VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Më 8 shtator 2009 u nda nga jeta Mike Bongiorno, mbreti italian i televizionit

By | September 8, 2019

Komentet

(FOTOT) Ermal Meta prezanton publikisht të fejuarën me një urim të veçantë për ditëlindje

Këngëtari i njohur shqiptar Ermal Meta kur bëhet fjalë për jetë private ka zgjedhur të jetë i rezervuar. Pas ndarjes me të dashurën që kishte prej 9 vitesh Silvia Notargiacomo, Ermalit ka nisur një lidhje të re.

Fituesi i “Sanremos”, gëzon një dashuri të re me Chiara Sturdà-n, me të cilën prej pak kohësh është fejuar. Çifti kanë jetuar një kohë të gjatë lidhje në fshehtësi, por gjatë izolimit kanë vendosur të dalin në qiell të hapur.

Ermali dhe Chiara kanë kaluar disa pushime të bukura në ishujt grekë gjatë kësaj vere dhe në ato pak foto të postuara, kantautori shqiptar duket shumë i dashuruar.Në fillim, Ermali ngacmonte fansat e tij duke treguar një vajza brune bukuroshe në krah të tij, por kaq u desh që fansat të nisnin kërkimet për të zbuluar identitetin e vajzës dhe disa informacione më shumë mbi çiftin e ri.

Prej kohësh, Chiara Sturdà ishte frekuentuar në fshehtësi me Ermal Metën. Megjithatë, gjatë izolimit, dy të dashuruarit vendosën të dilnin publikisht. Sot, Chiara feston 30-vjetorin e lindjes dhe Ermali s’mund të gjente mesazh më të bukur për ta uruar. Me pak fjalë dhe shumë ndjenjë, siç e ka Ermali natyrën, vjen edhe mesazhi i urimit për Chiara-n: “Ke lindur si sot 30 vjet më parë. Atë ditë duhet të ketë qenë ditë me shumë diell”.

Më 12 tetor 1935 lindi tenori i famshëm italian Luciano Pavarotti

VOAL – Lindur më 12 tetor 1935 në Modena, tenori i famshëm emilian Luciano Pavarotti ( Luçano Pavaroti) shumë shpejt tregoi një talent të parakohshëm për të kënduar, siç dëshmohet nga raportet e familjes. Jo vetëm që Luciano i vogël u ngjit në tryezën e kuzhinës për shfaqjet e tij të fëmijërisë, por, i shtyrë nga admirimi për babanë e tij, gjithashtu një tenor amator (me një zë të bukur dhe këngëtar në “Corale Rossini” të Modena), ai kaloi ditë të tëra përpara xhiradisqeve, duke rrëmbyer trashëgiminë diskografike të prindit. Në atë koleksion kishte thesare të të gjitha llojeve, me përhapje të madhe për heronjtë e bel canto, të cilat Pavarotti menjëherë mësoi t’i njihte dhe t’i imitonte.

Studimet e tij, megjithatë, nuk ishin ekskluzivisht muzikore dhe me të vërtetë për një kohë të gjatë ky ishte vetëm një pasion i kultivuar privatisht.

Si adoleshent, Pavarotti u regjistrua në shkollë me synimin për t’u bërë një mësues i edukimit fizik, diçka që ishte gati për t’u verifikuar, pasi kishte dhënë mësim për dy vjet në klasa fillore. Në të njëjtën kohë, për fat të mirë, ai vazhdoi studimet e tij për kanto me Maestro Arrigo Pola (parimet dhe rregullat e të cilit do të ndjekë gjatë gjithë karrierës së tij të gjatë), dhe më vonë – kur tre vjet më vonë Pola tenor me profesion, ai u zhvendos për punë në Japoni – me Maestro Ettore Campogalliani, me të cilin ai përkreu frazat dhe përqëndrimet e tij. Këto janë, dhe do të mbeten përgjithmonë, sipas fjalëve të Maestros, mësuesit e tij të vetëm dhe shumë të vlerësuar.

Më 1961 Pavarotti fitoi konkursin ndërkombëtar “Achille Peri” i cili shënon debutimin e tij të vërtetë në skenën e këndimit.

Më në fund, pas shumë studimesh, arrin debutimi i shumëpritur, i cili u zhvillua në moshën njëzet e gjashtë vjeç (pikërisht më 29 Prill 1961), në Teatrin Komunal të Reggio Emilia me një opera që është bërë emblematike për të, përkatësisht “Bohème” nga Giacomo Puccini, rimarrë shumë herë prej tij edhe në moshë të thyer, gjithmonë në rolin e Rodolfos. Në podium është edhe Francesco Molinari Pradelli.

1961 është një vit themelor në jetën e tenorit, një lloj pellgu ujëmbledhës midis rinisë dhe pjekurisë. Përveç debutimit, është viti i lejes së drejtimit dhe martesës me Adua Veroni, pas një fejese që zgjati tetë vjet.

Më 1961-1962, tenori i ri interpreton prapë La Bohème në qytete të ndryshme italiane, ai gjithashtu ka jehonë jashtë vendit dhe ndërkohë provon veten në rolin e Dukës së Mantovas në një opera tjetër që i përshtatet veçanërisht telave të tij: “Rigoletto”. Është vënë në skenë në Carpi dhe Brescia por është nën drejtimin e maestro Tullio Serafin, në Teatro Massimo në Palermo, ku arrin sukses të madh dhe i jep një kthesë të re, të rëndësishme në karrierën e tij. Që nga ai moment ai u ftua nga teatro të shumta: në Itali ai tashmë konsiderohej një talent premtues, por jashtë vendit, megjithë disa bën përpjekje prestigjioze, ai ende nuk është vendosur.

Ishte 1963 që, falë një rastësie fatlume, arriti famë ndërkombëtare. Ende rrugës për në operën La Bohème, në Covent Garden në Londër, fati i Luciano Pavarotti kalon atë të Giuseppe Di Stefano, një nga mitet e tij të mëdha rinore. Ai thirret të bëjë disa shfaqje të operës para mbërritjes së tenorit të mirënjohur, por më pas Di Stefano sëmuret dhe Pavarotti e zëvendëson atë. Ai e zëvendëson atë në teatër dhe gjithashtu në “Natën e së Dielës në Palladium”, një shfaqje televizive e ndjekur nga 15 milionë britanikë.

Ka një sukses të madh dhe emri i tij fillon të shtohet në skenën botërore. Decca i ofron atij regjistrimet e tij të para, duke përuruar kështu prodhimin e shkëlqyeshëm të Pavarotit. Dirigjenti i ri Richard Bonynge i kërkon të këndojë së bashku me gruan e tij, të jashtëzakonshmen Joan Sutherland.

Më 1965 Pavarotti zbarkoi për herë të parë në Shtetet e Bashkuara, në Miami, dhe së bashku me të magjishmen Sutherland ai interpretoi një Lucia di Lammermoor shumë të vlerësuar të drejtuar nga Bonynge. Gjithmonë me Sutherland ai bëri debutimin e tij me sukses në Covent Garden të Londrës në operan “Sonnambula”. Dhe ai vazhdon me një turne shumë të suksesshëm Australian që e sheh atë si protagonist të “Elisir d’Amore” dhe, gjithmonë së bashku me Sutherland, të “La Traviata”, “Lucia di Lammermoor” dhe përsëri “La Sonnambula”.

Por këtu rishfaqet “La Bohème”: 1965 është gjithashtu viti i debutimit të tij në Scala në Milano, ku tenori kërkohet shprehimisht nga Herbert von Karajan për një shfaqje të operës së Puccinit. Takimi la një shenjë të fortë, aq sa më 1966 Pavarotti u drejtua përsëri nga Karajan në “Messa da Requiem” në kujtim të Arturo Toscanini.

