VOAL

VOAL

Më 14 mars 1880 lindi Aleksandër Xhuvani, gjuhëtar dhe pedagog i shquar

March 14, 2017
blank

Komentet

blank

Më 15 qershor 1953 lindi politikani kinez Xi Jinping

VOAL- Xi Jinping është një politikan kinez, një figurë e shquar politike në skenën ndërkombëtare. Në pak vite ai arriti në pozicionet kryesore të Republikës Popullore të Kinës. Përveçse u bë Sekretar i Përgjithshëm i Partisë Komuniste në vitin 2012, ai mori rolin e Presidentit të Republikës dhe të Forcave të Armatosura një vit më pas, si dhe anëtar i përhershëm i Byrosë Politike të fuqishme.

Xi Jinping: rinia dhe ngritja politike

Xi Jinping lindi më 15 qershor 1953 në qytetin e Pekinit. Babai është një personazh i spikatur në publik, pasi ka mbajtur poste si drejtues propagande dhe deri në atë të zëvendëskryeministrit. Për shkak të spastrimit të mëvonshëm të babait të tij, Xi Jinping e kaloi adoleshencën e tij në mërgim në fshatin Yanchuan.

Ai u diplomua për inxhinieri kimike në Universitetin Tsinghua dhe në të njëjtën kohë u bashkua me Partinë Komuniste.

Ai filloi të ngrihej nëpër grada, duke u bërë fillimisht guvernator i Fujian në 1999 dhe më pas i Zhejiang, deri në 2007.

Falë një karriere të shpejtë politike dhe disa pushimeve nga puna të zyrtarëve të lartë, Xi Jinping, i cili bëhet anëtar i përhershëm i Byrosë Politike të partisë, është ndër kandidatët e pranueshëm për të marrë vendin e liderit Hu Jintao. Në vitin 2008 ai u caktua zyrtarisht si pasardhës, duke marrë postet e zëvendëspresidentit të Republikës dhe të ushtrisë.

Ai duhet të presë deri në mars 2013 për zgjedhjet formale në zyrën më të rëndësishme të Republikës Popullore: ky akt fillon mandatin e tij të parë në krye të të gjitha organeve publike kineze.

Centralizimi i pushteteve

Në tetor 2017 ai u rizgjodh në krye jo vetëm të partisë, por të qeverisë dhe të forcave të armatosura. Në dekadat e mëparshme, udhëheqësi suprem kinez nuk qëndroi në detyrë për më shumë se dy mandate, duke përdorur efektivisht të dytin për të identifikuar një pasardhës të vlefshëm dhe për të përgatitur dorëzimin.

Konkurrentët e mundshëm të Xi Jinping, Hu Chunhua dhe Sun Zhengcai, u dënuan për korrupsion dhe u burgosën menjëherë pas fillimit të mandatit të tij të dytë.

Në mars 2018, Xi Jinping përfundoi procesin e centralizimit të pushtetit, duke pasur një amendament vendimtar të Kushtetutës të miratuar nga Asambleja. Përparimi i lejon Xi Jinping të rizgjedhur në postin më të lartë në Republikën Popullore të Kinës, duke eliminuar traditën e kufirit me dy mandate.

Xi Jinping: nga lufta tregtare me SHBA-në te kulti i individit

Në korrik të të njëjtit vit, përballja e Xi Jinping kalon gjithnjë e më shumë në një nivel ndërkombëtar, duke përshkallëzuar atë që për vite kishte qenë një luftë e vërtetë tregtare midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Nëse në fillim Xi Jinping merr pozicione të ashpra në përgjigje të atyre po aq të ngurtë të Donald Trump, ai gradualisht zbut qasjen e tij dhe favorizon ndërmjetësimin: Kjo është kryesisht për shkak të të dhënave që kanë të bëjnë me dëmin ekonomik të shkaktuar nga konflikti tregtar me Shtetet e Bashkuara.

Megjithatë, kjo nuk e pengon Xi Jinping që të vazhdojë të konsiderohet gjithnjë e më shumë si një figurë e domosdoshme për popullin kinez. Kjo ndodh edhe më shumë pas reagimit të ashpër të kontrollit përballë pandemisë Covid-19. Në vitin 2020, pasi ka miratuar menjëherë masa shumë kufizuese, ekonomia kineze po rimëkëmbet më shpejt se ajo që po ndodh në pjesën tjetër të botës.

Gjithashtu falë këtij suksesi, në nëntor 2021 Partia Komuniste e barazon publikisht ideologjinë e Xi-t me kulturën e vërtetë kineze. Është një deklaratë e formës që shërben gjithashtu si një qëndrim thelbësor, duke i vendosur Xi Jinping dhe Mao Ce Dun në të njëjtin nivel.

Xi Jinping: jeta private dhe kuriozitete

Shumë i dashur nga publiku, Xi Jinping ishte pothuajse i panjohur deri në fillimin e mijëvjeçarit të ri.

Në rininë e tij u martua me Ke Lingling, vajzën e ambasadorit kinez në Mbretërinë e Bashkuar. Për shkak të papajtueshmërisë dhe grindjeve të vazhdueshme, të dy vendosën të divorcoheshin pas disa vitesh.

Më pas Xi Jinping u lidh me këngëtaren popullore Peng Liyuan, me të cilën u martua në vitin 1987. Për shumë vite të dy mbajtën rezidenca të ndara për shkak të angazhimeve të zëna në punë, megjithëse Peng filloi të luante një rol më të spikatur në lidhje me mandatin e parë të bashkëshortit duke e shoqëruar në angazhimet publike si zonja e parë. Të dy kanë një vajzë, Xi Mingze, e cila u diplomua në Universitetin prestigjioz Amerikan të Harvardit në vitin 2015. Ndërsa ndoqi universitetin, vajza adoptoi një pseudonim për të mbrojtur të atin./Elida Buçpapaj

blank

Më 14 qershor 1958 lindi kancelari gjerman Olaf Scholz

VOAL- Olaf Scholz lindi më 14 qershor 1958 në fshatin Osnabrück, në Tokën e Saksonisë së Poshtme. Ai është një politikan gjerman, karriera e suksesshme e të cilit kulmoi me zgjedhjen si Kancelar, të zyrtarizuar në nëntor 2021. Le të zbulojmë më poshtë cilat janë fazat e spikatura të karrierës private dhe profesionale të Olaf Scholz, pasardhës i Angela Merkelit në krye të një prej kombeve më të rëndësishme në Evropë dhe në botë.

Fillimet në politikë me Partinë Socialiste

Olaf kalon pjesën më të madhe të viteve të formimit në Hamburg, një qytet me të cilin qëndron i lidhur për një kohë të gjatë. Prindërit punojnë në një fabrikë tekstili, ndërsa dy vëllezërit më të vegjël janë të destinuar të jenë të suksesshëm, përkatësisht në fushën mjekësore dhe teknologjike.

Pas përfundimit të studimeve të gjimnazit, ai filloi studimet për drejtësi në Universitetin e Hamburgut, duke u fokusuar në politikat e punësimit. Kjo pasqyron interesin e tij të madh për jetën publike, që kulmoi me anëtarësimin e tij në Partinë Socialiste në moshën 17-vjeçare.

blank

Scholz në moshën 26 vjeçare

Në vitet e para të veprimtarisë politike u dallua për pozicione në kontrast të fortë me NATO-n.

Në vitin 1998, pas gati 25 vitesh angazhim politik, Olaf Scholz u zgjodh në parlamentin gjerman për qarkun e Hamburgut. Ai filloi të vlerësohej nga kolegët e tij dhe nga opinioni publik, aq sa u rizgjodh në zgjedhjet kombëtare të vitit 2002. Ndërkohë fitoi edhe besimin e hierarkive më të larta të SPD-së (Sozialdemokratische Partei Deutschlands, Social Demokrat Partia e Gjermanisë), duke u bërë sekretar i përgjithshëm i ndeshjes.

 

blank
Olaf Scholz: nga Ministër në President të qytetit-shtetit Hamburg

Në vitin 2007 Scholz iu bashkua qeverisë Merkel dhe u emërua Ministër i Punës dhe Çështjeve Sociale.

Katër vjet më vonë, partia e emëroi atë për të udhëhequr shtetin e Hamburgut: ai fitoi postin duke fituar 62 nga 121 vendet. Në këtë cilësi, Scholz përfaqëson qytetin port të rëndësishëm, si dhe Gjermaninë, ndërkombëtarisht.

blank

Në qershor 2011 ai mori pjesë në darkën e organizuar nga Barack Obama për nder të Angela Merkel në Shtëpinë e Bardhë. Që nga ai moment filloi të shoqërohej me krerët e shteteve nga e gjithë bota, duke i ftuar edhe në Hamburg me rastin e festës së Shën Matias.

Nga viti 2015 deri në vitin 2018 ai fokusohet në promovimin e çështjeve kulturore në kontekstin e marrëveshjeve të bashkëpunimit franko-gjerman.

Roli themelor në përgjigjen ndaj pandemisë

Në vitin 2017 Olaf Scholz propozohet unanimisht nga partitë e koalicionit si Ministër i Ekonomisë. Pas betimit, i cili u bë në mars 2018, ai bëhet edhe zëvendëskancelar i Angela Merkel.

Indeksi i Popullaritetit Scholz përjeton rritje të qëndrueshme në këtë fazë.

blank

Konsensusi i tij midis opinionit publik gjerman rritet më tej falë rolit vendimtar të luajtur në përgjigje të pandemisë COVID-19. Scholz po lufton për të ndarë fonde të paprecedentë të shpëtimit për ekonominë e vendit, e cila mbron bizneset dhe profesionistët e pavarur në veçanti.

Olaf Scholz shquhet gjithashtu për kontributin e tij vendimtar në krijimin dhe zbatimin e planit evropian prej 750 miliardë eurosh që synon mbështetjen e shteteve më të prekura. Ndër elementët që janë më bindës për veprimin e tij politik është rezoluta për ndarjen e 90% të aksionit të destinuar për Gjermaninë për qëndrueshmërinë mjedisore dhe dixhitalizimin.

blank
Zgjedhja si kancelar

Në fillim të gushtit 2020, komiteti drejtues i SPD-së diskuton pa shumë debate të brendshme emërimin e Olaf Scholz si kandidat për kancelar në funksion të zgjedhjeve kombëtare të planifikuara për vitin e ardhshëm. Shumë komentues lexojnë në zgjedhjen e Scholz-it, që i referohet shpirtit centrist të partisë historike socialiste, dështimit strukturor të krahut më radikal të formacionit politik.

