VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Më 12 gusht 1905 lindi teologu i shquar zviceran Hans Urs von Balthasar

By | August 12, 2019
blank

Komentet

blank

Zvicër – turizmi i brendshëm lulëzon

VOAL – Vera e dytë e pandemisë konfirmon tendencën e zviceranëve për të kaluar pushimet në vendin e tyre. Sidoqoftë, ekziston ende një hendek i rëndësishëm midis rajoneve malore dhe atyre urbane, të cilat ende përpiqen të kthehen në nivelet e para krizës. Kjo është një analizë nga Zvicra Turizëm, e cila nëse nga njëra anë nënvizon kërkesën e fortë të brendshme, nga ana tjetër përsëri regjistron një prani të ulët të udhëtarëve të huaj.

Për sa i përket qëndrimit gjatë natës në hotele, organizata vlerëson një rënie prej 5% në krahasim me vitin 2020, një shifër që përkthehet në 250 milion franga më pak në vlerën e shtuar për sektorin, dhe që ndikohet nga efektet e periudhës së dimrit që ka kaluar.

Martin Nydegger, drejtori i Turizmit në Zvicër, tha megjithatë se pritet një kthim “gradual” i turistëve evropianë. Sipas vlerësimeve nga qendra e kërkimit ekonomik, vizitorët gjermanë dhe francezë pritet të rriten me 15% dhe 20% përkatësisht këtë vit krahasuar me vitin 2020. Por kjo rritje do të kompensohet nga fakti se shumë zviceranë, falë lehtësimit të kufizimeve , do të fillojnë të udhëtojnë jashtë vendit. rsi-eb

blank

Takimi Biden-Putin rikthen vëmendjen diplomatike në Gjenevë

Marrë nga Associated Press

Një vit më parë, Gjeneva nuk ishte në qendër të vëmendjes diplomatike. Kjo sepse administrata Trump ndiqte politikën “Amerika e Para”, e cila injoronte ndërkombëtarizimin që përfaqëson qyteti zviceran, gjë që solli si rezultat edhe një qasje të ashpër ndaj institucioneve kryesore të saj si Organizata Botërore e Shëndetësisë, Këshilli për të Drejtat e Njeriut dhe Organizata Botërore e Tregtisë. Por tani që Shtetet e Bashkuara udhëhiqen nga një administratë e re, kjo qasje i përket të kaluarës.

Qyteti buzë liqenit, i njohur si udhëkryq i Luftës së Ftohtë dhe qendër e lirisë zviceriane, i paanshëm dhe humanitar, do të kthehet në qendër të vëmendjes botërore pasi aty takohen të mërkuren Presidenti amerikan Joe Biden dhe homologu i tij rus Vladimir Putin.

Kjo shënon herën e tretë që në Gjenevë mbahen bisedime mes udhëheqësve amerikanë dhe rusë. I pari ishte një takim multilateral ku bënte pjesë Presidenti amerikan Dwight Eisenhower dhe udhëheqësi sovjetik Nikita Khrushchev më 1955.

I dyti erdhi pas 30 vitesh kur Presidenti Ronald Reagan takoi Mikhail Gorbaçovin një takim i rëndësishëm që disa e shohin si fillimin e fundit të Bashkimit Sovietik.

Në të dyja rastet palët përparuan drejt zbutjes së tensioneve. Ka shpresa për përmirësim të mëtejshëm në çështjet që aktualisht ndajnë dy vendet si Ukraina, të drejtat e njeriut dhe sulmet kibernetike.

Presidenti Putin e la cilësuar fundin e Bashkimit Sovietik si “katastrofën më të madhe gjeopolitike të shekullit 20” dhe është përpjekur të rindërtojë ndikimin dhe prestigjin global të epokës sovjetike të Rusisë.

Ai shpesh kritikon trashëgiminë e zotit Gorbaçov, duke thënë se SHBA dhe Bashkimi Sovjetik ishin zotuar për moszgjerim të NATO-s drejt lindjes pas ribashkimit të Gjermanisë, premtim që siç thotë ai u thye më vonë. Sot Gjeneva nuk është qendra e spiunazhit të Luftës së Ftohtë dhe intrigave si dikur.

Ndërsa Zvicra në shumë mënyra ka pastruar reputacionin e saj si një vend ku të pasurit dhe të fuqishmit dërgojnë fonde për të shmangur taksat, ekspertët thonë se shumë autokratë ende tërhiqen nga pavarësia dhe qëndrueshmëria e bankave zviceriane.

Sidoqoftë, qyteti ka ndërtuar një reputacion për diplomaci, humanizëm dhe multilaterizëm.

Kryqi i Kuq Ndërkombëtar është themeluar atje më 1863 për të ndihmuar viktimat e konflikteve. Presidenti amerikan Woodrow Wilson ndihmoi ngritjen e Lidhjes së Kombeve, paraardhësit të Kombeve të Bashkuara prej nga ishte shmangur Kongresi, për të nxitur dialogun. Konventat e Gjenevës përcaktojnë rregullat për sjelljen humanitare në një luftë.

Kohët e fundit, Gjeneva ishte vendndodhja e selive evropiane të Kombeve të Bashkuara, zyrën e saj për të drejtar e njeriut dhe shumë organe të lidhura me OKB-në, institucione shumëpalëshe dhe grupe humanitare dhe avokimi, shpesh me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara.

Situata ndryshoi gjatë presidencës së Donald Trumpit. Ai largoi Shtetet e Bashkuara nga Këshilli për të Drejtat e Njeriut i mbështetur nga Kombet e Bashkuara. Ai gjithashtu kritikoi Organizatën Botërore të Tregtisë dhe i hoqi asaj të drejtën e zgjidhjes së mosmarrëveshjeve tregtare.

Pak më shumë se një vit më parë, zoti Trump ndaloi financimin amerikan për OBSH-në dhe kërcënoi me tërheqjen e Shteteve të Bashkuara për shkak të pretendimeve për gabime të agjencisë shëndetësore në fillim të krizës së COVID-19 në Kinë. Presidenti Biden vazhdoi angazhimin e Shteteve të Bashkuara dhe riktheu financimin për organizatën.

“Administrata Biden nuk është aq e njëanshme sa administrata Trump dhe kjo është një gjë shumë e mirë për organizatat e Gjenevës dhe qeverisjen botërore”, tha Nicolas Levrat, Drejtor i Institutit për Studime Ndërkombëtare në Universitetin e Gjenevës.

Thomas Greminger, ish sekretar i përgjithshëm i Organizatës për Sigurinë dhe Bashkëpunimin në Evropë, thotë se zgjedhja e Gjenevës për samitin është shumë simbolike dhe shpreson se kjo sinjalizon rëndësinë e rolit amerikan në multilaterizëm.

“Hapësirave të sigurta po u kthehet rëndësia, pra vendet ku njerëzit që nuk pajtohen mund të takohen, diskutojnë dhe përpiqen të krijojnë ura”, tha ai.

Takimi i së mërkurës mes Presidenti Biden dhe Presidentit Putin është i pari që kur zoti Biden mori detyrën në janar. VOA

blank

Duke kujtuar vitin 1985: Takimi Putin-Biden na risjell takimin Reagan-Gorbaciov që shënoi fundin e Luftës së Ftohtë

VOAL – Nesër do të jetë takimi ballë për ballë midis Presidentit rus Vladimir Putin dhe homologut të tij amerikan Joe Biden.