Interpretimet thelbësore të veprave të tilla si “I Capuleti e i Montecchi” nën drejtimin e Claudio Abbado dhe “Rigoletto” të drejtuar nga Gianandrea Gavazzeni janë gjithashtu nga 1965-1966.

Por më e mira e vitit 1966 është debutimi i Pavarotti në Covent Garden, së bashku me Joan Sutherland, në një vepër që është bërë legjendare për “sekuencën e nëntë notave do nga gjoksi”: “The Vajza e Regjimentit”. Për herë të parë një tenor shqipton nëntë do në “Pour mon âme, quel destin!”, shkruar nga Donizetti për t’u emetuar në falsetto. Publiku gëzohet, teatri tronditet nga një lloj shpërthimi që ndikon gjithashtu në shtëpinë mbretërore angleze me forcë të plotë.

Vitet gjashtëdhjetë janë gjithashtu themelore për jetën private të tenorit. Vajzat e dashura kanë lindur në atë periudhë: Lorenza lindi në 1962, e ndjekur nga Cristina në 1964 dhe më në fund Giuliana arriti në 1967. Pavarotti ka një lidhje shumë të fortë me vajzat e tij: ai i konsideron ato si pasurinë më të rëndësishme të jetës së tij.

Vazhdimi i karrierës së Pavarotti është përgjatë vijave të këtyre sukseseve të bujshme, në një mori regjistrimesh, interpretimesh dhe ovacionesh në skena në të gjithë botën dhe me mjeshtrat më të famshëm të cilët, thjesht duke i renditur ata, mund të kapin një ndjenjë marramendjeje. E gjithë kjo, në çdo rast, është baza e fortë mbi të cilën qëndron miti, gjithashtu popullor, i Pavarotti, një mit që, nuk duhet ta harrojmë, është ushqyer kryesisht në tryezat e skenës dhe falë interpretimeve të paharrueshme të dhëna në repertorin “e kulturuar”, aq sa më shumë sesa sheh në tenorin modenez jo vetëm një nga tenorët më të mëdhenj të shekullit, por edhe yllin e aftë të errësojë famën e Carusos.

Pavarotti në fakt ka një vlerë të padiskutueshme, atë të të pasurit një nga zërat më të hollë “tenor” të dëgjuar ndonjëherë, një mrekulli e vërtetë e natyrës. Me pak fjalë, ai zotëron një zë shumë të zgjatur, të plotë, argjendor, i cili është i kombinuar me një aftësi për të shprehur me sugjerime të veçanta në këndimin e dashur dhe të butë, i njëjti që i përshtatet mirë repertorit të Donizetti, Bellini dhe në disa opera nga Verdi.

Pas suksesit mbarëbotëror në fushën operistike, tenori i ka zgjeruar shfaqjet e tij jashtë kontekstit të rreptë të teatrit, duke organizuar recitale në sheshe, parqe etj.  Kjo ka përfshirë mijëra njerëz në cepat më të ndryshëm të tokës. Një rezultat i bujshëm i kësaj lloj ngjarjeje ishte më 1980, në Central Park në New York, për një shfaqje të “Rigoletto” në formën e një koncerti, i cili pa praninë e mbi 200 000 njerëzve. Krahas kësaj, ai themeloi “Konkursin Ndërkombëtar të Zërit Pavarotti”, i cili që nga viti 1981 zhvillohet çdo tre ose katër vjet në Filadelfia sipas dëshirës së maestros.

Fundi i viteve Tetëdhjetë dhe Nëntëdhjetë e pa maestron të angazhohej në koncerte të shkëlqyera dhe shfaqje të shkëlqyera ndërkombëtare. Më 1990, së bashku me José Carreras dhe Placido Domingo, Pavarotti i jep jetë “I Tre Tenori”, një tjetër ide e shkëlqyeshme që siguron rezultate shumë të larta për sa i përket audiencës dhe shitjeve.

Më 1991 ai magjepsi më shumë se 250 000 njerëz me një koncert të shkëlqyeshëm në Hyde Park të Londrës. Pavarësisht nga shiu i madh, i cili bie gjithashtu mbi Princin entuziast Charles dhe Diana të Uellsit, shfaqja bëhet një ngjarje mediatike, e transmetuar drejtpërdrejt në televizione në të gjithë Evropën dhe Shtetet e Bashkuara. Suksesi i nismës në Londër u përsërit në 1993 në Central Park të Nju Jorkut, ku mbërriti një turmë vigan prej 500,000 spektatorësh. Koncerti, transmetuar në televizion, shihet në Amerikë dhe Evropë nga miliona njerëz dhe është padyshim një moment historik në jetën artistike të tenorit.

Falë këtyre reagimeve gjithnjë e më të përhapura popullore, Pavarotti filloi një karrierë më të diskutueshme në emër të kontaminimit të zhanreve, kryesisht të kryera në organizimin e koncerteve kolosale me një tërheqje të madhe, falë së gjithash ndërhyrjes, si “mysafirë” të yjeve të pop i madhësisë së parë. Është “Pavarotti & Friends”, ku Maestro eklektik fton artistë me famë botërore të pop dhe rock për të mbledhur fonde për organizatat ndërkombëtare humanitare. Festivali përsëritet çdo vit dhe sheh praninë e super-mysafirëve të shumtë italianë dhe të huaj.

Në vitin 1993 ai rifillon “I Lombardi alla prima crociata” në Metropolitan në New York, një opera që nuk e ka interpretuar që nga viti 1969 dhe feston njëzet e pesë vitet e para të karrierës së tij në MET me një gala madhështore. Në fund të gushtit, gjatë konkursit ndërkombëtar të hipizmit në Pavarotti, ai takon Nicoletta Mantovani, e cila më pas bëhet një partner i jetës dhe bashkëpunëtor artistik. 1994 është ende nën flamurin e Metropolitane ku tenori debuton me një opera krejtësisht të re për repertorin e tij: “Pagliacci”.

Më 1995 Pavarotti bëri një turne të gjatë në Amerikën e Jugut që e çoi në Kili, Peru, Uruguaj dhe Meksikë. Ndërsa në vitin 1996 ai bëri debutimin e tij me “Andrea Chénier” në Metropolitan në New York dhe këndoi së bashku me Mirella Freni në festimet e Torinos për njëqindvjetorin e operës “La Bohéme”. Më 1997 rifillon “Turandot” në Metropolitan, në 2000 këndon në Opera di Roma për njëqindvjetorin e “Tosca” dhe në 2001, përsëri në Metropolitane, sjell përsëri “Aida” në skenë.

Luciano Pavarotti ka kaluar karrierën e tij dyzetvjeçare, një karrierë intensive plot suksese, e mjegulluar vetëm nga disa hije kaluese (për shembull “shenja” e famshme e marrë në La Scala, një teatër veçanërisht i vështirë dhe i pamëshirshëm nga publiku). Nga ana tjetër, asgjë nuk dukej sikur e thyente qetësinë olimpike të Maestros, e fortë nga një kënaqësi e brendshme e plotë që e bëri atë të deklarojë: “Unë mendoj se një jetë e kaluar për muzikën është një jetë e kaluar në bukuri dhe kjo është ajo që unë e shenjtërova jeta ime”.

Në korrik 2006 ai iu nënshtrua një operacioni urgjent në një spital të Nju Jorkut për heqjen e një tumori malinj në pankreas. Pastaj ai vendoset në vilën e tij në zonën Modena duke u përpjekur të drejtojë një luftë personale kundër kancerit. Në moshën 71 vjeç ndërroi jetë më 6 shtator 2007./Elida Buçpapaj

Meghan Markle flet për bullizmin: Isha personi më i tallur në gjithë botën

Meghan Markle ka rrëfyer në një podcast për adoleshentë luftën e saj me ngacmimet në internet, një problematikë me të cilën shumë adoleshentë përballen rregullisht, veçanërisht gjatë pandemisë së koronavirusit kur njerëzit kanë qenë më të izoluar.

