VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Më 5 prill 1997 u nda nga jeta poeti i shquar amerikan Allen Ginsberg, një nga figurat kryesore të Beat Generation

By | April 5, 2019

Komentet

Kujtime të çmendura malli – Cikël poetik nga TAHIR BEZHANI

KUJTIME TË ÇMENDURA MALLI

 

Një mall më tërhoqi zvarë rrugëve

Eca nëpër zjarrin e ndezur mushkërive

Në Smolicë, vendlindja ime

Shpirti rënkoi dhimbshëm

Kulla e djegur ishte hidhëruar

(Dikush  s’e deshi as gërmadhë)

Sytë u ngatrruan fushave e maleve

Pija qumshtin  e mallit,

Si ujët e puseve të thella

Palca e ashtit shkrihej në zjarr…

 

Ata  guraleca që më thumbonin

Shputave të këmbëve zbathur

Hedhnin sytë flokëve të bardha

Gëzimi tretej gjithëandej

Livadheve e kaçubave me dëllinja

Duke luajtur me moshatarë

Përfytyrim përcllues ajo kohë e bukur

Erë buke çerepi mbështjellur në cakullë

 

                  Gatim i  shpresave tona me shumë bujari

                  Kujtime të bukura më tërheqin zvarrë

                  Peng mbetët shikimi i plakur, zemërplasur…

                  Sa më dhimbsen  kohët e ikura

                  Tretur gropave të mallit në lot e vaj

                                

X     x     x

 

 

 

                  Aroma e blinave të Smolicës

                  Shushurima e bletëve që  i këndojnë  punës

                  Ato lëndina të pafund e të bukura si askund

                  Një bunar te xhamia i rrënuar,

                  Dy blina të tharë

                  Aty varnin setrat pleqët e fshatit

                  Mbrëmjeve të verës dertonin për punën,

                  Për radhën e vadës në arë 

 

 

 

                  Fjala u zinte vend përherë

                  Shakatë me të qeshura mernin malin

                  Të gjithë ikën në tjetër jetë

                  Pleq krenarë e me dinjitet

                  Të gjithë burra të fjalës e besës

                  Të bujarisë e trimërisë nëpër kohë

                   Veshur në  tirqë e plisa të bardhë

                   Vetulltrashë e me mustaqe të gjata

                   Këngë trimërie këndonin nëpër darësma

                   Tani një bukuri e tretur ëndrrave…

 

Vendlindja ime lapidar krenarie

Varë në qerpikë të djegur

Lotim i paluar në shpirtin e tretur…

Gjakovë,

12-15.gusht,2019

 

 

 

PUHIZË  E MBRËMJES VERORE

 

Puhizë e mbrëmjës përgdhelëse

Më zuri në dritarën e dhomës

Me shikim në hapësirën pa fund

Qiellnajës mbuluar me yje

Në pritje të hënës lozonjare

Prisja për t’ia parë dritën e venitur

Ta puthja në befasi me flladin e natës

Si aromën e jodizuar të detit me valë

Atje larg prushnajë dashurie

Që zhurmshëm rrugëton gacave të zemrës

 

Dhoma ofshante e digjte zjarmia

Sytë tregonin flakën nga brenda

Durimi përqafonte puhizën

Luante me rrezet e hënës

Nuk mbylleshin sytë për fjetje

Gjumi ishte çmendur pa dëshirën time

Ecja rrugëve si i dehur

Nata flladiste qepallat e lodhura

Mëngjesi erdhi

Me hapa të këputur lodhje

Varur në shpirtin e çakorduar

Në vetminë e natës përceptuese…

 

 

12.gusht,2019

Gjakovë

                             

 

VAPË

 

Vapa kishte tharë burimet

Rrjedha kishte mbetur në pika pika

E buzët ishin çarë etje në pritja

Kush i shëron këto plagë…

Prishtina, e mira, për Europën e molisur… – Esé nga REX KASUMAJ

Berlin, verë 2019

1.
“Çdo mëngjes bëj nga e para zgjedhjen e të vërtetës me të cilën dua të jetoj, thotë prostituta Marie në “Njëmbëdhjetë minutat” e Koelhos!