Ky takim, i cili do të mbahet në Gjenevë më 16 qershor, nuk është i rëndësishëm vetëm për marrëdhëniet dypalëshe midis Moskës dhe Uashingtonit, por edhe për ekuilibrin ndërkombëtar. Prandaj është e pamundur të mos mendosh për një takim, sigurisht më i rëndësishmi për historinë botërore, i cili gjithashtu u zhvillua në Gjenevë në vitin 1985 midis Ronald Reagan dhe Michail Gorbachev.

“Kontrasti më i mrekullueshëm midis këtyre dy takimeve,” sipas ish-shefit të informacionit të RTS Claude Smadja, “qëndron në pajisjen e sigurisë. Sot mbresëlënëse, në atë kohë, megjithatë, jashtëzakonisht diskrete “.

Christiane Berthiaume, e cila në atë kohë punonte si gazetare për Radio Kanada, megjithatë, nuk i harroi emocionet. “Kishim frikë, po mendonim për episodet e vështira të përjetuara gjatë viteve, por më pas ata u larguan nga vila në brigjet e Liqenit të Gjenevës dhe shtrënguan duart, duke shënuar fillimin e fundit të Luftës së Ftohtë”. rsi-eb

blank

Oliver Zimmer, profesor i Oksfordit flet mbi mosmarrëveshjet Zvicër-BE

VOAL – Përtej detajeve, sovraniteti është arsyeja kryesore e mosmarrëveshjes midis Zvicrës dhe Bashkimit Evropian dhe që çoi në kolapsin e marrëveshjes kornizë nga Këshilli Federal. Roli i Gjykatës Evropiane të Drejtësisë – sipas SVP, “gjyqtarët e huaj” – ishte më delikati në diskutimin publik. Por në vitin 2021, në një botë të globalizuar, gjithnjë e më e ndarë në superfuqi, sa mund të aspirojë Zvicra të jetë sovrane? Oliver Zimmer, profesor i historisë moderne evropiane në Oksford dhe autor i librit “Wer hat Angst vor Tell?” (përkth.: “Kush ka frikë nga Vilhelm Teli?”) ​​iu përgjigj disa pyetjeve nga RSI.

blank

Oliver Zimmer (Universiteti i Oksfordit)

A nuk është një iluzion të mendosh se je sovran, në një komb, veçanërisht në Zvicër?

“Jo, nuk mendoj se është iluzion. Sigurisht do të ishte një iluzion të mendosh se ne mund të jemi plotësisht autonom. Por të gjithë janë të vetëdijshëm për këtë. As shtetet e mëdha si Gjermania, kur u themeluan në shekullin e 19-të , menduan se ishin absolutisht sovranë. Por kjo nuk do të thotë se nuk mund të aspirojmë sovranitet në lidhje me ligjet, të cilat vendosen në parlamentet nacionale, ose – në Zvicër – gjithashtu nga popullata. Nuk është një aspekt margjinal, aq më pak anakronik.”

Asnjëherë nuk ju ka pëlqyer marrëveshja kornizë. Në librin tuaj “Kush ka frikë nga Vilhelm Teli?” ajo kontraston demokracinë e drejtpërdrejtë zvicerane me elitën pa asnjë bazë demokratike të Bashkimin Evropian. A nuk është një karikaturë e tepruar?

“Jo, dallimi im nuk është aq i qartë. Ka nuanca të ndryshme. Në Bashkimin Evropian, pushteti ekzekutiv dhe gjyqësor llogariten shumë, nga lart poshtë. Është një zgjedhje e ligjshme, për ata që e preferojnë atë. Ka edhe qeveri në Zvicër dhe gjykata, por pushteti është më shumë në duart e qytetarëve, në bazë. Aspekti demokratik është mbizotërues … dhe është e ligjshme ta konsiderojmë atë më të mirë për ne. ”

Për shekuj me radhë Zvicra ka deleguar një pjesë të sovranitetit të saj, në lidhje me sigurinë, në mbretërinë franceze …

“Po, por edhe sa i përket sigurisë, ne nuk mund ta mashtrojmë veten se kemi sovranitet absolut. Çështjet dinamike ndërkombëtare, vendet përreth nesh kanë një ndikim. Por askund nuk është shkruar se shteti kombëtar është i destinuar të zhduket, dhe do të ketë vetëm superfuqi. Historia nuk ka drejtim, ne nuk e dimë se cila do të jetë e ardhmja “.

Kolegu juaj Thomas Maissen argumenton – nëse integrohet në mekanizmat evropianë – Zvicra do të humbte vetëm pak sovranitet dhe do ta rimarrë atë duke marrë pjesë në vendimet ku diskutohen rregullat më me ndikim.

“Po, kam lexuar intervistën tuaj që ju citoni. Por kjo nuk më bind. Maissen për mendimin tim nënvlerëson kufizimin e demokracisë direkte me një marrëveshje kornizë, ose me anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Disa referendume, disa iniciativa nuk do tëishin më të mundshme. Vërtetë, Parlamenti Zviceran tashmë po përshtat shumë ligje në mënyrë autonome me ato të Evropës. Është një kompromis për të fituar hyrjen në treg, por unë nuk do të shkoja më tej. Diskutimi sigurisht nuk ka përfunduar me fundosjen e marrëveshjes kornizë.”

Diskutime mbi rolin e shtetit komb në të ardhmen …

“Unë do të thoja që përplasja është midis dy vizioneve të ndryshme. Një vizion fillon nga ideja që vendimet e arsyeshme mund të arrihen në një mënyrë” deduktive “: është vendosja e BE-së, me një ekzekutiv të fortë, i cili diskuton me ekspertë, ndërsa qytetarët mbeten pasivë. Vizioni tjetër – ai më zviceran – bazohet në metodën “induktive”: është përvoja e individëve, secili i ndryshëm në origjinë dhe kulturë, i cili çon në vendime të gjykuara të arsyeshme. Në këtë model të dytë, qytetarët janë proaktivë “./Elida Buçpapaj

blank

Më 24 maj 1956 në Lugano të Zvicrës u mbajt Festivali i Parë Evropian i Këngës

Në foto: Këngëtarja fituese LYS ASSIA

 

Festivali Evropian i Këngës 1956 ishte festivali i parë i Eurovizionit i cili u mbajt në Lugano të Zvricrës, në Teatrin Kursaal. Eurovizioni 1956 u dëgjua nga radio por edhe u transmetua nga kamerat në televizion për disa evropian të cilit posedonin televizionin.

Gjithsej në Festivalin Evropian të Këngës 1956 konfirmuan pjesëmarrjen shtatë shtete.

Çdo shtet zgjodhi dy këngë. Fituesja e Festivalit të Parë të Eurovizionit ishte Lys Assia, këngëtare Zvicerane me këngën Refrain (Refren). Komentatori i vetëm në Festivalin e Parë të Eurovizionit ishte italiani Franco Marazzi. Vitin e parë të Eurovizionit u caktua vetëm fituesi, pa pikë dhe vende tjera.

Vendet pjesëmarrëse ishin Belgjika, Franca, Gjermania, Italia, Luksemburgu, Holanda dhe Zvicra. U kënduan 14 këngë, pra, çdo vend u paraqit me nga dy këngë.

blank

blank

Këngëtarja fituese LYS ASSIA

blank

Më 15 maj 1911 lindi shkrimtari i shquar zviceran Max Frisch

VOAL – Max Frisch (Maks Frish) lindi më 15 maj 1911 në Zyrih dhe vdiq më 4 prill 1991 në Zyrih, ai është një shkrimtar dhe arkitekt zviceran i gjuhës gjermane.