Megjithatë, sipas asaj që doli nga sondazhet, ishte vendimi më i mirë, pasi partia arriti një fitore, ndonëse me masë, e cila kap vlerën e 206 vendeve të sigurta në parlamentin federal. Kjo i lejon Olaf Scholz-it të luajë letrat e tij më së miri, duke u nisur nga një pozicion i forcës në negociatat e nevojshme për të formuar një qeveri koalicioni me të Gjelbërit dhe Liberalët.

Kështu më 24 nëntor 2021 bëhet e ditur se tre forcat politike kanë arritur një marrëveshje, duke konfirmuar emërimin e Scholz si kancelar.

blank

Olaf Scholz fitoi pseudonimin Scholzomat në media për shkak të stilit të tij veçanërisht të vendosur oratorik.

Për sa i përket jetës së tij të dashurisë, kancelarja e re gjermane është e martuar me Britta Ernst, vetë një politikane profesioniste e regjistruar në SPD. Në vitin 2018 çifti u transferua në Potsdam, pasi kishte jetuar për një kohë të gjatë në qytetin e Hamburgut./Elida Buçpapaj

blank

Scholz me gruan e tij Britta Ernst

 

blank

Më 9 qershor 68 u nda nga jeta perandori romak Neron

Lutius Domitius Ahenobarbus Nero Claudius Caesar, i njohur si Neron, perandor romak që u dallua për aventurat dhe mizoritë e tij të përbindshme. Neroni ka lindur 15 dhjetor 37- 9 qershor 68, ishte perandori i fundit i dinastisë Jul-Klaude, e cila mbretëroi pas vdekjes së Augustit.

blank

Statuja e Neronit, në të cilën ai paraqitet si djalë i ri

Që në moshë shumë të re, nëna e tij, Agripina, e edukoi me mësues të mirë: Senekën dhe Burhusin. Por sapo u çlirua nga ndikimi i tyre, Neroni u shthur dhe u bë ekstravagant. Sjellja e tij e bëri jopopullor.

Pasioni i Neronit për garat me karroca dhe për teatrin, në të cilat merrte pjesë si një skllav vulgar, e ofendoi rëndë fisnikërinë romake. Neronin e kanë bërë përgjegjës për vrasjen e nënës së tij, për djegien e Romës dhe për persekutimin e krerëve të të Krishterëve. Mbretërimi i tij përfundoi në një kaos revoltash dhe komplotesh, të cilat e zhytën Romën përsëri në luftë civile.

Neroni u shpall perandor nga pretorianët, kur ishte në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç. Nëna e tij, Agripina, kishte siguruar ngritjen politike të djalit të saj, duke helmuar rivalët e tij dhe ka shumë të ngjarë edhe burrin e saj, perandorin Klaud. Historiani romak Sueton thotë se Agripina donte të kishte ndikim të plotë mbi djalin e saj, Neronin.

Ajo i vuri si tutor stoikun Seneka. Seneka dhe Burhusi, të cilët ishin gjykatës, sigurojnë në vitet e para të principatës një administrim të efektshëm. Neroni e kalonte të gjithë kohën duke u marrë me aktivitetet e tij të preferuara, këngën dhe teatrin, të cilat aristokracia romake i gjykonte si të padenja për një princ.Por Neroni u lodh shpejt nga detyrimet që impononte pushteti dhe vendosi të bënte sipas kokës së tij.

Neroni tentoi shumë herë të vriste Agripinën. Ai përdori pa sukses mënyra shumë të komplikuara, si tavane dhomash që shemben ose anije që mbyten. Në fund ai dërgoi ushtarë në banesën e nënës së tij. Edhe në këtë rast ekstrem, Agripina, e mori situatën në dorë. Ajo tregoi vendin ku vrasësit e saj donin ta godisnin: barkun që kishte mbajtur djalin e saj. Neroni urdhëroi ekzekutime të shumta pa gjyq, disa për të ndëshkuar komplotin e aristokracisë romake, të drejtuar nga Pizoni, disa pa ndonjë arsye tjetër, përveçse paranojës së tij.

Seneka ishte viktima më e spikatur e komplotit të Pizonit, sepse Neroni i dha urdhër që të vriste veten. Sipas historianit romak, Taciti, Seneka u bind, duke ndjekur kështu traditën stoike: ai preu damarët, pastaj filloi të diktonte një kumtesë, ndërsa gjaku i rridhte nga kyçet. Tashmë i papenguar nga askush, Neroni u la rrugë të lirë pasioneve të tij. Vendimet e tij politike inkurajuan ndjekjen e zakoneve helenistike dhe preferencën për rreptësinë romake. Ai krijoi lojëra në stilin grek, madje, ngjitej edhe vetë në skenë, si në Romë, ashtu dhe në Greqi. Të gjithë dëshmitarët tallen me aspiratat e tij artistike. Taciti lë të kuptohet se poemat e Neronit përmbanin fjalët që thoshin, gjatë darkës, të ftuarit e tij. Pilostrati e pikturon duke u dridhur nga frika para se të luante përpara publikut grek.Suetoni siguron se zëri i tij ishte ”i dobët dhe i paqartë”,me gjithë ushtrimet që bënte dhe regjimin që mbante.Sidoqoftë, mbretërimi i Neronit solli një zhvillim të ri të letërsisë, e cila përpiqej të imitonte shekullin e Augustit.

Suetoni thotë se një nga imazhet më mbresëlënëse të mbretërimit të Neronit është kur ai vështron Romën të pushtuar nga flakët, ndërsa këndonte vargjet e djegjes së Trojës. Ishte vetë Neroni që dogji Romën? Historianët nuk kanë rënë ende në të njëjtin mendim lidhur me këtë. U duk se zjarri ishte duke u shuar, kur një vatër e dytë më e fuqishme shpërtheu në kopshtet e një miku të Neronit.

Taciti tregon se Neroni, i cili duhet të gjente një fajtor, ua hodhi fajin të krishterëve dhe në këtë mënyrë gjeti shkas për persekutimin e parë. Tradita e krishterë e paraqet Shën Palin si një nga viktimat. Përshkrimi mizor i vuajtjeve të tyre bën të pamundur çdo diskutim historik objektiv, por ngre shumë pyetje. Disa njerëz, të cilët në emër të “një autoriteti të lartë” përpiqeshin të ndalonin grupet që luftonin kundër zjarrit, me sa duket ishin të krishterë. Të krishterët e parë besonin se kthimi i premtuar i Mesisë dhe Gjykimi i fundit ishin afër. Djegia e Romës, kryeqyteti i të gjitha shthurjeve, duhet të përbënte në sytë e tyre pikënisjen e Apokalipsit. Mizoria e dënimeve që iu dhanë të krishterëve nuk ishte e justifikueshme, por, me sa duket, në këtë çështje jo të gjithë duhet të ishin krejtësisht të pafajshëm.

Në kohën kur sundonte Neroni Seneka u bë i famshëm për rolin e tij si këshilltar, sa edhe për veprën e tij letrare. Ai ka lënë një numër të habitshëm shkrimesh: dialogë filozofikë, letra morali dhe tragjedi. Kritikët e tij bashkëkohës përçmonin në veprën e tij dashurinë për kulturën greke dhe filozofinë e tij të stoicizmit. I dëbuar për shkelje kurore me mbesën e perandorit Klaud, ai u thirr në Romë nga Agripina, për të qenë mësuesi i perandorit të ardhshëm, Neronit. Gjatë viteve të para të mbretërimit të Neronit, ndihma e tij u shfaq në reformat fiskale dhe gjyqësore. Ai kërkoi dhe mori lejën për të dalë në pension dhe kaloi tre vjet sabatikë, gjatë të cilëve ai krijoi traktatet e tij më të mira të filozofisë. Pastaj Neroni i dha urdhër të vetëvritej dhe ai u bind.

Të krishterët nuk qenë problemi i vetëm i Neronit. Në Perandori shpërthyen revolta të shumta. Në Britaninë e Madhe, mbretëresha Budika u ngrit kundër romakëve dhe kryengritja e Judesë zgjati shumë yjet. Vindeks, guvernatori provincial i Galisë dhe homologu i tij në Spanjë, Galba, arritën të siguronin mbështetjen e legjioneve, që emëruan Galbën perandor. Senati, i detyruar të vepronte, e dënoi Neronin me vdekjen më të padenjë, kryqëzimin. I braktisur nga garda pretoriane dhe nga miqtë e tij të rrallë, Neroni u arratis nga qyteti dhe vrau veten, duke e lënë përsëri Romën në prag të luftës civile.

