VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Më 25 maj 1803 lindi poeti e filozofi i shquar amerikan Ralph Waldo Emerson

By | May 25, 2019

Komentet

Vdekja e argatit – Poezi nga ROBERT FROST – Përktheu KUJTIM MORINA

Meri qëndronte në mendime pranë flakës së llampës
duke pritur për Uorën. Kur ia dëgjoi hapat,
ajo vrapoi në majë të gishtave poshtë korridorit të errësuar
për ta takuar atë në hyrje dhe për ta parapërgatitur
me lajmin, “Sillas është kthyer.“
Ajo e shtyu atë pak jashtë derës
dhe e mbylli derën pas vetes, “Sillu mirë me të“ i tha.
I mori blerjet e tregut nga krahët e Uorënit,
i vendosi në verandë, pastaj e tërhoqi atë poshtë
të ulej përbri saj mbi shkallët e drunjta.

“Kur kam qenë ndryshe përveçse i mirë me të?
Por unë nuk do ta kem më si mikun e hershëm” tha ai.
“Ia thashë këtë herën e fundit duke mbledhur bar apo jo?
Nëse do të ikte, i thashë, ky do të ishte fundi.
Për çfarë vlen ai tani? Kush tjetër do ta mbante atë,
në moshën e tij për aq pak sa mund të bëjë?
Çfarë ndihme mund të na japë ai tani që kemi nevojë?
Ai ikën gjithnjë kur na duhet më shumë.
Ai mendon se duhet të fitojë një pagesë të vogël
të mjaftueshme të paktën sa për të blerë duhan
që të mos ketë nevojë të lypë apo t’i jetë borxhli kujt.
“Në rregull,” po them, “Nuk kam mundësi t’i paguaj
një rrogë fikse megjithëse do të doja.
Ndoshta dikush tjetër mundet. “Atëhere dikush tjetër duhet”
Nuk do ta vrisja mendjen që ai të bëhej më mirë
nëse kjo është ajo që i duhet. Mund të jeni e sigurtë.
kur ai bën kështu, e cyt gjithnjë diçka
që e josh të ikë, të fitojë ca para xhepi
në kohën e mbledhjes së barit, kur çdo ndihmë është e rrallë.
Në dimër ai vjen prapë tek ne. E di.”

Shëët! jo me zë të lartë, do të na dëgjojë,” thotë Meri.

“Dua të më dëgjojë, duhet ta dijë herët a vonë.”

“Ai është i raskapitur. Po fle ndanë stufës.
Kur erdha nga Rouet, e gjeta këtu
të mbledhur kruspull tek dera e plevicës në gjumë të thellë.
Një pamje e mjeruar dhe frikësuese, gjithashtu-
Nuk është për të qeshur- Nuk e njoha ashtu.
Nuk e prisja- ai ka ndryshuar
Prit derisa ta shohësh”

“Ku tha se kish qenë?“

“Nuk tha gjë. E tërhoqa pothuajse zvarrë drejt shtëpisë
dhe i dhashë çaj, tentova ta bëj të ndezë një duhan.
U përpoqa ta nxis të flasë për udhëtimet e tij.
Asgjë s’e bën, ai vetëm tund kokën në shenjë mohimi”

“Çfarë tha? A tha ndonjë gjë?

“Shumë pak,“

“Ndonjë gjë, Meri, më trego?”
“Ai tha që kishte ardhur për të mbjellë baçen.”

“Uorën!”

“Por a e tha? Vetëm dua ta di.”

“Natyrisht që e tha. Çfarë do të prisnit që ai të thoshte?
Sigurisht që nuk do t’i mbani mëri këtij plaku të mjerë,
një mënyrë e përunjur për t’ia ruajtur respektin ndaj vetes.
Ai shtoi, nëse të intereson vërtet ta dish
se do të pastronte kullotën e sipërme gjithashtu.
A të ngjan kjo me diçka që e kishit dëgjuar më parë?
Uorën, do të doja që ta dëgjonit si flet ai,
që bën lëmsh çdo gjë. Ndalova së shikuari atë
dy a tre herë- më bëri të ndjehem shumë e dyshimtë-
për të kuptuar nëse ai po fliste përçart.
Ai pastaj më foli për Harold Uillson- a e kujtoni-
djalin që e kishit marrë argat para katër vjetësh.
Ai ka mbaruar shkollën dhe mësimet në kolegj.
Sillas tha që do të ishte mirë ta merrnit prapë.
Ai thotë se të dy mund të bëjnë një skuadër të mirë bashkë;
dhe punët pastaj do të shkonin fjollë në fermë!
Sesi e përziente ai këtë me gjëra të tjera!
Ai mendon se Uillsoni është pak qejfli, megjithëse kokëtrashë
për shkollë- ju e dini se sa u munduan ata
të gjithë korrikun nën diellin përcëllues,
Sillas lart në qerre për të sistemuar sanën,
Haroldi poshtë për t’ia hedhur me sfurk”