Një anëtar i Grupit Olten, ai konsiderohet të jetë një nga shkrimtarët më të rëndësishëm të letërsisë në gjuhën gjermane të pasluftës. Në veprën e tij, Frisch iu kushtoi vëmendje të veçantë çështjeve të identitetit personal, moralit dhe angazhimit politik. Ironia është një tipar domethënës i botimeve të tij pas luftës.

Biografia

Max Rudolf Frisch lindi më 15 maj 1911 në Zyrih. Babai i tij, Franz Bruno Frisch, ishte atëherë një arkitekt dhe nëna e tij Karolina Bettina Frisch, vajza e një artisti, ishte shtëpiake. Vëllai i tij Franz Bruno ishte atëherë tetë vjeç dhe gjysmëmotra e tij Emma Elisabeth, nga martesa e parë e babait të tij, ishte dymbëdhjetë vjeçe. Në vitin 1930, ai filloi të studionte gjermanisht në Universitetin e Zyrihut, por iu desh t’i braktiste për arsye financiare pas vdekjes së babait të tij më 1933. Ai më pas punoi si korrespodent për gazetën Neue Zürcher Zeitung. Midis 1934 dhe 1936, ai ndërmori udhëtime të ndryshme nëpër Evropën Lindore dhe Jug-Lindore dhe vizitoi Gjermaninë për herë të parë më 1935. Libri i tij i parë, Jürg Reinhart: Eine sommerliche Schicksalsfahrt u botua më 1934.

Nga viti 1936 deri më 1941, ai studioi arkitekturë në Institutin Federal të Teknologjisë të Zvicrës në Zyrih (ETHZ). Në fillim të Luftës së Dytë Botërore, ai u bë një artilier në ushtrinë zvicerane dhe qëndroi në shërbim deri në vitin 1945 për një total prej 650 ditësh.

Projekti i tij i parë arkitekturor u materializua më 1942, kur fitoi konkursin për ndërtimin e një pishine publike të vendosur në qendër të Zyrihut, Letzigraben, tani riemëruar Max-Frisch-Bad. Ai më pas hapi zyrën e tij arkitektonike. Pishina, e ndërtuar përfundimisht më 1949, është ndërtimi i vetëm me përmasa që ekziston ende nga Max Frisch dhe sot ajo ka statusin e një monumenti historik. Në të njëjtin vit, Frisch u martua me Gertrud Constanze von Meyenburg dhe lindi me të dy vajza dhe një djalë: Ursula më 1943, Charlotte më 1949 dhe Hans Peter më 1944.

Më 1947, ai u takua me Bertolt Brecht dhe Friedrich Dürrenmatt në Zyrih të cilët kishin një ndikim në prodhimin e tij letrar. Më 1951, ai mori një bursë nga Fondacioni Rockefeller dhe kaloi një vit në Shtetet e Bashkuara. Në vitin 1954, ai u nda nga familja e tij.

Në vitet 1950, Frisch hoqi dorë nga aktiviteti i tij si arkitekt për t’iu përkushtuar plotësisht shkrimit. Nga viti 1958 deri më 1963, Max Frisch kishte një lidhje me poeten Ingeborg Bachmann. Ai u divorcua më 1959 dhe u zhvendos vitin tjetër në Romë ku jetoi deri më 1965, së pari me Ingeborg Bachmann. Më 1962, atëherë në moshën 51 vjeç, ai takoi Marianne Oellers, një studente 23-vjeçare me të cilën jetoi dhe me të cilën u martua më 1968. Kjo martesë e dytë zgjati deri më 1979. Gjatë një qëndrimi në Shtetet e Bashkuara në 1974, ai takon amerikanen Alice Locke-Carey. Ai përshkruan në një llogari tejet autobiografike me emrin Montauk një fundjavë të kaluar me të në këtë vend që ndodhet në majën lindore të Long Island. Ai u takua me Alisën përsëri më 1980 dhe ata jetuan së bashku deri më 1984.

Si pjesë e Skandalit të Dosjeve në 1990, ai mëson se është spiunuar nga autoritetet zvicerane së bashku me shumë qytetarë të tjerë të vendit.

Më 4 Prill 1991, Max Frisch vdiq nga kanceri në banesën e tij në Zyrih.

Max Frisch është një qytetar nderi i qytetit malor Berzona në luginën Onsernone në Ticino, ku ai punoi për shumë vite. Ai bleu dhe rinovoi një shtëpi në vitin 1964 në këtë fshat. Në murin e varrezave lokale, një pllakë përkujtimore i bën nderim atij.

Arkivat e Max Frisch administrohen nga Arkivi Max-Frisch i vendosur në Institutin Federal të Teknologjisë Zurich (ETHZ). Këto arkiva financohen nga një grant prej 165,000 franga zvicerane i akorduar më 1979 me iniciativën e vetë Max Frisch gjatë jetës së tij.

Frymëzuar nga Brecht dhe ekzistencializmi, vepra e tij, e cila sharton teknika të ndryshme, përfshirë atë të ditarit, shpesh kërkon ironi, regjistër burlesk ose tragjikomik dhe përfshin elemente autobiografike. Drama dhe romanet e tij trajtojnë disa tema kryesore, të lidhura me krizën intime dhe funksionale të shoqërive moderne: konflikti midis identitetit personal, komunitetit dhe shoqërisë, çështja e dyfishtë dhe tjetërsisë, ndikimi i rastësisë dhe fatit, endja gjeografike dhe ekzistenciale, roli i natyrës dhe mitit, marrëdhënia e papërsosur midis sekseve, jeta e dështuar apo edhe besimi dhe tradhtia./Elida Buçpapaj (Wikipedia)

blank

Pia Zanetti, një zonjë mes paparacëve – Fotoreporterja e parë e Zvicrës

voal.ch – Fotoreportere për 60 vjet, Pia Zanetti ka arritur të bëjë një emër në një botë të dominuar prej shumë kohësh nga burrat. Fotostiftung i dedikon një ekspozitë në Winterthur veprës të saj.

“Pionere është një fjalë e madhe”, Pia Zanetti hap sytë e saj të mëdhenj blu dhe zbut tonet. Ndërsa shumë e shohin 77-vjeçaren si një pararendëse të fotoreportazhit, një grua e hollë e aftë të vendoset në një botë fotografike që është dominuar prej kohësh nga burrat, ajo kujton se e kishte ndjekur gjithmonë dhe thjesht pasionin e saj. Që në vitet 1950 në Bazel ajo hasi në një seri “jo” për aplikimet e tij të praktikës:

“Ata thanë se nuk kisha muskuj të mjaftueshëm për të transportuar pajisje”. Ose kur në vitet ’60 në Romë ajo e gjeti veten si femrën e vetme në mes të paparacëve trupmëdhenj: “Në fillim ata talleshin me mua, por më pas duke parë botimet e mia më vlerësuan, lindën miq, ata më vunë nofkën” Virgoletta” – “Presja e vogël”për trupin tim të hollë “. Ajo e kujton sot atë kohë me një buzëqeshje në buzë, ndërsa na shoqëron nëpër sallat e Fondacionit Zviceran për Fotografi në Winterthur , i cili i ka kushtuar një ekspozitë 60 viteve të veprimtarisë së saj, rezultat i një viti pune dhe përzgjedhjeje midis arkivat e saj fotografikë.