Kjo përzgjedhje të vërtetash, si lodhja e maskave, ishte e vështirë në regjimet tiranike.
Por më cinike akoma ngjanë tani në demokracitë defekte, kalimsia e të cilave, ashtu si lufta e klasave dikur, s’mbaron e s’mbaron dot.

Tablloja duket aq trishte: hallakamë e komunistëve të konvertuar, nacionaldemokratë me biografi të stisur, asnjanës koti, po ajo klasë alienësh socialë pa gjasë të dalë nga burgu i fatit, shkronjës që arnojnë librat, gazetarë shërbëtorë tek ndrrojnë vetëm të zo’në, snobizëm, mimikri e pështirosur kolektive…

2.
Lektyrat mësojnë sesi shpesh ka ndodhur që pushtuesit e jashtëm të jenë pushtuar së brendshmi nga pushtuarit e tyre. Një dëshmi të vogël e të pahile do jepte në motin e ri dhe Kosova e lirë. Aq më tepër kur Prania e huaj s’vinte si fuqi koloniale, s’ishte okupator e s’pati një skemë sllave nënshtrimi…

Ndër vite rezidimi në hapsirën gri, “edukatorët e së drejtës” që behën në orët e para të lirisë, nisën e i përgjasuan ngadalë pritësve vesmirë, njësoj si zogjtë ardhacakë në Londër që venë atje të bardhë e pas një brezi, nga tymnaja industriale, nxíhen blozë!
Dhe, ashtu të ambientuar, do gjenin çelësin e transformimit shpëtimtar: zbrisnin në “Nënbotë”, (“Unterwelt”), aty ku orgjitë e çdolloji i ngrejnë kurthin arsyes së poshtër frenuese…

Do rrjedhojë, kësodore, shumë më dehëse duhma e vulgut fisnik, tashmë të pushtetuar, se drita verbuese e iluminimit që zbehet e shuhet pavërejtshëm në rendin e gëzuar të harbutërisë lirake. Një rend i përsosur i vjedhjes bujare, mashtrimit zbavitës apo gënjeshtrës plot ngjyra e humor çlirues…

Partneriteti, për kënqësinë e të gjithëve, merr një vlerë të re: kanë behur këndej për të instaluar një grimëz racio të ftohtë Europe e, në kalim kohe, marrin mezipritshëm një fidan ngrohtësie për shpirtin e akulluar!

Teknikat mbijetuese të Maries së kryeshkrimit rrezëllijnë të pasosme, duke u shndërruar në kulturë e, poaq, në limonti të pafund. Tërheqja e “Nënbotës” rrjedhoi të ishte magjike, mijëra herë më shumë e tillë se esëlliteti kapitës, kufizimet, rreptësia e llogaridhënjes, kierarkia përulëse, transparenca zhbiruese, parimet, shtypi nguctar, gjyqet e mallkuara…

Pasi prejnë të gjitha fijet me vigjilencën ndrydhëse të sjellë në trastë nga larg, ndihmëtarët “pa kufi”, së fundmi, gëzojnë të qetë lirinë e pakufi! Dhe i përjetojnë, kështu, haretë tronditëse, dlirjen e bekuar nga tortura e ndërgjegjës dhe, ah, ato “vdekjet e vogla” të harrimeve pushkinjane…

Të shprishur krejt, pësojnë tutje shndërresën ringjallëse, për t’u bërë ekzemplar përfaqësues i “indigjenëve” krenarë në feudën ku të gjithë ankohen për tepricë lumturie. E njëj dite, papritur, ikin të kamur e gazplotë vendesh të ardhjes, sepse tani fatbardhësisht kanë herrë barishtet e liga nga bota e tyre e bezdisshme: pa ndjeshmëri fine dhe e zbrazët si një lis i vjetër i tharë.

