VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Më 26 korrik 1943 lindi legjenda e rokut botëror Mick Jagger (Mik Xhegër)

By | July 26, 2019

Komentet

Më 19 shtator 1948 lindi kompozitori shquar Enver Shëngjergji !

Kompozitori shquar Enver Shëngjergji ka lindur në Tiranë më 19 shtator 1948.

Ai ka kryer studimet në Institutin e Lartë të Arteve në vitet 1966-1969.

Nga viti 1970 deri në vitin 1974 ka punuar pedagog në këtë institucion.

Në vitin 1974, i dënuar si pjesëmarrës në Festivalin e 11-të të Këngës në Radio-Televizion dërgohet në minierën e qymyrgurit të Kërrabës.

Në vitin 1979 kthehet në Tiranë, ku emërohet shefi i muzikës në Pallatin e Kulturës “Ali Kelmendi”.

Në vitin 1992 – 1995 emërohet pedagog në Liceun Artistik “Jordan Misja”.

Nga viti 1995 deri sot ai është në pension invaliditeti, pasojë e prekjes nga një patologji artriti.

Për afro 40 vjet ka kontribuar me krijimtari në gjininë e këngës së muzikës së lehtë dhe asaj popullore.

Është vlerësuar me disa çmime në aktivitetet lokale dhe kombëtare, ndër të cilët mund të përmendim titujt e këngëve: “Udhëtuam së bashku”, “Mbrëmja e fundit”, “Vajzat e fshatit tim”, “Nën kurorën e ullirit”, “Lulet e mollës”, etj.

Motoja e tij në krijimtarinë muzikore ka qenë mbështetja në folklorin e pasur të popullit tonë.

Voal.ch i uron ditëlindjen! Edhe 100 Maestro!

Ndërkohë po sjellim një intervistë që i ka marrë Albert Zholi.

 

Intervistoi për Albanian Free Press, Albert Zholi

Si filloi ëndrra juaj për të hyrë në rrugën e bukur të kompozimit?

Enver Shëngjergji:Së pari dua të them se kur dëgjoja këngë muzikë unë ndalesha dhe dëgjoja me vëmendja kudo të isha. Profesori im i parë i muzikës ka qenë mjeshtri Ali Prodani. Por në fëmijëri  Agron Dashi, ish- aktor i Teatrit Popullor, shikonte tek unë që kisha mjaft cilësi të skenës dhe sidomos një prirje në planin e komedisë. Nuk kam lënë pjesë teatrale dhe filma që janë dhënë në Shqipëri pa i parë. Mirëpo ekzistonte një dualizëm midis të dyve. Fitoi Ali Prodani. Unë kam pasur një fatkeqësi në jetë sepse kur mbarova të mesmen nuk më lanë të vazhdoja as dramën as muzikën. Mua më caktuan në kulturën e përgjithshme. Nuk kam shkuar 6 muaj në atë degë dhe shkoja e futesha në degën e muzikës, futesha fshehurazi nëpër leksionet e muzikës. Një profesor thërret babain tim dhe i thotë se çfarë do të bëhet me këtë djalë se unë i di pasionet e tij. Ai thotë se këtë nuk e lë partia të vazhdojë në asnjë degë. Ky është i caktuar të vazhdojë këtu. Kështu unë iu përkushtova muzikës dhe një dege tjetër që nuk kishte lidhje fare me muzikën. Me përkushtimin dhe këmbënguljen time arrita që në fund të bëhem edhe pedagog i instrumentit të solfezhit. Unë nuk mora shkollim të drejtuar profesionalisht. Mbeta në gjininë e këngës, filmit dhe të simfonisë.

 

Kush ka qenë kënga juaj e parë si kompozitor dhe kush e ka kënduar atë këngë?

Enver Shëngjergji:Megjithëse krijimtarinë e kam filluar që në vitin 1970, fill pas mbarimit të Institutit, kënga ime e parë është “Në aksion u njohëm bashkë ne të dy”. Ishte periudha e aksioneve të rinisë. Edhe aksionet atëherë ishin të bukura. Mblidhej rinia punonte dhe gëzonte. “Në aksion u njohëm bashkë ne të dy”, e ka kënduar Naim Kërçuku në anketat muzikore dhe është nderuar me çmimin e parë. Unë isha pedagog në Institutin e Arteve mbasi mbarova studimet. Pastaj vazhdova krijimtarinë time me “Këngët e Shekullit” me Irma Libohovën pastaj vjen Festivali i parë dhe i dytë i këngës së studentit (Festivali i këngës studentore) i cili i parapriu Festivalit të 11-të. Robert Radoja ishte drejtues i dy festivaleve të rinisë, të cilët patën jehonë të madhe. Në këto festivale pikërisht tek i pari unë fitova çmim të tretë me këngën “Mbaje mend atë natë” të kënduar nga Alida Hisku në vitin 1971. Në vitin 1972 në Festivalin e dytë studentor mora pjesë me këngën “Rruga e Lek Dukagjinit” të kënduar nga Justina Aliaj dhe Françesk Radi. Edhe këtu mora çmimin e tretë.

 

Kur keni marrë pjesë për herë të parë në Festivalet e RTSH?

Enver Shëngjergji:Për herë të parë kam marrë pjesë në Festivalin e 11-të i vitit 1972. Pas këtij kam marrë pjesë deri në vitin 1989 rresht përveç atij të vitit 1973.  Në këtë festival kam marrë pjesë me këngën “Mbrëmja e fundit” e kënduar nga Bashkim Alibali. Këtij festivali i parapriu kënga ime e parë “Në aksion u njohëm bashkë ne të dy”, e cila mori pjesë në anketën e muajit maj 1970.

 

Si i kujton Festivalet e para në RTSH, si organizoheshin, çfarë kishin të veçanta?

Enver Shëngjergji:Së pari duhet të sqaroj se festivalet e para janë organizuar vetëm në Radio pasi ende nuk kishte lindur televizioni në Shqipëri. Festivali i parë ne Radio u zhvillua në 4 netë: 21-23 dhe 26.12.1962 dhe u prezantua nga Margarita Xhepa dhe Luigj Gurakuqi. Nismëtarët e këtij festivali ishin përgjegjësi i redaksisë së muzikës në Radio, Abdulla Grimci, dhe redaktori i po kësaj redaksie, Vath Cangu, në të njëjtën kohë autorë këngësh. Festivali u zhvillua në skenën e Operas, që në atë kohë ndodhej në ndërtesën e Konservatorit të Tiranës. Koncertet fillonin në orën 18:00 dhe transmetoheshin të inçizuara në radio pas lajmeve, në orën 20:30. Është thënë se kanë marrë pjesë 20 këngë, por nga një inçizim i dobët, në radio u dëgjuan 19 këngë dhe nuk u dëgjua ndonjë përsëritje. Natën e parë u kënduan 9 këngë, natën e dytë 10 këngë dhe natën e tretë, finale, 10 këngë. Pas tri ditësh, siç duket për t’i lënë kohë jurisë që të vendoste, u zhvillua edhe një natë e katërt si koncert përfundimtar (por jo si finale) ku u shpallën çmimet për këngët dhe për këngëtaret nga kryetari i jurisë Llazar Siliqi, i cili ka qenë kryetar jurie në disa festivale me radhë. Këngët u shoqëruan nga Orkestra Sinfonike, drejtuar nga Kristo Kote dhe u përsëritën nga Kompleksi Ritmik, drejtuar nga Agim Krajka. Festivali i zhvillua nën shembullin e Festivalit të Sanremos, vetëm 11 vjet pas Festivalit të parë të Sanremos (1951) dhe këngët, si në Sanremo, interpretoheshin në grupe 3-4 këngësh dhe pastaj përsëriteshin ne interpretim tjetër. Kjo mënyrë vazhdoi në të gjitha festivalet (me përjashtim të festivalit të 11-ë), deri në festivalin e 24-t kur këngët nuk u përsëritën më. Në fillimet e veta ishin festivale modeste, me pak pjesëmarrës, por me këngë dhe kompozitorë të shkëlqyer. Ahere ishin kompozitorë si: Agim Krajka, Ramadan Sokoli, etj., që kanë bërë emër. Nga viti në vit rritej numri i këngëve derisa sa arriti 19 më vonë 25 madje, arriti deri në 52 këngë dhe vjen tashti dhe reduktohet sa në festivalin e sivjetshëm të përfundojë me 16 këngë.

 

Të ndalemi tek festivali më i shumë diskutuar i të gjithë kohërave, festivali 11. Pra ishte Festivali i parë për ju, si do ta cilësoni këtë Festival ?