“Më thanë që në vitin 2019 isha personi më i tallur në të gjithë botën, mashkull apo femër. Për tetë muaj unë as nuk isha e pranishme në publik. Isha me leje lindjeje dhe më pas duke u kujdesur për tim bir, por ajo që ishte në gjendje të prodhohej ishte pothuajse shkatërruese. Nëse njerëzit thonë gjëra për ju që nuk janë të vërteta, dëmi që i shkaktohet shëndetit tuaj mendor dhe emocional është kaq i madh”, tha ajo në një intervistë që dha me Princin Harry, për Teenage Therapy Podcast, për të rritur ndërgjegjësimin për Ditën Botërore të Shëndetit Mendor.

Ndërsa Princi Harry u shpreh se cënueshmëria nuk është dobësi, por një shenjë e forcës dhe se e rëndësishme është të flasësh për përvojat.

“Është shumë e lehtë të thithesh dhe të konsumohesh nga negativiteti, por ne të gjithë mund të zgjedhim të jemi në gjendje ta largojmë atë nga jeta jonë. Ndjenja e urrejtjes është përhapur shumë.

Ne nuk duhet ta bëjmë… Unë bëra zgjedhjen për të mos lexuar, për të mos e parë atë, për të larguar veten nga ajo gjë dhe për t’u përqëndruar shumë në anën e mirë dhe shpresëdhënëse, pjesën më të madhe të së cilës ma jep brezi juaj”, deklaroi Harry.

Kosova synon shpërblimin Oscar me filmin “EXIL”

Qendra Kinematografike e Kosovës ka njoftuar se filmi “Exil” i regjisorit Visar Morina është propozuar nga ana e Kosovës për garën e çmimeve Oscar.

“Në janar dhe shkurt filmi shfaqi premierën botërore dhe atë evropiane në Sundance dhe Berlinale. Këtë jave ‘Exil’-i u përzgjodh nga komiteti selektues që të jetë propozimi i Kosovës për kategorinë Best International Feature të Oscars”, thuhet në njoftim.

Në gusht “Exil” fitoi çmimin kryesor të Festivalit të Sarajevës, Zemrën e Sarajevës, në kuadër të kategorisë kryesore.

Filmi flet për personazhin Xhaferi -me origjinë nga Kosova (luajtur nga Misel Matieviq), një inxhinier i kimisë që jeton në Gjermani, i cili dyshon që është bërë shënjestër e kolegëve të tij racistë.

“Filmi është një portret i gjeneratës së integruar të emigrantëve, të cilët pavarësisht arritjeve personale rrallë lirohen nga ndjenja e të qenurit të huaj. Konsiderojmë se ky film, flet në mënyrë shumë universale, jo vetëm për shqiptarët, por për të gjithë ata që largohen nga vendlindjet e tyre për të gjetur qytete të reja që kurrë nuk u shëndrruan në shtëpi. ‘Ekzili’ nxit një dialog aq të munguar mbi politikat e mikpritjes”, ka thënë komiteti selektues, pas përzgjedhjes së filmit.

‘Exil’-i është bashkëprodhim në mes Gjermanisë, Kosovës dhe Belgjikës, prodhuar nga Komplizen Film – Gjermani, Ikonë Studio – Kosovë dhe Frakas nga Belgjika.

Komiteti selektues i miratuar nga Akademia e Çmimeve Oscars ishte e përbërë nga kineastë kosovarë: Sevdije Kastrati, Alban Ukaj, Kaltrina Krasniqi, Bujar Kabashi, Doruntina Basha, Ilir Gjocaj, dhe Kreshnik Keka Berisha.

Më 16 qershor, Akademia e Shkencave dhe Arteve në Shtetet e Bashkuara, ka njoftuar se ka shtyrë ceremoninë e ndarjes së çmimeve Oscar, për 25 prill të vitit të ardhshëm, nga 28 shkurti kur ishin bërë planifikimet fillestare.

Pandemia me koronavirus ka mbyllur shumë teatro në gjithë botën, si dhe ka ndalur prodhimin e filmave të rinj.

Kjo Akademi ka shtyrë edhe datën e afatit të fundit të dërgimit të filmave që mund të garojnë për këto çmime, nga 31 dhjetori i këtij viti, në 28 shkurt të 2021-ës.

Kënga e re e Dua Lipës dhe DaBaby-t shfaqet në ‘billboardet’ e New Yorkut në Times Square

Këngëtarja shqiptare me famë ndërkombëtare, Dua Lipa, ka publikuar së fundmi me klip këngën “Levitating”, në bashkëpunim me DaBaby.

Kënga është pjesë e albumit të saj më të fundit, “Future Nostalgia”, të cilin ajo e publikoi në muajin mars të këtij viti.

Kjo këngë është pritur shumë mirë nga fansat dhe në vetëm pak ditë, ka arritur shifra të larta klikimesh në kanalin YouTube.

“Levitating” është duke u promovuar në platformat më të mëdha muzikore, si dhe në ‘billboard’-et e New Yorkut.

Ka qenë vet artistja Lipa ajo e cila ka publikuar në rrjetin social Instagram, ku ka shfaqur disa nga momentet kur klipi i saj është shfaqur në ‘Times Square’.

”The Economist”: Çfarë kanë të përbashkët Dua Lipa, Rita Ora dhe Ava Max?

Çfarë kanë të përbashkët Dua Lipa, Rita Ora dhe Ava Max?, pyet revista e njohur britanike ”The Economist”.

”E dhëna është në ngjyrat e kostumit të Rita Orës”, shton ajo.⁠

”Ende nuk e keni gjetur? E kuqja dhe e zeza janë ngjyrat e flamurit të Shqipërisë – një vend nga ku të treja yjet e spektaklit kanë rrënjët e tyre. ⁠

Deri vonë shqiptarët etnikë më të njohur ishin Nënë Tereza dhe dhe Enver Hoxha. Tani shenjtores dhe diktatorit duhet t’i shtohen edhe këngëtaret”, thotë ”The Economist”. bw