3.
Kush thotë, pra, se Prishtina politike, nuk bën asgjë për Europën? Është ky shfytyrim skofiar i euro-dinjitarëve të tendosur, të vuajtur dhe kjo zbritje e tyre e butë, shpirtësore në “Nënbotë”, merita e shkëlqyer humane, e denjë për histori, e kastës së saj për të prehur kontinentin e molisur nga vetja e vet!

Emri i saj, i zemrës së Republikës së re, do skalitet për mirënjohje në sheshe, tempuj, udhë, shkolla e faltore. Madje, në kujtesën e brezave që mësuan jetën e vërtetë. Por, në passkenë, n’kujtim të zejës së vjetër, një pllakë nderimi përhihet sërish e fshehtë, si në varrezën e bukur të Dymasë!

R.

Po vjen Ahmet Delia! – Poezi nga Neki Lulaj

 

Hej, ta lumsha zemrën sa shkëmbi, Ahmet Delia!

Bash si stërralli që me xixa zjarri ndizet

Me ty e di fort mirë ku e ka gurrën liria

Me ty ia njoh regëtimat e zemrës Kosovës martire.

 

Në gjunjë ulem në shtaoren ku marr hijen e bajrakut

Me ty i djeg gjerdhet që më jep largësia.

Oo,  ç’ma spërkate vargun me pikëlat e gjakut

Kur dëgjoj piskamën “O, po vjen Ahmet Delia!”

 

Para teje e gjej saktësisht Kodin e Mbijetesës

Me ty e sfidoj urtinë që më jepka oda.

Kur ia prek Drenicës gurët dhe barin e gjelbër

E ndiej  rremb më rremb se ku të buron forca.

 

E prapë më presin udhë të largëta kurbeti

Me mallin e krenarinë që më japin këto male.

Hej, Ahmet Delia, koha kujtimin s’ta treti

Qofsh habertari i nesërm i  çdo darsme.

 

Po vetë Sharri të ulet në gjunjë paksa i heshtur

Duhanin më të fortë e ndan në kuvende për ty baca.

Me lirinë e trollit mbetëm në mote supmbështetur

Për borxhin ndaj Kosovës marrim të tjera flatra.

 

Sakicën tënde nuk do ia jap druvarëve në Sharr.

As kasapëve të mishtoreve me mishin e dashit

Do ta vë në Muzeun e Lirisë, bash në ballë

Që ta shohin të gjithë sa e fortë është palca e shqiptarit.

 

Sakicë,dialekt – sëpatë

Neki Lul@j gusht 2019

Fatsjellësi i madh – Poezi nga VOLTAIRE – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Unë tek ti dashuroja çorapet ngjyrë tymi

Dhe sytë e maces tinëzare që kishe,

Dhe zërin që kishte fragmente akulli dhe flake befasishëm.

Dhe shndërrohej në dihatje përgjatë dhe mbas dashurisë.

Kishe atë mënyrë për të ofruar trupin tënd me një hov

dhe për ta sprapsur pastaj për eksitim dhe kryeneçësi.

Nuk kuptohej ngulmimi yt për të qenë e ftohtë.

Ti ishe grua aq  zgjuar për t’i dozuar orgazmat,

doje që të ishin vetëm tuat ato.

Urreje pyetjet e mia nëse kishe mbetur e kënaqur,

doje që këtë ta dije vetëm ti, tjetërkush jo.

Ka qenë gjithherë një sekret i pathënë kënaqësia jonë.

Kësisoj unë për ty kisha një drojë,

që ishte edhe përkushtim, mospranim.

O Zot, sa vështirë e kisha të të dua,

e sa e vështirë është edhe tashi, si qëkuri,

për t’i dashur gratë që dinë të jepen bukur

me të vetmet rezerva që kanë…

Gratë që ndihen gra nga burri.

Vdekja e argatit – Poezi nga ROBERT FROST – Përktheu KUJTIM MORINA

Meri qëndronte në mendime pranë flakës së llampës
duke pritur për Uorën. Kur ia dëgjoi hapat,
ajo vrapoi në majë të gishtave poshtë korridorit të errësuar
për ta takuar atë në hyrje dhe për ta parapërgatitur
me lajmin, “Sillas është kthyer.“
Ajo e shtyu atë pak jashtë derës
dhe e mbylli derën pas vetes, “Sillu mirë me të“ i tha.
I mori blerjet e tregut nga krahët e Uorënit,
i vendosi në verandë, pastaj e tërhoqi atë poshtë
të ulej përbri saj mbi shkallët e drunjta.