Lindur në Basel në 1943, ajo jetoi për gati 30 vjet në Ticino, por profesioni i saj e bëri atë të udhëtonte nëpër botë, shpesh në shoqërinë e burrit të saj gazetar Gerardo Zanetti. Ai me stilolapsin, ajo me kamerën, kureshtare për të zbuluar botën dhe për ta treguar atë përmes reportazheve. L’Espresso, Die Woche, NZZ, Das Magazin … kaq shumë revista kanë botuar raportet e Pia Zanetti që nga vitet 1960. Ato ishin ditët e arta të reportazhit fotografik: “Kishte shumë më shumë para në dispozicion në gazetari sesa sot. Ju mund të shkonit në redaksinë dhe të paraqisnit një projekt. Nëse do të interesoheshit, ata thjesht do të të thoshin të shkosh tek arkëtarja për të marrë paratë e udhëtimit. ”

Kështu kanë lindur shumë prej fotografive të Pia Zanetti-t të ekspozuara në Winterthur nga Fotostiftung. Në qendër, gjithmonë individi. Vështrime, momente të jetës së përditshme në Londër, Romë, Nju Jork, por edhe në zonat e konfliktit.

“Përvoja që ju ka shënuar më shumë?” Udhëtimi në Afrikën e Jugut në vitet 1960 gjatë periudhës së aparteidit. “Ishte një tronditje, sepse e dija që kishte aparteid, por duke parë racizmin me sytë e mi ishte mbresëlënëse, ndonjëherë unë mund të shikoja vetëm me kamerën përpara fytyrës time,” thotë Pia Zanetti. Në Afrikën e Jugut, në minierat e arit ose në mesin e peshkatarëve të Kejptaun, ajo bëri xhirime që tregojnë histori abuzimesh dhe mjerimesh, por edhe krenarie dhe dinjiteti.RSI.ch/Gianluca Olgiati/ EB

blank

Peshkatarë në Afrikën e Jugut të kohës të  Aparteidit, Foto 1968 (© Pia Zanetti)

 

blank

 

Muhamet Ali, foto e Pia Zanetti

blank

 

Max Frisch dhe Friedrich Dürrenmatt në Rüschlikon, 1968. Foto: Pia Zanetti

blank

Bette Davis, foto e Pia Zanetti

 

blank

Nëntë fakte interesante rreth Zvicrës

E gjithë popullsia e Zvicrës mund të përshtatet në strehimoret e saj bërthamore

Nëse ndonjëherë fillon lufta bërthamore, vendi më i mirë për të qenë është Zvicra.

Vendi është i përgatitur mirë, me strehimore të mjaftueshme nga pasojat bërthamore për të akomoduar gjithë popullsinë zvicerane.

Madje kërkohet nga ligji që të gjithë të kenë qasje në një nga këto strehimore të blinduara rëndë në ndërtesën e tyre ose në një ndërtesë afër.

Ushtria zvicerane gjithashtu mban bunkerë artilerie të pajisur plotësisht, por ju mund të mos i vini re ato. Ata zakonisht maskohen si shtëpi tërheqëse të fshatit, mu në mes të fshatrave.

Ju mund ta shihni Zvicrën në Star Wars

Ju mund të njihni malet spektakolare Grindelwald të Zvicrës në sfondin e shumë filmave të Luftërave të Yjeve, duke përfshirë Sulmin e Kloneve dhe Hakmarrjen e Sithit.

Majat mahnitëse me dëborë u përdorën gjithashtu për të përshkruar planetin Alderaan, shtëpia e Princeshës Leia.

Kafshët në Zvicër kanë të drejta

Zvicra është një vend që e do kafshët, me disa ligje që mbrojnë të drejtat e miqve të tyre me gëzof.

Qentë lejohen në restorante dhe mund të hanë edhe në to, ndërsa pronarët e disa kafshëve shtëpiake duhet të përfundojnë një kurs se si të kujdesen për ta.

Ekzistojnë gjithashtu ligje që përcaktojnë se kafshët shoqërore duhet të mbahen në çifte. Pra, nëse një prej derrave tuaj guinea vdes, atëherë duhet të merrni një tjetër për ta mbajtur atë shoqëri. Mund të marrësh me qira edhe derra gini derisa të vdesë tjetri! Zviceranët mbajtën një referendum në vitin 2010 nëse kafshët duhet të kishin avokatë, megjithëse u mund.

Alpet nuk janë aq zvicerane

Alpet (vargu më i madh malor në Evropë) janë një nga pamjet më të famshme në kontinent dhe mbase më të famshmit në Zvicër. Megjithatë, Alpet mahnitëse Zvicerane përbëjnë më pak se një të pestën e të gjithë vargmalit.

Zvicra pretendon se ka vetëm 13.2% të Alpeve.

Austria në të vërtetë ka territorin më të madh alpin me 28.7%. Italia ka 27.2% dhe Franca ka 21.4% të sipërfaqes totale të vargmaleve. Sidoqoftë, Alpet Zvicerane janë ende një moment kryesor për çdo udhëtim në Zvicër.

Zviceranët vërtet e duan çokollatën

Zvicra ka qenë prej kohësh e njohur për çokollatën e saj të shkëlqyer, por a e dini sa hanë ato? Një nga faktet më të ëmbla në lidhje me Zvicrën është se zviceranët janë konsumatorët më të mëdhenj në botë të çokollatës. Ata hëngrën 10.3 kg për person në 2018.

Njerëzit jetojnë më gjatë në Zvicër

Zvicra ka jetëgjatësinë e dytë më të lartë nga të gjitha vendet në botë (pas Japonisë), me një moshë mesatare 83 vjeç. Gratë zvicerane jetojnë edhe më gjatë, me një jetëgjatësi mesatare prej 85 vjetësh.

Zvicra gjithashtu ka një nga popullatat më të vjetra në Evropë, me numrin më të lartë të njerëzve të moshës mbi 100. Ekzistojnë disa teori pse zviceranët jetojnë më gjatë, përfshirë stilet e tyre aktive të jetesës, ajrin e pastër dhe sistemin e shkëlqyeshëm të kujdesit shëndetësor.

Ju mund të ngjitni shkallët më të gjata në botë – ose të merrni teleferikun më të gjatë.

Shkalla më e gjatë në botë, me 11,674 shkallë, mund të gjendet krahas hekurudhës malore Niesen. Shkalla është vetëm 3.4 km, por është 1.669 m lartësi për t’u ngjitur!

Nëse nuk jeni gati për të ngjitur mbi 11,000 shkallë, gjithmonë mund të merrni Niesenbahn. Ka teleferikun më të gjatë kabllor, i vazhdueshëm në Evropë dhe ka funksionuar që nga viti 1910. Niesenbahn do t’ju çojë në një udhëtim skenik 30-minutësh në majë të malit.