SHPIRTI I MADH DHE KËNGA E FATMIR BAJRAKTARIT, SOT PLLAKOSEN PEJËN…! – Nga SEJDI BERISHA

Në vend të përkujtimit për Fatmir BAJRAKTARIN
Fatmir,
Ky është një lajm të cilin nuk e pranoj dhe as nuk dua të besoj! Pse ike Fatmir dhe kështu neve dhe tërë Pejën e ngarkove me dhembje me një zbrazësi e cila dhemb, e cila nemit, sepse, buzëqeshja dhe afërsia jote ishte e jashtëzakonshme, ishte e ngrohtë, ishte plot jetë e dashuri.
Pse ike Fatmir, se tani kënga ngeli përgjithmonë e etur pa ty, të cilën aq me madhështi e interpretoje…
Pse ike Fatmir, dhe tash ma detyrove kujtimin kur në kohërat më të rënda dhe më të vështira u përpoqëm që përmes Lidhjes së Veprimtarëve të Kulturës të Pejës, që traditën dhe begatinë e kulturës pejane të mos e lëmë të shuhet dhe të harrohet duke u përpjekur që ta mbajmë si nëna fëmijën, si thesarin më të çmuar shpirtëror…
Dhe tash, kujtimin e rëndon barra e dhembjes, edhe loti që më tradhton në çdo sekondë derisa po i shkruaj këta rreshta me peshën e pa përshkruar. Më rëndon gjithçka, sepse, ishe pjesë e rrugëtimit tim, ishe i etur për të bërë gjithçka për këngën dhe kulturën…
Dhe, pse ike tani kur do të mbahet edhe Festivali Tradicional i Këngës Qytetare, “Zambaku i Prizrenit”, ku sa herë zëri dhe kënga jote ka mahnitur publikun…
E pra, si të pajtohem se ti ike, dhe, nuk do të dëgjohet zëri, nuk na përqafon më ajo buzëqeshja jote dhe shpirti i madh, i cili ka pasur edhe shumë e shumë për të thënë. Dhe, i more me vete për të na lënë neve me shkrumbin për ty!
Dhe, nuk dalin fjalë as kujtime për Ty, se sot janë të mbështjella me gjithçka që dhemb, më gjithçka që nuk kthehet, por, shpirti yt i madh, madhështia jote njerëzore, zëri dhe kënga jote kurrë nuk do vdesin, por do janë pjesë me peshë e kulturës, e muzikës dhe e historisë së Pejës, e cila sertë por qëndrueshëm po ecën për të forcuar e rritur namin që ka ajo dhe njerëzit e saj të devotshëm, siç ishe Ti, Fatmir!
Edhe, kjo që thash është e dhembshme, plot revoltë për shumëçka.
Fatmir,
Vështirë e kam ta them, por i lehtë të qoftë dheu i kësaj toke, dheu i atdheut, dhe i Pejës, që kurrë nuk do të harrojë…!
Lamtumirë…!
(©S. B.)
Me respekt,
Sejdi BERISHA
(E shtunë, 03 shtator 2020/07:32)

“Sweet but Psycho” e shqiptares Ava Max është dëgjuar mbi një miliard herë në mbarë botën

Artistja shqiptare me famë ndërkombëtare, Ava Max, bëri debutimin e madh në tregun ndërkombëtar të muzikës në fund të vitit 2018 me hitin “Sweet but Psycho”. Ishte kjo këngë e cila i hapi shumë rrugë shqiptares nga Saranda, e cila tashmë ka publikuar edhe albumin e saj të parë në karrierë, të titulluar “Heaven and Hell”.
Nëpërmjet rrjeteve sociale, këngëtarja emri i vërtetë i së cilës është Amanda Koçi, ka njoftuar fansat për lajmin e gëzueshëm se kënga e saj “Sweet but Pyscho”, ka arritur të dëgjohet mbi një miliard herë në platformën më të madhe të muzikës në botë, Spotify.

“E gjitha falë jush. Një miliard herë e dëgjuar në Spotidy. Faleminderit për gjithë dashurinë që nga dita e parë”, shkroi këngëtarja shqiptare në Instagram.
Ndërkohë edhe në kanalin YouTube “Sweet byt Psycho” është mjaft e shikuar dhe e dëgjuar.

Ava Max është ngjitur shpejt në majat e suksesit në tregun internacional, duke u renditur krah yjeve tjerë të famshëm me prejardhje shqiptare si: Rita Ora, Dua Lipa dhe Bebe Rexha.

Ndahet nga jeta dirigjentja e parë shqiptare Rozmari Jorganxhi, Mjeshtre e Madhe, mezzosoprano

VOAL – Ndahet nga jeta dirigjentja e parë shqiptare Rozmari Jorganxhi, Mjeshtre e Madhe, këngëtare lirike mezzosoprano.

Rozmari Jorganxhi u lind më 8 korrik 1937 në Korçë. Ajo ka nisur karrierën e saj që në vitin 1959 si soliste lirike në TKOB. Si soliste lirike, ka realizuar më shumë sukses një galeri të madhe personazhesh nga operat shqiptare dhe të huaja. Nga viti 1967-1984, ajo ka dirigjuar korin e #TKOB, duke qenë femra e parë dirigjente e këtij institucioni.


“Mezzosoprano” në TOB dhe ka interpretuar me profesionalizëm në nivele të larta role nga operat ndërkombëtare, por edhe ato kombëtare. Nga viti 1967-1984 ajo ka dirigjuar Korin e TOB duke qenë femra e parë dirigjente e këtij institucioni unik të kulturës shqiptare. Më 1993 Jorganxhi në moshën 56-vjeçare fiton audicionin dhe fillon si këngëtare profesioniste në Teatrin Giusepe Verdi të Triestes ku këndoi për 10 vjet. Zonja Jorganxhi ka dhënë dekada mësim në Universitetin e Muzikës duke i dhënë kulturës shqiptare emra artistësh si në fushën e dirigjimit ashtu edhe në atë të kantos.

Rozmari ka lindur në një familje me tradita muzikore nga ana e të atit , “Artistit të Merituar” Gaqo Jorganxhi, i cili këndoi për 65 vjet si solist në qytetin e Korçës, që prej vitit 1920, kur u krijuan shoqëritë e para muzikore në këtë qytet.

Vetë qyteti i Korçës ka nxjerrë artistë lirike si Tefta Tashko Koço, Jorgjie Truja,( e cila ka qenë dhe regjisorja e parë e TKOB), Mihal Ciko, Kristaq Antoniu etj, ( kanë qenë dhe mbeten ikona, qe ngritën themelet e artit lirik në Shqipëri).

Shkoi për studime në Liceun Artistik “Jordan Misja” në Tiranë, ku pati si pedagoge kantoje “Artisten e Popullit” Marie Kraja. Në atë kohë pedagogë kantoje si ajo ishin dhe këngëtarët e parë lirikë si Jorgjie Truja, Gjyzepina Kosturi, Mihal Ciko.

Më pas shkoi për studime në Konservatorin e Moskës për kanto ku ishin: Avni Mula “ Nderi i Kombit”, Mentor Xhemali “Artist i Popullit”,Gjoni Athanas “Mjeshtri i Madh”, Ibrahim Tukiqi “Artist i Popullit”. E vetmja vajzë mes tyre ishte Rozmari që ishte dhe më e reja në moshë, vetëm 15 vjeç!

Në këtë Konservator , sot Akademia e Artit të muzikës, ajo gjeti të ndriturin Lluk Kaçaj “Nderi i Kombit”, Albert Papariston, Maliq Herrin, Çesk Zadenë “Artist i Popullit”, Tish Daijen “Nderi i Kombit”, Dhora Lekën, Hamide Stringën. Për dirigjentë me të kanë studiuar Rifat Teqja “Artist I Popullit”, për dirigjent orkestre dhe Milto Vako “Artist i Merituar” dirigjent kori.

Më vonë erdhën për studime në këtë Konservator kompozitor Nikolla Zoraqi “Artist i Popullit”, këngëtaret si Irena, Gjergo, Luiza Papa, Gjinovefa Heba, Gaqo Çako “Artist i Popullit”. Vazhdoi dirigjimin dhe kanton për 7 vjet duke dalë shkëlqyeshëm. Në vitin 2017, në moshën 80-të vjeçare ajo mori titullin “Mjeshtre e Madhe”./ KultPlus.com

Repertori solistik i Rozmari Jorganxhi është i pasur, i larmishëm dhe përfshin krijime të të gjitha gjinive. Ky repertor është interpretuar në mjaft koncerte dhe shfaqje operash brenda dhe jashtë Shqipërisë. Si dirigjente e korit, Jorganxhi ka përgatitur dhe ka vënë në skenë dhjetra vepra shqiptare dhe të huaja. Rozmari Jorganxhi ka dhënë kontribut edhe në fushën e pedagogjisë, ku nën drejtimin e saj janë diplomuar shumë student, që sot vazhdojnë aktivitetin e tyre brenda e jashtë vendit. Ka interpretuar për 10 vjet rresht në Teatrin Giuseppe Verdi të Triestes. Në vitin 2017, ajo mori titullin “Mjeshtre e Madhe”.