“Kur kam qenë ndryshe përveçse i mirë me të?
Por unë nuk do ta kem më si mikun e hershëm” tha ai.
“Ia thashë këtë herën e fundit duke mbledhur bar apo jo?
Nëse do të ikte, i thashë, ky do të ishte fundi.
Për çfarë vlen ai tani? Kush tjetër do ta mbante atë,
në moshën e tij për aq pak sa mund të bëjë?
Çfarë ndihme mund të na japë ai tani që kemi nevojë?
Ai ikën gjithnjë kur na duhet më shumë.
Ai mendon se duhet të fitojë një pagesë të vogël
të mjaftueshme të paktën sa për të blerë duhan
që të mos ketë nevojë të lypë apo t’i jetë borxhli kujt.
“Në rregull,” po them, “Nuk kam mundësi t’i paguaj
një rrogë fikse megjithëse do të doja.
Ndoshta dikush tjetër mundet. “Atëhere dikush tjetër duhet”
Nuk do ta vrisja mendjen që ai të bëhej më mirë
nëse kjo është ajo që i duhet. Mund të jeni e sigurtë.
kur ai bën kështu, e cyt gjithnjë diçka
që e josh të ikë, të fitojë ca para xhepi
në kohën e mbledhjes së barit, kur çdo ndihmë është e rrallë.
Në dimër ai vjen prapë tek ne. E di.”

Shëët! jo me zë të lartë, do të na dëgjojë,” thotë Meri.

“Dua të më dëgjojë, duhet ta dijë herët a vonë.”

“Ai është i raskapitur. Po fle ndanë stufës.
Kur erdha nga Rouet, e gjeta këtu
të mbledhur kruspull tek dera e plevicës në gjumë të thellë.
Një pamje e mjeruar dhe frikësuese, gjithashtu-
Nuk është për të qeshur- Nuk e njoha ashtu.
Nuk e prisja- ai ka ndryshuar
Prit derisa ta shohësh”

“Ku tha se kish qenë?“

“Nuk tha gjë. E tërhoqa pothuajse zvarrë drejt shtëpisë
dhe i dhashë çaj, tentova ta bëj të ndezë një duhan.
U përpoqa ta nxis të flasë për udhëtimet e tij.
Asgjë s’e bën, ai vetëm tund kokën në shenjë mohimi”

“Çfarë tha? A tha ndonjë gjë?

“Shumë pak,“

“Ndonjë gjë, Meri, më trego?”
“Ai tha që kishte ardhur për të mbjellë baçen.”

“Uorën!”

“Por a e tha? Vetëm dua ta di.”

“Natyrisht që e tha. Çfarë do të prisnit që ai të thoshte?
Sigurisht që nuk do t’i mbani mëri këtij plaku të mjerë,
një mënyrë e përunjur për t’ia ruajtur respektin ndaj vetes.
Ai shtoi, nëse të intereson vërtet ta dish
se do të pastronte kullotën e sipërme gjithashtu.
A të ngjan kjo me diçka që e kishit dëgjuar më parë?
Uorën, do të doja që ta dëgjonit si flet ai,
që bën lëmsh çdo gjë. Ndalova së shikuari atë
dy a tre herë- më bëri të ndjehem shumë e dyshimtë-
për të kuptuar nëse ai po fliste përçart.
Ai pastaj më foli për Harold Uillson- a e kujtoni-
djalin që e kishit marrë argat para katër vjetësh.
Ai ka mbaruar shkollën dhe mësimet në kolegj.
Sillas tha që do të ishte mirë ta merrnit prapë.
Ai thotë se të dy mund të bëjnë një skuadër të mirë bashkë;
dhe punët pastaj do të shkonin fjollë në fermë!
Sesi e përziente ai këtë me gjëra të tjera!
Ai mendon se Uillsoni është pak qejfli, megjithëse kokëtrashë
për shkollë- ju e dini se sa u munduan ata
të gjithë korrikun nën diellin përcëllues,
Sillas lart në qerre për të sistemuar sanën,
Haroldi poshtë për t’ia hedhur me sfurk”

