,  se ata do të jetojnë në përjetësi!

 

            1-Kujtimet e studentit

              Muzika: Agim Prodani
              Teksti: Odhise Grillo

  Këndon: Anita Take

 

 

 

Kujtimet e studentit

Për miqtë e mi studentë!!!!(A. Prodani(

Një ditë në bankë o mike,
dy emra i gdhëndëm dikur,
po ti nuk e di si më ike,
ndaj vura në zemër një gur.

 

Dashuria e parë nuk harrohet,
dëgjoje këtë fjalë që trondit,
veç mali me mal nuk takohet,
por njerëzit takohen një ditë.

 

Ne u ndamë në errësirë
jeta ndarje ka
por se zemra lamtumirë
zemrës nuk i tha.

 

U ndamë nga shkolla, mban mënd
por ne nuk u ndamë përjetë
ndaj tjetër se zu vëndin tënd
të dytë dashuri s’mund të ketë

***

 

-2: Vajza me trëndafil

Muzika: Agim Prodani
Teksti: Odhise Grillo

Këndon: Anita Take

 

*Vajza me trëndafil

 

Rrugës kur shkon duke qeshur,
një trëndafil mban në dorë,
flokët të thurur kurorë,
më e bukura për mua je.

 

(refren)
Natën do t’vij në bahçen tënde,
trëndafilat do t’i pres,
do të përgjoj un’ty me ëndje,
herët në mëngjes.

 

Kur do kalosh çapkëne
në rrugë e menduar,
se sot pa lule ke mbetur,
thuaj mos vallë e ke gjetur,
se trendafilat kush ti preu?

 

Lule mos mbaj nëpër duar,
Ato s’ta shtojnë bukurinë,
Ti ke për mua freskinë,
se trëndafil ti vetë je!

 

3-Kur gjethet bijen në vjeshtë

Teksti-Odhise Grillo,

Muzika: Ferdinand Deda

Këndon: Rudolf Stambolla

 

Kur gjethet bijn në vjeshtë

 

Kur gjethet bijn në vjeshtë dhe m’dukesh n’vaj natyr,
për ty s’mundem me hesht, si gjethja bahem n’ftyr.
E zverdhun dhe e ngrime, si barnat në Kallnur,
Po del kjo kanga ime ankuse thell n’krahnur.

Ti m’ke braktis, qofshin haram ndjenjat e mija,
se larg dashnis, të lindi n’zemër pabesia.
Ke me u pendue, por at’her ka me qen’ von
dhe tuj lotue do t’vij nermen dashnia jon.

T’kujtohen ty pranverat, ah puthjet me pasion
dhe fjalt e tua nga hera kjo zemër si harron.
Nëqoftse gjethet ranë të vyshkuna mbi dhe,
at’her kam me besue se sa e pabesë je.

Ti m’ke braktis, qofshin haram ndjenjat e mija,
se larg dashnis, të lindi n’zemër pabesia.
Ke me u pendue, por at’her ka me qen’ von
dhe tuj lotue do t’vij nermen dashnia jon.

Për mua lulet e verës nuk kan ma bukuri,
jan vyshk n’qoshe t’pinxheres, të mjerat në saksi,
As lot nuk kan t’i ngjallin, jan shterrur lot e rinis,
veç kur më merr mu malli, i knoj un dashuris.

Ti m’ke braktis, qofshin haram ndjenjat e mija,

se larg dashnis, të lindi n’zemër pabesia.
Ke me u pendue, por at’her ka me qen’ von
dhe tuj lotue do t’vij nermen dashnia jon.

Në Sirtar – Nga Mustafa Xhepa (foto + dokument)

Pranverë në Uashington, magji lulesh qershie, buzë Potomakut, rreth memorialeve të Ruzeveltit, Xhefërsonit, Luther Kingut… Uashington Mollit… dhuratë japoneze e vitit 1912, kur u definua edhe Shqipëria Londineze. Poetët i këndojnë bukurisë tyre. I kanë kënduar edhe në burgun e Burrelit luleve të qershizës që nuk thahej, e ushqente gjaku i heronjve antikomunistë. Lulet e saj metaforë e jetës.

Kryeqyteti të krijon ndjesinë e paqes, mirësisë, gëzimit… Secili në punën e vet. I sapo ardhur nga fronti i revolucionit antikomunist, ruaja ende të freskët trishtimin në sytë e Lordit Nikolas Bethell. Takova njerëz të bukur, të zgjuar ngado që shkova, tha ai, përse kjo varfëri ekstreme në qendër të bollëkut, si ju lamë kështu dhe kërkoi të vizitonte një fshat të thellë malor. Zgjodha Shmilin, ku kisha punuar si mësues, tragjikisht zona që kishte strehuar Neronin.

Pa u sistemuar mirë në punën e re telefonova mikun e gjyshit tim, profesorin Arshi Pipa. Kishin qenë bashkë në Kënetën e Vdekjes, Maliq. Zëri tij tingëlloi i ëmbël, i afërt, hajde kur të jesh i lirë, tha dhe më tregoi si ta gjeja shtëpinë e tij. Në fund javë i telefonova sërish. Ishte mëngjes, flladi i freskët me aromë lulesh të mbushte plot shpresë. Ai po priste tek dera, krahëhapur, me sytë që rrezatonin urtësi, mirëseardhe, tha, përfaqësues i Xhonturqëve dhe qeshi me zë. Vij si diversant, ia ktheva unë. Të ndalojnë të takohesh me mua, tha dhe qeshi përsëri me zë. Profesori kishte shkruar një artikull të gjatë, ku i quante zyrtarët e administratës re Xhonturq, shkrimi kishte lënë shije të hidhur tek ministri jashtëm i kohës.