Shiten në ankand me një shifër astronomike dorëshkrimet origjinale të Georges Brassens

Njëzet e dy dorëshkrime origjinale të Georges Brassens, ndër gjigantët e këngës franceze, u shitën në ankand për një total prej 377 650 euro, një shumë pesë herë më e lartë se vlerësimi fillestar, njoftoi shtëpia franceze e ankandeve ”Artcurial”.

Bëhej fjalë për dorëshkrimeve nga trashëgimia e Fred Mella, tenor dhe solist i ”Compagnons de la Chanson”, i cili vdiq në vitin 2019 dhe që ishte një mik i madh i kantautorit historik Sète të lindur nga baba francez dhe një nënë me origjinë italiane.

Një shumë rekord u shpenzua për dokumentet në lidhje me “Supplique pour tre enterré à la plage de Sète”, ndër këngët më të jashtëzakonshme dhe më emblematike të Brassens, e cila u shit për 54 600 euro, 36 herë më shumë se vlerësimi fillestar.

(FOTO) Ava Max humb gjyshin, e kujton me fjalë prekëse aktorin shqiptar Dionis Koçi

SHBA

Ditën e sotme këngëtarja shqiptare me famë ndërkombëtare është zgjuar me një lajm të hidhur. Gjyshi i saj, Dionis Koçi, është ndarë nga jeta.

Lajmin e ka dhënë vetë artistja me origjinë shqiptare, përmes disa fotografive të vjetra të gjyshit të saj, të ndara me ndjekësit në Instagram.

Në mbishkrimin e tyre, ajo bëri një dedikim prekës për të gjyshin, teksa zbuloi se njohja e saj me artin nuk vjen rastësisht, pasi gjyshi i saj dikur ishte aktor i njohur i zhanrit komedi në Shqipëri.

“Sot dhe çdo ditë do të nderoj gjyshin tim të mrekullueshëm, Dionis Koçi. Sot ai u nda nga jeta. Ndërkohë që po shkruaj këtë zemra ime është e copëtuar në miliona copa, por dua të ndajë këto fotografi të tij nga Shqipëria.

Ai ishte komedian dhe aktor. E di që dashurinë për skenën e kam trashëguar prej tij. Ai ishte shpirti më bujar, njeriu që gjithmonë të lumturonte, një person që do të bënte gjithçka për ty. Gjithmonë do ta kujtoj në këtë mënyrë gjyshin tim. Ti më dhe krahë për të performuar dhe u mbajte fort për të parë debutimin e albumit tim. E di që do të jesh në skenë me mua. Të dua!”, ka shkruar Ava Max në Instagram.

Këngëtarja, emri i vërtetë i së cilës është Amanda Koçi, u rrit nga prindër shqiptarë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe për fat të keq, nuk ka mundur kurrë të vizitojë atdheun e saj.

Kompozitori Enver Shëngjergji: Çfarë ndodhi kur takova Enverin dhe vajtja në Kërrabë, pas festivalit të 11

Flet kompozitori i shquar, Enver Shëngjergji: Insistova të mos shkoja në Kërrabë pas Festivalit të 11-të, sepse pas 5 ditësh do të martohesha

01-“Në aksion u njohëm bashkë ne të dy”, kënga e parë që më dha emër në anketën e muajit maj 1970

02- Për herë të parë kam marrë pjesë në Festivalin e 11-të në vitit 1972

03-Pas këtij kam marrë pjesë çdo vit deri në vitin 1989 rresht përveç atij të vitit 1973

04-Në Festivalin e 11-të kam marrë pjesë me këngën “Mbrëmja e fundit”, kënduar nga Bashkim Alibali

05-Pas Festivalit të 11-të Aleksandër Lalo, Aleksandër Peçi, Françesk Radi edhe unë u larguam nga Tirana

06- Them, se i persekutuar dhe i dënuar i Festivalit të 11-të mbetet vetëm Sherif Merdani

 

Albert Z. Zholi

I qetë në bisedë shpërthyes në krijimtari. Kam mbi 20 vjet miqësi me këtë njeri me karakter të fortë. Enver Shëngjergji është nga kompozitorët më të mirë të asaj plejade të viteve diktaturës që, pavarësisht ngurrimeve, censurës dhe presionit, kompozuan perla të muzikës së lehtë shqiptare, këngë të cilat mbahen mend edhe sot. I lindur në Tiranë në shtator të vitit 1948 dhe pas studimeve në Institutin e Lartë të Arteve, ai do të ishte edhe pedagog nga viti 1970 deri në vitin 1974. Pas një këngë të mrekullueshme në festivalin e kthesës së artit shqiptar, atë të 11-të, do të “dënohet” me largim në minierën e Kërrabës por do të rikthehet më pas me të tjera këngë e me shumë çmime. Me 40 vite krijimtari ai ka një bagazh dhe arkiv interesant dhe befasues.

Nëse kthehemi në kohë, në vitet e rinisë si erdhi te ju kënga, cila ka qenë kënga juaj e parë si kompozitor dhe kush e ka kënduar atë këngë?

Mua më duket se muzika ka lindur bashkë me mua. Më duket se jemi dy binjakë kemi lindur bashkë. Kur dëgjoja këngë muzikë unë ndalesha dhe dëgjoja me vëmendja kudo të isha. Profesori im i parë i muzikës ka qenë mjeshtri Agim Prodani. Por në fëmijëri Agron Dashi, ish-aktor i Teatrit Popullor, shikonte tek unë që kisha mjaft cilësi të skenës dhe sidomos një prirje në planin e komedisë. Nuk kam lënë pjesë teatrale dhe filma që janë dhënë në Shqipëri pa i parë. Mirëpo ekzistonte një dualizëm midis të dyve. Fitoi Ali Prodani. Unë kam pasur një fatkeqësi në jetë, sepse kur mbarova të mesmen nuk më lanë të vazhdoja as dramën, as muzikën. Mua më caktuan në kulturën e përgjithshme. Nuk kam shkuar 6 muaj në atë degë dhe shkoja e futesha në degën e muzikës, futesha fshehurazi nëpër leksionet e muzikës. Një profesor thërret babain tim dhe i thotë se çfarë do të bëhet me këtë djalë, se unë i di pasionet e tij. Ai thotë se këtë nuk e lë partia të vazhdojë në asnjë degë. Ky është i caktuar të vazhdojë këtu. Kështu unë iu përkushtova muzikës dhe një dege tjetër që nuk kishte lidhje fare me muzikën. Me përkushtimin dhe këmbënguljen time arrita që në fund të bëhem edhe pedagog i solfezhit. Unë nuk mora shkollim të drejtuar profesionalisht. Mbeta në gjininë e këngës, filmit dhe të simfonisë. Megjithëse krijimtarinë e kam filluar që në vitin 1970, fill pas mbarimit të Institutit, kënga ime e parë është “Në aksion u njohëm bashkë ne të dy”. Ishte periudha e aksioneve të rinisë. Edhe aksionet atëherë ishin të bukura. Mblidhej rinia punonte dhe gëzonte. “Në aksion u njohëm bashkë ne të dy”, e ka kënduar Naim Kërçuku në anketat muzikore dhe është nderuar me çmimin e parë. Unë isha pedagog në Institutin e Arteve mbasi mbarova studimet. Pastaj vazhdova krijimtarinë time me “Këngët e Shekullit” me Irma Libohovën pastaj vjen Festivali i parë dhe i dytë i këngës së studentit, (Festivali i këngës studentore) i cili i parapriu Festivalit të 11-të. Robert Radoja ishte drejtues i dy festivaleve të rinisë, të cilët patën jehonë të madhe. Në këto festivale, pikërisht tek i pari unë fitova çmim të tretë me këngën “Mbaje mend atë natë” të kënduar nga Alida Hisku në vitin 1971. Në vitin 1972 në Festivalin e dytë studentor mora pjesë me këngën “Rruga e Lek Dukagjinit” të kënduar nga Justina Aliaj dhe Françesk Radi. Edhe këtu mora çmimin e tretë.

