VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

9 problemet shëndetësore që shkakton qendrimi ulur 8 orë çdo ditë!

By | March 9, 2018
blank

Komentet

blank

EMA fillon vlerësimin për një ilaç të zhvilluar për trajtimin e COVID-19

Bruksel

Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) filloi procesin e vlerësimit paraprak të ilaçit “Sotrovimab” të zhvilluar për trajtimin e infeksionit që shkakton koronavirusi i ri (COVID-19), transmeton Anadolu Agency (AA).

Ilaçi i prodhuar nga kompanitë GlaxoSmithKline dhe Vir Biotechnology është “antitrup monoklonal” dhe është përfshirë në procesin e vlerësimit paraprak në mënyrë që EMA të japë miratimin për përdorimin e shpejtë.

Në një deklaratë nga EMA thuhet se ka filluar shqyrtimi i të dhënave të para të arritura nga studimet laboratorike të ilaçit mbi kafshët por se ende është shumë herët për të vendosur rreth balancës dobi-rrezik.

Ekspertët e EMA-s do të vlerësojnë kur të dalin edhe të dhënat e arritura nga studimet klinike lidhur me ilaçin. Procesi i vlerësimit paraprak i ilaçit do të vazhdojë deri kur të arrihet një provë e mjaftueshme që do të mbështesë aplikimin zyrtar për miratimin e tregut që të përdoret tek personat e prekur nga COVID-19 në vendet e BE-së.

Ekziston një proces tjetër i shqyrtimit i cili vazhdon dhe i cili u fillua nga EMA për të këshilluar autoritetet e shëndetësisë kombëtare të vendeve të BE-së të cilat mund të kërkojnë të përdorin Sotrovimab tek të sëmurët.

Në shkurt EMA njoftoi se “kokteji i antitrupave” të përdorur në trajtimin e ish-presidentit Donald Trump, mund t‘u jepet të sëmurëve që nuk marrin trajtim shtesë me oksigjen.

Për kombinimin e përbërësve aktivë të emërtuar “casirivimab” dhe “imdevimab” që u miratuan në nëntor 2020 në SHBA, ishte theksuar se mund të përdoren kundër COVID-19 në situatat kur nuk nevojitet trajtim shtesë me oksigjen si dhe tek të sëmurët që kanë rrezik të përparuar në fazë serioze.

blank

OBSH: Besim tejet i ulët tek disa nga të dhënat e vaksinës kineze

Marrë nga Reuters

Ekspertët e OBSH-së kanë shprehur “besim shumë të ulët” tek të dhënat që ka ofruar prodhuesi shtetëror kinez i ilaçeve Sinopharm, lidhur me rrezikun e efekteve të rënda anësore, që shkakton tek disa pacientë vaksina e saj kundër COVID-19, por në përgjithësi shprehin besim për aftësinë e vaksinës për të mbrojtur nga sëmundja. Gjetjet paraqiten në një dokument të siguruar nga agjencia Reuters.

Reuters nuk arritur ende të sigurojë një koment nga Organizata Botërore e Shëndetësisë rreth shqetësime të lidhura me vaksinën Sinopharm. Po kështu edhe nga vetë prodhuesi shtetëror kinez i ilaçeve.

Dokumenti u përgatit nga Grupi Strategjik Këshillimor i Ekspertëve të OBSH-së. Sinopharm është autorizuar për përdorim tek popullata e rritur në 45 vende. Deri tani janë injektuar 65 milionë doza të saj.

Dokumenti përfshin përmbledhje të të dhënave nga provat klinike në Kinë, Bahren, Egjipt, Jordani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Në dokument thuhet se në shumë vende efikasiteti i vaksinës në provat klinike të fazës 3 ishte 78.1% pas marrjes së dy dozave. Një rënie e lehtë nga 79.34% njoftuar më parë nga Kina.

“Ne jemi shumë të sigurt se 2 doza të BBIBP-CorV (Sinopharm) janë efikase në parandalimin e COVID19-s tek të rriturit (18-59 vjeç)”, thuhet në dokument.

Por aty shtohej se, “analiza e sigurisë mes pjesëmarrësve që kishin probleme shëndetësore ekzistuese ishte e kufizuar, për shkak të numrit të ulët të pjesëmarrësve me kushte të tilla (përveçse obezitetit) në provat e Fazës së 3-të”.