Zvicra ka palma

Një nga faktet më të çuditshme në lidhje me Zvicrën është se ata kanë palma. Kjo nuk është ajo që do të prisnit në një vend pa dalje në det i njohur për Alpet e tij me dëborë. Megjithatë, gjeografia tepër e larmishme e vendit do të thotë shtëpia e tij për disa mikroklima ku bimët tropikale mund të lulëzojnë./Express

blank

Nga libri për Zvicrën – TAKIM ME BERTRAND PICCARD DHE ANDRE BORSCHBERG – HERONJTË E MILENARIT TË TRETË NGA ELIDA BUÇPAPAJ DHE SKËNDER BUÇPAPAJ

Kjo idé lindi në Zvicër

 

Në një prej ditëve të shtatorit ne gazetarët e APES patëm një vizitë të jashtëzakonshme në Payerne, të organizuar nga Departamenti Federal i Punëve të Jashtme dhe Présence Suisse. U takuam me Bertrand Piccard, inventorin e avionit Solar Impulse dhe Solar Impulse 2 që fluturon me energji diellore dhe me bashkëpunëtorin e tij të ngushtë André Borschberg, të këtij projekti që përmban edhe fantazinë e Zhyl Vernit edhe të Steve Jobs. Solar Impulse 2 synon të frymëzojë botën, duke e ushqyer me diell – „Inspiring the world, powered by the sun“. A nuk është mrekullia vetë kjo idé ! Q ka lindur në Zvicër dhe ideatorët e saj janë zviceranë.

Dita jonë nisi me stressin kur ne gazetarët kemi për të mbuluar dhe treguar për diçka sensacionale, është pak të thuhet, diçka prej nga ku bota pret të nisë një rrugëtim të ri, jo më duke konsumuar burimet e vetvetes, duke ngrënë veten e saj, pasuri të cilat janë të pakthyeshme. Edhe për Bertrand Piccard dhe André Borschberg ishte ditë e veçantë sepse, ndërsa ne nxitonim duke pirë kafen e mëngjezit këtë 9 shtator për të kapur trenin e duhur, se përndryshe humbisnim takimin, André Borschberg bënte fluturimin e tij test me Solar Impulse 2, (test që Piccard e kaloi po shkëlqyshëm disa ditë më vonë) i cili përfundoi me sukses të plotë pikërisht posa ne kishim arritur në kuartierin kryesor, ku ndodhej edhe hangari dhe avioni me energji solare e shoqëruesja jonë na bëri me dije se pas pak dy pilotët do të ishin midis nesh.

Po cilët janë Bertrand Piccard dhe André Borschberg.

Bertrand Piccard vjen nga Familja Piccard e njohur në të gjithë botën për kapacitetet gjeniale nga ata që popullojnë botën e Silicon Valley. Ju e dini se gjithë truri i botës së përparuar është i vendosur në Silicon Valley, duke nisur nga Apple, Microsoft, Facebook, Google, Xerox, Yahoo. Familja Piccard bën përjashtim, sepse nuk është amerikane.

Gjyshi i Bertrand Piccard, Auguste Piccard, fizikan, ishte mik i Albert Einstein dhe Marie Curie, ai është shpikës i batiskafit dhe njeriu i parë që arriti në stratosferë.

I biri i tij dhe i jati i Bertrand, Jacques Piccard ishte njeriu i parë që, në vitin 1960, bashkë me eksploratorin dhe oqeanografin amerikan Don Walsh, me Batiskafin ‘Trieste’ preku fundin e Gropës Marian, me thellësi 10.916 metra, e cila gjendet midis vullkanëve nëntokësorë afër Japonisë, Filipineve dhe dhe Guinesë së re në Oqeanin Paqsor.

Njeriu i tretë në botë që ka arritur në fundin e kësaj grope është regjisori i Titanikut dhe Avatarit James Cameron në marsin e 2012.

Me këta njerëz të jashtëzakonshëm është rritur Bertrand Piccard. Prej të jatit ai është njohur: me Hermann Geiger, pilotin e akullnajave që zbriti i pari në Alpet e Zvicrës, i konsideruar hero kombëtar në konfederatën helvetike; me Charles Lindbergh, piloti i parë që kaloi oqeanin Atlantik më 1927 nga Garden City në New York’s Long Island në Le Bourget Field, Paris, Francë; apo me Wernher von Braun, shpikësin e raketave që më vonë do të ishte edhe drejtor i NASA-s.

Prandaj s’kishte mundësi tjetër Bertrand Piccard, veç të vijonte në gjurmët e tyre. E nisi rrugën si një mjek i botës së brendëshme njerëzore, u bë psikiatër i specializuar në hipnoterapi.

Më 1999 ai bashkë me britanikun Brian Jone bëri udhëtimin rreth botës me ballonën që mbante emrin Breitling Orbiter 3. Ata u nisën nga Zvicra dhe aterruan në Egjypt pas rreth 46 mijë kilometrash, fluturim që zgjati rreth 21 ditë. Por ky fluturim veç i nxiti fantazinë.

“Breitling Orbiter 3 ishte aventura e fundit aeronutike e shekullit XX, Solar Impuls do të jetë e para e shekullit XXI”, do të thoshte Piccard kur paraqiti projektin e tij më 2003. Sipas tij Solar Impuls është vijimësi e historisë të aviacionit nga Vëllezërit Wright, 100 vjet më pas, kësaj here duke shkruar një histori të re, me energji diellore.

Në një intervistë tek Corriere della Sera botuar këtë vit, Piccard do të tregojë se si i lindi ideja e Solar impuls: “Përpara pesëmbëdhjetë vitesh kur do të aterronim me ballonën Breitling, në fund të udhëtimit rreth botës, kishin mbetur vetëm 40 kile gaz propan nga 3700 që e furnizuam ditën e nisjes. E gjithë kjo ndërmarrje rrezikonte të dështonte sepse gati u mbarua gazi. Atëherë bëra një premtim se xhiron tjetër të botës,do ta bëja pa karburant. Dhe kështu lindi ideja e Solar Impuls.”

Piccard janë familje eksploratorësh, gjyshi ka shkuar në stratosferë, i jati në pikën më të thellë të oqeanit, kështu që Bertrand Piccard mbetet të bëjë një shpikje që t’i tejkalojë paraardhësit e tij.

Dhe nuk ka diçka më spektakolare dhe të hatashme se sfida Solar Impulse – dhe Solar Impulse 2, të cilën Piccard e ndan me bashkëpunëtorin e tij të ngushtë André Borschberg.

A mendoni pak se çfarë do të thotë kjo? A nuk vazhdojnë të mbeten shkak i luftrave të ndyra burimet e energjisë, varësia prej tyre, ndaj naftës dhe gazit, ndaj Arit të zi, vajit të gurit apo karburanteve. Këto janë burime të energjisë fosile, energji e pa rinovushme që jo vetëm ka një kosto të madhe, që jo vetëm ia shterojnë burimet natyrore globit, por shkaktojnë edhe tragjedi në ekosistem përmes skorieve radioaktive apo efektit i gas serra.

Solar Impuls e ndal shkatërrimin e botës, e ndërpret burimin e luftrave dhe i jep shans gjithë botës ta jetojë jetën si duhet!

Duke folur me ne gazetarët Piccard nënvizoi se projekti i tyre nuk është politik. Nuk është as i gjelbër – green – në anglisht – është – clean – tha ai – duke bërë një lojë rimash, domethënë është një projekt i pastër, për të përfituar energji në mënyrë të pastër e të pashterrëshme.