Foli gjatë për vuajtjet në Kënetën e Vdekjes dhe më dhuroi librin e tij, Libri i Burgut. Thesar vuajtjesh e heroizmi. Dhimbjen e kishte marrë me vete, e kishte sjellë në Uashington, me shpresën e madhe se do të ndikonte tek qeveria amerikane të ndërhynte me trupa në Shqipëri. Takova me zyrtarë të lartë menjëherë porsa erdha, tha, më pritën me interes, dëgjonin e pysnin, kërkonin të dinin më shumë seç kishin informacion, por koha shkonte dhe asgjë nuk lëviste, atëherë kërkova të flas me zyrtarin që drejtonte operacionet në vendet komuniste. Profesori ndezi xigaren, psherëtiu thellë e vazhdoi, ai më priti në zyrë, më ndëgjoi me vëmendje dhe në fund, kur pa se fillova të shfaq dëshpërim e mosbesim, ndryshoi tonin, hapi një sirtar të vogël, nxorri një dosje të mbyllur dhe sikur të ishim miq të hershëm, tha, kjo është Shqipëria, nuk i ka ardhur koha të hapet, fillo të japësh mësim në universitetet tona, mëso studentët ç’është komunizmi, ndaj me ta eksperiencën tënde të hidhur. Humba në mendime, vazhdoi profesori, mu shfaqen shokët që lash në ferr, besimi që kishin se do të çliroheshin shpejt.

Do kalonin shumë vite, psherëtiu, që komunizmi të hante vetveten dhe ndryshoi bisedën. Filloi të më tregojë për vëllain e gjyshes sime që jetonte në Nju Jork, e kam shumë mik që në rininë e hershme Faikun, tha, mbështetu tek ai dhe miqtë tanë të përbashkët, do mësosh shumë prej tyre.

I tronditur lashë profesorin në tavolinën e punës mbi një shkrim filozofik që e kishte në mbarim e sipër, bëra në këmbë rrugën për tek metroja, në zemër më shponin zëri i tij dhe i Leka Totos. Kur u nisa për Uashington të punoja tek ambasada jonë, Leka më porositi të trokisja në çdo zyrë të administratës amerikane e të kërkoja ndihmë. Do ndërtojmë Shqipërinë e lirë e të begatë, tha ai plot shpresë. Ishte pranvera e vitit 1994.

JEP ALARMIN! – Poezi nga HEINRICH BÖLL – Përktheu FASLLI HALITI

U lind në Keln të Gjermanisë, më 21 dhjetor 1917. Vdiq në Kreuzau të Germanisë më 16 korrik 1985 Heinrich Theodor Böll ishte një nga shkrimtarët më të shquar të Gjermanisë pas Luftës së Dytë Botërore. Böll u nderua me çmimin Georg Büchner në vitin 1967 dhe çmimin Nobel për letërsi më 1972.

 

JEP ALARMIN!

                           

                                   Ulrich Sonnemannit

Jep alarmin

mblidhi miqtë e tu

jo

kur ulurijnë hienat

jo

kur sillet rrotull çakalli

ose kur

lehin qentë roje,

kur kau i mbrehur në zgjedhë

ishte një hap i gabuar

ose kur mushka pengohet në çikrik

e jep alarmin

mblidhi miqtë e tu

kur lepujt kërcasin dhëmbët

duke zbuluar egërsinë e tyre

kur harabelat turren në sulm

në pikiatë.

Jep alarmin.

 

***

 

Një kontribut interesant i Heinrich Boll që mund të lexohet në këtë link nën titullin “Vitet e mrekullueshme” ( nga Anna Maria Curci )

 

Përktheu: Faslli Haliti

MUZA IME – Poezi nga HEINRICH BÖLL – Përktheu FASLLI HALITI

   HEINRICH BÖLL

             1917 – 1985

 

 

U lind në Keln të Gjermanisë, më 21 dhjetor 1917. Vdiq në Kreuzau të Germanisë më 16 korrik 1985 Heinrich Theodor Böll ishte një nga shkrimtarët më të shquar të Gjermanisë pas Luftës së Dytë Botërore. Böll u nderua me çmimin Georg Büchner në vitin 1967 dhe çmimin Nobel për letërsi më 1972.

 

 

 

MUZA IME

 

 

Muza ime qëndron në cep të rrugës

i jep secilit si për asgjë

atë që unë nuk dua,

kur është e gëzuar

më dhuron atë që do doja

por rrallë here e kam parë të lumtur.

 

Muza ime është një murgeshë

në shtëpinë e errët

prapa kangjellave dyfishe

vë ajo të Dashurin e saj

një fjalë e mirë për mua.

 

Muza im punon në fabrikë

kur ajo përfundon punën e saj

do që të shkojë të vallëzojë me mua

por unë nuk pushoj së punuari.

 

Muza ime është një grua e moshuar

më godet mbi gishta

bërtet me një gojën lëkurëtrash

është e padobishme e çmendur

e çmendur është e padobishme

 

Muza ime është një grua shtëpiake

jo një rrobë e linjtë,

në dollap ajo ka fjalë.