Dokumenti citonte mungesë provash lidhur me mbrojtjen që siguronte vaksina ndaj rasteve të rënda të sëmundjes, kohëzgjatjen e mbrojtjes, sigurinë për përdorim e saj tek gratë shtatzëna e tek të moshuarit si dhe identifikimin e vlerësimit të efekteve të rralla anësore përmes monitorimit të sigurisë, pas autorizimit të saj.

“Ne kemi besim shumë të ulët në cilësinë e provave, që dëshmojnë se rreziku për efekte të rënda anësore, pas një ose dy dozash të BBIBP-CorV-së tek të të moshuarit (60 vjeç e sipër), është i ulët“, tha ai.

Analiza u përgatit ndërsa një grup këshillimor teknik i OBSH-së po rishikon aktualisht të dhënat mbi vaksinën për një miratim për përdorim emergjent të saj, gjë që jo vetëm që do të hapte rrugën e përdorimit të saj në kuadër të programit COVAX, por gjithashtu do të siguronte një miratim thelbësor ndërkombëtar për një vaksinë të prodhuar në Kinë. Një zëdhënës i OBSH-së tha se një vendim mbi këtë çështje nuk pritej të merrej të mërkurën.

blank

FDA pritet të autorizojë përdorimin e vaksinës Pfizer për fëmijët e moshës 12-15 vjeç

Marrë nga Associated Press

WASHINGTON (AP) – Administrata amerikane e Ushqimit dhe Ilaçeve (FDA) pritet të autorizojë përdorimin e vaksinës COVID-19 të Pfizer-it për fëmijët e moshës 12 deri në 15 vjeç deri javën e ardhshme. Kjo sipas një zyrtari federal dhe një personi që ka njohuri për procesin, të cilët folën në kushtet e anonimitetit.

Veprimi i agjencisë FDA do të pasohet nga një takim i një komisioni këshillues federal për vaksinat ku do të diskutohet nëse duhet të rekomandohet vaksina për grupmoshën 12 – 15 vjeç. Më pas Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve do të veprojnë sipas rekomandimit të komisionit në fjalë. Këto hapa mund të përfundojnë brenda pak ditësh.

Gazeta Nju Jork Tajms raportoi e para për kohën e pritshme të autorizimit.

Në fund të marsit kompania Pfizer publikoi rezultatet paraprake të një studimi me 2,260 vullnetarë amerikanë të moshës 12 deri në 15 vjeç, që tregoi se nuk kishte raste të COVID-19 mes adoleshentëve të vaksinuar plotësisht, krahasuar me 18 mes atyre që u injektuan me placebo (solucion pa asnjë efekt).

Fëmijët kishin efekte anësore të ngjashme me ato që shihen tek të rriturit, tha kompania. Efektet kryesore anësore janë dhimbja e trupit, ethet, temperatura dhe lodhja, veçanërisht pas dozës së dytë. Studimi do të vazhdojë të ndjekë pjesëmarrësit për dy vjet për më shumë informacion në lidhje me mbrojtjen afatgjatë dhe sigurinë.

Kompania Pfizer nuk është e vetmja kompani që kërkon të ulë kufirin e moshës për vaksinën e saj. Nga mesi i këtij viti priten gjithashtu rezultatet nga një studim për vaksinën Moderna për moshat 12-17 vjeç.

Duke lënë të kuptohet se gjetjet ishin premtuese, FDA i lejoi të dyja kompanitë të fillonin studime në Shtetet e Bashkuara për fëmijët 11vjeç e poshtë, duke shkuar deri në moshën 6 muajshe.

Më shumë se 131 milionë doza të vaksinës Pfizer janë administruar tashmë në Shtetet e Bashkuara ku kërkesa për vaksina tek të rriturit është ngadalësuar në mënyrë drastike javët e fundit.

Ndërsa të rinjtë rrezikojnë të kenë më pak efekte anësore serioze nga COVID-19, ata përbëjnë pjesën më të madhe të rasteve të reja të virusit ndërsa shumica e të rriturve në Shtetet e Bashkuara janë vaksinuar të paktën pjesërisht dhe ndërsa aktivitete me rrezik më të lartë si ngrënia në ambiente të mbyllura dhe aktivitetet sportive kanë rifilluar në pjesën më të madhe të vendit. Zyrtarët shpresojnë që shtrirja e vaksinimeve tek adoleshentët do të përshpejtojë më tej uljen e rasteve të virusit dhe do të lejojë që shkollat të rihapen me ndërprerje minimale këtë vjeshtë.