Bilbliografia

  • Tacitus, Histories, I–IV (c. 105)
  • Tacitus, Annals, XIII–XVI (c. 117)
  • Josephus, War of the Jews, Librat II–VI (c. 94)
  • Josephus, Antiquities of the Jews, Libri XX (c. 94)
  • Cassius Dio, Roman History, Libri 61–63 (c. 229)
  • Plutarch, The Parallel Lives, The Life of Galba (c. 110)
  • Philostratus II, Life of Apollonius Tyana, Libri 4–5, (c. 220)
  • Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, the Life of Nero (c. 121)
  • Wikipedia
blank

Një thesar i kulturës kombëtare i njohur në të gjithë botën është Maestro Aleksandër Peçi –

Opusi mjeshtëror vyrtuoz i Maestro Aleksandër Peçit:
13 koncerte, 15 sonata, 60 Vepra të shfaqura jashtë Shqipërisë, 917 botime partiturash, 35 Albume CD, 590 video ne youtube.
Veprat kryesore : 5 Simfoni, 13 koncerte nga të cilat 5 për piano 6 për cello ,15 sonata nga te cilat 10 për piano , 6 rapsodi, 2 opera 2 balete, 18 filma, 60 vepra për string ork, 2 volum për accordion, 2 volume korale , 1 volum për soprano, shumë këngë disa nga të cilat janë hite.
Drejtimi kompozicional: Kabaizmi me metodën: Polygravite CC2 Composition
Radiot që kanë transmetuar vepra te Peçi: Rai 2, Rai Trieste, BBC London, Radio Viena, Radio Budapest Radio Moska, Radio France Musique, Radio ABC Sydney, Voice of America, Radio New Port, Radio Praga, Radio classic Montreal,Radio Sao Paolo, Radio Uruguay, Radio Agjentina, Radio Helsinki, Radio Deutsche Funken , Radio Barcelona
23 Kryeqytete ne Botë ku është prezamtuar muzika e Peçi:Paris, Rome, Praga, Moskë, New York, Siatlle, Dallas, Montreal, Tirana, Prishtina, Sofia, Helsinki, Amsterdam, Londer,Budapest,Seul, Sydney Madrid, Kazan,Cuenco, Montevideo,Buenos Aires, Lisbona.
Ka bashkepunuar me orkestrat: Russian Philharmonik, Friuli Venezia Giulia, Golberg ensemble, giovinceli ( formacion me 16 cello Itali ) OFF Orchestre Français Paris ( me 24 flauta ) , Sofia soloists, RTSH Orkestër, TKOB orkestër, Orkestra e UA, string orchestra Durres, string orchestra e Konservatorit Tchaikovsky.
Eshtë luajtur muzika e Peçi në keto salla të rëndesishme: Carnegie Holl New York, Muzikverein Viene, Konservatori Tchaikovsky, Santa Cecilia,Akademia Prage, Akademia Brno, Konservatori Trieste,Galeria arteve Sofia,Teatri operas e baletit Tirane, Universiteti Arteve.Ka mbajtuar lexione mbi veprat e tij: Akademia Prage, Akademia Brno, Trieste conservator, Santa Cecilia,Yorkshire Festival, New Op Viene, Prishtina, Universiteti arteve Tirane.
Tituj e çmime : Mjeshter i madh, Artist i merituar, mban titullin Profesor titular i kompozicionit,disa çmime të para: Baleti Kecat e Ujku, Toka e Diellit,Rrisim jeten tone, Gjeneral Gramafoni, Dasma e Sakos, Portret I pambaruar I Clara Bellini, Mitosfera ( sonata n2 per cello )Dodona – Balet, 2 çmime te para Muza : Oirat- Opera, Alb – postmortorium,dhe shume çmime te dyta etc.
Koncerte portret me muziken e Peçi: Rome, Viene Konservator, Konservatori Tchikovasky Moske, Konservatori Trieste, Prage, Sofie, Tirane.
Ka studiuar ne Tirane me prof Zadeja, Amsterdam Paris Santa Cecilia
Disa opinione: * Jam i bindur se zoti Peçi është një nga te paktet kompozitorë të shquar nga vendet e Evropës Lindore. Joji Yuasa (San Diego 1992 USA – Japan)
*Zoti Peçi është një kompozitor I një stature globale. Ai na jep një muzikë për të parë dhe reflektuar rreth botës, një muzikë me shumë vitalitet
*Një prezantim i bukur i Peçit në Bienalen e Venecias. Oisosfonia ka një përdorim të shkëlqyer të orkestrës.RAI Radio 3
*Une gjej tek Peçi Sensibilitet inteligjence compozicionale emocion dhe passion.Dhe kjo me ka prekur shume. Pierre Yves Artaud (Paris 3 tetor 2011)
*Kabaizmi I Peçi eshte nje muzike shume interesante sepse reflekton muziken popullore te shndruar ne modernizem.Eshte nje muzike shume shpirterore, e hapesires,eterike qe reflekton universin, forcen e universit qe mbeshtjell njerezimin. Eshte e nje niveli te larte e shume te konsiderueshem.Markus Praze prof piano Viena konservator
*Muzika e Peçi ne Viene ishte absolutisht shperthyese.Sidomos sonata 4 Kabacells ishte spektakolare.Jean Beers shefe e katedres se pianos e kompozicionit Viena Konservator.
blank blank blank blank blank blank
blank

Më 4 qershor 1798 u nda nga jeta Giacomo Casanova, shkrimtar dhe aventurier italian i Republikës së Venedikut

VOAL – Giacomo Girolamo Casanova lindi në 2 Prill 1725 në Venecia nga aktorët Gaetano Casanova (i cili në të vërtetë është vetëm baba zyrtarisht; babai i vërtetë tregohet nga ai vetë në personin e patrikut Michele Grimani) dhe Zanetta Farusso e quajtur “La Buranella”. Mungesat e gjata për shkak të punës së tyre e bëjnë Giacomon një jetim që nga lindja. Kështu ai rritet me gjyshen e tij nga ana e nënës.

Ai u diplomua në drejtësi në Padova më 1742. E provoi karrierën e tij kishtare, por, natyrisht, nuk i përshtatej natyrës së tij; pastaj provoi atë ushtarake, por menjëherë jep dorëheqjen. Ai e njeh patricin Matteo Bragadin, i cili e mban sikur të ishte djali i tij. Jeta e tij e shkëlqyer, megjithatë, çon në dyshime dhe kështu Casanova detyrohet të arratiset nga Venecia.

Ai strehohet në Paris. Pas tre vjetësh u kthye në qytetin e tij të lindjes, por u akuzua se përçmoi Fenë e Shenjtë për një aventurë me dy murgesha. Si rezultat, ai u mbyll në Piombi, por më 31 tetor 1756 ai arriti të shpëtojë. Kjo arratisje do ta bëjë atë jashtëzakonisht të famshëm.

Pavarësisht udhëtimeve të vazhdueshme dhe të shpeshta, ai gjithmonë do të mbetet thellësisht venecian, i dashuruar me qytetin e tij. Dashnori i “dolce vita” të qytetit që zhvillohet midis teatrove, pendave të lojërave të fatit (shumat që ai do të humbasë në Ridotto janë tejet të mëdha) dhe aventura, ku ai organizon darka shumë elegante dhe konsumon së bashku me bukuroshet e rastit dhe takimet galante. Për takimin e parë me murgeshën e bukur dhe të fuqishme M.M., për shembull, ai tregon se ishte një aventurë në nxitim e sipër.

Pas arratisjes ai strehohet përsëri në Paris: këtu ai arrestohet për herë të dytë për falimentim. Liruar pas disa ditësh, ai vazhdon udhëtimet e tij të panumërta që e çojnë atë në Zvicër, Hollandë, shtetet gjermane dhe Londër. Më vonë ai shkoi në Prusia, Rusia dhe Spanja. Më 1769 u kthye në Itali, por iu desh të priste dy vjet para se të merrte lejen për t’u rikthyer në Venecia pas një internimi prej gati njëzet vjetësh.

Një njeri me oreks të shkëlqyeshëm (jo vetëm figurativisht, por edhe fjalë për fjalë: ai e donte ushqimin e mirë për cilësi dhe sasi), ambicioz dhe i shkëlqyeshëm ai ishte një dashnor i rehative që nuk mund t’i përballonte gjithmonë. Me ngjyrë kafe, një metër e nëntëdhjetë i gjatë, me sy të gjallë dhe një karakter pasionant dhe të pangopur, Casanova posedonte më shumë sesa bukurinë, një personalitet magnetik e magjepsës dhe aftësi superiore intelektuale dhe elokuencë (të njohura edhe nga shumë kundërshtarë). “Talentë” nga të cilët do të jenë në gjendje të përfitojë sa më shumë në oborret evropiane, ku mbizotëron një klasë e kulturuar por edhe e egër dhe joshëse.

Gjithashtu në periudhën veneciane, tekste të tilla të magjishme si “As dashuria dhe as gratë”, një libër kundër patricit Carlo Grimanit për një gabim që pësoi, çka bëhet shkas që ai të dëbohet nga vendlindja.

Në moshën 58 vjeç Casanova rifillon të endet nëpër Evropë dhe shkruan libra të tjerë si “Tregime të jetës sime”, bibliografi e botuar në frëngjisht, “Tregimet e arratisë sime” të vitit 1788 dhe romanin “Icosameron” të të njëjtit vit.

Në një fragment nga një prej letrave të tij drejtuar GF Opiz të vitit 1791 lexojmë: “Unë shkruaj jetën time për të qeshur me veten time dhe mundem. Unë shkruaj trembëdhjetë orë në ditë, dhe ato më kalojnë si trembëdhjetë minuta. O çfarë kënaqësie për të kujtuar kënaqësitë! Por çfarë dhimbje t’i sjell prapë në mendje. Unë i shijoj sepse nuk shpik asgjë. Ajo që është pikëlluese është detyrimi që kam, në këtë pikë, të maskoj emrat, pasi nuk mund t’i prish punët e të tjerëve “.

Duke folur për veten e tij dhe për personalitete të ngjashme me të, ai do të thotë: “Të lumtur janë ata që, pa dëmtuar askënd, dinë të fitojnë kënaqësi, dhe të tjerët të pakuptimtë që imagjinojnë se Qenia Supreme mund të gëzohet në dhimbjet, vuajtjet dhe asketizmin që ata ofrojnë si sakrificë “.

Giacomo Casanova vdiq në 4 qershor 1798 në kështjellën e largët të Dux, duke shqiptuar fjalët e fundit, të famshme “Zoti i Madh dhe të gjithë dëshmitarët e vdekjes sime: Kam jetuar si filozof dhe vdes si një i krishterë”. Për vdekjen ai mendoi se ishte vetëm një “ndryshim i formës”./Elida Buçpapaj

blank

Afërdita Laçi Zonja: Kanarina që nuk lodhej kurrë duke kënduar Hulumtimi dhe përgatitja: Aleksandër Ikonomidhi Sulioti

Dhe para se të largohet dita e sotme, dua të shkruaj disa fjalë për kanarinën e qytetit të Korçës, muzën e qytetit tim, të madhen Aferdita Zonja, ose siç e themi zakonisht ne Korçarët, “Laçkën” tonë të dashur. E cila në fakt ishte një nga zonjat e para të këngës shqiptare që e njoha nga afër.