Enver Shëngjergji:Po, unë kam marr pjesë për herë të parë në Festivalet e RTSH, në këtë Festival festivali famëkeq por që duhet thënë sot famë mirë. Famë mirë pasi kudo ai diskutohet sikur të jetë zhvilluar dje.  Kam marrë pjesë me këngën “Mbrëmja e fundit”, kënduar nga Bashkim Alibali. Ky festival solli një zhgënjim në atë fazë të parë të krijimtarisë. Kur brenda nesh zienin shumë ëndrra, morëm një goditje që nuk e prisnim, sidomos në brezin i ri. Unë sapo kisha mbaruar Institutin e Lartë të Arteve dhe kisha shumë projekte për të ardhmen. Duhet thënë se Festivali i 11-të ishte mjaft rinor, ritmik. Deri atë kohë muzika po lulëzonte. Ky lulëzim vazhdoi deri në vitet ‘70-’73, kohë kur u bë plenumi famëkeq. Aty filloi një censurim drastik. Deri nga vitet ‘73 në radio, por edhe në televizion u bë një lloj tolerimi për sa i përket muzikës. Mëngjesi nuk fillonte më me këngë e valle popullore siç ishte tradita, por u futën edhe këngë të tjera, kryesisht ritmike të muzikës së lehtë. Në atë vit kur unë isha pedagog filloi ajo kositja që unë e them shpesh. Fill pas Festivalit të 11-të. Ne ishim si një bimë e re që sapo kishim filluar të lulëzonim, pra sa kishin filluar të dilnin filizat e para dhe shumë shpejt mbi kokat tona ra një kosë e rëndë, e madhe. Një kosë që edhe gjak nxori se vuajtje po e po. Të gjithë duke filluar nga unë Aleksandër Lalo, Aleksandër Peçi, Françesk Radi të u larguam nga Tirana. Dikush shkoi në Kukës, dikush në Fushë-Arrës, unë në malet e Kërrabës. Insistova të mos shkoja (sepse 5 ditë para se të martohesha më është dhënë largimi), isha në kushte shumë të vështira në shtëpi, ishim 13 veta në dy dhoma e një kuzhinë. Unë kisha punuar mbi 4-5 pallate me kontribut vullnetar, dhe ngaqë isha beqar s’më jepnin shtëpi. Kur unë fillova punën vullnetare tek “Rruga Bardhyl”, ku u bë pallati fundit (ku mora shtëpi) atëherë më erdhi largimi im. U detyrova të shkoja në Kërrabë ku qëndrova 7 vjet. Dy ishin rrugët që të mbijetoje në atë kohë, ose duhej të gjeje një rrugë të mesme që as veten mos ta poshtëroje, por të ishe në rregull edhe me ligjet e shtetit, ose të dilje kundër dhe të dënoheshe. Festivali i 11-të ishte një akumulim i asaj që në fund të fundit ne nuk donim të mbeteshim në atë ngushtësi. Unë këtë e logjikoj edhe sot se ajo ishte e drejtë sepse duhej të këndoja shqip.

Si e cilëson veten nga ai dënim, i persekutuar? Si dhe kur u largove  nga Kërraba?

Enver Shëngjergji:Them se i persekutuar dhe i dënuar i Festivalit të 11-të mbetet vetëm Sherif Merdani. Ne të tjerët jemi të larguar. Sepse ne na u mohua e drejta e të kompozuarit vetëm për një vit. Në Festivalin e 12-të asnjë nga brezi im nuk mori pjesë. Por morëm në të 13-in. Mbas 7 vjetëve erdha në Pallatin e Kulturës “Ali Kelmendi”. Aleksandër Lalo, Françesk Radi u kthye dhe vetëm Sherif Merdani nuk u kthye më. Kam punuar 15 vjet shef muzike në Pallatin e Kulturës, “Ali Kelmendi” që atëherë mbulohej nga Bashkimet Profesionale. Gjatë gjithë kësaj periudhe kam qenë shef i muzikës për të gjithë muzikën amatore të klasës punëtore të Tiranës. Kanë qenë me dhjetëra këngëtarë. Ne vetëm si pallat kemi të filmuar 18 orë muzikë të mirëfilltë shqiptare. Të gjithë këta këngëtarë popullorë të asaj kohe apo dhe të muzikës së lehtë) kanë dalë nga ky pallat kulture. Me dhjetëra instrumentistë që sot qarkullojnë nëpër Tiranë. Elementët më të mirë rrinin në pallat ku merrnin pjesë nëpër koncertet e majit e aktivitete të ndryshme.

 

Po Festivali rinor si lindi?

Enver Shëngjergji:Pikërisht në vitet 1972-1973 u zhvillua Festivali Rinor. Ky Festival pati jetë të shkurtër dhe pse la gjurmë. Atë e ideoi dhe drejtoi Robert Radoja. Në ato festivale i gjithë formacioni orkestral ishte i përbërë nga Instituti i Arteve (sot Akademia), ku të gjithë pjesëmarrësit këngëtarë ishin amatorë të mbledhur nga të gjitha fakultetet. Jehona e atyre festivaleve në atë kohë ishte mjaft e madhe. Unë jam përfaqësuar në festivalin e parë me një këngë “Erdhëm që nga larg”. Ideja ishte se nuk na frikësonte asgjë… Këtë këngë e ka kënduar këngëtarja e atyre viteve që la emër dhe bëri epokë Justina Aliaj. Ajo ishte në hapat e para dhe studionte për artin dramatik. Ishte një këngëtare e madhe dhe pastaj u bë edhe një aktore e madhe. Ishin të shoqëruara bashkë edhe vokali edhe temperamenti. Pastaj në festivalin e dytë kam bërë një këngë “Mbaje mend atë natë”. Ka qenë një poeteshë e re ushtarake që bëri tekstin. Këto ishin poezi që lidheshin me dashurinë me botën rinore. Ajo moshë mbi gjithçka ka dashurinë.

 

Sot ka shumë diskutime për Festivalet në RTSH si do ti cilësoni këto Festivale aktualisht?

Enver Shëngjergji:Sot kanë ndryshuar shumë gjëra në Festivalin e RTSH. Madje disa vite u zhvillua dhe me superpozim, por ajo që është më e rëndësishmja është se sot festivali nuk ndiqet me atë dëshirë, me atë ëndje, me atë pritshmëri dhe dëshirë si e viteve në sistemin monist. Kjo pasi ka rënë poshtë e më poshtë si nivel. Edhe pse kohët e fundit u vu re një kthim në traditë pasi filloi të kënduarit live dhe orkestra live, por sërish duket se  tashmë po lindin probleme më të mëdha. Mund të them se qysh në vitin 1993 deri para disa vjetëve festivalet bëheshin me playback, superpozim. Si bëhej dhe  festivali “Kënga Magjike” çdo gjë me superpozim. Lind pyetja, përse duhet të bëhet me superpozim? Nuk ka orkestër? Nuk ka bandë? Nuk ka instrumente muzikorë? Të gjitha janë. Duhet ruajtur tradita. Çdo fillim është i vështirë.

 

Çfarë mungon më së shumti në këto festivale?