Projekti nisi në nëntorin e 2003. Shtypi i asaj kohe do të shkruante: “Pasi kalëroi erën, Piccard po kalëron diellin”. Por i besonin të gjithë. Sepse vinte prej një dinastie shpikësish. Bertrand e paraqiti projektin e tij në Universitetin Politikenik Federal të Lozanës – Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL) – me emër shumë të famshëm në botë, të cilit shteti i Zvicrës i siguron një buxhet që shkon rreth 1 miliardë $. EPFL e quajti avionin e Piccard “laborator fluturues” dhe pranoi menjëherë të bënte një studim të fizibilitetit, drejtimi i të cilit iu besua André Borschberg, me profesion inxhinier dhe pilot i Swiss Air. Prej atij momenti, midis dy burrave Piccard e Borschberg u farkëtua një miqësi e fortë dhe ata vendosën të punonin së bashku. Dhe nuk janë ndarë prej asaj kohe, duke i kaluar të gjitha sfidat së bashku.Testi i parë i Solar Impulse u bë në dhjetor të 2009. Në prill të 2010 ishte fluturimi i parë. Në korrik 2010 fluturimi zgjati 26 orë natën dhe ditën. Më 13 maj fluturimi për herë të parë zgjati 13 orë nga Payerne në Bruksel, ku dy pilotët ishin ftuar nga BE. Në maj-qershor 2012 ishte fluturimi i parë interkontinental nga Payerne- Madrid- Rabat-një qytezë e Marokut dhe kthim. Më 2013 fluturimi i dytë interkontinental në SHBA, coast-to-coast nga njëri oqean tek tjetri në linjën San Francisco-Phoenix-Dallas-St.Luis –Washington D.C.-New York City. Ky fluturim u sponsorizua nga manjati amerikan Larry Page, një nga themeluesit e Google i mrekulluar nga shpikja e Piccard, sepse Piccard e kthen në realitet moton kryesore të jetës së tij: “Kur njerëzit thonë se kjo është e pamundur, kjo është ekzaktësisht arsyeja se përse ne përpiqemi ta bëjmë të pamundurën të mundur.”

Sfida dhe destinacioni i ri i tyre në vitin 2015 është fluturimi rreth botës. Ata do të fluturojnë me Solar Impulse 2, avion me një kabinë një vëndëshe. Ata do të fluturojnë pa një pikë kaburanti, si kanë vepruar deri më tash. Udhëtimi i tyre do të përshkojë 35 mijë kilometra, në një mision që do të zgjasë 5 muaj – nga marsi deri në gusht të 2015. Ata do të fluturojnë në lartësitë që shkojnë mbi 9000 metra me një avion i cili e ka krahhapjen rreth 72 metra, pak a shumë sa një Airbus A380, ama jo 500 ton, por vetëm 2300 kg, sa një veturë, me një shpejtësi që varion nga 35 deri140 km në orë, me një mesatare prej 70 km orë.

Solar Impulse përfaqëson ëndërrën e dy pilotëve, që janë eksplorimi, kërkimi shkencor dhe promovimi i vlerave njerëzore në raport me tokën dhe ambientin. Shfrytëzimi i energjisë diellore është e ardhmja e planetit tokë. Në vitet ’60 njeriu ëndërronte të shkonte në Hënë, sot sfida e shekullit dhe milenarit është në fushën e energjisë të pashterëshme, ashtu si edhe lufta kundër varfërisë dhe kërkimi në fushën e shkencës dhe mjeksisë.

Prandaj në fillim Solar Impulse dhe tani Solar Implulse 2 si sfida e milenarit ka partnerë, sponsorë dhe mbështetje. Partnerët kryesorë të Solar Impuls 2 janë firma me reputacion të padiskutushëm në rrang botëror që garantojnë suksesin, si SOLVAY, OMEGA, SCHINDLER, ABB. Pastaj ka partnerë zyrtarë si Bayer MaterialScience, Altran, Swisscom und Swiss Re, pastaj ka mbështetës institucione zyrtare si European Space Agency, EPFL, IATA,(International Air Transport Association), Dassault Aviation.

Kanë edhe një komitet patronazhi me personazhë të famshëm të botës si Buzz Aldrin, njëri prej Astronautëve të Apollo 11,Robert Swan që ka arritur i pari në të dy Polet, Sir Richard Branson, James Cameron, Princi Alberto II i Monte Karlos, Elie Wiesel , Al Gore, Paulo Coelho etj.etj.

Kanë përkrahës edhe Sekretarin e Përgjithshëm të OKB Ban Ki-Moon, i cili i priti të dy në Pallatin e Qelqtë në New York, më 9 korrik 2013, kur Solar Impuls ndërmori udhëtimin e dytë interkontinental, kësaj here në SHBA. Është shumë impresionuese deklarata e Ban Ki-Moon me këtë rast: “Është një ditë me diell sot në Kombet e Bashkuara. Shumë njerëz romantikë e lidhin diellin me poezinë dhe muzikën. Ndërsa mysafirët tanë sot këtu e shfrytëzuan fuqinë e diellit të fluturojnë nëpër qiej.”, shkruan në deklaratën e tij Sekretari i Përgjithshëm i OKB dhe më tutje midis të tjerave vazhdon: “Unë i uroj mirëseardhjen Solar Impulse në udhëtimin nga San Francisco në New York. Ndoshta Sekretari i Përgjithshëm i ardhshëm i OKB, ai ose ajo do të udhëtojë me një avion solar. Prandaj unë kam rastin e jashtëzakonshëm dhe nderin të takohem me dy pionierë kurajozë, Bertrand Piccard dhe André Borschberg, të cilët e bënë të mundur fluturimin e Solar Impulse. Unë u thashë atyre se ata janë si vëllezërit Wright, të cilët provuan se njeriu mund të fluturojë. ..Unë e vlerësoj kurajon e këtyre pionierëve, sepse suksesi i tyre do të jetë sukses i njerëzimit.”… “Pasi planetit tone i kanoset një rrezik serioz nga impakti i ndryshimeve klimaterike…Kam vizituar zonat e krizave nga klima të planetit tonë në Arktik dhe Antarktikë dhe prandaj kam lancuar dy vjet më pare inisiativën për Sustainable Energy for All – Energji e Qendrushme për të gjithë, (për të arritur akses në burimet natyrore universale, me qëllim përmirësimin në eficiencën e energjisë duke rritur energjinë e rinovushme – shënimi në parantezë është i autorëve të shkrimit). “Këtë qëllim ka edhe takimi i sotshëm, sepse këto përpjekje duhet t’i bëjnë bashkë dhe t’i bashkojnë partnerët nga qeveritë, shoqëria civile dhe sektori privat. Pasi arrihen tre objektiva: Së pari, sigurohen burime moderne të energjisë për 7 miliardë njerëz, të cilët në vitin 2030 do të bëhen 8 miliardë; së dyti, dyfishohet efiçensa e energjisë dhe së treti, dyfishohet energjia e rinovushme në plan global. Dhe Solar Impuls ka lidhje me këto objektiva lëshuar nga OKB”, nënvizon në deklaratën e tij Ban ki-Moon me rastin e takimit të tij me Bertrand Piccard dhe André Borschberg.

Nisur nga koha kur ka nisur projekti i Solar Impulse që është viti 2003 dhe iniciativa e Sekretarit të Përgjithëm që është 2010, mund të thuhet se Solar Impulse i ka paraprirë iniciativës ardhur nga OKB. Por kjo pak rëndësi ka. Ajo që duhet të thesohet është se Ban Ki-Moon është përkrahës dhe fans i Solar Impulse.

Bertrand Piccard dhe André Borschberg është shumë pak të thuash se janë ambasadorët e së ardhmes, se janë pionierë të inovacionit, se janë eksploratorë dhe gjigantë. Sepse ata janë duke inicuar një revolucion të paparë deri më sot.