“Po, u kujdesa ta mbaja atë larg nga bisedat tona“

“Po, por ato ditë e trazonin Sillasin si një ëndërr.
Nuk do ta merrni me mend sa shumë. Sesi disa gjëra lëngojnë!
Siguracioni i djalit të ri të kolegjit, Haroldit, e lëndoi atë.
Pas kaq shumë vitesh, ai ende vazhdon të gjejë argumente
që mendon se mund t’i kishte përdorur.
Më vjen keq për të. E di sesi ndihet ai
duke menduar për gjënë e duhur por që e thotë shumë vonë
Haroldin e lidh në mendjen e tij me latinishten.
Ai më pyeti mua çfarë mendoja për thënien e Haroldit;
Ai e studioi latinishten si violinën,
sepse ai e donte atë- ja një argument!
Ai tha që nuk mund ta bënte djalin të besonte
që ai mund të gjente ujë edhe në një gjurmë kali-
Gjë që tregonte se sa shumë e kishte mësuar shkolla e jetës.
Ai dëshironte ta tirrte vazhdimisht atë bisedë. Por më e rëndësishmja,
ai mendon nëse do të kishte edhe një shans tjetër
ta mësonte atë si të ngrinte një kapë sane.

“Unë e di, kjo është një mjeshtëri e Sillas.
Ai e lidh çdo dujë sane në vendin e vet,
i vë një shenjë dhe e numëron për t’iu kthyer më pas
që të mund ta gjejë lehtë dhe ta zhvendosë prej aty
për ngarkim. Sillas e bën këtë gjë mirë.
Ai e nxjerr jashtë atë në tufa si foletë e mëdha të zogjve
Ai asnjëherë nuk rri kot mbi sanë,
gjithnjë përpiqet të ngrejë diçka, ta mundojë veten,”

“Ai mendon sesi dikush mund ta mësojë,
që ai të bëhet i mirë vërtet për një gjë, i njohur në botë.
Ai urren të shohë një djalë të budallepsur pas librave.
Sillas i gjorë, shqetësohet kaq shumë për të tjerët
dhe asgjë nuk e shikon prapa vetes me krenari,
asgjë nuk shikon përpara me shpresë.
Kështu ka qenë gjithmonë, s’ka ndryshuar.”

Hëna e ngrënë po binte nga perëndimi
duke tërhequr zvarrë të gjithë qiellin me vete drejt kodrave.
Drita e saj derdhej butë në prehrin e saj. Ajo e pa
dhe hapi përparësen drejt saj .Nxori duart përpara
si petalet e lules së mëngjesit që hapen si harpë,
të ndera me vesë nga bari i kopshtit deri tek strehët
sikur po luante pa e dëgjuar kush, me butësi.
Kjo e bëri atë t’i avitej asaj më afër atë natë.
“Uorën” tha ajo, “ai ka ardhur në shtëpi për të vdekur:
Nuk duhet të kesh frikë se do të ikë kësaj here.“

“Në shtëpi! ,” ai përqeshi butësisht.

“Po, ku tjetër veçse në shtëpi”

Kjo varet e gjitha çfarë ju kuptoni me shtëpi
Natyrisht ai nuk përbën asgjë për ne, tani
sesa do të ishte shfaqja befas e një të panjohuri
që po vjen nga pylli, i rrëgjuar nga rruga”.

“Shtëpia është vendi ku ju duhet të shkoni,
dhe të mos iu kthejë kush mbrapsht“

‘Unë do ta quaja,
diçka që në njëfarë mënyrë nuk iu kërkohet ta meritoni”

Uorën u anua dhe bëri një hap ose dy.
Kapi një thupër të vogël, e drejtoi atë,
e theu me dorë dhe i hodhi ashklat tutje.
“Sillas ka pasur më shumë besim tek ne, po mendon,
sesa tek vëllai i vet? Tridhjetë milje
me kthesat e rrugës do ta çonin atë tek dera e tij.
Sillas ka ecur aq larg, pa dyshim sot.
‘Përse nuk shkon atje? Vëllai i tij është i pasur,
është dikushi- drejtor banke.”