Enver Shëngjergji:Mënyra e organizmit dhe pastaj vijnë me radhë. Kur them  organizimi kjo lidhet me cilësinë e dobët, organizmin e dobët, mënyrën e seleksionimit, mënyrën e vlerësimit, mënyra e kritereve që i bëhet krijimtarisë janë të tilla, që përfundimet të jenë fatale. Por më kryesorja mbetet se për shumë vite edhe kur ishin gjallë pas viteve 1990 u anashkaluan shumë kompozitorë të mëdhenj si Aleksandër Lalo, Aleksandër Peçi, Haik Zaharian, Agim Krajka, Flamur Shehu, unë, etj.. Këto firma munguan 20 vjet. Kjo vinte sepse drejtuesit kanë pasur frikë të maten me ne dhe mendoj se ata nuk na kanë dashur. Ka dhe një gjë tjetër që nuk duan të ruajnë traditën. Unë them që konkurrenca duhet të jetë e ndershme. S’e di si funksionon kjo skemë. Por këtu ka dhe një fakt tjetër. Siç kanë munguar këta kompozitorë të mëdhenj, kanë munguar dhe mjaft zëra të mëdhenj, pra kanë munguar këngëtare shumë të njohur që kanë lënë gjurmë. Pra festivalet e fundit ka mungesa komponentësh organizativ , artistik, të cilët merren me të gjithë detajet e festivalit që nga dita e parë deri në daljen në skenë. Pra është bërë më shumë si një festival shokësh, miqsh, dashamirës të njeri tjetrit, si puna e analistëve në televizione që shohim të njëjta fytyra. Mënyra e organizmit, kamera profesionale, regji profesionale, konkurrim i ndershëm, disiplina regjisoriale, përzgjedhja e materialeve, selektim korrekt, përjashtim i miqësive, tekste të përzgjedhura që të mbajnë aromë “Made in Albania”, patjetër që çojnë në një festival të bukur. Kërkesa ka qenë e lartë. Demokraci nuk është ajo se unë dua të bëj atë që dua unë. Nëse nuk ka vlera çfarë do të shkruhet më vonë? Sot nuk mund hedhësh poshtë këngët “Për ty atdhe” e Pjetër Gacit etj., sepse u krijua në sistemin komunist. Nuk mund të hidhet poshtë një krijimtari teatrale që kishte vlera edukative. Sot më shumë ka këngëtarë se sa ka popull. Ka shumë këngëtarë që hiqen apo i quajnë famozë dhe ata stonojnë. Sot po dëgjojmë edhe këngëtarë që nuk dinë fjalët e këngës që këndojnë. Atyre do t’iu vijë turp mbas 70 vjetëve kur të shikojnë dhe dëgjojnë se çfarë kanë kënduar. Këngëtari me artin dhe kulturën e tij nderon kombin. Këngëtarë ka shumë të mirë, kushtet teknike janë të mira por muzikë dhe tekste nuk ka. Kjo është një fatkeqësi e madhe për kombin. Disa shtëpi diskografike, propogandojnë vlera antikombëtare.

Cila është kënga më e veçantë e karrierës tuaj?

Enver Shëngjergji:Kam një moment dhe një këngë shumë interesante. Në vitin 1974 më lindi vajza dhe unë kompozova këngën “O ti, ti e vogla moj bij, bija ime” që e këndonte Vera Dervishi dhe Fatma Zyberi (teksti ishte i Zhuljana Jorganxhi). Atëherë në festival këndoheshin këngët me dy interpretime. Më thërret Marash Hajati që ishte drejtor. Ai me shumë dashamirësi dhe korrektësi dhe thotë, se në ato vite (dy tre muaj përpara) shoku Enver Hoxha kishte qenë në Korçë dhe në Pogradec ku thoshte: Ti shtojmë nipërve dhe mbesave dashurinë për fshatin. Ndaj thotë Hajati, a mund të rregulloni diçka në këtë tekst, ku kjo vajza jote në tekst të bëhet një bujkeshë e mirë. Titulli këngës iu vu “Të më rritesh bujkeshë” dhe gjithë rrethi im familjar më ka thënë se ne nuk kemi as toka as fusha dhe sa shpejt ia dhe zanatin vajzës.

 

A e ke takuar ndonjëherë Enver Hoxhën?

Enver Shëngjergji:Nuk kisha mundësi. Jo çdo kush e takonte Enver Hoxhën. Por e kam takuar jo drejtpërdrejt. Kur isha student bënim fizkulturë dy grupe. Një grup i avancuar dhe një prapambetës. Luanim futboll mbrapa Institutit, kur për çudi kaloi aty dhe i tha ushtarit hap derën. Ai na tha: Ç’bëni këtu përse nuk jeni në mësim? Një shoku im nga Gramshi përgjigjet dhe i thotë se e kemi pushim këtë orë. Po orën tjetër na tha, a keni mësim? Po i themi ne. Po kur do të laheni na tha, ku do të shkoni nëpër auditore kështu si jeni bërë ju? Ky ka qenë takimi i parë në jetën time që e kam parë në distancë 2-3 metra. Pastaj një rast tjetër ka qenë në koncertet e majit. Na mblodhën urgjent për të kënduar një këngë me Fatma Zyberin. Më dhanë urdhër që të orkestroja një këngë pa bërë prova. Emocionet ishin të mëdha. Para se të filloja i them Agim Krajkës ku është fa-maxhori. Nga emocioni nuk dija të gjeja akordin. Agimi më qëllon me shuplakë dhe më thotë: “Mblidhe mendjen se të kushton me kokë kjo punë”. Ma merr dorën dhe ma bën gati duke më vendosur gishtin aty. Kam hyrë në skenë me dorën tek fa-maxhori në fizarmonikë, si ma kishte mbledhur Agim Krajka. Ishim tek Teatri i Operës dhe i Baletit. Çdo koncert të majit ai ishte prezent.

 

Popull i vogël që bën muzikë të madhe

Enver Shëngjergji: Ç’kupton kompozitori Enver Shëngjergji dhe çfarë transmeton tek dëgjuesit e thjeshtë të kënduarit shqip? Kësaj pyetje ai i përgjigjet: “Ne jemi një popull me traditë ne sferën e muzikës. Ne kemi ritme dhe instrumente, melodi që nuk i ka bota. Unë kam shëtitur shumë jashtë Shqipërisë dhe kam qenë edhe 6 vjet në Amerikë, por edhe në Zvicër, Francë, etj., dhe nuk kam dëgjuar në asnjë vend të botës, në këngët e tyre ndonjë motiv shqiptar. Pse duhet të imitojmë dhe të marrim motivet e popujve të tjerë? Ne jemi një vend i vogël, por kemi shumë vlera të mëdha. Ne bota do të na njohë vetëm me art. Unë them se Shqipëria deri para viteve ‘70 nuk njihej në Francë, por Ansambli e bëri që Shqipëria të njihej në Francë. Unë kam qenë në Algjeri, Tunizi, etj., arti dhe muzika shqiptare ka qenë ajo që ka prezantuar edhe kombin edhe vlerat dinjitoze të artit tonë. Unë jam bërë më shumë i famshëm kur jam dënuar se sa jam bërë i famshëm kur jam lavdëruar. Unë jam bërë i njohur në Festivalin e 11-të. Njerëzit për të mirën nuk janë shumë të interesuar, aty ku është më negativja aty ka më shumë interes”.

 

 

Ideologjizmat e sistemit monist

Enver Shëngjergji: Ishin vetëm ideologjizmat, këngët për partinë, këngët për shokun Enver, që i fusnin si të domosdoshme, por ama, përzgjedhja, disiplina, korrektësia, profesionalizmi, organizimi, deri tek veshja dhe kamerat ishin perfekte. Mbi të gjitha ato festivale kishin kulturë muzikore. Ato zor se arrihen sot. Liri, demokraci nuk do të thotë të bësh lëvizje të kota, pa lidhje, pa ide. Skena është e shenjtë. Aty duhet të hipin ata këngëtarë që respektojnë këngën, muzikën, publikun dhe veten. Spektatori vjen të edukohet, të marrë kulturë, dhe jo për të parë shalë, gjokse dhe lëvizje akrobatike. Ato kanë vendin e tyre, kanë skenë tjetër. Pra këtu s’ka art, por shoë. Nuk arrij të kuptoj, pse në Sanremo këndojnë këngëtarë të vjetër dhe paraqiten më shumë kompozitorë të vjetër? Madje, janë deri 70 vjeç. Këtu e quajnë turp të vijën të vjetrit dhe thonë lërini pleqtë në shenjtërinë e tyre, siç ka thënë Migjeni i madh. Njohja e kulturës, traditës së këngës, traditës së festivaleve, respektit ndaj muzikës kombëtare, është detyrë kryesore e rinisë sot. Sot po venitet kënga polifonike, sot nuk thuhet asgjë për jaret shkodrane, kush mund të thotë dy fjalë për lahutarët e malësisë, për rapsodët, për vallet tona popullore. Askush nuk po flet. Sot vihet në plan të parë teknika dhe jo shpirti, Por muzika do shpirt. Sot çdo gjë bëhet me kompjuter, e thatë, pa ndjenjë. Sot ka kompozitorë me kurse kitarash, që nuk njohin solfezhin. Ato që shohin ëndrra natën i shkruajnë ditën. Nuk thotë populli kot mos u mat me hijen e mëngjesit, se ajo është e gjatë.

 

Çmimet

Enver Shëngjergji: Çmimi i Parë në Festivalin e 13-të në vitin 1974 me këngë “Vajzat e fshatit tim” me Alida Hiskun, kam marr Çmimin të Tretë “Nën kurorën e ullirit” të kënduar nga Myfarete Laze dhe Lindita Theodhori në Festivalin e 18-të dhe prapë Çmim të Tretë me Bashkim Alibalin në Festivalin e 23-të me këngën “Lulet e mollës”. Në vitin 1989 e kam mbyllur me këngën “Zemër nëne” të kënduar nga Myfarete Laze me tekst të Agim Doçit. Por kam marrë pjesë në koncertet e Pranverës, koncertet e majit, ku jam nderuar me çmime të ndryshme. Veçoj këngën “Fli bir i nënës fli” të kënduar nga Marjana Leka dhe trioja lokale.