Shtetet e Bashkuara kanë porositur të paktën 300 milionë doza të vaksinës Pfizer deri në fund të korrikut, të mjaftueshme për të imunizuar150 milionë njerëz. VOA

blank

SHBA, vendosja e detyrueshme e maskës në mjetet e transportit publik deri më 13 shtator

Në SHBA është zgjatur deri në shtator vendosja e detyruar e maskës për udhëtimet në mjetet e transportit publik dhe mjeteve të tjera të udhëtimit si avionë, trena, autobusë, praktikë kjo e aplikuar për shkak të koronavirusit të ri (COVID-19), transmeton Anadolu Agency (AA)

Administrata e Sigurisë së Transportit njoftoi se rregullorja e shpallur më 1 shkurt, afati i së cilës përfundonte më 11 maj do të jetë e vlefshme deri më 13 shtator.

Sipas rregullores, vendosja e maskës është e detyrueshme në avion, tren, autobus dhe në mjetet e transportit publik si dhe në aeroporte dhe stacionet e trenit.

Për ata që shkelin rregulloren do të zbatohet një gjobë deri më 1.500 dollarë.

Nga kjo rregullore do të jenë të përjashtuar fëmijët nën moshën 2 vjeç dhe disa persona me aftësi të kufizuara.

blank

SHBA synon të ndalojë cigaret me mentol dhe purot e aromatizuara

SHBA-ja do të synojë të ndalojë cigaret me mentol dhe purot me aromë vitin e ardhshëm, njoftoi Administrata e Ushqimit dhe Barnave (FDA), transmeton Anadolu Agency (AA).

Përpjekjet “mbështeten në ndalimin e mëparshëm të aromave dhe përbëjnë hapa të rëndësishëm për të zvogëluar varësinë dhe eksperimentimet e të rinjve, për të përmirësuar lënien e duhanit dhe për të adresuar pabarazitë shëndetësore”, tha një deklaratë e FDA-së.

Ndalimi i mentolit dhe të gjitha aromave në puro do të ndihmojë në shpëtimin e jetëve, veçanërisht midis atyre që preken në mënyrë disproporcionale nga pirja e duhanit, tha agjencia, që është pjesë e Departamentit të Shëndetit dhe Shërbimeve Njerëzore.

“Së bashku, këto veprime përfaqësojnë qasje të fuqishme, të bazuara në shkencë, të cilat do të kenë një ndikim të jashtëzakonshëm në shëndetin publik”, tha FDA.

Agjencia po punon drejt përpilimit së standardeve të propozuara të produkteve brenda vitit të ardhshëm për të ndaluar mentolin si aromë karakterizuese në cigare dhe për të ndaluar të gjitha aromat karakterizuese, përfshirë mentolin, në puro, tha deklarata e FDA-së.

blank

Moderna synon prodhimin e tre miliardë dozave vaksina më 2022

Kompania farmaceutike amerikane Moderna tha se pret të rrisë prodhimin e vaksinave kundër koronavirusit deri në tri miliardë doza, në vitin 2022.

Kompania tha se prodhimi do të dyfishohet në objektet e saj në Zvicër dhe Spanjë, ndërsa do të rritet për 50 për qind edhe në fabrikat në SHBA.

Moderna po ashtu rriti parashikimet për furnizim këtë vit deri në një miliard doza.

Njoftimi vjen pasi përhapja e varianteve të koronavirusit në vende si India, ka rritur shqetësimet për kapacitetet e botës për të kapërcyer pandeminë.
“Derisa vazhdon përhapja e shpejtë e varianteve të koronavirusit, ne besojmë se do të ketë nevoja të mëdha për vaksinën tonë”, tha shefi ekzekutiv i Moderna-s, Stephane Bancel.

Vaksina Moderna është autorizuar për përdorim te të rriturit në SHBA, Bashkimin Evropian dhe shumë vende të tjera.

Vaksina është thënë se është 94.1 për qind efektive.

Vitin e kaluar, Moderna ka nisur testimin e vaksinës së saj edhe te fëmijët 12 deri në 17 vjeç, por rezultatet e këtij testimi nuk janë publikuar ende.

Në mars, ndërkaq, ka nisur testimi edhe në fëmijë të moshës gjashtëmuajshe deri në 11 vjeç.

Në studim e sipër janë edhe ndryshimet e dozave, për t’i përshtatur ato më mirë me mutacionet e koronavirusit. rel

blank

Vaksinimi kundër COVID-19 – Kur mund ta hiqni maskën tuaj?