“Po, u kujdesa ta mbaja atë larg nga bisedat tona“

“Po, por ato ditë e trazonin Sillasin si një ëndërr.
Nuk do ta merrni me mend sa shumë. Sesi disa gjëra lëngojnë!
Siguracioni i djalit të ri të kolegjit, Haroldit, e lëndoi atë.
Pas kaq shumë vitesh, ai ende vazhdon të gjejë argumente
që mendon se mund t’i kishte përdorur.
Më vjen keq për të. E di sesi ndihet ai
duke menduar për gjënë e duhur por që e thotë shumë vonë
Haroldin e lidh në mendjen e tij me latinishten.
Ai më pyeti mua çfarë mendoja për thënien e Haroldit;
Ai e studioi latinishten si violinën,
sepse ai e donte atë- ja një argument!
Ai tha që nuk mund ta bënte djalin të besonte
që ai mund të gjente ujë edhe në një gjurmë kali-
Gjë që tregonte se sa shumë e kishte mësuar shkolla e jetës.
Ai dëshironte ta tirrte vazhdimisht atë bisedë. Por më e rëndësishmja,
ai mendon nëse do të kishte edhe një shans tjetër
ta mësonte atë si të ngrinte një kapë sane.

“Unë e di, kjo është një mjeshtëri e Sillas.
Ai e lidh çdo dujë sane në vendin e vet,
i vë një shenjë dhe e numëron për t’iu kthyer më pas
që të mund ta gjejë lehtë dhe ta zhvendosë prej aty
për ngarkim. Sillas e bën këtë gjë mirë.
Ai e nxjerr jashtë atë në tufa si foletë e mëdha të zogjve
Ai asnjëherë nuk rri kot mbi sanë,
gjithnjë përpiqet të ngrejë diçka, ta mundojë veten,”

“Ai mendon sesi dikush mund ta mësojë,
që ai të bëhet i mirë vërtet për një gjë, i njohur në botë.
Ai urren të shohë një djalë të budallepsur pas librave.
Sillas i gjorë, shqetësohet kaq shumë për të tjerët
dhe asgjë nuk e shikon prapa vetes me krenari,
asgjë nuk shikon përpara me shpresë.
Kështu ka qenë gjithmonë, s’ka ndryshuar.”

Hëna e ngrënë po binte nga perëndimi
duke tërhequr zvarrë të gjithë qiellin me vete drejt kodrave.
Drita e saj derdhej butë në prehrin e saj. Ajo e pa
dhe hapi përparësen drejt saj .Nxori duart përpara
si petalet e lules së mëngjesit që hapen si harpë,
të ndera me vesë nga bari i kopshtit deri tek strehët
sikur po luante pa e dëgjuar kush, me butësi.
Kjo e bëri atë t’i avitej asaj më afër atë natë.
“Uorën” tha ajo, “ai ka ardhur në shtëpi për të vdekur:
Nuk duhet të kesh frikë se do të ikë kësaj here.“

“Në shtëpi! ,” ai përqeshi butësisht.

“Po, ku tjetër veçse në shtëpi”

Kjo varet e gjitha çfarë ju kuptoni me shtëpi
Natyrisht ai nuk përbën asgjë për ne, tani
sesa do të ishte shfaqja befas e një të panjohuri
që po vjen nga pylli, i rrëgjuar nga rruga”.

“Shtëpia është vendi ku ju duhet të shkoni,
dhe të mos iu kthejë kush mbrapsht“

‘Unë do ta quaja,
diçka që në njëfarë mënyrë nuk iu kërkohet ta meritoni”

Uorën u anua dhe bëri një hap ose dy.
Kapi një thupër të vogël, e drejtoi atë,
e theu me dorë dhe i hodhi ashklat tutje.
“Sillas ka pasur më shumë besim tek ne, po mendon,
sesa tek vëllai i vet? Tridhjetë milje
me kthesat e rrugës do ta çonin atë tek dera e tij.
Sillas ka ecur aq larg, pa dyshim sot.
‘Përse nuk shkon atje? Vëllai i tij është i pasur,
është dikushi- drejtor banke.”