 

Superpozimi

Enver Shëngjergji: Aha, superpozimi dallohet jo vetëm nga specialist, por edhe nga njeriu më i thjeshtë. Mungon orkestra e plotë në skenë. Aty mund të dalin 5 instrumentistë kur muzika në sallë del e plotë me të gjitha tingujt. Por kryesorja është se këngëtarët duken false. Duken si aktorë cirku, bëjnë gjestikulacione, bëjnë lëvizje pa kriter, të pakuptimta, të palidhura me idenë e këngës, të palidhura me tekstin e këngës. Kur këngëtari nuk këndon live duket si një turshi e konservuar, dhe nuk përcjellin asnjë emocion. Emocionet janë emocione, ato vijnë nga kënga direkt, nga përgjegjësia, nga intensiteti i këngës. Këngëtari nuk mund të këndoj gjithmonë njëlloj, pasi varet nga shumë faktorë. Një faktor është mishërimi, Pra një interpretim varet edhe nga mishërimi që i bëhet materialit muzikor, tekstit, zbërthimit që i bën atyre. Nëse ky komponent nuk është i mishëruar në shpirtin në zemrën e këngëtarit, kënga nuk ka asnjë vlerë më.

“Tri arsye për të jetuar”, Alban Skënderaj publikon portretin e ëmbël familjar (Fotot)

TIRANE

Miriam Cani është në pritje të ëmbël për herë të dytë. Lajmin e ëmbël e zbuloi bashkëshorti i saj, Alban Skënderaj, pak muaj më pare gjatë një koncerti në Prishtinë. Ai tepër i emocionuar tregoi se do bëhej sërish baba.

Ndërsa ditën e sotme, Albani ka vendosur që me ndjekësit e tij të shumtë në “Instagram”, të ndajë një foto mjaft të bukur e të ëmbël.
Në foto shfaqet Miriami së bashku me Amelinë, ku vihet re barku i saj i rrumbullakosur.

“Tri arsye për të jetuar”, shkruan Albani në foton e cila është pëlqyer shumë nga fansat e tij, të cilët e kanë uruar për familjen e bukur që ka.

Më 14 shtator 1983 lindi Amy Winehouse – diva e jashtëzakonshme e muzikës

VOAL – Amy Jade Winehouse lindi në 14 Shtator 1983 në Enfield (Middlesex), Angli. Ajo rritet në Southgate, një lagje në veri të Londrës, ku familja e saj (me origjinë ruse-hebreje) përbëhet nga babai farmacist dhe nëna infermiere. Tashmë në moshë të re Amy tregon se preferon muzikën në studio: në moshën dhjetë vjeç ajo gjen në shkollë (Shkolla Ashmole) një grup të vogël rap amator që – edhe nëse mund të nxirret lehtësisht nga emri – është frymëzuar nga modeli Salt’n’Pepa : Grupi i Amy quhet “Sweet’n’Sour”.

Në moshën dymbëdhjetë vjeçe ndoqi Shkollën e Teatrit të Rinj Sylvia, por trembëdhjetë vjeçe u dëbua për fitimin e dobët, dhe situata u rëndua edhe nga shpimi jo konvencional i hundës. Ajo më pas ndoqi shkollën Brit në Selhurst (Croydon).

Gjashtëmbëdhjetë vjeçe Amy Winehouse tashmë merr rrugën e profesionalizmit vokal: ajo zbulohet nga Simon Fuller, krijuesi i mirënjohur dhe i mprehtë i “Pop Idol”: Prandaj Amy është vënë nën kontratë nga agjensia e menaxhimit “19 Entertainment”, e cila i siguron asaj kontratën e regjistrimit me Island Records.

Debutimi i regjistrimit arrin më 2003 me albumin “Frank”: menjëherë vepra ka sukses të shkëlqyeshëm si në aspektin e kritikës ashtu edhe të audiencës. Me më shumë se 300 000 kopje të shitura ajo merr një rekord platin. Receta fituese duket se është përzierja e tingujve të sofistikuar të xhazit / cilësisë së mirë dhe mbi të gjitha zëri i veçantë i ngrohtë dhe bindës i Amy. Zëri i saj me të vërtetë duket “i zi” dhe shumë më i pjekur sesa duhet të sugjerojë mosha e saj e re.

“Stronger than me” “Më e fortë se unë”, e kompozuar nga vetë Amy Winehouse së bashku me producentin Salaam Remi, i dha asaj një “Ivor Novello Award”, një çmim prestigjioz anglez i rezervuar për autorë dhe kompozitorë.

Amy, megjithatë, është e pakënaqur (qoftë edhe nga natyra?) Dhe rezultatet e punës së saj muzikore duken shumë “të manipuluara në studio”; sigurisht që mund të jetë një mendim i një personi me pak përvojë, por duke pasur parasysh moshën tashmë duket se ka ide shumë të qarta për aspiratat e saj muzikore. Ndodh atëherë që Amy Winehouse vendos të marrë një periudhë të gjatë pauzë artistike gjatë së cilës ajo mbetet në faqet e gazetave (si muzikore, ashtu edhe skandaloze) në sajë të një seri gafesh, aksidentesh dhe teprimesh, që për fat të keq kanë të bëjnë me përkushtimi i saj ndaj drogës dhe alkoolit.

Krizat depresive të artistes bëhen gjithnjë e më të shpeshta: ajo fillon të humbë peshë në mënyrë drastike dhe shndërrohet në siluetë të vetes.

Rikthehet në publik me një vepër të re muzikore (dhe me katër masa trupore më pak) në fund të vitit 2006. Albumi i ri titullohet “Back to black”  “Kthehu në të zezë” dhe është frymëzuar nga Phil Spector dhe Motown, si dhe muzika e grupeve vokale femërore të Vitet 50 dhe 60. Prodhuesi është akoma Salaam Remi, krah për krah nga Mark Ronson (ish-prodhuesi i Robbie Williams, Christina Aguilera dhe Lily Allen). Singli nga albumi është “Rehab” (që flet për temat për të cilat Amy ishte viktimë) menjëherë projekton rekordin në dhjetëshen më të mirë angleze, duke i dhënë asaj kryesimin në fillim të vitit 2007. Regjistrimi pasohet nga çmime dhe çmime të shumta ndër të cilët një Brit Award për artisten më të mirë femër britanike.

The Independent publikon një artikull mbi depresionin, në të cilin Amy Winehouse citohet se preket klinikisht nga psikoza maniake-depresive që refuzon trajtimin. Do të pranonte se ka vuajtur nga çrregullimet e të ngrënit (anoreksia dhe bulimia). Problemet e drogës dhe alkoolit nuk duket se marrin fund. Të fejuar me Blake Fielder-Civil, ata u martuan në maj 2007 në Miami (Florida), por edhe situata e re familjare nuk e çoi atë në një sjellje të qetë të jetës: në tetor 2007 ajo u arrestua në Norvegji për posedim të marihuanës , një muaj më vonë në ngjarjen festive “MTV Europe Music Awards” dy herë në skenë në gjendje të dukshme të ngatërruar, në fillim të vitit 2008 një video qarkullon në internet, ku këngëtarja pinë crack.

Në Grammy Awards 2008 (Oskarët e Muzikës) ajo triumfoi duke fituar katër çmime; keqardhje edhe pse nuk kishte marrë vizë për të hyrë në SHBA, ajo duhej të ndiqte mbrëmjen duke kënduar nga Londra.

Megjithë përpjekjet e ndryshme për të rehabilituar, teprimet në jetë janë më të forta se fiziku i saj: Amy Winehouse është gjetur e vdekur në Londër në 23 korrik 2011. Ajo nuk ishte ende 28 vjeçe./ Elida Buçpapaj

Më 8 shtator 2009 u nda nga jeta Mike Bongiorno, mbreti italian i televizionit

VOAL – Djali i një babai italo-amerikan dhe një nënë nga Torino, mbreti i kuizit lindi në New York si Michael Nicholas Salvatore Bongiorno, më 26 maj 1924. Ishte shumë i ri kur u transferua në Itali: ai ndoqi gjimnazin dhe shkollën e mesme në Torino. Gjatë Luftës së Dytë Botërore ai ndërpreu studimet dhe u bashkua me grupet partizane në male.