Nëse jeni vaksinuar kundër COVID-19, është akoma e rëndësishme të mbani një maskë dhe të ruani distancën shoqërore në publik, thonë ekspertët e shëndetit.

Qendrat për kontrollin dhe parandalimin e sëmundjeve botuan së fundmi udhëzime për të vaksinuarit rishtas.

Duke këshilluar që njerëzit mund të heqin maskën nëse janë vaksinuar plotësisht dhe po qëndrojnë me njerëz të tjerë plotësisht të vaksinuar. Gjithashtu edhe në rast se jeni mbledhur në shtëpi me anëtarë të pavaksinuar.

Por përsëri ekspertët ende këshillojnë që njerëzit e vaksinuar duhet të mbajnë një maskë në publik, të ruajnë distancimin shoqëror dhe të respektojnë masat e tjera parandaluese si shmangia e udhëtimeve dhe tubimeve të mëdha.

Kjo sepse është akoma e paqartë nëse vaksinat kundër COVID-19, bllokojnë vetëm simptomat dhe sëmundjen, apo gjithashtu parandalojnë që njerëzit e vaksinuar, të cilët mund të mbartin virusin, ta transmetojnë tek të tjerët.

Gjithashtu të vaksinuarit mund të mos kenë më nevojë të karantinohen pas ekspozimit ndaj COVID dhe mund të qëndrojnë me njerëz të tjerë plotësisht të vaksinuar.

Hapi i parë drejt normalitetit është duke ekuilibruar vlerën e ndërveprimit shoqëror dhe bashkëveprimit familjar, të cilin shumë prej e kanë kufizuar shkak të rekomandimeve të bazuara në shkencë.

Ky udhëzim, lejon ata që kanë ndërmarrë hapin e rëndësishëm të vaksinimit, të fillojnë me kujdes normalizimin e aktiviteteve të jetës.

Dhe ndërkohë lejon shtetet të masin efektin, derisa vaksinat të jenë të disponueshme për të gjithë.

Ky udhëzimi i ri është gjithashtu një lajm i mirëpritur për një komb që është kuptueshëm i lodhur nga pandemia dhe dëshiron të vazhdojë në mënyrë të sigurtë aktivitetet normale.

Ekspetët e shëndetit shpresojnë, që ky udhëzim i ri të shtojë vrullin e vaksinimit të të gjithë gjithë njerëzve dhe t’u japë shteteve durimin për të ndjekur udhëzimet e shëndetit publik, për të rihapur ekonomitë dhe komunitetet e tyre në mënyrë të sigurt./AgroWeb.org

blank

BE-ja padit AstraZeneca-n

Bashkimi Evropian tha të hënën se ka nisur veprime ligjore kundër kompanisë farmaceutike AstraZeneca në lidhje me mungesat në dorëzimin e vaksinave kundër koronavirusit.

Mungesa e tyre ka shënuar vonesa në procesin e imunizimit në të gjitha vendet anëtare të BE-së.

“Komisioni ka filluar të premten e kaluar një veprim ligjor kundër kompanisë AstraZeneca në bazë të shkeljeve të marrëveshjes së blerjes”, tha Stefan De Keersmaecker, një zëdhënës i BE-së.

“Disa kushte të kontratës nuk janë respektuar dhe kompania nuk ka qenë në gjendje të dalë me një strategji të besueshme për të siguruar shpërndarjen në kohë të dozave të vaksinës”, tha ai.

Firma britaniko-suedeze AstraZeneca hodhi poshtë akuzat e BE-së si të “pa baza”.

“AstraZeneca ka përmbushur plotësisht marrëveshjen me Komisionin Evropian dhe do të mbrohet fuqishëm në gjykatë”, tha ajo në një deklaratë.

AstraZeneca tha se planifikon që të dorëzojë rreth 50 milionë doza të vaksinës kundër koronavirusit në Evropë deri në fund të muajit prill. Por, kjo sasi, sipas Brukselit është shumë më e ulët sesa ajo që parashihej në marrëveshje.

Komisioni tha se kompania ka siguruar vetëm 31 milionë doza nga 120 milionë sa ishte pritur t’i dërgonte në tre muajt e parë të këtij viti.

Diplomatët thanë se çdo proces gjyqësor kundër AstraZeneca do të fillonte në një gjykatë belge pasi kështu parashihet në kontratë. rel

blank

5 mite rreth vaksinave anti-covid, sipas Washington Post

Deri tani në SHBA janë autorizuar tri vaksina anti-covid për përdorim emergjent, duke përfshirë dy vaksian mARN nga nga Pfizer-BioNTech dhe Moderna dhe një vaksinë të vektorizuar nga adenovirus nga Johnson & Johnson.