Rrallë i hap kanatate dollapit

edhe më zgjat një prej atyre fjalëve.

 

Muza ime ka lebrën

si unë,

ne puthim borën larg

buzëve,

ne shpallim botët.

 

Muza ime është gjermane

nuk më jep asnjë lloj mbrojtje,

vetëm nëse lahem në gjakun e dragoit

më vë dorën mbi zemër.

Kështu unë mbetem i paprekshëm

 

Përktheu : Faslli Haliti

Freski dhe zjarrmi malli me vargjet e Sejdi BERISHËS – Vështrim libri nga TAHIR BEZHANI

 

PESHA E MESAZHIT KRIJUES OSE, POEZIA NUK DEL PA U FËRKUAR MUREVE TË SHPIRTIT DHE DAMARËVE TË GJAKUT TË POETIT

 

(Sejdi BERISHA: “Peizazh i jetës sime”, poezi, botoi Club Kultura-Pejë, 2018)

 

“Ndoshta, do t’u pëlqejë, ndoshta do t’u provokojë për shumëçka brenda këtij libri. Sido që të jetë, në këtë mënyrë m’u duk se e lajë edhe një borxh që kam ndaj procesit të lezetshëm, të përgjegjshëm dhe të ngrohtë, por ndoshta edhe të çuditshëm, që quhet jetë! Megjithatë, unë prapë, njerëzve u kam shumë borxh, sepse, etjen e kam shokun i cili nuk më lë rehat, nuk më lë të qetë, ta bëj ashtu si duhet bile asnjë sy gjumë…!

Këtu e mbështes edhe madhështinë dhe qëndresën e jetës sime, të krijimtarisë sime…”.

                                                                                 (Sejdi BERISHA)

 

Kur ke para vetës veprën e një krijuesi të dëshmuar dhe afirmuar në fushën e letërsisë, njeriun i cili për mbi pesëdhjetë vite lëvroj të gjitha gjinitë letrare, si në prozë e poezi, dramaturgji, publicistikë etj.. sigurisht se nuk ke se si të mos ndihesh mirë dhe i emocionuar nga kjo krijimtari kaq brilante.

Ka disa muaj që nga shkrimtari dhe publicisti Sejdi Berisha, më ka rënë në dorë libri voluminoz me poezi, ”Peizazh i jetës sime”. Nga koha kur e kam marrë këtë vepër, tani e lexova edhe për herë të dytë. Duhet të pranoj si lexues, se gjatë leximit përjetova kënaqësinë nga tematika gjithëpërfshirëse, mënyra dhe fuqia e shprehjes dhe thurja e vargut, që i ngjanë freskisë shpirtërore me atë madhështi e zjarrmi të mbërthyer brenda vetës, diçka si e paparë, por e dukshme, pastaj dashuria prindërore, familjare e njerëzore si koncept poetik e filozofik i poetit,  janë mbresat e pashlyera gjatë leximit të librit “Peizazh i jetës sime” të autorit Sejdi BERISHA.

 

Mesazhi shumëdimensional i shkrimtarit: “Nuk di a mbërrimë diku, apo ngelëm në udhëtim…!

 

Libri “Peizazh i jetës sime” i Sejdi Berishës, fillon me një poezi të gjatë, ”Unë dhe Zef Serembe në Brazil….”, poezi e cila në vete ngërthen një mall plot dhimbje për të kaluarën tonë, për Arbëreshët, për fuqinë magjike të dashurisë, duke u bërë pjesë e një udhëtimi imagjinativ me Zef Seremben në Brazil, bashkudhëtar i vuajtjeve e përplasjeve jetësore, kur dihet e njihet si një emblemë specifike e historisë së letërsisë sonë, me shumë vuajtje. Mendoj se në këtë fluturim, autori i këtij libri, për kohën tonë, shtron si një krahasim edhe vuajtjen e pambarim, ku nuk duket fort afër drita e shpëtimit të një ngërçi shpirtëror. Kjo ngritët në piedestal dhembjeje shpirti, sidomos në strofën e fundit të poezisë në fjalë kur shkruan: ”U nisem të përqafuar/Nuk di a mbërrimë diku/Apo ngelëm në udhëtim/Unë e Zef  Serembe….”!

Një peshë tjetër në vete bartë edhe poezia ”E, moj toka ime…”, në të cilën poeti shëtit plot mall e dhimbje nëpër kohë e përjetime të rënda, të cilat nuk u tejkaluan kurrë… Ato dhimbje të djegura e të mbetura si zjarr në thellësi të poetit, mbesin si një vulë, zhig kohe, ku autori shfrynë mallin e dufin thënë : ”e, moj toka ime….”, ku, kjo ofshamë e krijuesit, mjafton për ta kuptuar një gjendje emocionale në një moment të caktuar.

Libri me poezi “Peizazh i jetës sime”, për dallim nga disa veprat e mëparshme të S. Berishës, ka një numër poezish mjaft të shkurtra, por shumë përmbajtjesore. Këto poezi, shkruar (mendoj) në momente afekti, duke “shëtitur” me muzën, në momente flakërimi poetik, ka vjelë thesarin e shpirtit të tij, begatinë dhe zjarrminë e veçantë poetike  që ka. Pasqyrimi filozofik i vetës dhe i shpirtit të tij  evolutiv, vërehet tek poezia ”Përmallim”, ku pos tjerash vë në spikamë: ”Lehtë e keni/Shtatit të m’ia vëni zjarrin/Se zemrën dhe shpirtin/Flakë i kam….”!