I arrestuar nga nazistët, ai kaloi shtatë muaj në burgun e San Vittore në Milano; më pas ai përjeton tmerret e kampeve të përqendrimit gjerman (ai është së bashku me gazetarin e njohur Indro Montanelli), nga i cili shpëtohet falë një shkëmbimi të të burgosurve midis Shteteve të Bashkuara dhe Gjermanisë.

Pasi drejtoi programin radiofonik “Voci e volti dall’Italia” “Zëra dhe fytyra nga Italia” në SHBA më 1946 (për radio stacionin e gazetës “Il progresso italo-americano” “Përparimi Italo-Amerikan”), ai u vendos përfundimisht në Belpaez më 1953, i thirrur për të eksperimentuar me Televizionin e sapoformuar me Programin “Arrivi e partenze” “Arritjet dhe nisjet”. Programi transmetohet më 3 janar 1954 në orën 2.30 pasdite: është dita e parë e transmetimeve në televizionin italian.

Programi që kurorëzon Mike Bongiornon si një ikonë televizive është padyshim “Lascia o raddoppia?” (frymëzuar nga versioni amerikan “Një pyetje për 64,000 dollarë”), kuizi i parë i madh në historinë e TV italian, një sukses i jashtëzakonshëm, aq shumë sa që teatrot mbyllen netët e së enjtes. Ai transmetohet nga viti 1955 deri në vitin 1959. Që atëherë, Mike Bongiorno ka vijuar një seri të jashtëzakonshme suksesesh, duke përfshirë “Campanile Sera” (1960), “Caccia al numero” (1962), “La fiera dei sogni” (1963-65) , “Giochi in famiglia” (1966-67), “Ieri e oggi” (1976), “Scommettiamo” (1977), “Flash” (1980).

Umberto Eco në vitin 1961 gjurmon një profil të paharrueshëm të prezantuesit në “Fenomenologjinë e Mike Bongiorno” të tij të famshëm.

Një nga programet më të rëndësishme të Mike Bongiorno është “Rischiatutto” (1970-1974), në të cilin futen elektronika dhe efektet speciale në TV; Sabina Ciuffini është velina e parë “që flet” në historinë e TV.

Më 1977 ai u takua me Silvio Berlusconin. Sipërmarrësi i mirënjohur e kupton që ka ardhur koha për të krijuar TV private në Itali; për të qenë i suksesshëm ai thërret personalitetet më të mëdha televizive të kohës: Corrado Mantoni, Raimondo Vianello, Sandra Mondaini dhe Mike Bongiorno. Mike tashmë i di rregullat e marketingut dhe modelin amerikan dhe është i pari që sjell sponsorët në transmetimet e tij në TeleMilano (e ardhmja Channel 5).

Një kapitull i ri hapet në historinë e Mike Bongiorno dhe, në disa aspekte, të të gjithë Italisë: sukseset quhen “I sogni nel sirtar” (1980), “Bis” (1981), “Superflash” (1982-1985) , “Pentatlon” (1985-1986), “Parole d’oro” (1987), “TeleMike” (1987-1992) dhe “Një herë e një herë Festival” (1989-1990). Përvoja e tij e pashembullt bëri që ai të jetën nënpresident i transmetuesit Channel 5 më 1990. Duke folur për Berlusconin, Majk tha më 1992: “Nëse ai do të kishte lindur në Amerikë, ai mund të ishte edhe president”.

Që nga viti 1989 ai ka realizuar me shumë sukses “La ruota della fortuna”, një shfaqje me origjinë amerikane, duke vendosur një rekord mahnitës prej 3200 pikësh. Në karrierën e tij të gjatë, Mike Bongiorno gjithashtu krenohej me prezantimin e njëmbëdhjetë edicioneve të Festivalit Sanremo, ngjarja më e rëndësishme televizive në Itali. Në vitin 1991 ai prezantoi edicionin e parë të varietetit “Bravo Bravissimo”, tani në edicionin e tij të dhjetë, nga i cili u frymëzua programi i ri “Bravo Bravissimo Club”, krijuar nga djemtë e tij. Përpjekja e tij e fundit është të drejtojë programin e ri Rete 4 “Genius”.

Mike Bongiorno ka luajtur edhe veten e tij në disa filma, ndër të cilët “Totò largohet apo dyfishohet?” (1956), “Gjykimi i fundit” (1961), “C’eravamo tanto amati” (1974) dhe “Ndalimet monsterist Sogni” (1983).

Më 1 Prill 2001, Mike u largua nga Milano për një ekspeditë në Polin e Veriut: një nga objektivat e 40 anëtarëve të ekspeditës ishte të kryente hulumtime (të bëra nga CNR) në borën e shtresës polare, për të kontrolluar mijëra milje larg efektet e ndotjes të prodhuara nga njeriu. Ekspedita, e cila mori disa muaj për t’u përgatitur për pjesëmarrësit dhe dy miliardë lira për sponsorët, u promovua nga pelegrinazhi romak për njëqindvjetorin e ekspeditës së parë në Polin e Veriut, të organizuar më 1898 nga Luigi Amedeo di Savoia, Duka i Abruzzit, i cili qe sponsorizuar sponsorizua nga Mbreti Umberto I.

Majk Bonxhorno i palodhshëm, për të cilin shumë italianë do të dëshironin të ishte senator për jetën, përveç që është një nga personazhet më të imituar nga komeditë kombëtare, konsiderohet mbreti i televizionit, por edhe i gafave: disa nga shakatë e tij janë aq të njohura sa e kanë bërë aq shumë popullore si motoja e saj: ” Alegria – Gëzim!”.

Presidenti i Republikës, Carlo Azeglio Ciampi, i dha më 2004 nderin e “Oficerit të Madh të Urdhrit të Meritës së Republikës” Majkut tetëdhjetë vjeçar.

Në vitin 2009, kontrata me Mediaset skadoi, duke nënshkruar të punonte në transmetuesin Sky.

Më 8 shtator 2009, ndërsa ishte në Monte Carlo, jeta e Mike Bongiorno u shkurtua nga një sulm i papritur në zemër.

Vjedhja e trupit dhe gjetja pasuese

Më 25 Janar 2011 disa njerëz të panjohur vodhën trupin e prezantuesit nga varrezat e Dagnente (Arona, Varese). Pas shumë javësh, arrestime të shumta dhe marrje në pyetje të njerëzve që kërkonin shpërblim, të cilat ishin atëherë të gjithë mitomaniakët, arkivoli u gjet, ende i paprekur, më 8 dhjetor të po këtij viti në afërsi të Vittuone, afër Milano. Arsyet dhe autorët mbeten të panjohur. Për të shmangur vjedhjet e mëtejshme, trupi u kremua më pas në varrezat monumentale të Torinos me vendim të gruas së tij Daniela, në marrëveshje me djemtë: hiri u shpërnda në luginat e Cervino në Valle d’Aosta.

Në Tetor 2015, Via Mike Bongiorno u përurua në Milano, në zonën midis rrokaqiejve të Porta Nuova./Elida Buçpapaj

Më 8 shtator 1949 u nda nga jeta kompozitori i shquar gjerman Richard Strauss (Rikard Shtraus)

VOAL – Kompozitori gjerman Richard Georg Strauss lindi në Mynih më 11 qershor 1864. Babai i tij Franz është korno e parë në orkestrën e gjykatës së Mynihut, ndërsa nëna e tij Josephine i përket një prej familjeve më të pasura në qytet, Pschorr, e famshme për historinë e tyre të gjatë të prodhuesve të birrës. Nuk është i lidhur në asnjë mënyrë me kompozitorin austriak Johann Strauss.

Falë babait të tij, Strauss i ri u bë i apasionuar pas muzikës dhe filloi të kompozojë në moshën shtatë vjeç. Më vonë ai mori mësime për kompozimin nga mjeshtri Friedrich Wilhelm Meyer. Nën drejtimin e tij janë pjesët e para për koncerte, një sonatë e shkëlqyeshme, një kuartet harqesh, dy simfoni dhe një serenatë për frymorë. Më 1882 Strauss filloi studimet e tij universitare në Mynih, por ai shpejt hoqi dorë. Më 1883 ai udhëtoi në të gjithë vendin duke bërë kontakte me Hans von Bülow, drejtor i Meininger Hofkapelle. Dy vjet më vonë Bülow punëson Strauss-in si mjeshtër të kishës së Meininger Hof, ku Rikardi takohet me Johannes Brahms. Bülow u largua nga posti pak kohë më vonë; Strauss do të jetë pasardhësi i tij deri në fund të sezonit 1885/1886.