“Ai kurrë nuk na foli për të.“

“Ne e dinim këtë sidoqoftë”

“Mendoj se vëllai i tij duhet ta ndihmojë, sigurisht.
Do ta shoh nëse ka nevojë, i takon ta bëjë,
ta pranojë atë, dhe besoj se do të dojë-
Ai mund të jetë më i mirë për të sesa një i panjohur.
Por ki pak keqardhje për Sillas. A mendon se
nëse do të ndihej pak krenar që kishte farefis
apo ndonjë gjë që priste nga vëllai i tij,
do të rrinte pa e përmendur atë gjithë kohën?”

‘Po vras mendjen, çfarë mund të ketë mes tyre,“

“Ta them unë,
Sillas është ai që është- nuk do të na ngelej hatri në të-
Por ai është tip që farefisi s’mund ta durojë.
Ai kurrë nuk bëri ndonjë gjë shumë të keqe.
Ai nuk e di pse ai nuk është si
gjithë të tjerët. I keqja e vetes ka qenë, megjithatë
ai nuk do ta bëjë veten me turp përpara të vëllait.”

“Nuk mendoj se Sillas ka lënduar njeri ndonjëherë“

“Jo por ai më lëndoi në zemër në mënyrën sesi shtrihet,
si mbështet kokën në tehun e mprehtë të shpinës së karrikes.
Ai nuk donte të më linte ta vija në sallon.
Duhet të shkoni brenda dhe të shihni çfarë mund të bëjmë.
Ia rregullova krevatin për sonte.
Do të habiteshit me të- sa zemërthyer duket.
Ditët e punës së tij kanë mbaruar- jam e sigurtë”

“Nuk do të nxitohesha ta thoja këtë”

As unë s’e kam pasur këtë mendim. Shko, shikoje vetë.
Veçse Uorën, të lutem kujtohu si është ai tani.
Ai ka ardhur për të na ndihmuar për të mbjellë kopshtin,
ka një plan. Nuk duhet të qeshni me të.
Ai mund të mos e përmendë fare, ndoshta edhe mundet.
Unë do të ulem dhe të vështroj nëse ajo re e vogël lundruese
do të godasë apo humbasë hënën.”

Ajo e goditi atë.
Pastaj atje u bënë tre, duke bërë një vozitje të mjegullt,
hëna, reja e vogël e argjendtë dhe ajo.

Uorën u kthye- shumë shpejt, iu duk asaj.
Rrëshqiti në anën e saj, ia kapi dorën dhe priti.
“Uorën?” pyeti ajo.
“Ka vdekur” ishte e gjitha çfarë tha ai.

1914.

Përkthyer nga Kujtim Morina

Me librat e poetit Federico García Lorca – një histori imja… – Nga VISAR ZHITI

Emrin e Lorkës e kisha dëgjuar dhe më parë, por e lexova kur isha student në Shkodër. Më ra në dorë fshehurazi një botim me poezi i Kosovës, s’e di si e kishte kaluar kufirin atëhere…
Më vonë poeti Ndoc Gjetja më dha një bllok të madh, të bërë me ftesa të Festivalit të ndaluar të 11-të të Këngës, ku pas tyre poeti Sadik Bejko kishte shkruar me dorën e tij të gjitha poezitë e librit të Lorkës. Të nesërmen duhej t’i ktheja. Miku im student, poeti Simon Vrusho, i kopjoi për gjithë natën dhe ne i shpërndamë ndër miq të tjerë…