Dy të tjerë pritet të autorizohen më vonë në pranverë – një vaksinë e dytë e vektorizuar nga adenovirus, nga Oxford-AstraZeneca dhe një vaksinë e grimcave të proteinave nga Novavax.

Këto pesë vaksina do të përdoren për të imunizuar popullin amerikan dhe pritet të ndalojnë ose ngadalësojnë epideminë në Shtetet e Bashkuara.

Por edhe para se të aprovoheshin vaksinat, mitet rreth tyre ishin të shumta.

E në lidhje me këtë Washington Post ka përmbledhur pesë mitet më të zakonshme rreth vaksinës COVID-19

Miti 1: Disa vaksina janë më të mira se të tjerat, prandaj është më mirë të presësh dhe të mos vaksinohesh tani

Të gjitha vaksinat synojnë të sigurojnë mbrojtje duke krijuar imunitet ndaj proteinës koronavirus, e cila hyn në qelizat njerëzore. Të gjitha vaksinat përqendrohen në këtë proteinë kryesore, duke bërë që sistemi imunitar të prodhojë antitrupat përkatës. Të gjitha vaksinat e aprovuara prodhojnë nivele të larta të mbrojtjes që ulin në mënyrë drastike mundësinë e shtrimit në spital dhe ndoshta transmetimin asimptomatik. Nuk ka asnjë hulumtim deri më tani që tregon se një vaksinë ofron mbrojtje më afatgjatë.

Miti 2: Të rinjtë nuk kanë nevojë për të, veçanërisht nëse janë të shëndetshëm

Ndërsa të rinjtë kanë më pak të ngjarë të sëmuren rëndë ose të vdesin nga Covid-19, sëmundja mbetet e rrezikshme edhe për ata. Përveç kësaj, një studim i kohëve të fundit tregoi se pothuajse 30% e pacientëve mes moshave 18 dhe 39 që u infektuan me koronavirus, edhe nëse nuk u sëmurën rëndë, ato vuanin për muaj me radhë nga simptomat e “gjata Covid-19”, të tilla si lodhja , vizion të paqartë dhe humbje, shije ose nuhatjes etj. Gjithashtu, sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), rreth një e treta e vdekjeve nga Covid-19 ndodhin në pacientë nën moshën 65 vjeç. Një mënyrë jetese e shëndetshme dhe gjendje e mirë fizike mund – me të vërtetë – të kontribuojë në një sistem imuniteti më elastik, por vetëm këto nuk janë të mjaftueshme për të prodhuar antitrupa të koronavirusit. Kjo është arsyeja pse edhe të rinjtë duhet të vaksinohen kur është radha e tyre.

Miti 3: Vaksinat janë zhvilluar me nxitim, kështu që ne nuk e dimë nëse janë të sigurta

Mediat sociale janë plot me postime përkatëse frikësuese, të cilat – për fat të keq – prekin shumë njerëz. E vërteta është se shkencëtarët kanë punuar në vaksinat e koronavirusit për të paktën një dekadë, prandaj ata tashmë kishin identifikuar proteinën spike si shënjestrën kryesore të vaksinës. Kjo periudhë dhjetë vjeçare e R&D është e ngjashme me atë të vaksinave të tjera. Po të mos ishte për këtë përpjekje, kompanitë farmaceutike dhe studiuesit e universiteteve nuk do të kishin reaguar kaq shpejt në mes të një pandemie. Por gjithashtu provat klinike të vaksinave të reja të koronavirusit  ishin të mëdha dhe të kontrolluara me kujdes, përafërsisht të njëjtën madhësi në numrin e pjesëmarrësve si ato për vaksinat e tjera.

Miti 4: Vaksinat kanë përbërës të pasigurt ose joetikë

Postimet në Facebook që pretendojnë se vaksinat përmbajnë mikroçipa për të ndjekur njerëzit janë bërë virale. Kryepeshkopata Katolike e New Orleans këshilloi besimtarët të mos vaksinoheshin me Johnson & Johnson sepse ajo u zhvillua dhe u prodhua duke përdorur “linja qelizore të komprometuara moralisht të krijuara nga dy aborte” – megjithëse Vatikani më vonë sqaroi që Katolikët duhet ta merrnin nëse vaksina të tjera efektive të koronavirusit nuk ishin në dispozicion.