Deri në këtë kohë Strauss kishte kompozuar në një stil të ngjashëm me atë të Brahms ose Schumann; pas takimit me Alexander Ritter, violinistin dhe burrin e një mbese të Richard Wagnerit, orientimi i tij muzikor ndryshon. Ritter bindi Straussin të kthejë vëmendjen e tij në muzikën e Wagnerit, por jo para se të praktikonte në stilin Wagnerian përmes poezive simfonike të Franz Liszt.

Stili i ri kompozicional tashmë është ndjerë në fantazinë për orkestrën në katër lëvizje “Aus Italien”; pastaj bëhet i dukshëm në veprat pasuese për orkestrën, të kompozuara nga një lëvizje e vetme, e quajtur nga Strauss “Tondichtungen” (normalisht e përkthyer si “Poema Simfonike”, edhe nëse termi më i afërt do të ishte “poezi në tingull”).

Pas një shqetësimi fillestar, Strauss gjen stilin e tij të pakuptueshëm me “Don Juan” (1888-1889) dhe me “Tod und Verklärung” (1888-1890), punon shpejt për ta bërë atë të famshëm. Disa vjet më vonë do të pasojë një seri e dytë me poema simfonike, duke përfshirë”Also sprach Zarathustra”  “Kështu foli Zarathustra” (1896), një temë e bërë e famshme nga filmi “2001: Një Odyssey Space” (1968, Stanley Kubrick).

Tashmë më 1887 Strauss filloi punën e “Guntram”, vepra e tij e parë përfundoi në 1894 dhe ende nuk përfaqësohet mirë. “Feuersnot” (1901) do të jetë më i suksesshëm. Triumfi i madh dhe fama ndërkombëtare vijnë me dy veprat “Salomé” dhe “Elektra”, interpretuar për herë të parë në Dresden në 1909.

Deri në vitin 1930 Strauss shkroi vepra të shumta, por kishte një rrafshim të stilit të caktuar; vepra e tij e shkëlqyeshme “Die Frau ohne Schatten” shënon disi fundin e një faze dramatike dhe eksperimentale në prodhimin e tij. Në vitet në vijim, lindi vepra, si “Capriccio” dhe “Daphne”, të një ndërtimi më pak të sofistikuar, i karakterizuar nga një stil më klasik.

Roli i Strauss-it në epokën e nazizmit mbetet i diskutueshëm: disa opinione thonë se Strauss nuk kishte asnjë lidhje me regjimin; të tjerë ngrenë kundërshtimin nga fakti se Strauss kryeson Dhomën e Muzikës të Reich nga 1933-1935. Shumë thashetheme biografike raportojnë se nipërit e Strauss do të kishin pasur prejardhje hebreje, dhe se ky fakt e detyroi kompozitorin të mos merrte anë hapur. Sipas supozimeve të tjera, Strauss do të kishte përdorur statusin e tij të rëndësishëm për të mbrojtur miqtë dhe kolegët e tij hebrej.

Në 1948 Strauss përfundoi veprën e tij më të njohur vokale, “Vier letzte Lieder”, një vepër për zërin femëror dhe orkestrën (fillimisht për piano) të interpretuar në 1950, pas vdekjes së tij. Ndër kompozicionet e fundit të artistit ne kujtojmë “Besinnung”, në një tekst të Hermann Hesse, jo të plotë. Kompozimi i tij i fundit i plotë do të jetë “Malven”, partitura e të cilit do të zbulohet pas vdekjes më 1982.

Richard Strauss vdiq më 8 shtator 1949 në Garmisch-Partenkirchen në moshën 85 vjeç./ Elida Buçpapaj

Djali i Dr Florit mbush 5 vjeç, bashkëshortja dhe miku i këngëtarit mesazhe emocionuese

Djali i të ndjerit këngëtarit Dr Flori feston sot 5-vjetorin e lindjes dhe në këtë ditë të veçantë, s’kishte si të mungonte një urim nga bashkëshortja e këngëtarit.
Ajo ka publikuar disa foto të Danielit të vogël, që shoqërohen me disa fjalë të ëmbla.
“Danieli 5 vjec. Gezuar ditelindjen shpirti ime! Te duam shume shume heroi im i vogël, djali im perfekt, dashuria ime”, shkruan bashkëshortja e këngëtarit’.

 

Por një urim tjetër emocionues ka ardhur nga Landi Hysit, miku i ngushtë i Dr Florit.
Landi thotë se Danieli e ka mësuar të besojë dhe të qëndrojë i fortë.
“Daniel Kondi!
Ti ke lindur për një qëllim!
S’ke folur shumë e megjithatë më ke mësuar dhe treguar shumë!
Me vepra (nga gropa e luanit) më ke treguar të BESOJ, të
qëndroj i fortë e të mos dorëzohem!
Faleminderit shumë Dani!
Shumë Gëzuar Datlindjen shëndet e jetë të gjatë! komenton Landi.

Danieli është fëmija i dytë i të ndjerit Dr Florin. Ai dhe bashkeshortja kane edhe nje vajzë.

Këngëtarja shqiptare që po mahnit Rusinë

Një tjetër shqiptare ka pushtuar zemrat e publikut me zërin e saj. Bëhet fjalë për Inis Nezirin. Ndonëse ende nuk është një emër i njohur tek ne, ajo po vazhdon të shkëlqejë në skenat jashtë Shqipërisë, pas Rumanisë ku para disa muajsh fitoj një festival mjaft të rëndësishëm, tani ajo po merr pjesë në garën “New WaWe Festival 2019” që po mbahet në Sochi të Rusisë.



Inis Neziri, vajza që  ka bërë edhe shqiponjën para publikut rus ku është shfaqur edhe flamuri shqiptar, për dy netë rresht ka marrë pikët maksimale nga juria e cila përbëhet nga artistët më të njohur vendas.

 

Më 25 gusht 1970 lindi Claudia Schiffer, një nga modelet më të famshme në botë

VOAL – Lindur në Rheinberg (Gjermani) më 25 gusht 1970, Claudia Schiffer (Klaudia Shifer) është një nga modelet më të famshme dhe të njohura të njëzet viteve të fundit. Claudia eterike fillon të pozojë në moshën shtatëmbëdhjetë vjeç në agjencinë e modelimit Metropolitane (xhirimi i saj i parë fotografik ishte për një firmë të brendshmesh të femrave), por fama e saj merr përmasa të përbotshme më 1989 falë një fushate pikante reklamimi të birrës “Guess”.

Fytyra e saj fillon të qarkullojë në një mënyrë gati obsesive nga një gazetë tek tjetra, nga një revistë bukurie te një gazete e modës, sa që e famshmja “Elle” të përdor fytyrën e saj disa herë për imazhin e ballinës, me rritje të ndjeshme shitjesh.

Sigurisht që Klaudia nuk pozoi vetëm para kamerës, por ajo sfiloi për dizajnerët kryesorë përfshirë Valentino, Chanel dhe Versace. Kinemaja mungonte kur, me kohë, ajo shfaqet në derën e saj në formën e prodhuesve me propozime të ndryshme. Përpjekja është ta hedhim si një Brigitte Bardot të re, edhe nëse krahasimi, sinqerisht, është në dëm të saj, mbi të gjitha përsa i përket personalitetit dhe karizmës.

Në karrierën e saj, megjithatë, ajo u shfaq në plot dymbëdhjetë filma, nga “Richie Rich” (me Macaulay Culkin) deri në “Jeta pa Dick”.

Që nga viti 1990 modelja e publikon kalendarin e saj (i cili çdo vit merr suksese të mëdha); ajo ka botuar gjithashtu dy libra dhe një videokasetë për kujdesin e trupit dhe fitnesin.

Masat e saj: 95-62-92, për 182 cm lartësi dhe 58 kilogramë peshë.

Luajti vetëm një rol! Ndërron jetë “Coli” te filmi “Debatik”

Kinematografia shqiptare ka humbur sot një tjetër emër të njohur. Bëhet fjalë për aktorin Shpëtim Zani, i cili u nda nga jeta si pasojë e një ataku kardiak. Aktori Zani njihet nga artdashësit me emrin “Coli” tek filmi “Debatik”.

Ai luajti vetëm një rol në jetën e tij, ndërsa roli tek filmi i mësipërm e përjetësoi në mendjen e shikuesve. Lajmin e ndjerë e kanë shpërndarë miqtë në rrjetet sociale.