Kur më futën në burg, lexova në revistën “Nëntori” dramën “Jerma”, e kishte përkthyer Aurel Plasari, i grisa me kujdes fletët e saj dhe ia dhashë këpucarit të burgut të m’i lidhte bashkë dhe pastaj arkitektit Maks Velo, mik yni në burg, që i bëri një kopertinë, duke prerë nga revistat ndonjë figurë që mund t’i përshtatej veprës apo shkronjat nga gazetat për titullin dhe autorin…
Gjeta tre drama të tjera të Lorkës, një botim ku s’ishte vënë emri i përkthyesit. E kuptuam që duhej të ishte ndonjë i burgosur. Kur dola nga burgu mësova se ai kishte qenë shkrimtari Kasëm Trebeshina.
Fletoret e dikurshme me poezi të Lorkës, i gjeta në shtëpinë time, i kishin shpëtuar nga konfiskimi, se m’i kishin marrë ata të policisë nja 39 fletore e blloqe me shkrime e ditar… dhe poezive të Lorkës u bëra një kopertinë në fabrikën e plasmasit në Lushnjë, fshehurazi, me të njohur. Ja, aventura librash dhe pasioni…
Dhe pasi ra diktatura e unë isha në Itali, bleva të gjithë Veprën e Lorkës, gjeta dhe një libërth me poezi të panjohura të tij, i përktheva, shtova të tjera dhe botova i lirë përmbledhjen lorkiane “Ballkoni i hapur”. I kujtova këto sot, në ditën e pushkatimit të Lorkës…
Vriten poetë, por dhe libra, edhe lexues… gjithsesi poezia shpëton dhe triumfon ashtu siç mundet dhe siç di ajo… E shenjtë!

 

19 gusht 2019

Më 22 gusht 2002 u nda nga jeta Teodor Keko, shkrimtar, publicist dhe politikan shqiptar

Teodor Keko (2 shtator 1958 – 22 gusht 2002) ka qenë shkrimtar, publicist dhe politikan shqiptar. Teodor Keko lindi në Tiranë. Prindërit e tij ishin regjisorët e kinematografisë Endri dhe Xhanfize Keko. Ndoqi studimet e larta në Universitetin e Tiranës në degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe. Në fillimet e tij punoi si gazetar në gazetën letrare “Drita”, dhe në gazetën e përditshme “Koha jonë”, më vonë ka punuar në gazetën “Aleanca” si redaktor. Për një periudhë kohe ka qenë pjestar i Parlamentit shqiptar. Teodor Keko i filloi publikimet e tij në vitin 1980 dhe është autor i 15 volumeve në zhanre të ndryshme si, poezi, dramë, novelë si dhe tregimeve të shkurtra.

Krjimtaria

Në mes të tjerash publikime të Teodor Kekos janë:

  • “Loja” 1990
  • “Lajmëtarja e vdekjeve” 1991
  • “Pretenca”1994
  • “Shënimet e një gruaje” 1995
  • “12 Shejtore nje profet dhe disa njerez” 1997
  • “Prostituta” 1997
  • “Made in Albania” 1998
  • “Hollësira fatale” 2001.
  • Poezi – 2013

TË KAM DASHUR – Poezi nga TEODOR KEKO

Të kam dashur, të kam dashur
zemra ime zog i brishtë
nëpër erëra të kërkon.
Fishkëllen motiv’n e hershëm
një përgjigje merr të trishtë
heshtje varri që heshton.
Të kam dashur, të kam dashur
m’u lodh zemra në kërkim
krahëkëputur ra mbi breg.
Peshkatari që e gjeti
vetë u mbyt në një trishtim
gjakspërkatur si një shegë.
Të kam dashur, të kam dashur
me aromë të ndoqi zemra
nëpër erëra e murlane.
Era fryu jug-veri,
nga të shkoj, klithi e shkreta
unë pa zemër jam kësaj ane
Të kam dashur, të kam dashur
i vetmuar zemrën pres
mal trishtimi në këtë glob
Era fryn, aroma bie
zemra ime nuk po vjen
oh, ka ngrirë në një pol.
Të kam dashur, të kam dashur
mirë, mos eja, nëse s’do
veç një diell ngri në skaj.
Të çlirohet zemra ime
lidhur akujsh nëpër lot,
zemra ime e pafaj…

PËRRALLË E TREGUAR ME ZË TË ULËT – Poezi nga TEODOR KEKO

Kur linda unë ishte vjeshtë,
Kur linde ti ishte pranverë,
Kish gjelbërim dhe shira kish,
Bollëk i madh, por prapë fatkeqë.