Nuk është e rastësishme që në poezinë e Sejdi Berishës, thuaja në të gjitha vëllimet, hasim pareshtur në “kujtime”, si një thesar i dhimbjes dhe mallit, që ndien shpirti i poetit për çdo gjë sipër toke: si rrallëkush, i këndon mikut, shokut, urës e lumit, malit e fushës, babës, nënës e motrës, dashurisë, gjërave që lënë gjurmë në jetën e njeriut, pra edhe të poetit. Atyre që nuk e ndiejnë (lexojnë) në thellësi një shpirt poeti, u duken tema me pak rëndësi, por në fakt,  jeta ka rrethin e saj nga i cili nuk dilet lehtë, kur jetën e dashuron me ashtu siç është, me të gjitha nuancat e saj. Pikërisht për këtë, autori sikur kërkon mendimtarin (çiftin) ku fërkohen kujtimet: ”nëse gjendesh diku /Eja t’i palosim dëshirat tona/ Në kutinë që ende rri hapur/E të mbështjellkemi me kujtime/Që as me fjalët e shenjta/Kurrë nuk shpjegohen….”. Ndjeshmëria shpirtërore e këtij krijuesi është skalitur, thuaja, në çdo varg, sepse, përherë atë që nxjerr nga thellësia, nxjerr me plot dashuri e  dhimbje. Pra, poezia nuk del nga poeti pa u fërkuar damarëve të gjakut dhe mureve të shpirtit, e gjakosur. Pastaj, ajo rrugëton dhe jeton nëpër kohë me dinjitetin, sinqeritetin dhe me madhështinë shpirtërore që ka autori.

 

Poezia apo ligjërimi poetik i Sejdi Berishës si një qiri që nuk fiket kurrë….

 

Motivet atdhetare, si tek çdo krijues, as te poeti Berisha kurrë nuk kanë qenë periferike. Ato janë të trashëguara, të përjetuara thellë brez pas brezi. Këtë frymëmarrje e kanë shumë poezi të këtij krijuesi në të gjithë librat e tij, si në prozë, poezi dhe në dramë. Ky element fondamental nuk mungon as në librin ”Peizazh i jetës sime”. Por tash, atë e gjejmë edhe më të gdhendur, edhe më të skalitur me shumë cilësi e veçori. Poezia ”Atdheut aromën për t’ia shijuar”, paraqet një portretizim kohor e bashkëkohor, duke e madhështuar dhe fuqizuar me mallin e krijuesve në kurbet me dhimbjen për tokën, për vendlindjen e tyre. Ja disa rreshta nga kjo poezi mjaft emocionuese: ”Në një qytet të lashtë ilir/Duke ecur/Zura n’thue në një asht njeriu/U kënaqa duke qarë/Kështu më fliste sot poeti/ Që nga kurbeti kishte ardhur/Atdheut aromën për t’ia shijuar….”!

 

Një poezi meditative, forca dhe mesazhi i së cilës është pjesë e ndijimeve universale, hedh rrugëve të jetës mendime të pasosura për faktin e fateve tona përherë të ndrydhura nëpër shekuj. Kjo poezi, pra ”Konflikt mendjeje…”, duke iu drejtuar si në formë monologu babait tek varri, plot hidhërim shpirti, nga dikush “kërkon” përgjegjësi për mezhdat e tokave tona, si konflikt i papërfunduar dhe aktual edhe në ditët e sotme: ”Në tokën time /Gërmova thellë e më thellë/Sikur trungu më kishte humbur/Ndoshta do has/Në gurin e varrit të babait/Dhe do i ndërroja/Dy-tri fjalë me te/Për pezmatimin tim/Edhe për mezhdat e tokës sime…”. Mendoj se është i tepërt komentimi i mëtejmë për këtë poezi antologjike…

Ndërsa, poezia “Portat e zemërimit”, po aq meditative, ka mesazh të fuqishëm filozofik për kohën që jetojmë dhe jo vetëm kaq. Kjo poezi, në fakt, është një protestë shpirtërore e njerëzore e krijuesit Sejdi Berisha, i cili para lexuesve e opinionit, shtron tema e jep mesazhe të guximshme, dhe si e tillë, kjo poezi, meriton interpretimin dhe analizën letrare, por edhe shprishjen e situatës në shoqëri. Në këtë poezi, kemi të bëjmë me një gjykim logjik e shumë të drejtë të anomalive të kohës sonë, ku shoqëria sillet vërdallë rreth boshtit të boshllëkut pa synime për derë dalje. T’i shijomë pak rreshta të kësaj poezie refleksive: ”Pse nuk më lejoni /Me diell të shëtis/Pse ma ndaloni/ Të këndoj si të tjerët”, ose;”Duke i bërë shpresat ushqim/Gjeneratat e reja/Në vetvete mbyllur kanë ngelur/Janë shndërruar në lapidarë pritjeje”!