E megjithatë bota sikur fle përpara hopit të tyre gjigand. Qendrat vendimmarrëse të botës bëjnë sikur nuk po e vënë re. Prandaj Bertrand Piccard dhe André Borschberg synojnë të tërheqin vemendjen e opinionit publik duke i treguar njerëzimit se burimi diellor është energjia e së nesërmes që mbron ekosistemin, planetin tokë dhe ne banorët e tij. Edhe takimi me ne gazetarët – këtë objektiv kishte.

Për mendimin tonë Bertrand Piccard dhe André Borschberg janë herojtë e kohës sonë. Prandaj interesi për ta dhe punën e tyre nga mediat është i jashtëzakonshëm. Në grupin tonë ishte një ekip nga ORF i Austrisë(që realizoi një intervistë ekskluzive), nga Bloomberg Television, një grup gazetarësh kinezë të vendosur në Gjenevë, midis tyre një gazetar shkencor nga agjencia e lajmeve Xinhua News Agency etj, që do të thotë se Solar Impuls 2 paraqet interes shumë të madh për Kinën. Kur kemi parasysh konsumin e naftës, i cili sipas statistikave është drastik. Vetëm SHBA sipas statistikave të 2011 konsumon rreth 20 mijë barile në ditë, ku Kina zë vendin e dytë me rreth 10 mije barile. Me këto përmasa të konsumit, që sa vjen e rritet, bota po shterohet krejt, ndërsa ambienti po ndyhet në në mënyrë të frikëshme duke e bërë planetin Tokë të pajetushëm.

«Me Solar Impuls dëshirojmë t’i bëjmë botës me dije se duhet ta reduktojë varësinë nga burimet e energjisë fosile, që janë nafta, qymyri, gazi. Teknologjia e pastër që ne përdorim në avionin tonë mund të përdoret në automjetet, sistemet e ngrohjes, ndriçimit duke e rritur efiçencën e tyre”, na thotë Bertrand Piccard.

Ai thotë të vërtetën. Solar Impuls 2 fluturon me bateri diellore, të cilat karikohen gjatë ditës, duke krijuar rezerva që fluturimi të jetë perpetual, pa patur nevojë që avioni të ndalojë e ulet diku për t’u furnizuar me karburant.

Se kur do të ndodh ndryshimi kjo është çështje kohe, që varet edhe nga mendësia e metropoleve të poltikës për t’i kushtuar vemendje një projekti që tani është realitet i prekshëm. Një gjë është e sigurt se emri i Bertrand Piccard dhe kolegut të tij një ditë do të rreshtohet pranë emrave të Henry Ford, Thomas Edison dhe Steve Jobs të cilët ndryshuan historinë përmes shpikjeve, shpikje që shkaktuan revolucion në tranformimin e botës dhe njerëzimit. Shpikja e Bertrand Piccard është po aq spektakolare, bile mund të thuhet më spektakolarja. Sepse dielli, ashtu si thotë Heraklitits, çdo ditë lind i ri dhe për Napolon Bonapartin si dhuruesi i jetës universale, Dielli ishte vetë Zoti.

9-23 Shtator 2014

blank

blank

blank

Auguste Piccard, gjyshi, Jacques Piccard, babai dhe Bertrand Piccard i vogël

blank blank

blank

150 vjet nga aksioni i parë humanitar i Zvicrës – pritja e 87 847 ushtarëve francezë të mundur nga Prusia (ilustrime)

Një ushtri e tërë në ikje dhe në kërkim të një strehe (Muzeu Panorama i Bourbaki)

VOAL – Aksioni i parë humanitar zviceran u ndërmor saktësisht 150 vjet më parë, duke mirëpritur më shumë se 87 000 ushtarë francezë pas humbjes së tyre në luftën kundër Prusisë.

Ushtria Franceze e Lindjes: më shumë se 87 000 ushtarë në kërkim të strehimit pas disfatës nga Prusët. Ata e gjetën atë në Zvicrën neutrale ku u pritën me një valë të madhe solidariteti nga popullata. Është ngjarja e njohur si internimi i ushtrisë Bourbaki, 150 vjetori i së cilës festohet sot dhe që ishte misioni i parë i Kryqit të Kuq Zviceran, i themeluar vjet më parë.

blank

Hyrja e 87 847 ushtarëve francezë në Zvicër përmes tre pikave kufitare Jura filloi gjatë natës. Ishte mesi i dimrit, ushtarët nuk kishin asgjë për të ngrënë, ata kishin plagë në këmbët e tyre, ata ishin të pajisur keq. Ushtria ishte formuar me nxitim dhe për atë arsye nuk kishte materiale të mira. Kishte shumë njerëz të sëmurë: rreth 20% kishin nevojë për kujdes urgjent.

blank

Ushtria Franceze ishte e rraskapitur (Muzeu Panorama Bourbaki)

Ishte ushtria Bourbaki, e quajtur pas gjeneralit që mori komandën e ushtrisë lindore të vendosur për një përpjekje ekstreme për të kundërshtuar Prusët tashmë fitimtarë në Sedan kundër Napoleonit III. Qëllimi ishte të pushtohej Belfort dhe të çohej konflikti përtej Rinit.Megjithatë ushtria u mund. Situata ishte e dëshpëruar, thotë historiani i Kryqit të Kuq Zviceran Patrick Bondallaz. Gjenerali Charles-Denis Bourbaki u përpoq të vetëvritet dhe komanda pastaj i kaloi Gjeneralit Justin Clinchant, i cili për të shmangur një banjë gjaku bëri një kërkesë zyrtare për internimin e ushtrisë së tij në Zvicër.

blank

Armët e konfiskuara nga ushtarët francezë pas hyrjes së tyre në territorin zviceran (Muzeu Panorama i Bourbaki)

Ishte Gjenerali Hans Herzog ai që kishte kompetencat e plota të atribuara atij nga Këshilli Federal që vendosi, në më pak se 24 orë, të hapte dyert për ushtrinë Bourbaki. Ushtarët depozituan armët e tyre dhe hynë në territorin e Zvicrës. Hyrja përfaqësohet në një vepër të jashtëzakonshme, Panorama Bourbaki e Lucernit: një kanavacë gjigante rrethore që kujton atë ngjarje të jashtëzakonshme.

blank

Imazhi monumental panoramik në Muzeun Panorama Bourbaki në Lucernë (Muzeu Panorama i Bourbaki) 

 

Është pikturuar nga Edouard Castres nga Gjeneva 10 vjet pas ngjarjeve. I njëjti autor ishte i pranishëm, si vullnetar i Kryqit të Kuq. Puna ilustron hyrjen e 34,000 ushtarëve në qafën Verrières në Jura. Panorama tregon në veçanti shtysën e solidaritetit të popullsisë ndaj ushtrisë Bourbaki. Pa mbështetjen e njerëzve, nuk do të ishte e mundur të strehohej brenda pak ditësh ekuivalentin e 3% të popullsisë zvicerane, e cila atëherë numëronte 2.6 milion. Ishte një arritje logjistike dhe humanitare, e raportuar gjithashtu nga shtypi ndërkombëtar. Nuk kishte ndodhur kurrë më parë që një ushtri e tërë të gjente strehë në territorin neutral.

blank

Një imazh i disa ushtarëve pas strehimit të tyre (Muzeu Panorama i Bourbaki)

Ushtarët e strehuar u shpërndanë deri diku në të gjitha kantonet sipas aftësive të tyre. Me përjashtim të Ticino, i cili nuk ishte lehtësisht i arritshëm në atë kohë. Lufta Franko-Prusiane përfundoi në Shkurt dhe Bourbaki u kthye në Francë në mes të Marsit. Shteti francez mbuloi shpenzimet e azilit në Zvicër dhe rimori armët e depozituara nga ushtarët. rsi-Elida Buçpapaj

blank

Bredhi President – Pema më e madhe në Zvicër, e dyta në Evropë, ndodhet në Neuchâtel

VOAL – Pema më e madhe në Zvicër ndodhet në një luginë spektakolare në kantonin Neuchâtel, në Val-de-Travers, dhe ka përmasa 58,02 metra. Ky është i ashtuquajturi bredhi president, një gjigant i vërtetë i natyrës.