Aktori luajti me artistët e spikatur të filmit shqiptar si Sulejman Pitarka, Roland Trebicka dhe me shumë aktorë të tjerë të mëdhenj.  Shpëtim Zani spikati në rolin e tij, si një jetim i varfër, e cili arriti të lajmërojë mësuesin komunist që është në kurth, ndërsa vritet në një moment tensioni.

Dua Lipa, me shqiponjë në reklamën e parfumit të Yves Saint Laurent

Dua Lipa ka publikuar në Instagram reklamën e parfumit të “Yves Saint Laurent”, ku është protagoniste kryesore.



Në fillim të klipit, këngëtarja shqiptare me famë botërore shfaqet e veshur me një fustan të zi të shkurtër dhe në dorën e saj të majtë ulet një shqiponjë. Dua Lipa e lë të lirë shqiponjën, duke bërë lidhjen me emrin e parfumit “Libre”.

Dua Lipa ka fituar dy çmime në eventin më të madh muzikor të botës, “Grammy Awards”. 23-vjeçarja shqiptare është e para femër në histori që ka tri këngë që janë dëgjuar mbi 800 milionë herë në Spotify. Dua e ka arritur këtë rekord me këngët “New Rules”, “One Kiss” dhe “IDGAF”.

Intervista- Aktori që luajti “Arturo Ui”: Amaneti i Naim Frashërit për Teatrin

ANILA DEDAJ/ Pulsin e Teatrit e ka ndier në çdo cep të tij. Ka përjetuar emocionet e zemrave që rrahin pas kuintave, atyre në skenë e mes publikut në sallë.

Në biletari, oborr, për çdo lozhë, kabinë etj., ka një histori për të rrëfyer. Shkëlqim Basha, i njohur si “Arturo Ui” shqiptar, e me mbi 70 role në Teatrin Kombëtar e dhjetëra role në kinematografi, e ka të pamundur të besojë se kur të rrëfejë historinë e këtij tempulli kulture, një ditë mund të thotë: E shembën. “Kjo do të ishte një njollë e madhe, të cilën s’ka teatër modern a gjigant që ta shlyejë”, thotë aktori. Edhe pse prej vitesh jeton në Itali, përmes artit ka mbështetur gjatë kësaj kohe miqtë e kolegët e tij. Idealistët si Edmond Budina, që siç thotë, mendojnë për perspektivën e Tiranës dhe brezat që do vijnë. “Artistët me të cilët unë solidarizohem, janë ata që e kanë jetuar atë Teatër, që kanë një vizion për ruajtjen e vlerave të trashëgimisë, por njëherazi edhe për ruajtjen e kujtimeve që lidhen me një brez aktorësh që sot nuk jetojnë më, por që janë themeluesit e Teatrit”, thotë Basha për “Panoramën”.

Aktori Shkëlqim Basha

Zoti Basha, keni luajtur dhjetëra role në Teatrin Kombëtar, çfarë ju mungon më shumë prej asaj skene?

Kam qenë 7-8 vjeç, kur kureshtja më brente për të parë shfaqjet. Qëndronim në radhë në përpjekje për të gjetur dikë për të na shoqëruar. Këmbëngulnim e u thoshim: Na merr për dore e thuaj se jam fëmija yt, deri sa ia dilnim mbanë. Sa shumë kujtime në ato ambiente të ngrohta, që më vijnë gati si në ëndërr. Mbaj mend kur u dha shfaqja “Dhelpra dhe rrushtë” e Mihallaq Luarasit, me aktorë të njohur si Margarita Xhepa, Esma Agolli, Kadri Roshi, Lazër Filipi, Mario Ashiku etj.. E kam ndjekur atë shfaqje mbi 20 herë dhe sa herë që është vënë në skenë, salla ka qenë plot. Ishte një vepër që fliste në mënyrë të sofistikuar për lirinë, që të mos krijoheshin paralelizma evidentë me diktaturën dhe jetën e përditshme, ku liria ishte e cunguar. Mirëpo, nëntekstet e saj për skllavërinë të çonin atje. Mandej kujtoj kabinat e vogla të aktorëve. Unë pata rastin të jem në një kabinë me Sulejman Pitarkën e më vonë me Robert Ndrenikën. Mbaj mend aktorë të vjetër e të rinj se sa kompakt ishin. Rrinin e bisedonin ne fuajenë, që ishte si një vetëqëndrim edhe gjatë shfaqjeve, në pauzat që ndanin njërin akt nga tjetri. Ne të rinjtë përftonim nga rrëfimet e më të mëdhenjve, edhe për të mësuar, por njëherazi për të shuar kureshtjen. Ata na tregonin çfarë kishin kaluar, shfaqjet që kishin realizuar… Na tregonin teatrin në Teatër.

Përmes artit, ju e keni bërë të ditur qëndrimin tuaj lidhur me kauzën e Teatrit Kombëtar. Çfarë ju nxit të pozicionoheni në krah të kolegëve tuaj, që e mbrojnë atë godinë?

Solidarizohem plotësisht me protestën e artistëve dhe dashamirësve të tjerë të Teatrit, qofshin ata qytetarë të thjeshtë apo personalitete të fushave të ndryshme. I mbështes ata, pasi jam për restaurimin e Teatrit, duke ruajtur arkitekturën që ai ka. Duke u bërë kjo, ruhen vlera të mëdha kulturore, historike, por edhe arkitektonike. Artistët me të cilët unë solidarizohem, janë ata që e kanë jetuar atë Teatër, që kanë një vizion për ruajtjen e vlerave të trashëgimisë, por njëherazi edhe për ruajtjen e kujtimeve që lidhen me një brez aktorësh që sot nuk jetojnë më, por që janë themeluesit e Teatrit. Unë kam pasur fatin të jem ndër aktorët që kam luajtur në atë Teatër. Kam interpretuar me plejadën e aktorëve të vjetër dhe ato janë kujtime të pashlyeshme, jo vetëm në aspektin subjektiv, por edhe objektiv. Ata njerëz që themeluan Teatrin kanë të drejtën të mbijetojnë përmes kujtesës, në atmosferën e kësaj godine.

Është një ndërtesë, në të cilën janë shpalosur dhjetëra ngjarje që kanë të bëjnë me zhvillimet e Teatrit, politikës dhe historisë së Tiranës, por edhe të Shqipërisë.

Është folur edhe për një rrezik të mundshëm shembjeje nga tërmeti apo të tjera shkaqe. Unë mendoj se atij Teatri, që ka rezistuar për vite, nuk i kanoset një rrezik i tillë, por duan të justifikojnë shkatërrimin e tij për të tjera motive. Rrënimi i kësaj vlere fsheh interesa të tjera, materiale, egoistike, deri edhe maniakale. Kërkojnë të vendosin vulën e zezë e ta zhdukin Teatrin, siç kanë bërë me shumë objekte të tjera në Tiranë. Historianët, arkitektët, specialistët e trashëgimisë e kanë thënë fjalën e tyre. Unë jam me ata mendimtarë, që kanë argumentuar dhe kërkojnë ruajtjen e kësaj tradite.

Keni interpretuar në krah të emrave si Kadri Roshi, Lazër Filipi, Sulejman Pitarka etj.. Është përmendur së fundmi fakti se plejada e vjetër e aktorëve ka kërkuar një Teatër të ri, në po atë territor. Cili ka qenë realisht qëndrimi i atyre aktorëve lidhur me këtë çështje?

Unë kam biseduar disa herë me Naim Frashërin, një ndër aktorët themelues të Teatrit, fjala e të cilit kishte peshë, pasi ishte mjaft i dëgjuar edhe nga qeveria e asaj kohe. Naimi ka kërkuar ndërtimin e një teatri të ri dhe ka bërë çmos që kjo të arrihej, por jo duke prishur teatrin e vjetër. Madje, kujtoj se më ka thënë këto fjalë: Unë ndoshta teatrin e ri nuk do ta gëzoj, por ti dhe gjenerata jote, me siguri që po. Fakt është se një teatër i ri nuk është bërë as tani që unë jam në pension dhe në një moshë shumë më të madhe se ç’ishte Naimi kur m’i tha ato fjalë.

Aktori Naim Frasheri

Ishte menduar ndonjë vend konkret për ndërtimin e një Teatri tjetër?

Variantet e përfolura për ndërtimin e një teatri të ri ishin dy: I pari qe në Parkun Rinia, për të mundësuar një lloj lidhjeje me kompleksin e atij vendi e tjetri ishte në ishstadiumin “Studenti” të lojërave me dorë. Ndërkaq, teatri aktual do të vijonte funksionin e tij.

Për të legjitimuar shembjen përmendet edhe fakti se ajo godinë nuk u ndërtua për të qenë Teatër… Ju që e keni jetuar për vite atë skenë, e gjeni me vend një pohim të tillë?