E njohur për ngjyrën e zërit që kishte, qysh në moshë të re spikati në aktivitetet e Pallatit të kulturës “Ali Kelmendi” në Korçë. Atje muzikantët përgjegjës e motivuan të merrte pjesë në fundvitet 1975-1976 tek konkurset e zërave të bukur që organizonte Radiotelevizioni Shqiptar.

Në vitin 1976, Afërdita Laçi (kështu quhej atëherë) u shpall fituese e atij konkursi, ku shumë profesionistë me emër në fushën e muzikës e konsideruan zërin e saj të ngjashëm më zërin e artistes së madhe Tefta Tashko Koço.

Rruga e saj drejt suksesit do të fillojë në moshën 15 vjeçare, pasi në nëntor 1975 do të marrë pjesë në anketat e radio Tiranës për herë të parë me këngën “ Gruri si flori” të kompozitorit Josif Minga. Stacion i dytë i suksesit të saj do të qendronte festivali i 5-të i këngës në qytetin e Korçës (29 prill 1976) aty ku ajo arriti të pamendueshmen, pasi kompozitori kolosal Kristo Kono i beson këngën e tij “Ky liqen i malit” (ndoshta një nga këngët e tij të fundit) me tekst të Aleko Skalit por edhe natën e dytë do të interpretonte këngën e Tish Daisë “Vullnetarja nga qyteti” në një duet me Zhulieta Demçe, tekstin kishte shkruar Mira Zaimasi. Për atë kohë ishte e pazakontë të interpretonte një vajze në moshë të re dy këngë nga kompozitorët kryesorë shqiptarë. Megjithatë ia doli dhe kjo e ngriti në panteonin e artistëve të mëdhenj.

Në maj 1976 do të vijë sërish në anketat e radio Tiranës me një këngë të Agim Krajkës që titullohej “letër kufitarit” ndërsa në dhjetor do të këndojë në skenën e madhe të Festivalit 15-të të Këngës në RTSH këngën “Shokë Jete”, të kompozuar nga Aleksandër Lalo me tekst nga Agim Isaku, të cilën dubloi trioja Elmazi-Hoxha-Mici. Thuhej se kur u kthye në Korçë, pas Festivalit të 15-të, atëhere nxënëse në shkollën e mesme, shokët dhe shoqet e klasës i kishin përgatitur një të papritur. Kur Afërdita hyri në klasë, ata filluan të këndojnë këngën e saj, pjesëmarrëse në festival.

Viti 1977 do të jetë një vit po aq i rëndësishëm për të, pasi në janar do të shënojë një sukses të madh në Anketat e Radio Tiranës me këngën “Shiko mëmëdhenë” me muzike nga Limoz Dizdari dhe tekst nga Robert Shvarc. Do të pasojnë dy çmime të rëndësishme tek festivali i 6-të i këngës në qytetin e Korçës në prill, çmimi i tretë me këngën e kompozitorit Agron Xhunga dhe me tekst të Hamza Koçiut me titullin “ Unë e ti jemi ushtarë” duet me Dhimiter Disho si dhe çmimi i dytë me këngën e kompozitorit Thoma Gaqi “Shqipëri e bukura në male”. Do të shfaqjet në gusht serisht tek anketat e Radio Tiranës me këngën e Tonin Çobanit “luftëtarët e lirisë” dhe në dhjetor 1977, Afërdita merr pjesë në Festivalin e 16-të në RTSH me këngën “O Moj Shami Shpalosura”, të kompozuar nga Alfons Balliçi me tekst të Koçi Petritit, e dubluar nga Pellumb Elmazi e cila u vlerësua me çmimin e tretë. Në të njëjtin festival do të interpretojë edhe “Grurë dhe gëzim” nga Flamur Shehu dhe Betim Muço, të dubluar nga Liri Rasha.

Kulmi i saj vjen në vitin 1978. Më konkretisht do të fitojë çmimin e parë tek Anketa e muajit Mars me këngën “ Jeta tonë është pranverë” nga Osman Mula dhe Maksim Treska ndërsa do të bëjë bujë edhe në festivalin e 17-të me dy këngët që do të këndojë, “Vatër bujare” nga Spartak Tili dhe Foto Malo, duet me Petrit Lulon dubluar nga Emirieta Çela dhe Agim Duro si dhe “E dua unë një shok” serisht nga Alfons Balliçi dhe Koçi Petriti, të dubluar ende nga Pëllumb Elmazi.

Viti 1979 ishte një vit i vështirë për Shqipërinë pasi tërmetet shkatërruese kishin goditur tashmë vendin. Dyshja Agim Prodani dhe Zhuliana Jorganxhikishte shkruar një këngë për Festivalin e 19-të të Këngës kushtuar tërmeteve me titull “Festë ka sot Shqipëria” që e këndoi në një variant dueti Zeliha Sina dhe Liliana Kondakçi dhe e përsëriti dueti Zeliha Sina dhe Afërdita Laçi, kënga fitoi çmimin e parë dhe hyri në histori si e vetmja këngë që kanë interpretuan në natën finale tre këngëtarë së bashku nga performanca të ndryshme, Sina, Kondakçi dhe Laçi. Poashtu në të njëjtin festival Afërdita këndoi edhe “Moj e mirë e nënës” nga Agron Xhunga dhe Vasil Dede, dubluar nga Klotilda Daliu.

Dekada e re e rendit atë ndër këngëtaret e mëdha të vendit, me pjesëmarrje në të gjitha aktivitetet e kohës por edhe profesore në liceun artistik të Korçës “Tefta Tashko”. Do të kthehet dinamikisht pas një vit mungese në Festivalin e 20-të në RTSH me këngën “Trëndafili I Jetës” nga Alfons Balliçi dhe Petraq Risto, dubluar nga Fatma Zyberi. Një vit më vonë, në festivalin e 21-të do të fitojë çmimin e tretë me këngën “Prehri yt o nënë” nga Alfons Balliçi dhe Zhuliana Jorganxhi, të dubluar nga Kozma Dushi.

Një vit shumë i rëndësishëm ishte 1983 pasi perveç festivaleve, ajo vlerësohet me çmimin e parë në festivalin e Interpretuesve me këngën “Fëmija I Parë” ndërsa në Dhjetor 1983, merr pjesë në Festivali i 22-të në RTSH me këngën “Me Ty Bashkë Gjithmonë të Rinj” muzika Apostol Simoni, teksti Eglantina Lame, dubluar nga Liliana Kondakçi që fiton çmimin e dytë.

Në Dhjetor 1984, Afërdita merr pjesë në Festivalin e 23-të në RTSH me këngët “Fjala E Ngrohtë” me muzike nga I madhi Feim Ibrahimi dhe Gjokë Beci, dubluar bga Ema Qazimi si dhe me këngën “Me Të Kuq Të Mollës, Faqja Jote shkruar” nga Josif Minga, me tekst Popullor, dubluar nga Petrit Lulo.

Pas heqjes së Dublimit nga festivali, ajo merr pjesë në Festivalin e 24-të në RTSH me këngën “Viti I Ri” nga Ferdinand Deda dhe Kudret Isai si dhe me këngën “Mirënjohje” nga Spartak Tili dhe Foto Malo. Në të njëjtën kohë, filluan edhe Koncertet e Pranverës, që Ishin gjithmonë vetëm një natë, ku votohej nga dëgjuesit e shikuesit dhe, mbas disa ditësh shpallej në radio-televizion kënga fituese. Afërdita merr pjesë me dy këngë “Kënga e bukur e lirisë” nga A. Buda dhe Gjokë Beci si dhe me këngën “Nëna Të Përkund” nga Kolec Gajtani dhe Alfred çapaliku.

Në Mars 1986, Afërdita Zonja merr pjesë në festivalin Kur Vjen Pranvera 1986 me këngët “Të Desha Ty” muzika Spartak Tili dhe teksti Ndoc Gjetja si dhe me këngën “Mirësevjen ditë e re” – muzika David Tukiçi, teksti Gjokë Beci me të cilën do të kurorëzohej fituese e festivalit. Në Festivalin e 25-të në RTSH merr pjesë me këngët “Në Dashurinë E Kësaj Toke” nga Hajg Zaharian dhe Skënder Rusi si dhe “Jemi përkrah” nga Demokrat Shahini dhe Agim Doçi .

Megjithatë, në të njëjtin vit ajo do të shënojë kulmin e karrierës së saj, kur do të luajë rolin protagonistik në Operan e Josif Mingës “Liceistët” (libreti Fatmir Gjata) në qytetin e Korçës së bashku me emra të mëdhenj të muzikës lirike të vendit Gjergj Sulioti, Shqipe Zani, Shpresa Spaho, Petrika Rëmbeci etj.

Në Dhjetor 1987, Afërdita Zonja merr pjesë në Festivalin e 26-të në RTSH me këngën “Eja Me Ne” nga Gazmend Mullahi dhe Koçi Petriti. Në Mars 1988, Afërdita Zonja merr pjesë në festivalin “Kur Vjen Pranvera 1988” me këngën “Buzë Detit Jemi Rritur” nga Maksim Shehu dhe Gjokë Beci, duet me Engjëllushe Lazon, por në dhjetor do abstenojë nga Festivali i 27-të i Këngës në RTSH, duke u bërë i vetmi festival që do të mungojë pas 12 edicioneve radhazi.

Në Prill 1989, Afërdita Zonja merr pjesë serisht në festivali Kur Vjen Pranvera 1989 me këngën “Mes Jush Dua Të Jetoj” nga Aleksandër Peçi dhe Betim Muço dhe në dhjetor të atij viti do të lërë gjurmë të pashlyeshme në Festivalin e 28-të në RTSH me këngën “Mora Shoqëzën Për Krahu” e cila do japë betejën e çmimit të parë, por do të përfundojë në vendin e tretë , nga Josif Minga dhe Lasgush Poradeci.