“Ai kurrë nuk na foli për të.“

“Ne e dinim këtë sidoqoftë”

“Mendoj se vëllai i tij duhet ta ndihmojë, sigurisht.
Do ta shoh nëse ka nevojë, i takon ta bëjë,
ta pranojë atë, dhe besoj se do të dojë-
Ai mund të jetë më i mirë për të sesa një i panjohur.
Por ki pak keqardhje për Sillas. A mendon se
nëse do të ndihej pak krenar që kishte farefis
apo ndonjë gjë që priste nga vëllai i tij,
do të rrinte pa e përmendur atë gjithë kohën?”

‘Po vras mendjen, çfarë mund të ketë mes tyre,“

“Ta them unë,
Sillas është ai që është- nuk do të na ngelej hatri në të-
Por ai është tip që farefisi s’mund ta durojë.
Ai kurrë nuk bëri ndonjë gjë shumë të keqe.
Ai nuk e di pse ai nuk është si
gjithë të tjerët. I keqja e vetes ka qenë, megjithatë
ai nuk do ta bëjë veten me turp përpara të vëllait.”

“Nuk mendoj se Sillas ka lënduar njeri ndonjëherë“

“Jo por ai më lëndoi në zemër në mënyrën sesi shtrihet,
si mbështet kokën në tehun e mprehtë të shpinës së karrikes.
Ai nuk donte të më linte ta vija në sallon.
Duhet të shkoni brenda dhe të shihni çfarë mund të bëjmë.
Ia rregullova krevatin për sonte.
Do të habiteshit me të- sa zemërthyer duket.
Ditët e punës së tij kanë mbaruar- jam e sigurtë”

“Nuk do të nxitohesha ta thoja këtë”

As unë s’e kam pasur këtë mendim. Shko, shikoje vetë.
Veçse Uorën, të lutem kujtohu si është ai tani.
Ai ka ardhur për të na ndihmuar për të mbjellë kopshtin,
ka një plan. Nuk duhet të qeshni me të.
Ai mund të mos e përmendë fare, ndoshta edhe mundet.
Unë do të ulem dhe të vështroj nëse ajo re e vogël lundruese
do të godasë apo humbasë hënën.”

Ajo e goditi atë.
Pastaj atje u bënë tre, duke bërë një vozitje të mjegullt,
hëna, reja e vogël e argjendtë dhe ajo.

Uorën u kthye- shumë shpejt, iu duk asaj.
Rrëshqiti në anën e saj, ia kapi dorën dhe priti.
“Uorën?” pyeti ajo.
“Ka vdekur” ishte e gjitha çfarë tha ai.

1914.

Përkthyer nga Kujtim Morina

Me librat e poetit Federico García Lorca – një histori imja… – Nga VISAR ZHITI

Emrin e Lorkës e kisha dëgjuar dhe më parë, por e lexova kur isha student në Shkodër. Më ra në dorë fshehurazi një botim me poezi i Kosovës, s’e di si e kishte kaluar kufirin atëhere…
Më vonë poeti Ndoc Gjetja më dha një bllok të madh, të bërë me ftesa të Festivalit të ndaluar të 11-të të Këngës, ku pas tyre poeti Sadik Bejko kishte shkruar me dorën e tij të gjitha poezitë e librit të Lorkës. Të nesërmen duhej t’i ktheja. Miku im student, poeti Simon Vrusho, i kopjoi për gjithë natën dhe ne i shpërndamë ndër miq të tjerë…