Në realitet, asnjë nga vaksinat nuk përdor materiale nga fetuset e abortuara. Vaksinat Johnson & Johnson dhe Oxford-AstraZeneca përgatiten në qelizat që janë përhapur për dekada në epruvetat. Këto linja qelizore e kanë origjinën nga dy fetuse të abortuara në vitet 1970 dhe 1980, por nuk ka asnjë mbetje fetale të përdorur në kërkimin, zhvillimin ose prodhimin e fotografive. Viruset e përdorura në vaksinat e tjera, të tilla si vaksina e dhenve, u zhvilluan duke përdorur lloje të ngjashme të linjave qelizore. Sa i përket injektimit të mikroçipave, kjo është padyshim e pamundur, pasi ato nuk do të futeshin përmes një gjilpëre.

Miti 5: Vaksinat e ARN-së ndryshojnë ADN

​​Pretendim i vazhdueshëm por jo-ekzistues nga mohuesit e vaksinave se llojet e reja të vaksinave të teknologjisë mRNA (të tilla si Pfizer / BioNTech dhe Moderna ) mund të shkaktojnë infertilitet. Facebook ka fshirë shumë postime të tilla muajt e fundit. Ky mit është pak a shumë një kopje e pretendimeve të ngjashme – po aq të rreme – në lidhje me vaksinën HPV. Nuk ka absolutisht asnjë bazë shkencore për këto pretendime , siç është ARNi i vaksinës, e cila futet në trup brenda një nanopjesëzë lipidike, nuk hyn aspak në gjenomin e njeriut. Mbetet në hapësirën qelizore jashtë bërthamës (ku ndodhet ADN-ja), konkretisht në ribozome, dhe prej andej drejton prodhimin e peptideve që i ngjajnë proteinës spike, në mënyrë që trupi të reagojë më pas duke prodhuar antitrupa. Prandaj, është një keqkuptim se vaksinat e ARN-së janë ekuivalente me terapinë e gjeneve, siç pretendojnë disa kritikë shkencorë të vaksinave.

blank

Danimarka zgjat distancën kohore midis dy dozave të vaksinës

Kopenhagë

Danimarka ka zgjatur distancën kohore midis dozës së parë dhe të dytë të vaksinave BioNTech/Pfizer dhe Moderna kundër COVID-19 me tre javë, transmeton Anadolu Agency (AA).

Televizioni shtetëror DR, duke iu referuar informacionit nga Instituti Shëndetësor tha se Danimarka, e cila dëshiron të vaksinojë sa më shumë persona që të jetë e mundur me dozën e parë, në kuadër të programit të vaksinimit, ka rritur distancën kohore midis dy dozave nga tre në gjashtë javë.

Theksohet se personat që do të marrin dozën e parë do të vaksinohen të paktën një javë më herët.

Zyrtarët parashikojnë se vaksinimi i shpejtë do të sjellë deri te krijimi i imunitetit kundër COVID-19.

Në vendin me një popullsi prej rreth 5.8 milionë banorë, deri tani dozën e parë e kanë marrë 1.142.046 persona ndërsa dozën e dytë 549.173.​​​​​​​

blank

Covid-19 në Spanjë, nis vaksinimin me Johnson & Johnson

​Spanja u bë sot një nga vendet e para europiane që fillon administrimin e vaksinës antiCOVID-19 Johnson & Johnson.

Vaksina ishte në pritje për më shumë se një javë pasi organet rregullatore amerikane rekomanduan ndalimin e vaksinës për të studiuar mpiksjen e rrallë të gjakut.

Por Agjencia Europiane e Barnave (EMA) i dha vaksinës dritën e gjelbër të martën. Spanja ka filluar të vaksinojë me Johnson & Johnson personat e moshës 70-79 vjeç.

Vende të tjera europiane, përfshirë Gjermaninë, Francën, Hollandën dhe Greqinë, kanë vendosur të fillojnë administrimin e vaksinës J&J në ditët e ardhshme.

blank

Pandemia infekton shëndetin mendor

Bekim Bislimi

Pandemia e COVID-19 ka qenë dhe mbetet një faktor stresues që ka shkaktuar traumatizimin e popullatës dhe ka dëmtuar shëndetin e saj mendor në Kosovë, thotë neuropsikiatri Sami Rexhepi, drejtor i Qendrës për shëndetin mendor në Prishtinë.