Dy daljet e saj të fundit para se të tërhiqej nga festivalet, ishin në Prill 1990, në festivali Kur Vjen Pranvera 1990 me këngën “Stinët E Mendimeve” nga Spartak Tili dhe Elvana Hysaj si dhe në Dhjetor 1990, në Festivalin e 29-të në RTSH me këngën “Këndom Djalë” serisht nga Josif Minga me tekst të Asdrenit. Pas rënies së regjimit dhe shembjes së festivaleve live ajo refuzoi të merrte sërish pjesë.

Vazhdon aktivitetin e pasur artistik edhe sot e kësaj dite, duke mbetur e begatë dhe e freskët. Vlen të përmendet se që nga viti 1989 është vlerësuar si “Artiste e Merituar” duke thyer rekordin historik të gruas më të re në histori (për sa i përket këngës), si edhe këngëtarja që ka rikthyer e para këngët e legjendares Tefta Tashko. Ajo ka qenë solistja e parë grua e korit legjendar “Lyra” që mban titullin “Nderi i Kombit” (madje ka bashkëpunuar edhe me brezin e vjetër), ka marrë pjesë në dhjetëra koncerte dhe shfaqje televizive dhe ka qënë solistë e disa ansambleve të ndryshme që kanë dalë jashtë vendit duke përfaqësuar Shqipërinë dhe ka qenë pioniere në rivendosjen e serenatës në jetën muzikore të vendit pas renjes së regjimit.

Gëzuar ditëlindjen teta Afërdita
Qofsh plot shëndet, gëzime, buzëqeshje dhe shumë fat!

Gëzuar ditëlindjen me njerëzit e tu të dashur, publikun që të adhuroi dhe të ndoqi me besnikëri në çdo hap dhe qytetin tonë të bukur që ende të mban në pjedestalet e ikonave.

Të përqafoj….

blank blank blank

Hulumtimi dhe përgatitja:
Aleksandër Ikonomidhi Sulioti

blank

Valdete Hoxha: Stuhia e ëmbël që mbuloi me zërin e saj gjithë Shqipërinë Hulumtimi dhe përgatitja Aleksandër Ikonomidhi Sulioti

Dihet mirë se qyteti i Shkodrës është një djep i rëndësishëm i kulturës shqiptare dhe pikërisht, me këtë cilësi ka ushqyer brez pas brezi çdo fushë të artit në të gjithë vendin. Megjithatë, kontributi i tij në fushën e muzikës mbetet i madh. U dalluan dhjetëra emra. Kolosalë, të mëdhenj dhe më të vegjël, por që të gjithë të paharrueshëm! I vlerësoi apo jo historia moderne? ata i ofruan muzikës shqiptare obolin e tyre me gjithë shpirt, në një epokë kur asgjë nuk ishte njësoj me sot dhe gjithçka dukej gri. Në këtë kategori bën pjesë padyshim bilbili më i bukur dhe më melodik i qytetit të Shkodrës, këngëtarja legjendare Valdete Hoxha.

 

Që në moshë shumë të vogël në Shkodër, ajo u dallua për talentin e saj dhe u bë veçanërisht e njohur në rrethet artistike të qytetit të asaj kohe, të cilat ishin plot jetë dhe veprimtari artistike. Kompozitorë të mëdhenj, “të specializuar në gjetjen e talenteve të reja”, si Çesk Zadeja, Pjetër Gaci dhe Simon Gjoni folën për një “vajzë të veçantë ” me një talent të rrjedhshëm që emocionon publikun artdashës të qytetit.

 

Nxënësja e asaj kohe, me buzëqeshjen e gjerë të ngulur në fytyrë (një buzëqeshje që e mban të paprekur edhe sot e kësaj dite) dhe me ato sytë në formë bajameje, as që mund ta imagjinonte që sapo i ishte hapur rruga për një karrierë të madhe që do të numëronte 40 vite radhazi sukses. Ishte nxënëse në një gjimnaz pedagogjik për mësuese, por në të njëjtën kohë aktivizohej në Shtëpinë e Kulturës në Shkodër nën kujdesin e Tish Daisë dhe Çesk Zadesë. Në vitin 1972 zhvillua konkursi i interpretuesve të këngës dhe aty ra në sy talenti i saj. Për Valdeten u bë një dokumentar propagandestik, ti talent i veçantë madhe, që kaloi që nga pedagogjikja për mësuese me Urdhër të Ministrit në konservator për kanto.

 

Kështu ajo u gjendet studente në Ish-Institutin e Lartë të Arteve të Bukura në Tiranë, në degën e Kantos, në një kurs që nxori mbase një nga pliadat më të shkëlqyera të muzikantëve vendas si Gjergj Sulioti, Ylli Muço, Diana Ziu, Suzana Turku, Alqi Lepuri, Ilirjana Dema, Dorian Nini, Zeqir Sulkuqi, Dhimitër Dushi, Haxhi Dalipi, Aleksandër Vezuli etj. E dalluan për talentin dhe zërin e saj profesorë të ndritur si Ramiz Kovaçi, Çesk Zadeja, Ferid Bala, Tish Daija, Marie Kraja, Ermelinda Paparisto, Naile Hoxha dhe Shpresa Nishani që në momentin e parë, që sa shkeli këmbën në hyrje të ILA-s.

 

Performancat e saj si studente ishin të shkëlqyera! E sjellshme, e buzëqeshur dhe e gatshme për çdo gjë që i kërkohej, shkëlqen dhe pushton publikun e Tiranës. Vajza e bukur dhe e qeshur nga Shkodra fiton një reputacion të madh në rrethet studentore dhe të gjithë ia mësojnë emrin. Dalja e saj e parë në skenën muzikore shqiptare do të bëhet me një këngë melodike, në Anketën e muajit gusht 1972, me muzikë nga Platon Mezini dhe tekst nga Agron Pepa. Kënga quhej “Një tufë mimoza”. Ende studente do të debutojë në skenën e madhe të Festivalit të 13-të, konkretisht kompozitori i madh Simon Gjoni do t’i besojë asaj këngën “Kjo anë e Bistricës ka bilbila shumë” me tekst të popullit dhe të përsëritur nga Fatbardha Dyli. Kënga do të fitojë çmimin e tretë dhe të nesërmen nuk do të ketë gazetë që nuk do të përmendë vajzën e re me emrin Valdete Hoxha.

 

Një tjetër sukses i madh që do ta veçojë atë, ishte pjesëmarrja e saj e dytë në anketat e Radio Tiranës në dhjetor 1975 me këngën “Çe grive shaminë” me muzikë nga Shaban Kapllani dhe tekst nga Koçi Petriti. Një këngë, që edhe ajo vetë sot mund të mos e kujtojë. Po në atë Dhjetor Valdete Hoxha merr pjesë në Festivali i 14-të në RTSH me këngën “Si Lule Ne Bjeshkë “, me muzikë nga Naim Gjoshi dhe tekst të Pandeli Koçit, kënga dublohet nga një tjetër talent të ri, mexosopranon Shpresa Spaho, të cilat së bashku arrijnë të marrin sërish çmimin e tretë.

 

Në Dhjetor 1976, tek festivali i Valdete Hoxha merr pjesë në Festivali i 15-të në RTSH me këngën “Buka Jonë e ëmbël” serisht me muzikë nga Naim Gjoshi por me tekst të Roland Mustës, e dubluar nga Klotilda Daliu. Në festivalin e 16-të t ë Këngës në RTSH, bëhet hapi i madh, kur kompozitori kolosal Çesk Zadeja i beson asaj instinktivisht një duet me Hysni Zelën me motive Popullore, duke parashikuar kështu një udhëtim të shkëlqyer që do të ndiqte më vonë si një nga zërat më të mëdhenj të Ansamblit të këngëve dhe valleve Popullore. Kënga quhej “Sa lule çel Pranvera” me tekst nga i madhi Llazar Siliqi, e përsëritur nga çifti Adriana Ceko dhe Ylli Çiftjanë një version krejt tjetër. Natën e dytë, në të njëjtin festival, ajo do të këndojë edhe një tjetër këngë, me muzike nga e mira Lejla Agolli, me tekst nga Kastriot Mahilaj me titullin “Mes minatorëve” e dubluar nga Luljeta Përbasha.

 

Suksesi ishte i madh, Valdetja figuron tashmë në emrat e parë, pasi në të njëjtën kohë do të vendosë një tjetër rekord në karrierën e saj, do të luajë Mrikën në ILA dhe në rolin e Dedës do të ishte shoku i klasës, Gjergj Sulioti. Duke kërkuar kritika në gazetën “Bashkimi” apo në “zërin e popullit” mund të gjesh shumë “Mrika” të vëna në skena të ndryshme dhe nga studentë dhe nga profesionistë, por vështirë se mund të gjesh ditirambë të tilla, si ato që shkrojtën për dyshen Sulioti-Hoxha. Madje diku shkruhet se duartrokitjet e finales kanë zgjatur më shumë se dhjetë minuta.

 

Ende studente ajo do të emërohet si soliste në Ansamblin e këngëve dhe valleve, ku serisht do të shkëlqejë menjëherë duke interpretuar hite të mëdha të muzikës Popullore dhe jare shkodrane si “Çu çu rrushja në sabah” e cila do të gdhendet në kujtesën popullore deri sot vetëm nga zëri i saj. Në vitet do të këndojë atje si soliste kryesore do të sjellë më shumë se 140 këngë popullore nga Shkodra dhe Shqipëria veriore, si: “Ti më je si një gonxhe”, “Ushton Gryka e Kaçanikut “,”Lene nanën lene babën”, “Në zaman të asaj furie”, “një këllef me ar ta çova”, “Qënke nur i bukurisë”, “me këtë kangë du me fillu”, “i kam hyp vaporrit”, “n`bash t`zamanit të djelmënise”, “Karajfil të zgjodha” etj duke i dhënë një dimension të ri këngës Popullore.