Kur më futën në burg, lexova në revistën “Nëntori” dramën “Jerma”, e kishte përkthyer Aurel Plasari, i grisa me kujdes fletët e saj dhe ia dhashë këpucarit të burgut të m’i lidhte bashkë dhe pastaj arkitektit Maks Velo, mik yni në burg, që i bëri një kopertinë, duke prerë nga revistat ndonjë figurë që mund t’i përshtatej veprës apo shkronjat nga gazetat për titullin dhe autorin…
Gjeta tre drama të tjera të Lorkës, një botim ku s’ishte vënë emri i përkthyesit. E kuptuam që duhej të ishte ndonjë i burgosur. Kur dola nga burgu mësova se ai kishte qenë shkrimtari Kasëm Trebeshina.
Fletoret e dikurshme me poezi të Lorkës, i gjeta në shtëpinë time, i kishin shpëtuar nga konfiskimi, se m’i kishin marrë ata të policisë nja 39 fletore e blloqe me shkrime e ditar… dhe poezive të Lorkës u bëra një kopertinë në fabrikën e plasmasit në Lushnjë, fshehurazi, me të njohur. Ja, aventura librash dhe pasioni…
Dhe pasi ra diktatura e unë isha në Itali, bleva të gjithë Veprën e Lorkës, gjeta dhe një libërth me poezi të panjohura të tij, i përktheva, shtova të tjera dhe botova i lirë përmbledhjen lorkiane “Ballkoni i hapur”. I kujtova këto sot, në ditën e pushkatimit të Lorkës…
Vriten poetë, por dhe libra, edhe lexues… gjithsesi poezia shpëton dhe triumfon ashtu siç mundet dhe siç di ajo… E shenjtë!

 

19 gusht 2019

Më 22 gusht 2002 u nda nga jeta Teodor Keko, shkrimtar, publicist dhe politikan shqiptar

Teodor Keko (2 shtator 1958 – 22 gusht 2002) ka qenë shkrimtar, publicist dhe politikan shqiptar. Teodor Keko lindi në Tiranë. Prindërit e tij ishin regjisorët e kinematografisë Endri dhe Xhanfize Keko. Ndoqi studimet e larta në Universitetin e Tiranës në degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe. Në fillimet e tij punoi si gazetar në gazetën letrare “Drita”, dhe në gazetën e përditshme “Koha jonë”, më vonë ka punuar në gazetën “Aleanca” si redaktor. Për një periudhë kohe ka qenë pjestar i Parlamentit shqiptar. Teodor Keko i filloi publikimet e tij në vitin 1980 dhe është autor i 15 volumeve në zhanre të ndryshme si, poezi, dramë, novelë si dhe tregimeve të shkurtra.

Krjimtaria

Në mes të tjerash publikime të Teodor Kekos janë:

  • “Loja” 1990
  • “Lajmëtarja e vdekjeve” 1991
  • “Pretenca”1994
  • “Shënimet e një gruaje” 1995
  • “12 Shejtore nje profet dhe disa njerez” 1997
  • “Prostituta” 1997
  • “Made in Albania” 1998
  • “Hollësira fatale” 2001.
  • Poezi – 2013

TË KAM DASHUR – Poezi nga TEODOR KEKO

Të kam dashur, të kam dashur
zemra ime zog i brishtë
nëpër erëra të kërkon.
Fishkëllen motiv’n e hershëm
një përgjigje merr të trishtë
heshtje varri që heshton.
Të kam dashur, të kam dashur
m’u lodh zemra në kërkim
krahëkëputur ra mbi breg.
Peshkatari që e gjeti
vetë u mbyt në një trishtim
gjakspërkatur si një shegë.
Të kam dashur, të kam dashur
me aromë të ndoqi zemra
nëpër erëra e murlane.
Era fryu jug-veri,
nga të shkoj, klithi e shkreta
unë pa zemër jam kësaj ane
Të kam dashur, të kam dashur
i vetmuar zemrën pres
mal trishtimi në këtë glob
Era fryn, aroma bie
zemra ime nuk po vjen
oh, ka ngrirë në një pol.
Të kam dashur, të kam dashur
mirë, mos eja, nëse s’do
veç një diell ngri në skaj.
Të çlirohet zemra ime
lidhur akujsh nëpër lot,
zemra ime e pafaj…

PËRRALLË E TREGUAR ME ZË TË ULËT – Poezi nga TEODOR KEKO

Kur linda unë ishte vjeshtë,
Kur linde ti ishte pranverë,
Kish gjelbërim dhe shira kish,
Bollëk i madh, por prapë fatkeqë.

Të vegjël jemi o Martin,
Askush në botë s’na vështroi gjatë,
Me përkëdhelje dhe fodullëk,
Na vunë një emër REFUGJATË!

Ti asnjeriu mos i thuaj,
Që je fatkeq, që je jetim,
Bëj gati çantën, pak bukë, pak ujë,
Gjithë fati ynë është udhëtim.

Dhe kur të lodhesh mos kërko ndihmë,
Në tokë shtriu me qiell mbi sup,
Kur Zoti le një komb fatkeq
Është mirë të skuqet e të ketë turp.