E them me bindje, bazuar edhe në bisedat që kam shkëmbyer me specialistë, se ajo ndërtesë është Teatër e i përmbush të gjitha kriteret për të qenë e tillë. Teatri Kombëtar ka një akustikë, që nuk e ka asnjë prej teatrove të tjerë në Shqipëri. Kujtoj gjatë viteve të fundit ’70, kur u bë rikonstruksioni i skenës, ne u zhvendosëm për 6 muaj në Akademinë e Arteve, që asokohe funksiononte si teatër opere. Akustika atje ndryshonte, pasi ishte krijuar posaçërisht për teatër opere, për këngëtarët. Ndihej një eho dhe ne nuk e dëgjonim frazën tonë. Qe e vështirë të ambientoheshim, pasi ishim mësuar me një akustikë të përsosur për aktrim, që nuk haset në asnjë teatër tjetër në Shqipëri.

Fakti që situata aktuale përkon me “Arturo Ui”, është përmendur shpesh edhe gjatë protestave. Si e perceptoni ju që e keni interpretuar vetë rolin e protagonistit në Teatër?

Kam bërë edhe një poezi që lidhet më këtë argument, të titulluar “Diktatori modern”, ku them ndër të tjera se kjo është një diktaturë me ligjet e diktaturës. Paralelizmi është shumë evident. Gjendja diktatoriale që është krijuar në Shqipëri ndihet. Është një diktaturë, ndoshta jo aq e egër sa ajo që ne kaluam, pasi ajo kishte jo vetëm ligjet, po edhe dhunën e zhdukjen fizike. Këto të fundit fatmirësisht nuk janë, pasi bota ka bërë hapa para dhe as vetë shqiptarët nuk e pranojnë. Madje, populli gradualisht po ndërgjegjësohet, po reagon ndaj kësaj diktature. Unë jam koherent me gjithçka ndodh në Shqipëri e në skenën ndërkombëtare: Ai po humb terren dita-ditës. Njerëzit e kanë kuptuar dhe është krijuar një mendim i përgjithshëm kundër kësaj vije diktatoriale. Sigurisht që ai ka arritur t’i manipulojë disa, që ndoshta janë më të prirur ndaj interesave, duke u dhënë “një kafshatë”. Por shumica janë zgjuar.

Shpërfillja e mendimit të specialistëve, thuajse nuk është hasur as gjatë diktaturës. Siç e pohuat edhe ju, as asokohe nuk është dashur shembja.

Ideja për ruajtjen e Teatrit po avancon çdo ditë dhe unë jam i bindur se shembja e asaj godine nuk do të ndodhë. Nuk ka se si, kur diaspora po flet kundër rrënimit të teatrit, arkitektët, urbanistët, studiuesit, artistët dhe qytetarët e thjeshtë po ashtu. Njerëzit po ndërgjegjësohen se arkitektura e Tiranës po vihet në rrezik, deri më tani kanë krijuar një lëmsh urbanistik e arkitektonik. Është bërë një punë joserioze për zhvillimin e qytetit, bazuar në interesat e elementëve të caktuar. Artistë e qytetarë janë në pararojë të mbrojtjes së Teatrit prej 18 muajsh. Kjo ngjarje ka prekur shpirtrat e njerëzve, së paku të atyre që e duan kulturën, artin, të bukurën. Është një rast i paprecedent. Objektet me vlerë ruhen në mbarë botën. Kujtoj se gjatë viteve të fundit ’70 kemi shkuar në një turne në Maqedoni, ku luajtëm në një teatër të vogël, gati me 100 vende. Ishte realisht shumë i vjetër, edhe pse ndiheshin përpjekjet që ishin bërë për ta sjellë në formë. Ishte i lyer e mbahej i pastër. Po kishte një arsye se pse kjo godinë ishte e shtrenjtë për ta. Në atë sallë kishte interpretuar Sarah Bernhardt. E kujtoj ende sot, lozhat e atij teatri ishin tepër të vogla, si të qe një teatër kukullash. I tillë qe, por e ruanin si relikte. Ndërsa ne, duke pasur një teatër me akustikë perfekte, simbol të një epoke, duam ta shembim. Ky është barbarizëm modern.

Ç’mund të thoshit për kolegët që kërkojnë një Teatër të ri, me koston e shembjes së aktualit, ndonjëherë edhe duke përdorur tone fyese ndaj atyre që mbrojnë godinën?

Mendoj se ata kanë të drejtë të shfaqin mendimin e tyre, por jo të fyejnë. Më vjen keq ta pranoj, por një pjesë e këtyre artistëve nuk kanë kujtesë historike e as nuk janë thelluar në studimet që janë bërë. Kjo është një vepër jo e veçuar, po e lidhur me gjithë kompleksin, ndaj mendoj se duhet ta mendojnë më gjatë, se të thuash “ta prishim këtë e të bëjmë një të re” është e lehtë, por kjo ka pasoja të parikuperueshme. Është thënë gjithashtu se disa prej aktorëve që sot nuk janë më, janë sëmurur prej kushteve të këqija të teatrit, unë dua të them se kolegët e mi nuk janë sëmurë nga teatri, përndryshe do të ishim sëmurë të gjithë. E kuptoj që në këtë çështje mund të ketë edhe interesa të tjera të artistëve që kërkojnë shembjen e Teatrit, por godina aktuale mund të rregullohet me ndërhyrjet e nevojshme. Le të dëgjojmë zërin e profesionistëve!

Çfarë do të humbiste Tirana me shembjen e Teatrit Kombëtar, i konsideruar edhe si “djepi” i institucioneve të tjera të kulturës?

Shembja e këtij Teatri do të ishte barbari. Si do t’u shpjegohet historia e këtij teatri brezave që do të vijnë?! T’u themi se mbi Teatrin që qe u ndërtua një i ri? T’u shpjegojmë 8 dekada ngjarje e protagonistë të skenës përmes një godine të re, që sado moderne e nis historinë nga zero?! Realisht, do të guxojnë ta mbyllin historinë e kësaj godine të shenjtë, duke thënë: “E shembëm!?” Kjo do të ishte një njollë e madhe, të cilën nuk ka teatër modern a gjigant qoftë, që ta shlyejë. Përgjegjësia për këtë do të binte mbi iniciatorët, por edhe pasuesit.

A do kthehet Shkëlqim Basha në Teatër?

Festivali për Mbrojtjen e Teatrit Kombëtar dhe atij Eksperimental “Kujtim Spahivogli” ka bërë të mundur që publiku të afrohet përsëri në sallën “Kadri Roshi”, të kyçur prej një viti e gjysmë. Nga Mehdi Malkaj, Justina Aliaj, trupa nga Kosova me “Kanuni i gruas”, performancë akustike e Gjergj Kaçinarit etj., të gjithë kanë dhënë kontributin e tyre artistik në këto shfaqje protestë. Kur aktorin Shkëlqim Basha e pyesim për një rikthim të mundshëm në skenën e Teatrit, edhe pse sapo ka bërë një ndërhyrje në zemër, ai e lë mundësinë të hapur. “Pavarësisht se kam bërë një operacion në zemër, që më pengon të bëj shumë lëvizje aktive, fizikisht e mendërisht jam që të vij në Teatër. Aktualisht s’kam ndonjë projekt të afërt, por më tej mund të marr pjesë në ndonjë prej eventeve që do të mbahen”.

Shënohet 42-vjetori i vdekjes së Elvis Presleyt

Fansat e këngëtarit Elvis Presley kanë mbajtur në duar qirinj, teksa kanë vizituar varrin e legjendës së muzikës rock ‘n’ roll në Memfis të Shteteve të Bashkuara, për të shënuar 42-vjetorin e vdekjes së tij.

Presley ka vdekur më 16 gusht të vitit 1977, në moshën 42-vjeçare.

Ceremonia e përkujtimit të tij organizohet çdo vit, pasi fansat nga e gjithë bota shkojnë për të vizituar shtëpinë ku ka jetuar dikur ai.

Mirëpo kjo është vetëm një prej ngjarjeve që organizohet përgjatë gjithë javës, në shenjë përkujtimi për muzikën që ka krijuar.

Konsiderohet se 500 000 persona vizitojnë brenda vitit vendin ku ka jetuar në Graceland, derisa vetëm gjatë kësaj jave aty do të jenë 20,000 persona.

Presley ka fituar vëmendje më 1956 për shkak të stilit që ka pasur, si dhe për këngët që kanë qenë pjesë e një morie filmash në Hollywood.