 

Poeti i cili i mbetët besnik trashëgimisë sonë kombëtare dhe i traditave fisnike

 

Sejdi BERISHA, është ndër poetët e njohur i cili me shkrimet e tija gjithëpërfshirëse, mbetët ndër ata krijues tradicional i cili lë si porosi imanente ruajtjen e trashëgimisë sonë kombëtare dhe të traditës fisnike. Këto vlera na kanë bërë të veçantë nga popujt tjerë të Evropës. Edhe në librin më të ri, ”Peizazh i jetës sime”, shkrimtari dhe publicisti Sejdi Berisha, nuk ka lënë anash këto tema, si motive për qasje nga e kaluara jonë e lavdishme. Me mjeshtërinë e tij krijuese, fuqishëm tërheq paralelen mes kohëve, ndryshimeve që janë bërë, por, poetikisht skalitë traditën e odës, rendin shtëpiak të jetës sonë patriarkale në kuptimin e organizmit të jetës e punës dhe shumë elemente përcjellëse të ecejakeve tona nëpër kohë.

Këto që u ceken, më së miri lexohen në poezinë “Sa shumë gjëra kishin ndërruar…..!”, ku pos tjerash lexojmë:

“Zgjohem herët/A i keni bërë gati shytnit/A i keni cokatur kosat/Babi i pyet meshkujt e shtëpisë”.

Pos këtij rendi e rregulli, tek vargjet e Berishës, me kërshëri lexojmë portretizimin, apo ma mirë të themi, pikturizimin e odës së burrave në vargje: ”Në dhomë pushka e varur buzë oxhakut/Përskaj një grimë rrjeti merimangash/Në varësen tjetër plisi i bardhë/Në gozhdën plot ndryshk/Çitelia e me tela pa akordim/Edhe mestet me të cilat kapuçash luanim” ose, ”Në odë shëtiste/Edhe një  grimë erë e pites me mazë/ Dhe urata për gjumin e ëmbël”.

Për një libër me afër njëqind e pesëdhjetë poezi, është e pamundur të thuash gjithë vlerën e saj, sepse, secila poezi e poetit Berisha, për nga vlera e pesha, meriton shkrim e studim të veçantë. Duke u ndier i lumtur në shoqëri me poezitë e këtij shkrimtari të mirënjohur, shpreh lirshëm mendimin personal, se libri ”Peizazh i jetës sime”, është një vepër që pasuron bibliotekat tona kudo, edhe ato universitare, por, mbi të gjitha, poezia e Sejdi Berishës, meriton një qasje të thellë analitike studimore dhe filozofike për ta gjetur vendin e vet në letrat tona shqipe.

I SERTI – Tregim nga THANI NAQO

Megjithëse I Serti banonte në Lagjen Qytetare, e dinte se punonjesit e fermes shkonin në frontin e punës me autobuzet e vegjel, formë sendyku, të përbaltur në çdo stinë, ose hipur në karroceritë e makinave e të zetorëve. E dinte gjithashtu se kooperativistët i vinin anash lagjes qytetare sikur të druheshin nga veshjet e arnuara e të hirnuara nga dielli e shiu, apo dhe nga opingat tradicionale, që sajoheshin nga kopertonat e makinave.Rrugën, nga shtëpia për në vendin e punës, shumica e kooperativitëve e bënin në këmbë, ose me biçikleta, por kish edhe nga ata që ngisnin gomeret ngjyre gri, çuditërisht të shkathet dhe veshëpulushe. Gratë e fermes dhe kooperativistet, mbanuin shami të bardha në kokë dhe imitonin modën kineze duke lëshuar nje çfaredo lloj fustani mbi pantallona, që mos zilepseshin pas kurmit të tyre brigadierët e kudrot e bujqësisë. Qytetarët dilnin nga shtëpitë nje ore me vonë se bujqësorët. Vishnin rroba të pastra, ama të arnuara, por me tegel të rregullt mbi gjunje e bryla. Kishte nga ata që thoshin për xhaketat apo palltot, “po të mballoset edhe njehere, e nxjerr nje dimer tjetër.” Kur pantollonat apo xhaketat nuk mbanin me arne, me copa prej tyre dilnin arne ose sajoheshin rroba për me të vegjelit. I Serti e dinte se kur vinte mbremja, të rinjtë bujqësorë hynin në xhirron tradicionale qytetare, por për shkak të shpërblimit të punës, një me dy e ca më tepër, siç ndodhte edhe me të, rrallëherë hynin nëpër klube e restorante, mbasi çmimet e mezeve apo embelsirave nuk qenë për xhepin e tyre. Administrata, shitësat dhe zanatçinjtë hapnin dyert e zyrave e të punishteve në kohen kur mbrrinin nxenësit e shkollave të mesme qe vinin nga fshatrat përreth. Nxënësit qytetarë kishin çanta prej lëkure e me dorezë, kurse nxënësit fshatarë çanta shpine prej doku. Pantollonat të pa hekurosura e katër gisht me të shkurtëra se të qytetareve. I Serti e kish vënë re këtë nga noçkat e zbuluara dhe nga vijezimi i shtojçes të manshetave, lëshuara përfundi, mbasi me një palë pantallona doku apo teritali, kalonin dy ose tre vjet. Nxenësit fshatare vishnin bluza prej leshi, ose prej akreliku, nga ato që ua thurrnin nënat me shtiza, apo e pulovra, ngjyer në çoçanik ose me lekure lisi. Nxënësit e fushës vinin në qytet hipur mbi karroceritë e skodave turigjata qe trasportonin rere për fabriken e qelqit, ose zhavor nga bregu i lumit. Si të fushës, ashtu e të malit, megjithëse ishin jo të shëndoshë e të ushqyer mirë, në dimër ishin faqepërskuqur nga acari. Paçet e pantollonave, si djemtë ashtu e vajzat, i kishin gjithnje të ngallosura me baltë, ose të pluhurosura nga gjunjët e poshtë. I Serti kishte zbuluar se nxënësit fshatarë dalloheshin nga ecja hapgjatë, e të shpejtë e truppërkulur para. Kishte nxënësa nga të fshatit qe strehoeshin përkohesisht në shtëpitë e të afërmëve të tyre në qytet, por ama xhirron e mbremjes qytetare e shihnin nga ballkonet si kotësinë me të madhe në botë. Ndodhte qe edhe dilnin në xhirro me grupin qytetar, por mezi prisnin të mbaronte sepse u mpihej trupi e gjymtyrët nga ecja e ngadalshme. Të Sertiti i dhimbseshin, por edhe nervozohej, me nxënësit fshatarë kur pastronin baltën nga shojet e çizmave apo kepuceve, duke përdorur postafet me uje në Parkun Rinia. I Serti, nga që për veten e tij, tërë jetën kishte mbajtur këpucë të mballosura, e kishe parasysh çmimin e tyre dhe kishte llogaritur se prinderve fshatare u duhej të punonin një muaj për t’i blere ketë lluks, këpucë të mira, femijes se tyre. Prandaj shumica e nxënësve fshatarë në verë vishnin sandale që bënin opingarët, e në vjeshtë e në dimër kepuce të lira llastiku, me qafe, ose çizme qafengushta. Mbi to, si vajzat e djemtë, leshonin paçet e pantollonave për të mbuluar varfërinë e tyre. Përballja mëngjezore e nxenësve të shkolles se mesme bujqesore me të gjimnazit behej në cirklen e sheshit. Bujqesoret benin drejt veriut, qytetaret drejt lindjes, ku ndodheshin ndertesat e shkollave. Ceremoninë e pastrimit të baltës, I Serti e ndiqte prej vitesh me shumë vemendje e me shumë dhimbje, gjersa nje ditë dimri, mbledhur kruspull para mangallit, befas kishte duartrokitur dhe thirrur sikur të qe zgjuar nga gjumi i thellë shekullor:
-Roftë brezi i përbaltur dhe i arnuar!
Gjyvendeja, pastruesja e banjave të femrave, kish klithur:
-I marsh të keqen socializmit, gojëfarmak!
Gjysëm ore më vonë e arrestuan Të Sertin.