Personat që kanë kaluar sëmundjen COVID-19, në mjaft raste kanë mbetur me pasoja që manifestohen me frikë dhe drojë, thekson Fahri Drevinja, neuropsikiatër i pensionuar, por që vazhdon punën në një klinikë private në Prishtinë.

Psikologu Fitim Uka vlerëson se situata që ka krijuar pandemia, ka shënuar rritjen e nevojës për shërbime psikologjike. Sipas tij, bazuar në hulumtimet ndërkombëtare, prevalenca e ankthit dhe e depresionit ka prekur rreth 5 për qind të popullatës në mbarë globin, ndërkaq që çdo i treti person në botë ka treguar shenja të stresit akut, ankthit dhe depresionit. Në këtë pikë, sipas tij, përjashtim nuk bën as Kosova.

Sociologu Shemsi Krasniqi, thotë se që nga fillimi i pandemisë COVID-19, shumëçka ka ndryshuar në sjelljet e përditshme të njerëzve.

Traumat nga pandemia

Sami Rexhepi, drejtor i Qendrës për shëndetin mendor në Prishtinë, thotë për Radion Evropa e Lirë se gjatë periudhës kur autoritetet shëndetësore dhe ato qeveritare kishin vendosur masat, siç i quan ai, të mbyllljes së plotë, që kishin nisur në marsin e vitit të kaluar e deri në fund të pranverës së atij viti, në qendrën që ai drejton ishin vënë në dispozicion tre telefona pa pagesë ku qytetarët mund të drejtoheshin për këshilla.

Por, siç thotë, personave të prekur në aspektin e shëndetit mendor, është vështirë t’iu ndihmohet me këshilla përmes telefonit, sidomos atyre që kanë përjetuar traumë.

“Traumatizimi po manifestohet me çrregullime të theksuar të ankthit, me çrregullim të gjumit dhe normalisht, ata kanë nxjerrë edhe problemet e veta në aspektin e neurologjisë. Sa i përket shëndetit mendor, stresi është faktori kryesor”, theksoi Rexhepi.

Neuropsikiatri Fahri Drevinja, i cili pas pensionimit nga reparti i psikiatrisë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës ka vazhduar punën në një klinikë private, thotë se pandemia COVID-19 ka ndikuar te shumca e njerëzve, duke e destabilizuar gjendjen shpirtërore, por edhe shëndetin mendor.

Por, bazuar në përvojat tij të punës gjatë pandemisë, ai thekson që ndër personat më të goditur kanë qenë ata që kanë pasur, siç e quan ai, të fshehur ndonjë problem që godet shëndetin mendor.

“Njerëzit që ne i quajmë ‘potencialë’, që kanë pasur gjendje relativisht pa probleme, që e kanë disi atë sëmundjen e brendshme dhe ende të pashfaqur, tek ata ka ndikuar që ato sëmundje të keqësohet. Ato janë raste latente, raste joklinike, ku ende nuk është dukur sëmundja. Në këto rrethana të vështira, ato sëmundje janë aktualizuar”, tha Drevinja.

Shëndeti mendor i stigmatizuar dhe vizitat në klinika private

Ndonëse ekspertët e shëndetit mendor vlerësojnë se numri i personave që ballafaqohen me probleme të kësaj natyre, për shkak të pandemisë dhe rrethanave të krijuara nga ajo, është në rritje, sipas tyre nuk ka një statistikë të saktë se sa është numri i këtyre personave.

Por, megjithatë, neuropsikiatri Rexhepi thekson që mungesa e një statistike të qartë është edhe për shkak se pjesa më e madhe e atyre që kanë kërkuar ndihmë, këtë e kanë bërë në klinikat private.

Megjithatë, sipas tij, në baza ditore, ndihmë nga Qendra e shëndetit mendor në Prishtinë kanë kërkuar deri në dhjetë persona.

“Numri lëkundet deri në dhjetë (persona), për shkak se kapacitetet tona janë shumë të vogla. Mirëpo, është mjaft numër i shtuar në ordinancat private. E dimë që shëndeti mendor te ne është shumë i stigmatizuar dhe shumë vështirë njerëzit e mbledhin guximin për të kërkuar një ndihmë profesionale në institucione psikiatrike”, theksoi Rexhepi.

Neuropsikiatri Drevinja, thotë se në klinikën ku ai punon, thuajse çdo ditë kërkojnë ndihmë persona që këtë e bëjnë për herë të parë.