Do iki dhe kokën nuk do ta kthej – Poezi nga TEODOR KEKO

Do iki dhe kokën nuk do ta kthej
të shikoj Dajtin plak të trishtuar,
të shoh kafetë mbushur me pleq,
të shoh gazetat në rrugë shtruar.

Pse ta kthej kokën? Këtu çdo cep
një gjë të hidhur më kujton.
Një fëmini që iku për lesh,
sa për rininë, si erdhi shkoi!

Do iki! Borxhe më kujt s’i kam.
Të lehtë në trup e kam ndërgjegjen.
Dhe që mos kthehem më kurrë pas
do marr me vete vetëm vdekjen.

Ndoshta do ketë për mua globi
një pëllëmbë vend me paqe, jetë,
një pëllëmbë vend ku nuk është hobi
mos lësh njeri të jetë i qetë.

Një Zot e di në do kem fat,
por, sidoqoftë, do jetë më mirë.
Një zë më thotë: “Mbathja me vrap!”,
dhe tjetri shton: “Ik me dëshirë!”

KITARAT E VDEKURA – Poezi nga SALVATORE QUASIMODO – Përktheu AGIM MATO

 

Toka ime është mbi lumenjtë ngjeshur me detin,

asnjë vis tjetër nuk ka një zë kështu të lehtë

ku hapat e mia koten

midis xunkthve të rënda të kërmijve.

Padyshim është vjeshtë: në erën e shqyer

kitarrat e vdekura ngrefin kordat

mbi gropat e errëta, ku një dorë shkundullon

gishtrinjtë e zjarrtë.

Në pasqyrën e hënës

krihen vajzat me gjokset e portokajtë.

Kush qan? Kush i fshikullon kuajt në ajrin

e kuq? Do të ndalojmë në këto brigje

gjatë një zinxhiri të gjelbër dhe ti, e dashur,

mos më sill përpara kësaj pasqyre

të pafund: atje shihen brënda djem

që këndojnë dhe pemë të larta dhe ujra.

Kush qan? Unë jo, besomë: mbi lumenj

rendin fshikujt e egërsuar të një kamzhiku,

kuajt e errët, vetëtimat e squfurit.

Unë jo, rraca ime mban thika

që flakërijnë dhe hëna e plagë që djegin.

na ishte nëherë një grua/që vuri kokën në furrë – Poezi nga CHARLES BUKOWSKI – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

më në fund terrori bëhet pothuajse

i papërballueshëm

por jo i gjithi

 

terrori përvidhet si një mace

fërkohet si një mace

në mendjen time

 

mund të dëgjoj hingërizjen e masave

 

ato janë të forta

ato mbijetojnë

 

si brumbulli

 

mos e mbaj kurrë larg syve brumbullin

 

nuk do ta shohësh më.

 

masat janë kudo

ato dinë si bëhen gjërat:

ato kanë zemërime të shëndetshme dhe vdekëtare

për gjëra

të shëndetshme dhe vdekëtare

 

do të doja të isha në timon të një Buick blu të vitit 1952

e të një Buick blu të thellë të vitit 1942

e të një Buick të kaltër të viti 1932

mbi një zgrip ferri dhe brenda një

deti

Ideja e vështirë e Gurus… (Mbi kohën e martirëve të rinj) – Esé nga REX KASUMAJ

1.
“Pesë minuta pas shuarjes së jetës, trupi njerëzor nis shformimin. Njëherë së brendshmi e, mandej, përshfaqet qartja e tij jashtësore. Dhe fundi i tij, nuk është veçse fillim i një gostie të madhe festive për organizma të tjerë të uritur”.

Pikërisht kështu fillon “Kimia e vdekjes”. Në dukje e trishtme, por, thelbësisht, këtu nuk ka asgjë shpirtthyese. Përkundrazi. Përvoja e prekshme e përkohësisë së jetës që jepet në tabllonë e sipërme të trilerit nga Simon Beckett dhe ideja e transcendencës do të duhej, si thonë dhe Shkrimet, të paqësonin njeriun. T’a bënin më të dashur e të dhëmbshur, më të prajshëm e modest. Me të gjithë. Por ai, me gjasë, është i pandreqshëm.