ZOTI E BEKOFTË AMERIKËN – Poezi nga HAROLD PINTER – Përktheu FASLLI HALITI

 

Harold Pinter (Londër10 tetor 1930 – Londër24 dhjetor 2008), dramaturg dhe regjisor teatri anglez. Ka shkruar për teatër, radiotelevizion dhe film. Punimet e tij të hershme shpesh lidhen me teatrin absurd. Është fitues i Çmimit Nobel për Letërsi për vitin 2005.

    

 

 

 

ZOTI E BEKOFTË AMERIKËN

 

 

Dhe ja nisen përsëri

në parade jankit  e blinduar

dhe këndojnë balada festive

nga një anë nё anёn tjetёr tё botës me galop

duke i thurur lavde Perëndisë Amerikë.

 

Trotuaret janë mbushur me të vdekur

qё të mos arrijë të marrnin pjesë

dikush që refuzoi të këndonte

dikush që humbi zërin

dikush humbi shënimet.

 

Ata presin kamzhikёt e kalorësve.

Koka u rrotullohet mbi rërë

koka bëhet një pellg në tokë

koka bëhet një njollë në pluhur

sytë dalin nga orbita dhe hunda

ndjen vetëm duhma e të vdekurve

por është e gjallë ajo duhmё vdekjeje

dhe kutёrbimi i Perëndisё  Amerikë.

 

 

Pёrktheu: Faslli Haliti

DO TË SHQYEJ KOKOREN E TMERRSHME – Poezi nga HAROLD PINTER – Përktheu FASLLI HALITI


Harold Pinter (Londër10 tetor 1930 – Londër24 dhjetor 2008), dramaturg dhe regjisor teatri anglez. Ka shkruar për teatër, radiotelevizion dhe film. Punimet e tij të hershme shpesh lidhen me teatrin absurd. Është fitues i Çmimit Nobel për Letërsi për vitin 2005.

    

 

DO TË SHQYEJ KOKOREN E TMERRSHME

 

Në këmishën e forcës lëkundesha në diell,

në një pauzë armiqësore, në një kohë të shkretë.

Pranvera kishte hedhur spirancën e gjelbër.

Rreth meje vetëm intelektet nё një shëtitje,

dhe katër monedhat e ëndrrave të tyre të çala

ndërsa unë rrija varur në lëkundës.

 

Këtë ju them të gjithëve –

vetëm shurdhi mund të dëgjojë, vetëm i verbri mund të kuptojë

miljet që belbëzoj.

Midis valleve të mia të gomarit dhe djallit

vetëm memeci mund të flasë mes mbeturinave.

 

Në kupën time era do të hedh pështymën e saj,

me këtë fyerje të egër ajo do të mbyllë qepenin

duke më pështyrë në prehrin e një të dehuri.