“Vijnë pacientë, madje ndoshta brenda ditës dy prej tyre, të cilët e kanë pasur dikë të sëmurë dhe nuk mund ta përballojnë ikjen e tyre në amshim, sepse kanë vdekur nga virusi ose edhe vet kanë qenë të sëmurë. Tash kërkojnë këshilla se si ta përballojnë këtë gjendje, sepse kanë mbetur, në një mënyrë, në gjendje psikike të brishtë. Kanë pengesa shoqërore, për t’u ngjitur në atë entuziazmin e mëparshëm. Do të thotë, u është paraqitur një lloj depresioni, një lloj ndrojtje. Ndrojtja nuk i lë të shkojnë përpara”, theksoi Drevinja.

Traumat që harrohen dhe ato që mbesin

Rritja e nevojave të njerëzve për shërbime psiko-sociale dhe për mbështetje emocionale gjatë periudhës së pandemisë, është vërejtur që nga vera e vitit të kaluar, vlerëson psikologu klinik, Fitim Uka, profesor në Universitetin e Prishtinës.

Ai thotë për Radion Evropa e Lirë se trendi i rritjes vazhdon edhe më tej. Sipas tij, ky trend nuk është befasues marrë parasysh që pandemia COVID-19 ka në sfond rrezikun që i kanoset shëndetit dhe mirëqenies së secilit individ.

Në klinikën private ku ai punon, brenda një jave ndihmë kërkojnë të paktën klientë të rinjë. Sipas tij, ky numër është relativisht i madh për një klinikë të vogël.

Aktualisht, siç thotë psikologu Uka, për njerëzit ende është evident rreziku për infektim nga koronavirusi dhe tash për tash, nuk është i mundur rikthimi i plotë i mirëqenies psikologjike i personave që kanë probleme emocionale dhe të shëndetit mendor.

“Mirëpo, në momentin kur largohet kjo, atëherë njeriu është qenie që adaptohet dhe ka potencialin e vet që gradualisht ta harrojë përvojën traumatike. Por, një pjesë e klientëve tanë, padyshim që zhvillojnë edhe atë që njihet si çrregullim i stresit post-traumatik, sepse është e pashmangshme për ata, të cilët kanë humbur familjarë, të afërm ose që e kanë përjetuar shumë vështirë – edhe në aspektin fizik – që ta kalojnë pandeminë COVID-19, si një përvojë të zakonshme”, theksoi Uka.

Dhunë në familje gjatë pandemisë

Pandemia COVID-19 ka ndryshuar shumëçka në sjelljet e përditshme të qytetarëve, vlerëson sociologu Shemsi Krasniqi, profesor në Universitetin e Prishtinës.

Ai thotë për Radion Evropa e Lirë se mbyllja në familje, për shkak të masave kufizuese qeveritare, por edhe nga frika e infektimit, kanë krijuar situata të reja për njerëzit. Fillimisht, mbyllja ne familje ka krijuar situatën, siç e quan ai, të rinjohjes mes vete dhe kanë krijuar një lloj simulimi.

“Gradualisht ajo është bërë jetë e përditshme, sepse u ndërpren lidhjet me njerëz, me kolegë, me shokë, me familjet. Janë ndërprerë ato traditat tona familjare që kemi pasur për vizita. Ajo atmosfera familjare – ndonëse ka pasur qaste të mira, të bukura, sepse janë takuar njerëzit e një familjeje dhe kanë qëndruar bashkë – megjithatë ka pasur raste kur ka pasur përshkallëzime dhe tensione të brendshme. Ka pasur edhe dhunë në familje, për fat të keq. Natyrisht që trauma ose stresi ka qenë i përditshëm ose po vazhdon, në fakt, të jetë edhe sot e kësaj dite”, theksoi Krasniqi.

Sipas të dhënave të organizatës UN Women në Kosovë, prej fillimit të pandemisë në muajin mars të vitit të kaluar dhe deri në fillim të marsit të këtij viti, në Kosovë janë raportuar 650 raste të dhunës në familje, kryesisht në zonat urbane. Krahasuar me vitin 2019, ka pasur rritje për 22 për qind.

Prej 13 marsit të vitit 2020 janë regjistruar rastet e para të infektimit me koronavirus, e deri më 21 prill të vitit 2021, autoritetet shëndetësore në Kosovë kanë regjistruar 102,742 pacientë me këtë virus. Prej tyre 2,105 kanë vdekur. Aktive mbeten edhe 11,496 raste.


blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
Send this to a friend