2.
Indusi i çuditshëm Prahlad Jani tash 70 vjet jeton pa ngrënë asgjë. Merr, thotë, energji kozmike nga meditacioni dhe hyjnitë që e kishin kontaktuar kur ishte vetëm 8 vjeç. Mirëpo, shëmbuj të tillë ngjajnë dëshpërues, jo pse ky njeri duke qenë në kufi të mbinatyrores, është i paimitueshëm, por pse meditacioni i tij çlirues si armë e mbijetesës, nuk i qaset shpirtërave të vobektë.

Që këtej dhe rreshtat e autorit të “Kimisë …”, të larta si yjet, nuk kapen dot nga thundrat e deleve (si do të thoshte Niçe). Ndaj, mneri i asgjësë dhe frika e ndëshkimit qiellor sikur nuk mjaftojnë për t’a disiplinuar njeriun. Aq më pak për ta fisnikëruar atë. Mbase, një tjetër drojë e ndëshkim, toksor tashmë, i shkon më shumë natyrës së tij.

Ndoshta ky do të ketë qenë kryemotivi frymëzues që Ramikshan Alipur Radavi, i njohur si Guru dhe mjeshtër i Jogas, të vendoste para ca vitesh të përfshihej në garën zgjedhore për legjislaturën e Kuvendit federal të Indisë. Në vendin e tij i kishte dalë nami si konservator e nacionalist dhe kjo, në të parë, nuk bënte një lajm të veçantë. E veçanta e kandidaturës së tij ishte filozofia elektorale dhe një premtim i vështirë. Janë, ndërkaq, interesante dy mesazhe që i jepnin veprimsisë së tij politike njëlloj idealizmi mesianist: i pari, i drejtohej ndjekësve të tij, kurse i dyti – gjithë botës. Vetëm kur t’kemi spastruar shpirtërat tanë, pohonte ai me bindje gati fanatike, do të spastrohet demokracia e Indisë dhe, pastaj, vetëm një Indi e dlirë do t’mund të shpëtojë krejt botën.

Mirëpo i vetëdijshëm për pamjaftësinë e Jogas, ligjërimit mistik dhe praktikave spiritiste, si për të përplotësuar këtë, ai premtonte një ligj-rrufe të padëgjuar: ligjin për dënim me vdekje të autorëve të veprës korruptive!

3.
Anipse i ashpër, fillimisht do të mrekullohesha me idenë-ligj të Gurus. Por, duke përsiatur mbi përmasat e tejshtrira të korrupsionit në Kosovë, do t’a humbja entusiazmin shpejt më pas. Thashë: lehtë e ka ai të dënojë me vdekje krimin e korrupsionit. Të korruptuar ka më pak ndër bashkëvendës (relatorët e huaj u rezervojnë përherë shqiptarëve një ndër vendet e para të nderit në këtë zejë) dhe India e tij është aq e paanë. Ndërkohë që në Kosovë ky shpërpjestim është i kundërt: të shumtë, si krimbat, janë korruptantët e palodhshëm dhe i ngushtë – sa i ngushtë është trualli verior i shqiptarëve! Dhe, prandaj, do të shfaqej për pasojë, një problem madhor: ata do iknin por duke lënë pas, në formë varresh, nishanet e tyre të pështirosura. Të shumta, të shpeshta dhe monumentale, ato, varret e heronjëve tanë të korrupsionit, do të shtriheshin rëndshëm gjithandej Kosovës së vogël.

Varret e rëndomta civile, madje edhe ato të dëshmorëve të kombit, do të pakoheshin e përbuzeshin ndanë varrezave gjigante të martirëve që janë fikur për të mbajtur sa më lartë pishtarin e bëmës historike të hajnisë popullore. Dhe, tutje, ndërsa ato të vdektarëve të thjeshtë do të rrafshoheshin gati të paemër, të mbuluar me bar e harresë – ato të të dënuarve nga gjahtarë të drejtësiprerës europianë me “procese të montuara politike”, do të ndrinin me kurora lulesh përherë të freskëta, vënë plot dhimbje e politesë nga mehybët, të mëshiruarit dhe përfituesit e skemës bashkëhajnore.