Le të vijmë tek Festivalet e RTSH, në monizëm ishin ngjarje e jashtëzakonshme kulturore, kur trokite për herë të parë në këtë festival dhe si i kujton ato festivale?

Festivalet e asaj kohe janë të papërsëritshme.. Jo se jam nostalgjik për sistemin, joooo. Por për artin. Bëhej art Professional. Art me kulturë dhe përgjegjësi. Për herë të parë kam marrë pjesë në Festivalin e 11-të në vitin 1972. Pas këtij kam marrë pjesë deri në vitin 1989 rresht, përveç atij të vitit 1973. Në këtë festival kam marrë pjesë me këngën “Mbrëmja e fundit” e kënduar nga Bashkim Alibali. Këtij festivali i parapriu kënga ime e parë “Në aksion u njohëm bashkë ne të dy”, e cila mori pjesë në anketën e muajit maj 1970. Së pari duhet të sqaroj se festivalet e para janë organizuar vetëm në Radio, pasi ende nuk kishte lindur televizioni në Shqipëri. Festivali i parë ne Radio u zhvillua në 4 net: 21-23 dhe 26.12.1962 dhe u prezantua nga Margarita Xhepa dhe Luigj Gurakuqi. Nismëtarët e këtij festivali ishin përgjegjësi i redaksisë së muzikës në Radio, Abdulla Grimci, dhe redaktori i po kësaj redaksie, Vath Cangu, në të njëjtën kohë autorë këngësh. Festivali u zhvillua në skenën e Operës, që në atë kohë ndodhej në ndërtesën e Konservatorit të Tiranës. Koncertet fillonin në orën 18:00 dhe transmetoheshin të incizuara në radio pas lajmeve, në orën 20:30. Është thënë se kanë marrë pjesë 20 këngë, por nga një incizim i dobët, në radio u dëgjuan 19 këngë dhe nuk u dëgjua ndonjë përsëritje. Natën e parë u kënduan 9 këngë, natën e dytë 10 këngë dhe natën e tretë, finale, 10 këngë. Pas tri ditësh, siç duket për t’i lënë kohë jurisë që të vendoste, u zhvillua edhe një natë e katërt si koncert përfundimtar (por jo si finale) ku u shpallën çmimet për këngët dhe për këngëtaret nga kryetari i jurisë Llazar Siliqi, i cili ka qenë kryetar jurie në disa festivale me radhë. Këngët u shoqëruan nga Orkestra Simfonike, drejtuar nga Kristo Kote dhe u përsëritën nga Kompleksi Ritmik, drejtuar nga Agim Krajka. Festivali i zhvillua nën shembullin e Festivalit të Sanremos, vetëm 11 vjet pas Festivalit të parë të Sanremos (1951) dhe këngët, si në Sanremo, interpretoheshin në grupe 3-4 këngësh dhe pastaj përsëriteshin ne interpretim tjetër. Kjo mënyrë vazhdoi në të gjitha festivalet (me përjashtim të festivalit të 11-të), deri në festivalin e 24-t kur këngët nuk u përsëritën më. Në fillimet e veta ishin festivale modeste, me pak pjesëmarrës, por me këngë dhe kompozitorë të shkëlqyer. Ahere ishin kompozitorë si: Agim Krajka, Ramadan Sokoli, etj., që kanë bërë emër. Nga viti në vit rritej numri i këngëve derisa sa arriti 19 më vonë 25 madje, arriti deri në 52 këngë dhe vjen tashti dhe reduktohet sa në festivalin e sivjetshëm të përfundojë me 16 këngë.

Pra, festivalet kanë pasur këngë ritmike, po atëherë pse u ndal gjatë tek Festivali i 11-të që dhe sot ka shumë diskutime. Me sa di ky ishte Festivali i parë për ju, si do ta cilësoni këtë Festival?

Ke të drejtë. Sa herë bie biseda me të rinjtë për këtë festival më pyesin. Kanë shumë kureshtje për të. Ndoshta me të drejtë… Pra, unë kam marrë pjesë për herë të parë në Festivalet e RTSH, në këtë Festival festivali ‘famëkeq’, por që duhet thënë sot Famë Mirë. Famë mirë, pasi kudo ai diskutohet sikur të jetë zhvilluar dje. Festivali i 11-të i Këngës në RTSH u zhvillua më 22 dhe 25 dhjetor të vitit 1972  Tiranë. Ky festival u dënua nga udhëheqësi i atëhershëm i Shqipërisë, Enver Hoxha. Kam marrë pjesë me këngën “Mbrëmja e fundit”, kënduar nga Bashkim Alibali. Ky festival solli një zhgënjim në atë fazë të parë të krijimtarisë. Kur brenda nesh zienin shumë ëndrra, morëm një goditje që nuk e prisnim, sidomos, ne brezi i ri. Unë sapo kisha mbaruar Institutin e Lartë të Arteve dhe kisha shumë projekte për të ardhmen. Duhet thënë se Festivali i 11-të ishte mjaft rinor, ritmik. Deri atë kohë muzika po lulëzonte. Ky lulëzim vazhdoi deri në vitet ’70-’73, kohë kur u bë plenumi famëkeq. Aty filloi një censurim drastik. Deri nga vitet ’73 në radio, por edhe në televizion u bë një lloj toleromi, për sa i përket muzikës. Mëngjesi nuk fillonte më me këngë e valle popullore siç ishte tradita, por u futën edhe këngë të tjera, kryesisht ritmike të muzikës së lehtë. Në atë vit kur unë isha pedagog filloi ajo kositja që unë e them shpesh. Fill pas Festivalit të 11-të. Ne ishim si një bimë e re që sapo kishim filluar të lulëzonim, pra sa kishin filluar të dilnin filizat e para dhe shumë shpejt mbi kokat tona ra një kosë e rëndë, e madhe. Një kosë që edhe gjak nxori, se vuajtje po e po. Të gjithë duke filluar nga unë Aleksandër Lalo, Aleksandër Peçi, Françesk Radi u larguam nga Tirana. Dikush shkoi në Kukës, dikush në Fushë-Arrës, unë në malet e Kërrabës. Insistova të mos shkoja (sepse 5 ditë para se të martohesha më është dhënë largimi), isha në kushte shumë të vështira në shtëpi, ishim 13 veta në dy dhoma e një kuzhinë. Unë kisha punuar mbi 4-5 pallate me kontribut vullnetar, dhe ngaqë isha beqar s’më jepnin shtëpi. Kur unë fillova punën vullnetare tek “Rruga Bardhyl”, ku u bë pallati fundit (ku mora shtëpi) atëherë më erdhi largimi im. U detyrova të shkoja në Kërrabë ku qëndrova 7 vjet. Dy ishin rrugët që të mbijetoje në atë kohë, ose duhej të gjeje një rrugë të mesme që as veten mos ta poshtëroje, por që të ishe në rregull edhe me ligjet e shtetit, ose të dilje kundër dhe të dënoheshe. Festivali i 11-të ishte një akumulim i asaj që në fund të fundit ne nuk donim të mbeteshim në atë ngushtësi. Unë këtë e logjikoj edhe sot, se ajo ishte e drejtë, sepse duhej të këndoja shqip.