Unë do të përndiqem nga shpirtrat,

do të pihem nga gjithë djajtë;

Oh pavarësiht  nga shumë droga oskure,

goditjet që më japin në brinjët,

Kapuçi i tmerrshëm më tronditi.

Do ta shqyej kokoren e tmerrshme

 

Pёrktheu: Faslli Haliti

KU JE TI – Poezi nga HAROLD PINTER – Përktheu FASLLI HALITI

 

Harold Pinter (Londër10 tetor 1930 – Londër24 dhjetor 2008), dramaturg dhe regjisor teatri anglez. Ka shkruar për teatër, radiotelevizion dhe film. Punimet e tij të hershme shpesh lidhen me teatrin absurd. Është fitues i Çmimit Nobel për Letërsi për vitin 2005.

 

KU JE TI

 

Gjithmonё në atë ku je  

n’atë që bëj unë

duke tё rrotulluar e duke tё mbajtur për krahёsh

puthja ime qëndron aty ku ti rrotullohesh   

pamja jote  është tek sytë e mi

kthehem pёr tё shtrёnguar krahёt e tu

ti ruan brenda vetes tënde puthjet e mia

duke tё prekur ty për të shtrёnguar

formёn e vetme tё pamjes sonё

ti e mbaj fytyrёn drejt meje

gjithmonë aty ku je    

puthjet e mia pasqyrohen në sytë e tu.

 

 

Pёrktheu: Faslli Haliti

   

Më 21 shtator 1947 lindi shkrimtari bestseller amerikan Stephen King

“Frika mundet vetëm të të bëjë rob. Shpresa të bën të lirë. “

– Shawshank Redemption

Stephen Edwin King (21 shtator 1947, Portland, Maine, SHBA), është një shkrimtar dhe skenarist amerikan. I dedikuar pothuajse tërësisht zhanrit horror dhe fantashkencë, në fillim të karrierës së tij ka përdorur dhe pseudonimin Richard Bachman dhe më rrallë John Swithen. Librat e tij janë shitur në më shume se 350 milionë kopje në mbarë botën, dhe pothuajse të gjithë kanë një version kinematografik. Nuk mund te lihet pa përmendur Shawshank Redemption, i cili renditet nga IMDb në vend te parë mes filmave më të bukur të realizuar ndonjëherë.[1]

Romane

Romanet

  • 1974 – Carrie
  • 1975 – Salem’s Lot
  • 1977 – The Shining
  • 1978 – The Stand
  • 1979 – The Dead Zone
  • 1980 – Firestarter
  • 1981 – Cujo
  • 1983 – Christine
  • 1983 – Pet Sematary
  • 1984 – The Talisman bashk me Peter Straub
  • 1985 – The Cycle of the Werewolf
  • 1986 – It
  • 1987 – The Eyes of the Dragon
  • 1987 – Misery
  • 1987 – The Tommykockers
  • 1989 – The Dark Half
  • 1991 – Needful Things
  • 1992 – Gerald’s Game
  • 1993 – Dolores Claiborne
  • 1994 – Insomnia
  • 1995 – Rose Madder
  • 1996 – The Green Mile
  • 1996 – Desperation
  • 1998 – Bag of Bones
  • 1999 – The Girl Who Loved Tom Gordon
  • 2000 – The Plant: Zenith Rising
  • 2001 – Dreamcatcher
  • 2001 – Black House bashk me Peter Straub
  • 2002 – From a Buick 8
  • 2005 – The Colorado Kid
  • 2006 – Cell
  • 2006 – Lisey’s Story
  • 2008 – Duma Key
  • 2009 – Under the Dome
  • 2011 – 11/22/63
  • 2013 – Doctor Sleep
  • 2013 – Joyland

Vëllime me tregime

  • 1978 – Night Shift
  • 1982 – Different Seasons
  • 1985 – Skeleton Crew
  • 1990 – Four Past Midnight
  • 1993 – Nightmares & Dreamscapes
  • 1999 – Hearts in Atlantis
  • 2002 – Everything’s Eventual
  • 2008 – Just After Sunset
  • 2010 – Full Dark, No Stars

Romanet Bachman 

  • 1977 – Rage
  • 1979 – The Long Walk
  • 1981 – Roadwork
  • 1982 – The Running Man
  • 1984 – Thinner
  • 1996 – The Regulators
  • 2007 – Blaze

Skenarët 

  • 1993 – Sorry, Right Number
  • 1999 – Storm of the Century

Punimet e Pabotuara

  • The Aftermath
  • The Cannibals
  • Cat’s Eye
  • Chinga

Punimet e Pambledhura

(Listë e Pjesshme)

Tregimet në vijim, mund të janë publikuar në revista,por jo në libra

  • 1965 I Was a Teenage Grave Robber
  • 1965 Code Name: Mouse Trap
  • 1966 The 43rd Dream
  • 1967 The Glass Floor
  • 1970 A Possible Fairy Tale
  • 1970 Slade
  • 1971 The Old Dude’s Ticker
  • 1974 The Float – versioni origjinal i The Raft – (rishikuar në 2010)
  • 1976 Weeds
  • 1977 Before the Play
  • 1977 The King Family and the Wicked Witch
  • 1978 Squad D
  • 1978 Man with a Belly
  • 1978 The Night of the Tiger
  • 1979 The Crate
  • 1971 The Blue Air Compressor (rishikuar në 1981)
  • 1985 The Reploids
  • 1986 For the Birds
  • 1994 The Killer
  • 1994 Jhonathan and the Witches
  • 2009 Ur
  • 2009 Throttle bashk me Joe Hill
  • 2009 Premium Harmony
  • 2010 Under The Weather
  • 2011 Mile 81
  • 2011 The Little Green God of Agony
  • 2011 The Dune
  • 2012 In the Tall Grass bashk me Joe Hill
  • 2012 A Face in the Crowd bashk me Stewart O’Nan