Të vegjël jemi o Martin,
Askush në botë s’na vështroi gjatë,
Me përkëdhelje dhe fodullëk,
Na vunë një emër REFUGJATË!

Ti asnjeriu mos i thuaj,
Që je fatkeq, që je jetim,
Bëj gati çantën, pak bukë, pak ujë,
Gjithë fati ynë është udhëtim.

Dhe kur të lodhesh mos kërko ndihmë,
Në tokë shtriu me qiell mbi sup,
Kur Zoti le një komb fatkeq
Është mirë të skuqet e të ketë turp.

Do iki dhe kokën nuk do ta kthej – Poezi nga TEODOR KEKO

Do iki dhe kokën nuk do ta kthej
të shikoj Dajtin plak të trishtuar,
të shoh kafetë mbushur me pleq,
të shoh gazetat në rrugë shtruar.

Pse ta kthej kokën? Këtu çdo cep
një gjë të hidhur më kujton.
Një fëmini që iku për lesh,
sa për rininë, si erdhi shkoi!

Do iki! Borxhe më kujt s’i kam.
Të lehtë në trup e kam ndërgjegjen.
Dhe që mos kthehem më kurrë pas
do marr me vete vetëm vdekjen.

Ndoshta do ketë për mua globi
një pëllëmbë vend me paqe, jetë,
një pëllëmbë vend ku nuk është hobi
mos lësh njeri të jetë i qetë.

Një Zot e di në do kem fat,
por, sidoqoftë, do jetë më mirë.
Një zë më thotë: “Mbathja me vrap!”,
dhe tjetri shton: “Ik me dëshirë!”

KITARAT E VDEKURA – Poezi nga SALVATORE QUASIMODO – Përktheu AGIM MATO

 

Toka ime është mbi lumenjtë ngjeshur me detin,

asnjë vis tjetër nuk ka një zë kështu të lehtë

ku hapat e mia koten

midis xunkthve të rënda të kërmijve.

Padyshim është vjeshtë: në erën e shqyer

kitarrat e vdekura ngrefin kordat

mbi gropat e errëta, ku një dorë shkundullon

gishtrinjtë e zjarrtë.

Në pasqyrën e hënës

krihen vajzat me gjokset e portokajtë.

Kush qan? Kush i fshikullon kuajt në ajrin

e kuq? Do të ndalojmë në këto brigje

gjatë një zinxhiri të gjelbër dhe ti, e dashur,

mos më sill përpara kësaj pasqyre

të pafund: atje shihen brënda djem

që këndojnë dhe pemë të larta dhe ujra.

Kush qan? Unë jo, besomë: mbi lumenj

rendin fshikujt e egërsuar të një kamzhiku,

kuajt e errët, vetëtimat e squfurit.

Unë jo, rraca ime mban thika

që flakërijnë dhe hëna e plagë që djegin.

na ishte nëherë një grua/që vuri kokën në furrë – Poezi nga CHARLES BUKOWSKI – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

më në fund terrori bëhet pothuajse

i papërballueshëm

por jo i gjithi

 

terrori përvidhet si një mace

fërkohet si një mace

në mendjen time

 

mund të dëgjoj hingërizjen e masave

 

ato janë të forta

ato mbijetojnë

 

si brumbulli

 

mos e mbaj kurrë larg syve brumbullin

 

nuk do ta shohësh më.

 

masat janë kudo

ato dinë si bëhen gjërat:

ato kanë zemërime të shëndetshme dhe vdekëtare

për gjëra

të shëndetshme dhe vdekëtare

 

do të doja të isha në timon të një Buick blu të vitit 1952

e të një Buick blu të thellë të vitit 1942

e të një Buick të kaltër të viti 1932

mbi një zgrip ferri dhe brenda një

deti