 

Valdetja do të rikthehet dinamikisht tek festivali i 19-të i Këngës në RTSH në dhjetor 1980, pas dy vitesh mungesë, duke inauguruar një periudhë të re, të përbërë zakonisht nga duete me Bashkim Alibalin, si psh një këngë që pati shumë sukses në masën popullore për shkak të tekstit të veçantë “Kush je ti që më tremb dhentë” me muzike nga Naim Gjoshi dhe tekst nga Agim Hila të dubluar në formë të përsosur nga dyshja gjithashtu e shkëlqyer Zeliha Sina dhe Hysni Zela, si dhe me këngën e Tish Daisë “Kur vallzojnë shqipet” me tekst të Aleksandër Banushit, të dubluar serisht nga Zeliha Sina, të cilat së bashku me Sabahete Vishnjën dhe Merita Halilin mbeten perandoreshat e Ansamblit deri më sot.

 

Në Dhjetor 1981, Valdete Hoxha & Bashkim Alibali hapin Festivalin e 20-të në RTSH me këngën “Drita E Kongreseve” të Ferdinand Dedës me tekst të Kudret isait, dubluar nga Petrit Lulo dhe Zeliha Sina, fitojnë Çmimin e dytë. Në Dhjetor 1982, Valdete Hoxha & Bashkim Alibali marrin pjesë në Festivali i 21-të në RTSH si duet me këngën ” Gëzuar Shokë” kushtuar tërmeteve që kishin goditur Shqipërinë, serisht me muzikë të Ferdinand Dedës dhe tekst të Kudret isait, dubluar nga Parashqevi Simaku dhe Lindita Theodhori, serisht fitojnë Çmimin e dytë. Natën e dytë do të performojë solo me këngën “Malli për atdhe” me muzike nga Pjetër Gaci dhe tekst nga Gjokë Beci, dubluar nga Arif Vladi.

 

Në Dhjetor 1983, Valdete Hoxha & Bashkim Alibali marrin pjesë në Festivali i 22-të në RTSH si duet me këngën “Festa E Lirise” serisht me muzikë të Ferdinand Dedës dhe tekst të Kudret isait, dhe serisht fitojnë Çmimin e dytë. Por natën e parë Valdetja do të performojë solo me këngën “Në Koman mes shokësh” me muzike nga Simon Gjoni dhe tekst nga Pjerin Logoreci, dubluar nga sopranoja Rakipe Karaj.

 

Në Dhjetor 1984, Valdete Hoxha hap Festivalin e 23-të në RTSH, pasi ndryshon duetin e saj me Bashkimin, me këngën e Ferdinand Dedës me tekst të Sulejman Matos “ Dyzet vjet fitore” në duet me Luan Sulën, dubluar nga dyshja Dhimitër Dushi dhe Petrit Lulo, dhe një vit më vonë, pasi hiqen dublimet në festivalin e 24-të, do të tejkalojë çdo pritshmëri, duke realizuar një nga hitet më të mëdha në historinë e këngës shqiptare të të gjitha kohërave, “Moj lule zambaku” nga I madhi Pjetër Gaci, Vojsava Nelo dhe Zhuliana Jorganxhi, e cila edhe pse nuk mori asnjë çmim, arriti të qëndrojë gjallë edhe sot e kësaj dite si këngë hit. Megjithatë do të shënonte dhe pjesëmarrjen e saj të fundit në institucionin e festivalit të Këngës.

 

Ndërkohë ia vlejnë të përmenden edhe performancat e saj verbuese si solo ashtu edhe si soliste e Ansamblit të këngëve, në dekadat e famshme të majit, në turnetë në të gjithë Shqipërinë për rreth 14 vjet dhe suksesi që arriti si soliste e Ansamblit Kombëtar në një sërë vendesh si Suedi, Norvegji, Finlande, Danimarke, Greqi, Itali, Turqi, Francë, R.F. Gjermanisë dhe Austri që nga viti 1974 deri në vitin 1988. Duke arritur majat e suksesit të saj, e vlerësuar artistikisht dhe duke pasur një nga karrierat më të mëdha në historinë e këngës shqiptare, ajo u largua për në Shtetet e Bashkuara të Amerikës menjëherë pas rënies së regjimit ku jeton edhe sot e kësaj dite me familjen e saj.

 

Në vitin 1982, përfaqëson e vetme Ansamblin e Shtetit jashtë vendit bashkë me këngëtarin Sali Brari në një festival në Austri. Në vitin 1983, bashkë me Vaçe Zelën japin një koncert në Mynih, për të cilin krijohet kënga “Gryka e Kaçanikut” enkas nga Pjetër Gaci, duke qëmë grupi i parë që shkoi në Kosovë.

 

Valdete Hoxha, u rishfaq në skenën muzikore shqiptare si yll i ftuar një herë në këngët e shekullit (edicioni i katërt) në vitin 2013 dhe një herë tjetër në 60 vjetorin e Ansamblit Popullor në vitin 2017 duke përhapur emocione në audiencën e saj me buzëqeshjen e gjerë të ngulur në fytyrë dhe me ato sytë në formë bajameje, e njëjta vajzë që ishte gjithmonë në skenë. Ne i detyrohemi asaj shumë dhe i jemi mirënjohës në maksimum.

 

Sot ishte ditëlindja e saj dhe tani që po shkruaj këto rreshta, në Amerikë është ende ditë..

 

I uroj me gjithë zemër gëzuar ditëlindjen!!! Valdetja të jetojë sa malet e larta dhe të jetë e lumtur pranë familjes.

 

Të vazhdojë të na këndojë përgjithmonë me zërin e saj unik dhe melodioz.

 

Së fundi, i uroj me gjithë zemër që një ditë ta shohë veten me sytë e brezit të saj dhe të kuptojë se sa e veçantë ishte për një popull kaq të vuajtur..

blank

blank

blank blank

 

Hulumtimi dhe përgatitja

Aleksandër Ikonomidhi Sulioti

blank

Më 30 maj 1431 u dogj në turrën e druve Jeanne d’Arc, heroinë e Francës

VOAL- Kur Jeanne d’Arc (Zhanë Dark) lindi më 6 janar 1412 në Domrémy, Lorraine (Francë), në një familje fshatarësh të varfër, për rreth pesëdhjetë vjet Franca ka qenë një vend vazhdimisht në trazira, mbi të gjitha për shkak të feudalëve që synojnë të kapërcejnë në pushtet sovrani dhe i nxitur nga monarkia angleze që synon të pushtojë kombin.

Më 1420, pas vitesh betejash të përgjakshme, situata u përkeqësua: një mbret anglez u njoh si sovran i Mbretërisë së Bashkuar të Francës dhe Anglisë, por Charles VII (i quajtur Delfin) ishte në gjendje të përballonte situatën e dëshpëruar në të cilën ndodhej vendi i tij.

Në vitin 1429, e fortë në besimin e saj, e bindur se ajo ishte zgjedhur nga Zoti për të shpëtuar Francën e rrënuar nga Lufta Njëqindvjeçare, Jeanne d’Arc, një bareshë e përulur shtatëmbëdhjetëvjeçare dhe analfabete, pasi kishte udhëtuar 2500 kilometra u paraqit në oborrin e Karlit VII duke kërkuar që të mund të hipte – pa asnjë gradë – në krye të ushtrisë që do të ndihmonte Orleanin, të rrethuar nga ushtria e Henrit VI.

“Isha në vitin e trembëdhjetë të jetës sime, kur Zoti dërgoi një zë për të më udhëhequr. Fillimisht u tremba: “Unë jam një vajzë e varfër që nuk mund të luftoj dhe as të rrotullohet,” iu përgjigja. Por engjëlli më tha: “Shën Katerina do të vijë te ju dhe Santa Margherita. Bëj siç të këshillojnë ata, sepse ata janë dërguar për t’ju këshilluar dhe udhëzuar dhe do ta besoni atë që do t’ju thonë”.

Megjithë mosbesimin e këshilltarëve, Jeanne d’Arc bind Delfinin, i cili iu dorëzohet kërkesave të saj. Kështu Jeanne d’Arc, e cila kishte ndezur mendjen e të gjithë francezëve, e mbështetur nga brohoritjet e njerëzve të fshatrave dhe të njerëzve të armatosur, me një flamur të bardhë mbi të cilin ishin shkruar emrat e Jezusit dhe Marisë, vendoset në krye të një ushtrie që u nis për të çuar në fitore.

Midis majit dhe korrikut, shërbëtorja dhe ushtria e saj thyejnë rrethimin e Orleans, çlirojnë qytetin dhe mundin armiqtë; më 7 korrik 1429 Karli VII u shugurua përfundimisht mbret. Për fat të keq, sovrani, i pasigurt dhe hezitues, nuk ndjek një aksion ushtarak vendimtar pas fitores së madhe dhe Jeanne d’Arc mbetet vetëm.

Më kot më 8 shtator organizoi një aksion nën muret e Parisit; pavarësisht se është plagosur nga shigjeta e një shigjetari armik, ajo vazhdon të luftojë, por në fund, pavarësisht dëshirës, ajo duhet t’iu bindet kapitenëve dhe të tërhiqet nga Parisi.

Jeanne d’Arc, megjithatë, nuk dorëzohet; në pranverën e vitit 1430 ai donte të marshonte në Compiègne për ta mbrojtur atë nga anglo-burgundët. Gjatë një zbulimi ajo bie në një pritë duke vuajtur poshtërimin e kapjes dhe dorëzimit te Gjonit të Luksemburgut, i cili nga ana e tij ia dorëzon atë si plaçkë lufte anglezëve. Charles VII as nuk përpiqet ta çlirojë atë.

Pastaj fillon martirizimi i burgut dhe turpi i gjyqeve; e dërguar në Rouen, përpara një gjykate kishtare, në vitin 1431 ajo u akuzua për herezi dhe pandershmëri, akuza të rreme që tentonin të fshihnin rëndësinë politike të dënimit të saj.

Në agim të 30 majit 1431, shërbëtorja e Orleans-it digjet e gjallë. Mes tymit dhe shkëndijave, ndërsa trupi i saj tashmë ishte përfshirë nga flakët, ajo u dëgjua duke bërtitur me zë të lartë, gjashtë herë: “Jezus!” – më pas uli kokën dhe mbaroi.

“Të gjithë jemi të humbur! – thirrën xhelatët – kemi djegur një shenjtore”.

Nëntëmbëdhjetë vjet më vonë, kur Charles VII ripushton Ruenin, Jeanne d’Arc rehabilitohet.