Pas kaq vitesh si e kujton Kërrabën?

Eh si e kujtoj…. Nuk e quaj veten të persekutuar. Them se i persekutuar dhe i dënuar i Festivalit të 11-të mbetet vetëm Sherif Merdani. Ne të tjerët jemi të larguar. Sepse ne na u mohua e drejta e të kompozuarit vetëm për një vit. Në Festivalin e 12-të asnjë nga brezi im nuk mori pjesë. Por morëm në të 13-in. Mbas 7 vjetëve erdha në Pallatin e Kulturës “Ali Kelmendi”. Aleksandër Lalo, Françesk Radi u kthye dhe vetëm Sherif Merdani nuk u kthye më. Kam punuar 15 vjet shef muzike në Pallatin e Kulturës, “Ali Kelmendi” që atëherë mbulohej nga Bashkimet Profesionale. Gjatë gjithë kësaj periudhe kam qenë shef i muzikës për të gjithë muzikën amatore të klasës punëtore të Tiranës. Kanë qenë me dhjetëra këngëtarë. Ne vetëm si pallat kemi të filmuar 18 orë muzikë të mirëfilltë shqiptare. Të gjithë këta këngëtarë popullorë të asaj kohe apo dhe të muzikës së lehtë) kanë dalë nga ky Pallat Kulture. Me dhjetëra instrumentistë që sot qarkullojnë nëpër Tiranë. Elementët më të mirë rrinin në pallat ku merrnin pjesë nëpër koncertet e majit e aktivitete të ndryshme.

Po Festivali rinor si lindi?

Pikërisht në vitet 1972-1973 u zhvillua Festivali Rinor. Ky Festival pati jetë të shkurtër, edhe pse la gjurmë. Atë e ideoi dhe drejtoi Robert Radoja. Në ato festivale i gjithë formacioni orkestral ishte i përbërë nga Instituti i Arteve (sot Akademia), ku të gjithë pjesëmarrësit këngëtarë ishin amatorë të mbledhur nga të gjitha fakultetet. Jehona e atyre festivaleve në atë kohë ishte mjaft e madhe. Unë jam përfaqësuar në festivalin e parë me një këngë “Erdhëm që nga larg”. Ideja ishte se nuk na frikësonte asgjë… Këtë këngë e ka kënduar këngëtarja e atyre viteve që la emër dhe bëri epokë Justina Aliaj. Ajo ishte në hapat e para dhe studionte për artin dramatik. Ishte një këngëtare e madhe dhe pastaj u bë edhe një aktore e madhe. Ishin të shoqëruara bashkë edhe vokali edhe temperamenti. Pastaj në festivalin e dytë kam bërë një këngë “Mbaje mend atë natë”. Ka qenë një poeteshë e re ushtarake që bëri tekstin. Këto ishin poezi që lidheshin me dashurinë me botën rinore. Ajo moshë, mbi gjithçka, ka dashurinë.

Sot ka shumë diskutime për Festivalet në RTSH si do t’i cilësoni këto Festivale aktualisht?

Sot kanë ndryshuar shumë gjëra në Festivalin e RTSH. Madje disa vite u zhvillua dhe me superpozim, por ajo që është më e rëndësishmja është se sot festivali nuk ndiqet me atë dëshirë, me atë ëndje, me atë pritshmëri dhe dëshirë si e viteve në sistemin monist. Kjo pasi ka rënë poshtë e më poshtë si nivel. Edhe pse kohët e fundit u vu re një kthim në traditë pasi filloi të kënduarit live dhe orkestra live, por sërish duket se tashmë po lindin probleme më të mëdha. Mund të them se qysh në vitin 1993 deri para disa vjetëve festivalet bëheshin me playback, superpozim. Si bëhej dhe festivali “Kënga Magjike” çdo gjë me superpozim. Lind pyetja, përse duhet të bëhet me superpozim? Nuk ka orkestër? Nuk ka bandë? Nuk ka instrumente muzikorë? Të gjitha janë. Duhet ruajtur tradita. Çdo fillim është i vështirë.

Çfarë mungon më së shumti në këto festivale?

Mënyra e organizmit dhe pastaj vijnë me radhë. Kur them organizimi kjo lidhet me cilësinë e dobët, organizmin e dobët, mënyrën e seleksionimit, mënyrën e vlerësimit, mënyra e kritereve që i bëhet krijimtarisë janë të tilla, që përfundimet të jenë fatale. Por më kryesorja mbetet se për shumë vite edhe kur ishin gjallë pas viteve 1990 u anashkaluan shumë kompozitorë të mëdhenj si Aleksandër Lalo, Aleksandër Peçi, Haik Zaharian, Agim Krajka, Flamur Shehu, unë etj.. Këto firma munguan 20 vjet. Kjo vinte sepse drejtuesit kanë pasur frikë të maten me ne dhe mendoj se ata nuk na kanë dashur. Ka dhe një gjë tjetër që nuk duan të ruajnë traditën. Unë them që konkurrenca duhet të jetë e ndershme. S’e di si funksionon kjo skemë. Por këtu ka dhe një fakt tjetër. Siç kanë munguar këta kompozitorë të mëdhenj, kanë munguar dhe mjaft zëra të mëdhenj. Pra, kanë munguar këngëtarë shumë të njohur që kanë lënë gjurmë. Pra festivalet e fundit ka mungesa komponentësh organizativ, artistik, të cilët merren me të gjithë detajet e festivalit që nga dita e parë deri në daljen në skenë. Pra është bërë më shumë si një festival shokësh, miqsh, dashamirës të njeri tjetrit, si puna e analistëve në televizione që shohim të njëjtat fytyra. Mënyra e organizmit, kamera profesionale, regji profesionale, konkurrim i ndershëm, disiplina regjisoriale, përzgjedhja e materialeve, selektim korrekt, përjashtim i miqësive, tekste të përzgjedhura që të mbajnë aromë “Made in Albania”, patjetër që çojnë në një festival të bukur. Kërkesa ka qenë e lartë. Demokraci nuk është ajo se unë dua të bëj atë që dua unë. Nëse nuk ka vlera çfarë do të shkruhet më vonë? Sot nuk mund hedhësh poshtë këngët “Për ty atdhe” e Pjetër Gacit etj., sepse u krijua në sistemin komunist. Nuk mund të hidhet poshtë një krijimtari teatrale që kishte vlera edukative. Sot më shumë ka këngëtarë se sa ka popull. Ka shumë këngëtarë që hiqen apo i quajnë famozë dhe ata stonojnë. Sot po dëgjojmë edhe këngëtarë që nuk dinë fjalët e këngës që këndojnë. Atyre do t’iu vijë turp mbas 70 vjetëve kur të shikojnë dhe dëgjojnë se çfarë kanë kënduar. Këngëtari me artin dhe kulturën e tij nderon kombin. Këngëtarë ka shumë të mirë, kushtet teknike janë të mira por muzikë dhe tekste nuk ka. Kjo është një fatkeqësi e madhe për kombin. Disa shtëpi diskografike, propagandojnë vlera antikombëtare.

Rëndësia e këngës “O ti, ti e vogla moj bij, bija ime”

Kam një moment dhe një këngë shumë interesante. Në vitin 1974 më lindi vajza dhe unë kompozova këngën “O ti, ti e vogla moj bij, bija ime” që e këndonte Vera Dervishi dhe Fatma Zyberi (teksti ishte i Zhuljana Jorganxhi). Atëherë në festival këndoheshin këngët me dy interpretime. Më thërret Marash Hajati që ishte drejtor. Ai me shumë dashamirësi dhe korrektësi dhe thotë, se në ato vite (dy tre muaj përpara) shoku Enver Hoxha kishte qenë në Korçë dhe në Pogradec ku thoshte: Ti shtojmë nipërve dhe mbesave dashurinë për fshatin. Ndaj thotë Hajati, a mund të rregulloni diçka në këtë tekst, ku kjo vajza jote në tekst të bëhet një bujkeshë e mirë. Titulli këngës iu vu “Të më rritesh bujkeshë” dhe gjithë rrethi im familjar më ka thënë, se ne nuk kemi as toka as fusha dhe sa shpejt ia dhe zanatin vajzës.