Ai është gjithashtu bredhi i dytë më mbresëlënës në Evropë. Bredhi, i cili është bërë një bimë monument, ndodhet në gjendje të mirë. “Në 300 vjet ka parë thatësira, rrufe që e kanë shmangur, stuhi. Dhe është akoma këtu, i rrënjosur mirë në tokë”, thotë një pylltar në zonë.

Gjigandi, me një diametër prej 4.17 metra, është në vendin e duhur. Sipas Claude-André Montandon, rojtari i pyjeve Val-de-Travers, toka, reshjet e rregullta të shiut dhe lartësia ideale (750 metra mbi nivelin e detit) kanë kontribuar në rritjen e tij.

Në Evropë, vetëm një bredh në Malin e Zi 59 metra i lartë e mund atë, për një metër dhe pema nojshateliane mund ta arrijë atë. “Konkurrenca nuk na intereson – thotë Alex Mercier, inxhinier pyjesh Val-de-Travers – ajo që vlen është bukuria e pyjeve tona. Dhe ne jemi krenarë që punojmë për pemën më të lartë në Zvicër”./rsi-eb

blank

Drama “Vizita e zonjës plakë”, kryevepër e shkrimtarit Friedrich Dürrenmatt

VOAL – Vizita e zonjës plakë (Der Besuch der alten Dame) është titulli i një drame nga Friedrich Dürrenmatt shkruar në 1955 dhe është një nga veprat e tij më të njohura. Vepra merret me temat e hakmarrjes, fajit individual dhe kolektiv, plotfuqishmërisë së parave dhe korrupsionit moral kolektiv.

Drama zhvillohet në qytetin imagjinar Güllen (“dunghill” në Zvicër-Gjermani) e cila ishte një qendër kryesore kulturore, por në disa dekada ajo ka rënë në një situatë neglizhence dhe krize socio-ekonomike.

Subjekti

Në fillim të dramës, qyteti po përgatit festimet për ardhjen e Claire Zachanassian, dikur një qytetare e Güllen dhe tani një multi-miliardere, e cila është kthyer për të vizituar qytetin e saj të lindjes. Claire Zachanassian arrin në vend me burrin e saj (gjatë shfaqjes ajo do të ndryshojë disa, për të cilat Dürrenmatt sugjeron se luhen gjithmonë nga i njëjti aktor) dhe me një vijues për të thënë më pak grotesk. Pas disa kënaqësive, ajo u njofton bashkëqytetarëve të saj arsyen e vërtetë të vizitës së saj: në rininë e saj ajo mbeti shtatzënë nga marrëdhënia që kishte me të dashurin e saj Alfredo III, i cili megjithatë mohoi atësinë dhe bindi ryshfet dy pijanecë për të deklaruar në gjyq se kishin pasur marrëdhënie me Claire Zachanassian.

Vajza u dëbua në mënyrë të pandershme nga fshati dhe u damkos si prostitutë. Pasi kishte grumbulluar një pasuri të jashtëzakonshme përmes një sërë martesash me fat, ajo ofron një miliard franga Gulenit për vrasjen e Alfred III, i cili ndër vite ishte bërë një nga qytetarët më të respektuar të qytetit. Banorët refuzojnë me forcë, por shumë shpejt fillojnë të blejnë mallra të shtrenjta me kredi edhe nga vetë dyqani i Alfredo III, sikur prisnin ardhjen e burimeve të reja në të ardhmen.

Alfredo III e kupton këtë dhe fillon të alarmohet. Banorët e Güllen ngadalë por me siguri fillojnë të ndryshojnë qëndrimin e tyre mbështetës në favor të tij. Së shpejti bëhet e qartë se mënyra e vetme për të mbajtur një nivel të tillë të borxhit është vdekja e tij. Në fillim të gjithë duket se shpresojnë se do të ndodhë ndonjë aksident. Claire Zachanassian nga ana e saj pret vetëm që banorët të marrin vendimin e tyre (ajo vë bast se drejtësia gjithashtu mund të blihet dhe se banorët do të japin).

Epilogu e dëshmon të drejtë. Edhe bastioni i fundit i etikës, drejtori i shkollës, dorëzohet. Në një paradë të rrëmujshme popullore, Alfredo III vritet kolektivisht, ndërsa Burgomaster deklaron se drejtësia më në fund është bërë.

Ndërsa Claire Zachanassian ua jep kontrollin banorëve të qytetit, toni i errët i shfaqjes ndryshon duke u bërë gati farsë. Ironikisht, është Claire Zachanassian ajo që duket më pak e kënaqur me një hakmarrje kaq të shumëpritur.

Temat kryesore

Autori shpesh thekson se Vizita do të interpretohet kryesisht si një komedi, pavarësisht kësaj është e vështirë të injorosh tonin e zymtë dhe të errët të shumë pasazheve, ankthin në rritje të një Alfredo Ill të gjuajtur si një kafshë (krahasimi është në fakt me një panterë ) Mesazhi themelor pas punës është se në shoqërinë moderne kapitaliste paratë mund të marrin gjithçka, siç dëshmohet nga ardhja e Claire Zachanassian e cila, duke premtuar pasuri, i shtyn njerëzit të urrejnë dhe madje të vrasin dhe abuzon me konceptin e drejtësisë. , duke e shtrembëruar atë në një mënyrë groteske, një temë që Dürrenmatt trajton në shumë nga veprat e tij.

Performanca e parë origjinale

Shfaqja e parë origjinale u zhvillua në Schauspielhaus në Zyrih më 29 janar 1956, me aktoren e famshme gjermane Therese Giehse në rolin e protagonistes Claire Zachanassian.

Vepra e muzikuar

Dürrenmatt më vonë e shndërroi dramën në një libret për muzikë. Muzika u shkrua nga kompozitori austriak Gottfried von Einem. Opera me 3 akte, me të njëjtin titull, u vu në skenë për herë të parë në Operën Shtetërore të Vjenës më 23 maj 1971, me mezo-sopranon Christa Ludwig dhe baritonin Eberhard Waechter në rolet kryesore, nën drejtimin e John Pritchard. (Ekziston një regjistrim 2 CD i performancës nga etiketa Orpheo, me të njëjtët interpretues).

Pjesa ishte gjithashtu tema e muzikalit më të fundit nga ekipi krijues i përbërë nga kompozitori John Kander dhe tekstshkruesi Fred Ebb. Muzikali, i titulluar Vizita dhe libreto nga Terrence McNally, kishte një shtatzëni të gjatë dhe pas debutimit në Çikago në 2001 u ripunua gjerësisht para se të bënte debutimin e tij në Broadway në 2015. Vizita u zhvillua në Teatrin Lice të Broadway nga marsi në Qershor 2015 me drejtimin e John Doyle dhe një kast që përfshinte Chita Rivera dhe Roger Rees në rolet e Claire Zachanassian dhe Alfredo III respektivisht./Elida Buçpapaj


Send this to a friend