E kanonizuar në vitin 1920, Jeanne d’Arc frymëzoi shkrimtarë dhe muzikantë, si Shekspiri, Shileri, Giuseppe Verdi, Liszt dhe G. B. Shaw, të lartësuar si simbol i besimit, heroizmit dhe dashurisë patriotike./Elida Buçpapaj

blank

Herion Mustafaraj për Enea Zhegun: Ishte Rebeli i parë, Heroi im, i talentuar dhe i sakrificës, Artist i vërtetë!

Herion Mustafaraj, aktori i njohur i fiksuar në rolin kryesor tek Beni ecën vetë, në vitin 2013 duke sjellë një foto nga arkivi i tij, ku ka dalë së bashku me shokun dhe kolegun Enea Zhegu, i paharruar tek roli i Tomkës në filmin Tomka dhe shokët e tji, të dy filma me regjisore të famshmen Xhenfise Kekon shkruan si më poshtë. Është shkruar gati një dekadë më parë dhe ngjan si një nekrologji par excellence me epitafin: Enea Zhegu rebeli i parë, heroi im, Artist i vërtetë!
blank
“Kjo foto është bërë me Enean ate dite që e perjashtuan nga Instituti i Lartë i Arteve per here te dyte.
Edhe pse ishte femija me i talentuar i kinemase, kjo nuk ishte mjaft per administraten komuniste ta kanalizonte talentin e tij.
Enea ishte Rebeli i pare student i Demokracise ne Institutin e Larte te Arteve.
Ai eshte heroi im.
Kurrë nuk u kompromentua me ate jete te ndyre shpirterore te njerezve vegla te komunizmit, e aq me teper u hapi syte te tjereve per te pare qe ka nje bote jashte hekurave qerpike.
Djal i talentuar dhe i sakrifices. Artist i vertete.”

That day they fired Enea from the Institute of Arts, for the second year in the row. Enea was the most talented kid actor that Albanian Cinema had ever seen, yet not enough for the Communist teachers of our school. They could not chanal him. He did not compromise with that misery that the mentality of the Communist System had to offer for a living. He was the first “Rebel” student of ILA that opened up many minds, that this communism shit had to go. There was a world out there and we were too scared to even dream of it. He was my hero, he sacrificed himself and his talent not to be another tool in the hands of dictatorship. ….

 

blank

Më 20 maj 1943 lindi këngëtari i shquar italian Albano Carrisi

VOAL- I lindur më 20 maj 1943 në Cellino San Marco, në provincën e Brindisit, këngëtari i talentuar Albano Carrisi zbuloi qysh në fëmijëri profesionin e tij të madh për muzikën.

Ai trashëgon një zë të jashtëzakonshëm nga nëna e tij Iolanda, si në timbër ashtu edhe në intensitet. Në një moshë shumë të re ai tashmë i bie kitarës dhe pjesën më të madhe të kohës e kalon në fshatin e të atit, duke luajtur nën hijen e pemëve.

Adoleshent, në moshën vetëm 16-vjeçare, ai u largua për në Milano, duke ndjekur gjurmët e Domenico Modugno, atëherë një model autentik për ata që ëndërronin një karrierë në botën e muzikës.

Në Milano, për të mbajtur veten, ai kryen punë nga më të ndryshmet. Albano fillon kështu të përplaset me vështirësitë e para të jetës, periudhë që në moshë të pjekur do ta kujtojë si “Universiteti i jetës”. Duke iu përgjigjur një njoftimi të “Clan Celentano”, një kompani diskografike e themeluar nga Claudia Mori dhe Adriano Celentano, e cila ishte në kërkim të zërave të rinj, Albano Carrisi u punësua menjëherë: kështu ai hodhi hapat e tij të parë në botën e muzikës pop italiane. Siç është zakon mes artistëve, Albano zgjedh edhe emrin e tij artistik: thjesht bëhet Al Bano.

I pajisur me një zë të pagabueshëm, me gamë të gjerë dhe intonacion të përsosur, Al Bano shpejt bëhet një i dashur i publikut. Ai vetë shkruan pothuajse të gjitha këngët e tij.

Pas pak më shumë se dy vitesh ai nënshkruan kontratën e tij të parë të madhe me labelin EMI. Ishte viti 1967 kur ai regjistroi këngën “Nel sole”, një nga këngët e tij më të bukura dhe e kërkuar edhe sot nga fansat e tij. Suksesi rekord është dërrmues: janë shitur një milion e treqind mijë kopje. Në të njëjtin vit Al Bano merr pjesë në turneun italian të Rolling Stones.

Në vazhdën e suksesit të madh ai shkroi këngë të tjera të mëdha (“Io di notte”, “Pensando a te”, “Acqua di mare”, “Midnight of love”). Disa prej tyre janë të bazuara në filma shumë të suksesshëm. Këto janë vitet në të cilat kinemaja ndjek muzikën dhe nuk është e rrallë të gjesh filma të ndërtuar rreth suksesit të një kënge. Gjatë xhirimeve të filmit “Nel Sole”, Albano takohet me Romina Power, vajzën e aktorit Tyron Power, me të cilën martohet më 26 korrik 1970 dhe me të cilën do të ketë katër fëmijë.

Albumet e Al Bano-s gjithashtu pushtojnë vendet e para në listat përtej Alpeve: Austri, Francë, Belgjikë, Zvicër, Gjermani, Spanjë për të arritur në Amerikën e Jugut.

Aktiviteti live është gjithashtu intensiv dhe ka sukses të madh: Al Bano fluturon nga Japonia në Rusi, nga Shtetet e Bashkuara në Amerikën Latine. Shpesh, rrugëtimet muzikore të artistit mblidhen në dokumentarë muzikorë, të drejtuar nga vetë Al Bano, më pas të transmetuara nga RAI. Pasioni i Al Bano-s për kamerën gjendet edhe në disa video, duke përfshirë “Nel cuore del padre”, një homazh për babain e tij Carmelo Carrisi.

Suksesi i Al Bano shpërblehet në të gjithë botën: ndër çmimet më domethënëse janë 26 rekorde ari dhe 8 rekorde platini. Në vitin 1980 ai fitoi “Çmimin Kawakami” në Tokio (në festivalin Yamaha Pop). Në vitin 1982 në Gjermani ai mori një “Evropë të Artë”, çmim që shkon për artistin që ka shitur më shumë disqe. Gjithashtu në vitin 1982 Al Bano vendos një rekord absolut në Itali, duke u shfaqur në paradën e hiteve me katër këngë në të njëjtën kohë. Në vitin 1984 ai fitoi Festivalin e Sanremos me këngën “Ci sarà”, së bashku me gruan e tij Romina Power.

Në vitin 1991 çifti festoi 25 vjet karrierë artistike me një antologji që përfshin 14 këngët më të njohura të repertorit të tyre të gjerë. Në vitin 1995 albumi “Emotional” u publikua në Itali, për të realizuar të cilin Al Bano përfiton nga bashkëpunimi i kitaristit të famshëm Paco De Lucia dhe sopranos së madhe Montserrat Caballé.

Në gjysmën e dytë të viteve ’90 hapet një fazë e re artistike për Al Bano Carrisin, i cili rikthehet si solist në Festivalin e 46-të të Sanremos, duke marrë një vlerësim të madh me këngën “E’la mia vita”. Pa neglizhuar asnjëherë muzikën pop, dëshira për të provuar dorën e tij në opera bëhet gjithnjë e më e fortë, një tundim i natyrshëm për një artist me aftësi kaq të jashtëzakonshme në të kënduar. Kështu Al Bano performon në Bad Ischl (Salzburg, Austri) me ekselencën e tenorëve të mëdhenj “Placido Domingo dhe José Carreras duke demonstruar cilësi të shkëlqyera. Me këtë rast Domingo dhe Carreras i dhanë Albanos diskun e dyfishtë platin për “Concerto Classico”.

Pas tragjedisë së humbjes së vajzës së tyre të madhe Ylenia, rrethanat e së cilës shumë vite më vonë janë ende të mbuluara me mister, Al Bano dhe Romina hyjnë në një krizë që do t’i çojë në ndarje në mars 1999; Askush nuk e imagjinon dot sa të lumtur kemi qenë për 26 vite”, deklaroi Albano.

Në vitin 2001 mori pjesë në Festivalin e Muzikës Italiane në Moskë në sallën e koncerteve të Kremlinit. Në muajin nëntor të po këtij viti ai drejtoi në rrjetin televiziv Rete 4, “Una voce nel sole”, një program i tipit “one man show”; përvoja përsëritet në mars 2002 me transmetimin “Al Bano, Histori dashurie dhe miqësie”. Në vitin 2003 iu dha “Çmimi Austriak” në Vjenë (së bashku me Robbie Williams dhe Eminem). Në Austri, Al Bano kishte prezantuar CD-në e tij më të fundit me titull “Carrisi canta Caruso”, një homazh për tenorin e madh. Vepra mori një vlerësim të madh në mbarë botën, duke arritur në krye të top-listave për disa javë në Austri, si dhe në Gjermani. Sukses i madh edhe në vendet lindore, veçanërisht në Rusi.

Më pas, në vitin 2001, Albano takohet me një partnere të re, Loredana Lecciso, e cila do t’i sjellë dy fëmijë si dhe disa dhimbje koke, kur, midis viteve 2003 dhe 2005, dëshira e Loredanës për t’u shfaqur si një personazh televiziv do t’i japë imazhit të çiftit tronditje.

Jeta artistike e Al Bano nuk është e shkëputur nga besimi i tij i thellë fetar. Në planin personal, ishin ndriçuese takimet me Papa Gjon Palin II, në prani të të cilit këngëtari performoi disa herë. Veçanërisht i gjallë është kujtimi i Padre Pios, i njohur në vitet 1950, në kujtim të të cilit u emërua një çmim i dhënë së fundmi këngëtarit.

Një tjetër sukses i madh personal për Albano Carrisi ishte njohja si ambasador i OKB-së kundër drogës. Atij iu caktua posti prestigjioz nga Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Kofi Annan. Më në fund, Al Bano u emërua edhe ambasador i FAO-s.