The Dark Tower

=== Seria The Dark Tower ===[2]

  1. The Dark Tower I: The Gunslinger
  2. The Dark Tower II: The Drawing of the Three
  3. The Dark Tower III: The Waste Lands
  4. The Dark Tower IV: Wizard and Glass
  5. The Dark Tower IV.V: The Wind Through the Keyhole
  6. The Dark Tower V: Wolves of the Calla
  7. The Dark Tower VI: Song of Susannah
  8. The Dark Tower VII
  9. Little Sisters of Eluria (Storje e Shkurtër/Mer pjesë në Everything’s Eventual)

Filmografia

Filmat në të cilat ka marë pjesë Stephen King:

  • 1981 Knightriders
  • 1982 Creepshow
  • 1986 Maximum Overdrive
  • 1987 Creepshow 2
  • 1989 Pet Sematary
  • 1991 The Golden Years
  • 1992 Sleepwalkers
  • 1994 The Stand
  • 1995 The Langoliers
  • 1996 Thinner
  • 1997The Shining
  • 1999 Storm of the Century 1999
  • 2000 Frasier (Serial) 2000
  • Epizoda:Mary Christmas
  • 2000 The Simpsons (Serial) 2000
  • Epizoda: Insane Clown Poppy
  • 2002 Rose Red 2002
  • 2004 Kingdom Hospital (Serial) 2004
  • Epizoda: Finale
  • 2005 Fever Pitch 2005
  • 2005 Gotham Cafe 2005
  • 2007 Diary of the Dead 2007
  • 2010 Sons of Anarchy (Serial) 2010
  • Epizoda: Caregiver

Filmografia

Burimet

http://www.stephenking.com
http://www.stephenking.com/the_library.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_King
http://tr.wikipedia.org/wiki/Stephen_King
http://www.stephenking.com/library/appearance/index_old-new.html

  1. ^ IMDb Top 250
  2. ^ The Dark Tower – The Official Website

Më 20 shtator 1971 u nda nga jeta Jorgos Seferis, poet nobelist grek

Giorgos Seferis (Γιώργος Σεφέρης, Izmir, 13 shkurt 1900 – Athinë, 20 shtator 1971), ishte shkrimtar grek. Fitues i Çmimit Nobel për letërsi, për vitin 1963.

Studioi për drejtësi në Paris, ku punonte babai, jurist dhe intelektual i njohur. Vitin 1922, kur familja u shpërngul nga Izmiri, e përjetoi thellë. Më vonë në poezitë e tij shkroi për popuj dhe qytetërime në mërgim.

U kthye në Athinë dhe hyri në trupin diplomatik. Më 1941 ndoqi fatin e qeverisë greke në Kajro.

Në Paris kishte marrëdhënie intensive me ambjentin artistik.

Në Londër u njoh me poezinë e Eliotit dhe të autorëve francezë nga Mallarmé tek Valéry), që, nëpërmjet përkthimeve që ai ua bëri, e ndihmuan në kërkimet e tij poetike. Burimet e tjera të frymëzimeve të tij ishin traditat e lashta poetike greke, që nga Homeri, tek Sofokliu dhe tek historiani Herodoti, si dhe lirikat bashkëkohore të  Kalvos e sidomos ato të Kavafis.

Udhëtoi edhe në Shqipëri, Afrikën e Veriut dhe në Lindjen e Mesme.

Iu dha çmimi Nobel për letërsinë më 1963.

Më 1969 Seferis u deklarua publikisht kundër Diktaturës së Kolonelëve në Greqi. Edhe funerali i tij, më 20 shtator 1971, u kthye në një demonstratë masive kundër qeverisë ushtarake.

 

Veprat

Poezi

  • Vendkalimi (Στροφή, 1931)
  • Cisterna (Στέρνα, 1932)
  • Historia e miteve (bukvalisht Roman, Μυθιστόρημα, 1935)
  • Ushtrimorja (Τετράδιο γυμνασμάτων, 1940)
  • Ditari i detarit I (Ημερολόγιο καταστρώματος Ι, 1940)
  • Ditari i detarit II (Ημερολόγιο καταστρώματος ΙΙ, 1944)
  • Ditari i detarit ΙΙΙ (Ημερολόγιο καταστρώματος ΙΙΙ, 1955)
  • Tri poezi të fshehura (Τρία κρυφά ποιήματα, 1966)

Prozë

  • Ese, në 3 vëllime
  • Përkthime (1965)
  • Ditari (7 vëllime, pas vdekjes 1975-1990)
  • Gjashtë netë në Akropol (pos vdekjes 1974)

Referencat

Lidhje të jashtme

  • Listen to Seferis on the BBC (in Greek)
  • Nobel Prize presentation speech
  • Nobel Prize acceptance speech