Takimi rastësishëm me Enver Hoxhën

Nuk kisha mundësi. Jo çdo kush e takonte Enver Hoxhën. Por e kam takuar jo drejtpërdrejt. Kur isha student bënim fizkulturë dy grupe. Një grup i avancuar dhe një prapambetës. Luanim futboll mbrapa Institutit, kur për çudi kaloi aty dhe i tha ushtarit të hapte derën. Ai na tha: “Ç’bëni këtu përse nuk jeni në mësim?” Një shoku im nga Gramshi përgjigjet dhe i thotë se e kemi pushim këtë orë. “Po orën tjetër na tha, a keni mësim?” Po, i themi ne. “Po kur do të laheni na tha, ku do të shkoni nëpër auditore kështu si jeni bërë ju?” Ky ka qenë takimi i parë në jetën time që e kam parë në distancë 2-3 metra. Pastaj, një rast tjetër ka qenë në Koncertet e Majit. Na mblodhën urgjent për të kënduar një këngë me Fatma Zyberin. Më dhanë urdhër që të orkestroja një këngë pa bërë prova. Emocionet ishin të mëdha. Para se të filloja i them Agim Krajkës ku është Fa-maxhori. Nga emocioni nuk dija të gjeja akordin. Agimi më qëllon me shuplakë dhe më thotë: “Mblidhe mendjen se të kushton me kokë kjo punë”. Ma merr dorën dhe ma bën gati duke më vendosur gishtin aty. Kam hyrë në skenë me dorën tek Fa-maxhori në fizarmonikë, siç ma kishte mbledhur Agim Krajka. Ishim tek Teatri i Operës dhe i Baletit. Në çdo koncert të majit ai ishte prezent.


Popull i vogël që bën muzikë të madhe

Ç’kupton kompozitori Enver Shëngjergji dhe çfarë transmeton tek dëgjuesit e thjeshtë të kënduarit shqip?

“Ne jemi një popull me traditë ne sferën e muzikës. Ne kemi ritme dhe instrumente, melodi që nuk i ka bota. Unë kam shëtitur shumë jashtë Shqipërisë dhe kam qenë edhe 6 vjet në Amerikë, por edhe në Zvicër, Francë etj., dhe nuk kam dëgjuar në asnjë vend të botës, në këngët e tyre ndonjë motiv shqiptar. Pse duhet të imitojmë dhe të marrim motivet e popujve të tjerë? Ne jemi një vend i vogël, por kemi shumë vlera të mëdha. Ne bota do të na njohë vetëm me art. Unë them se Shqipëria deri para viteve ’70 nuk njihej në Francë, por Ansambli e bëri që Shqipëria të njihej në Francë. Unë kam qenë në Algjeri, Tunizi etj., arti dhe muzika shqiptare ka qenë ajo që ka prezantuar edhe kombin edhe vlerat dinjitoze të artit tonë. Unë jam bërë më shumë i famshëm kur jam dënuar, se sa jam bërë i famshëm kur jam lavdëruar. Unë jam bërë i njohur në Festivalin e 11-të. Njerëzit për të mirën nuk janë shumë të interesuar, aty ku është më negativja aty ka më shumë interes.

Ideologjizimet e sistemit monist

Kishte ideologjizim në këngët për partinë, në këngët për shokun Enver, që i fusnin si të domosdoshme, por ama, përzgjedhja, disiplina, korrektësia, profesionalizmi, organizimi, deri tek veshja dhe kamerat ishin perfekte. Mbi të gjitha ato festivale kishin kulturë muzikore. Ato zor se arrihen sot. Liri, demokraci nuk do të thotë të bësh lëvizje të kota, pa lidhje, pa ide. Skena është e shenjtë. Aty duhet të hipin ata këngëtarë që respektojnë këngën, muzikën, publikun dhe veten. Spektatori vjen të edukohet, të marrë kulturë, dhe jo për të parë shalë, gjokse dhe lëvizje akrobatike. Ato kanë vendin e tyre, kanë skenë tjetër. Pra, këtu s’ka art, por show.

Nuk arrij të kuptoj, pse në Sanremo këndojnë këngëtarë të vjetër dhe paraqiten më shumë kompozitorë të vjetër? Madje, janë deri 70 vjeç.

Këtu e quajnë turp të vijnë të vjetrit dhe thonë, lërini pleqtë në shenjtërinë e tyre, siç ka thënë Migjeni i madh. Njohja e kulturës, traditës së këngës, traditës së festivaleve, respektit ndaj muzikës kombëtare, është detyrë kryesore e rinisë sot. Sot po venitet kënga polifonike, sot nuk thuhet asgjë për jaret shkodrane, kush mund të thotë dy fjalë për lahutarët e malësisë, për rapsodët, për vallet tona popullore. Askush nuk po flet. Sot vihet në plan të parë teknika dhe jo shpirti, Por muzika do shpirt. Sot çdo gjë bëhet me kompjuter, e thatë, pa ndjenjë. Sot ka kompozitorë me kurse kitarash, që nuk njohin solfezhin. Ato që shohin ëndrra natën i shkruajnë ditën. Nuk thotë populli kot mos u mat me hijen e mëngjesit, se ajo është e gjatë.

Çmimet

Çmimi i Parë në Festivalin e 13-të në vitin 1974 me këngë “Vajzat e fshatit tim” me Alida Hiskun

Çmimi të Tretë “Nën kurorën e ullirit” të kënduar nga Myfarete Laze dhe Lindita Theodhori në Festivalin e 18-të

Çmim të Tretë me Bashkim Alibalin në Festivalin e 23-të me këngën “Lulet e mollës”. Në vitin 1989 e kam mbyllur me këngën “Zemër nëne” të kënduar nga Myfarete Laze me tekst të Agim Doçit.

Por ka marrë pjesë në koncertet e Pranverës, Koncertet e Majit, ku jam nderuar me çmime të ndryshme. Veçoj këngën “Fli bir i nënës, fli” të kënduar nga Marjana Leka dhe trioja vokale.

Superpozimi

Aha, superpozimi dallohet jo vetëm nga specialistët, por edhe nga njeriu më i thjeshtë. Mungon orkestra e plotë në skenë. Aty mund të dalin 5 instrumentistë kur muzika në sallë del e plotë me të gjitha tingujt. Por kryesorja është se këngëtarët duken falso. Duken si aktorë cirku, bëjnë gjestikulacione, bëjnë lëvizje pa kriter, të pakuptimta, të palidhura me idenë e këngës, të palidhura me tekstin e këngës. Kur këngëtari nuk këndon live duket si një turshi e konservuar, dhe nuk përcjellin asnjë emocion. Emocionet janë emocione, ato vijnë nga kënga direkt, nga përgjegjësia, nga intensiteti i këngës. Këngëtari nuk mund të këndojë gjithmonë njëlloj, pasi varet nga shumë faktorë. Një faktor është mishërimi, Pra, një interpretim varet edhe nga mishërimi që i bëhet materialit muzikor, tekstit, zbërthimit që i bën atyre. Nëse ky komponent nuk është i mishëruar në shpirtin në zemrën e këngëtarit, kënga nuk ka asnjë vlerë më.


Send this to a friend