E pra, ku do të marrin shqiptarët e gjorë, si indusët në subkontinentin e tyre të pafund, gjitë atë tokë, atë rezervat shtetëror për varrezat e titajve të idealit të ri? Për të gjallë, ata ua vodhën elektorëve të tyre bukën e fëmijëve, kurse me vdekjen pompoze do ua rrëmbenin, ashtu, hapsirën jetësore e s’do tu mbetej veç braktisja dhe mohimi i atdheut…

Kremosja, nga ana tjetër, nuk do të ishte zgjidhje më komode. Tagri i saj do të ishte njësoj i rëndë: vendstacionimi i qendrave të tyre, shpenzimet e ndërtimit, mirëmbajtja e kujdesshme profesionale, bëjnë të gjitha bashkë, një rëndesë aspak të lehtë në kushtet e stanjacionit zhvillimor dhe kufizimeve energjetike!..Mandej dhe shtjella e pluhnajës së ngritur nga kremosja e çdoditshme (se e gjatë do ishte radha e tyre) do të ndotte ambientin dhe skandalizonte natyralistët, zyrtarë apo adhurues të flaktë të natyrës së pafajshme.

Madje jo vetëm kaq. Si shpërblim mbarëpopullorë për trashëgiminë e tyre që s’i bindet as mortit, turma e lumnuar, tashmë në sferat e epërme të shpirtit e kulturës,
do ndjenin detyrimin e përuljes, pastaj për kujtimin e paharruar, përrallat me legjenda uliksësh për fëmijë para gjumit, kapituj të tërë lektyrash shkollore, festa, përvjetorë, betime të zjarrta, akademi solemne ku do të flisnin përlotur pleq të rrjedhur…Dhe do të përçudnohej ashtu e gjithë kulla vlerore: edhe tradicionale edhe kontemporane!

Pastaj do të pllakoste, e padurueshme në sfondin e saj romantik, zallahia e gjyqeve të mëdhenj. Gjyqeve epokalë me fjalime solemne të të pandehurve që janë krenarë e s’kanë përse të pendohen dhe faqe gazetash të stërmbushura me kronika luftëtarësh të dalluar për shtimin e rendimentit të të lashtave korruptive, avoketër të ndërkryer pas fitimesh përmbytëse që u vijnë nga “fonde për mbrojtjen e vjedhjes patriotike” dhe familjarë që betohen, heshturazi disa e zëshëm ca të tjerë (me grusht a me dy, tre e me shumë gishtrinjë të ngritur, s’ka rëndësi) për hakmarrje dinjitoze si e do besa e nderi i fisit…

Po, së mbrami, do të rrjedhonte natyrshëm dhe hapja e diskursit, të madh e të lodhshëm kombëtar, për mënyrat e ekzekutimit të të dënuarëve të panumërt e ballhapur! Propozimet e “institucioneve provizore”, shoqatave të bamirsisë, veteranëve të torturës, personaliteteve emblematikë, të specialistëve të dhimbjes shpirtërore e të tjera, do të ishin të ndryshme, të egra ose më të mëshirshme, por gjithsesi të habitshme e marramendëse: që nga teknikat moderne e deri te ato mesjetare me elefantë të shkujdesur (që duhet importuar enkas, si kosto shtesë e buxhetit të konsoliduar) apo peshq të uritur!..

I gjithë spektakli (u muar vesh, po u miratuan dënimet mesjetare) do të ishte madhështor, madje me një hir të rëndshëm perandorak, si kompensim i vonë për shkëlqimin e munguar, por poaq dhe i pakollajtë për menaxhim, ngaqë do të duhej të dëshmonte efiçencë të lartë për të kapur ashtu kurorën e lavdisë së “shtetit shkurtabiq” (për të shmangur hatërmbetjet saktësojmë se të tilla cilsohen, rëndom, krijesat shtetërore – ose me banorësi të paktë, ose me territor voglan ose me sovranitet të cunguar!) me emrin e lashtë Kosovë!

4.
Përfundimisht, nga sa do të reflektoja (anipse kjo punë nuk është në dorën time) ideja e Ramikshan Alipurit të urtë, mu duk jo pak e zorshme dhe e huaj. E bukur, po njëkohësisht e largët, si India e tij magjishme.

Ndërkaq e besoj, mjerisht, një epilog krejt më të lumtur. Ashtu si ndodhi ditë më parë në një konte amerikane (raportuar nga mediat gjermane), edhe në Kosovë, kur ligjzbatuesit do të çojnë korruptantët e pranguar në vuajtje dënimi, drejtoria e burgjeve do t’u thotë ankueshëm e shkurt: nuk ka vend, jemi plot. Aherë ata, më në fund, do të marrin urdhërin e shumëpritur e gazplotë nga autoriteti suprem: lërini të lirë!