Përveç muzikës dhe familjes Al Bano, ai ndan angazhimet e tij edhe me kantinë e tij dhe fshatin e tij të pushimeve (një strukturë hoteli e zhytur në fshatin Salento), aktivitete për të cilat artisti kujdeset dhe i ndjek me shumë pasion.

Al Bano ishte një nga protagonistët e edicionit të vitit 2005 të programit të suksesshëm televiziv “Ishulli i të famshëmve”.

Rreth një vit më vonë, në nëntor 2006 boton autobiografinë “È la mia vita”.

Merrni pjesë në Festivalin e Sanremos 2009 me këngën “Love is always love” dhe në Festivalin e Sanremos 2011 me këngën “Amanda është e lirë”; me këtë pjesë të fundit ai fiton vendin e tretë në fund të eventit.

Në prill të vitit 2012 doli libri i tij me titull “Unë besoj në të” në të cilin ai përshkruan përvojën e tij fetare dhe sa i rëndësishëm është besimi në Zot për të. Në fund të 2013 dhe përsëri në dhjetor 2014 ai drejton në Rai Uno “Così lontani così vicini”, me Cristina Parodi: një program në të cilin tregohen historitë e njerëzve që kërkojnë ndihmë për të gjetur të dashurit e tyre, me të cilët prej kohësh nuk kanë mundur të kontaktojnë.

Në fund të vitit 2016 ai iu nënshtrua një operacioni pas një ataku kardiak. Vetëm pak ditë më vonë u zyrtarizua pjesëmarrja e tij në Festivalin e Sanremos 2017: Al Bano prezanton këngën “Di rose e di spine”./Elida Buçpapaj

 

blank

Më 19 maj 1536 u ekzekutua Mbretëresha e Anglisë Anna Bolena

VOAL- Anna Bolena (latinizimi i emrit anglez të Anne Boleyn) ka lindur në vitin 1507, megjithëse data nuk është e sigurt (ajo mund të ketë lindur në 1501), në Kështjellën Hever në Kent, Anglia juglindore. Familja e saj është me origjinë fisnike, babai Thomas Boleyn është Earl of Wiltshire, ndërsa nëna është vajza e Thomas Howard, Duka i dytë i Norfolk. Anna ka një motër dhe një vëlla dhe rritet në një familje të pasur që nuk mban ende poste në oborrin mbretëror, edhe pse xhaxhai i saj i fuqishëm, Duka i Norfolkut, është një nga këshilltarët e mbretit. Megjithatë, Thomas Boleyn është një burrë dhe diplomat i aftë dhe arrin që të dy vajzat të shkollohen në oborrin e mbretit të Francës, fillimisht atë të Louis XII dhe më pas atë të Françeskut I.

Veçanërisht Anna do të mbajë një lidhje të fortë me oborrin e Françeskut I për disa vite dhe po ashtu edhe motra e saj. Pas kthimit në atdheun, Anna Bolena bëhet damë e oborrit të Mbretëreshës Katerina të Aragonit. Mbretëresha është një grua e fortë, me besim të palëkundur me një vetëdije të fortë për rolin dhe fatin e saj, por ajo ka një dobësi: nuk mund t’i japë një djalë mbretit, i cili dëshiron një trashëgimtar më shumë se çdo gjë tjetër.

Mbreti është Henriku VIII, një njeri i ndritur, me një kulturë të fortë humaniste dhe me një predispozitë dhe prirje të veçantë për artet dhe kulturën. Ai është një djalë i ri kur martohet me Katerinën, ai është 18 vjeç dhe përgjegjësia e tij si mbret, i hipur së fundi në fron pas vdekjes së babait dhe vëllait të tij, e shtyp atë si një barrë e madhe dhe megjithatë ai shkon mirë dhe ndoshta dashuron Katerinën, e cila nuk është vetëm tezja e perandorit Charles V, por edhe një grua e dashur nga njerëzit dhe e respektuar nga të gjithë.

Henri bëhet mbret në të gjitha aspektet dhe jeton ankthet e një trashëgimie dhe vazhdimësie të familjes së tij, Tudorëve, të cilët u ngjitën në fron falë babait të tij që fitoi “Luftën e Trëndafilave”. Kur Anna Bolena mbërrin në oborrin mbretëror, martesa me Katerinën tashmë është dëmtuar dhe Anna bëhet një nga kurtizanet e tij, duke u vënë re nga mbreti. Pothuajse menjëherë mes të dyve fillon një marrëdhënie, e cila edhe nëse mbahet e fshehur, njihet nga të gjithë, përfshirë edhe mbretëreshën.

Edhe kryekëshilltari i mbretit, Thomas Wolsey, kryepeshkop dhe burrë shteti, mëson për këtë dhe kundërshton Anën dhe familjen e saj, por ai nuk mund të bëjë asgjë përballë dashurisë së mbretit, i cili humbet interesin dhe besimin ndaj këshilltarit të tij. Figura e Anës në këtë pikë bëhet më e paqartë, sepse armiqtë e saj janë të shumtë dhe sepse fakti i rrëshqitjes në shtratin e mbretit e shfaq atë si një vjedhëse bashkëshorti në sytë jo vetëm të njerëzve të shquar, por edhe të popullit. Edhe babai edhe xhaxhai i saj e mbrojnë dhe e ndihmojnë të rritet brenda ekuilibrit delikat të oborrit anglez.

Ndërkohë, mbreti e humb plotësisht mendjen dhe vendos të martohet me të. Më 1533 ai u martua me Anna Bolenën, ndërsa këshilltarët e tij kërkuan të gjitha mbështetjen ligjore dhe teologjike për të zhvlerësuar martesën me Katerinën. Kur martesa zyrtarizohet, sovrani e sfidon atë para ligjit, por humbet kauzën dhe bie në turp dhe për këtë arsye detyrohet të largohet nga pallati mbretëror. Anna është tashmë shtatzënë kur martohet dhe sjell në jetë Elizabeth I-në e ardhshme të Anglisë. Henri vendos ta kurorëzojë atë në maj 1533, por njerëzit nuk e njohin respektin që ai i kishte bërë Katerinës.

Ndërkohë, Papa Klementi VII vendos të shkishërojë mbretin duke mos e njohur martesën dhe duke nisur përçarjen që çon në lindjen e Kishës Anglikane, e cila ekziston edhe sot.

Në vitet në vijim, kjo martesë dhe përçarja midis dy Kishave çoi në një sërë pasojash shkatërruese si në politikë ashtu edhe në institucionet fetare.

Ndikimi i saj ndaj mbretit u rrit dhe në tre vitet pas martesës familja Bolena, veçanërisht babai dhe vëllai, u pasuruan nga mbreti duke marrë toka, tituj dhe poste diplomatike. Gjatë këtyre tre viteve bashkëshortët mbretërorë përpiqen të kenë fëmijë të tjerë, por pa sukses: Anna pëson tre aborte të ndryshme dhe lindjen e një fëmije të vdekur. Mbreti ndërkohë kalon një periudhë paqëndrueshmërie të fortë, mbretërimi i tij ka probleme me Francën dhe Spanjën, ekonomia vuan dhe komplotet e pallatit e ndjekin atë. Mungesa e një trashëgimtari bëhet më pas një problem shtetëror dhe Anna fillon të bëhet e padëshirueshme.

Mbreti vendos ta heqë qafe atë dhe kështu ai e akuzon mbretëreshën për magji dhe se e kishte nënshtruar atë në një magji për ta nxitur të martohej me të; për më tepër, falë dinakërisë së Thomas Cromwell, një ish-aleat i Anës dhe familjes së saj, ai ngre një gjyq në të cilin pesë burra pretendojnë se kanë pasur marrëdhënie seksuale me mbretëreshën, përfshirë vëllain e saj. Të gjithë dënohen me vdekje, duke përfshirë Anna Bolenën, e cila për një kohë banon në Kullën e Londrës me shpresën se mbreti do ta falë atë. Megjithatë, kjo nuk ndodhi, dhe më 19 maj 1536 Anna Bolena u ekzekutua duke i prerë kokën dhe kështu ndodhi edhe me pesë të dënuarit e tjerë. Thomas Boleyn shikon i pafuqishëm teksa vdesin vajza dhe djali i tij, sepse ai falet nga mbreti i cili e urdhëron të largohet nga oborri mbretëror.

Mbretëresha Anne Bolena është një figurë mbi të cilën vitet e fundit është hedhur pak më shumë dritë, duke vënë në dukje cilësi që janë lënë pas dore gjithmonë nga historiografia, si vëmendja e saj ndaj humanizmit dhe ndaj një reforme të kishës jo në aspektin heretik, por teologjik./Elida Buçpapaj

blank

NJË NJERI I NDERSHËM! Nga Ilir Kadia

Në Shqipëri ishte shfaqur kolera! 25 vjet më parë!
Ne vrapuam me kamera e mikrofonë ndër duar dhe i zumë derën Ministrit të Shëndetësisë.
Ai u vonua pak se kish qënë në terren!
Ne ishim shumë! Plot korridorin!
Dikur Ministri erdhi!
“Të gjithë në zyrën time! Të gjithë! Por vetëm ti jo!”-tha dhe tregoi me gisht njërin prej nesh.
Tjetri rezistoi! E quajti diskriminim!
“Si të duash quaje, por në zyrën time nuk guxon të hysh!”
Ne sytë ping-pong sa tek njëri tjetri. Tjetri diç tha.
“Në zyrën time, jo!Mos më bëj të them në sy të kolegëve pse-në!”-tha Ministri.
Tjetri bëri kokëderrin!
“Largohu! Nuk mund të hyj në zyrën time as si gazetar një kontrabandist vizash me Italinë!Ti e di mirë ç’ke bërë!”
Tjetri futi bishtin ndër shalë dhe ashtu,i dhjerë, zbriti shkallët!
Ministri zuri vend në tavolinë dhe na grishi:”Fillojmë!”
Ministri i Shëndetësisë të Republikës së Shqipërisë asaj kohe ishte:MAKSIM CIKULI!
NJË ZOTNI BURRË!

Send this to a friend