Kam dashuruar njëqind burra – Poezi nga Laureta Petoshati

 

Kam dashuruar njëqind burra,
ndoshta më shumë, fjala bie
kujtimi i tyre më ndjek si hije…

Kam dashuruar njëqind burra,
i desha ashtu, si mjegulla mbi mal,
e meritova fjalën: e përdalë…

Në shpirt të njërit kur zbrita,
atje në breg për pak u mbyta
nga dallgët e hovshme dhe të mëdha
baticë u bëra dhe nuk më pa
sado qirinj ndizte me frymë
Por unë tashmë isha bërë rrymë….

Kjo histori s’ka pikë të skajshme,
ndaj dhe unë ndihem e pafajshme…

Kam dashuruar njëqind burra,
njëqind aroma nuk i dallova,
nga të njëqindta u drogova…

Kalova male, dete, ura,
e mbajtur pezull nga njëqind burra…

Por dalëngadalë kur u kthjellova,
njëqind pasqyra unë dallova,
aq i madh pat qenë lëndimi,
sa për njëqind nga tjetërsimi.

Kam dashuruar njëqind burra,
dhe të njëqind ishin një burrë,
si të ish det s’e njoha kurrë.

Ikën pasqyrat më nuk e pashë,
Dashuria ime: koha që dhashë.

AGJENCIA E ALEN GINSBERGUT – Poezi nga LAWRENCE FERLINGHETTI – Përktheu FASLLI HALITI

 

 

Lawrence Ferlinghetti (New York24 mars 1919)  është poet amerikan

 

AGJENCIA E ALLEN GINSBERGUT

              (italisht në Origjinal)

 

Allen Ginsberg po vdes

thuhet  të gjitha gazetat

në të gjitha lajmet e mbrëmjes

një poet i madh po vdes

Por zëri i tij jo

nuk do të vdes

Zëri i tij është mbi tokë

në Manhatanin e Poshtëm

në shtratin e tij

po vdes

Nuk ka vend 

për shqetësIim

Vdes vdekja e kujtdo

që vdes

Vdes vdekja e poetit

Ai ka një telefon në dorë dhe i thërret të gjithë

nga shtrati i tij në Manhattanin e Poshtëm

Në gjithë botën

bie telefoni

në mes të natës

“Jam Allen”, thotë zëri

“Unë jam Allen Ginsberg

Sa herë e kanë dëgjuar

në vitet e gjata në vitet e mëdha

Është e tepërt të themi Ginsberg

Në gjithë botën

në botën e poeteve ka vetëm një Allen

“Doja  t’ju them”, thotë ai 

Iu thotë atyre se ç’po ndodh

Ç’po zbret mbi të

Ç’vdekje, dashnorja e zezë

zbret mbi të

Nëpërmjet satelitit fjala shkon në tokë

mbi Detin e Japonisë

ku dikur qëndronte i zhveshur

me sfurkun në grusht

si një Neptun i ri

barbanera i ri

duke qëndruar drejt në një plazh gurësh

me baticë të lartë dhe zogjtë cicërijnë

Valët përplasen mbi të tani

dhe zogjtë ulërasin dhimbshëm

Në vijën ujore në San Francisko

ka erë të fortë

Dallgë me shkumë

rrahin Embarcaderon

Alleni është në telefon

zëri i tij është mbi valët

Po lexon poezi greke

Ka brenda detin

Dhe kuaj që qajnë

Kuajt e Akilit

që qajnë

këtu përgjatë detit

në San Francisko

ku valët ulurijnë

Përhapin një tingull befasues

një tingull sibylline

Alen pëshpërisin

Allen

Lindja e botës – Poezi nga PETRE M. ANDREEVSKI

Ndodhi si në ëndërr,

Në një vend të huaj, në një kohë të huaj:

Drurët rriteshin shtrembër

Ishin veshur me ujë të ndotur

Që piqej me fruta bore.

Ah, kjo ishte një tjetër kohë,

Kur koha nuk ekzistonte:

Zbardhte dhe nuk ngryste,

Kur mbi tokë ecnin gurë

Dhe kur zogjtë s’kishin këmbë

Dhe qentë të dënuar vetëm të fluturojnë.

Po dhe ne sikur të mos ishim askund:

Sytë i kishim të pafuqishëm,

Fytyrat as që i njihnim,

Emrat nuk i dinim.

Dhe as që e kuptuam ç’na bëri

Dikush atëherë dhe asaj kohe.

(Përktheu Resul Shabani)