VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

10 tregime nga FRANZ KAFKA – Përktheu: GJERGJ VLASHI

By | November 11, 2015
blank

Komentet

blank

DHIMBJE QË SHPON ASHTIN – Poezi nga TAHIR BEZHANI

 

(me rastin e aksidentit në rrugët e Kroacisë)

Sot dhimbja e loti mbuluan Kosovën

Pas lajmit të hidhur mëngjesor

Ëndrrat e dashurisë u përplasen në asfaltin kroat

Dasmat mbeten të nxira, pa daulle, valle e bajrak

Përqafime të ngrira  përmallshëm  hutimeve

Pakuar valixheve të mallit, me të falat e zemrës

Vetëm lotët e dhimbja  udhëtojnë në vendlindje

E trupat tuaj- shpirti në Parajsë,

Flamujt në gjysmështizë në dridhje trishtuese

Sy të përlotur e të ngrirë si akull

Dhimbje që shpon edhe ashtin

 

Sot loti nuk pyet askënd pse udhëton i valët

Ai vjen deri te shpirti juaj në përqafim gjakimi

Secilin përqafim  i ndarjes  krejt zjarr

Për një kore bukë, gjithë kjo lemeri

Kurrë nuk qe mjaft ndër shekuj kjo plagë

Të plagosur mbetem akoma rrugëve të botës…

 

26 Korrik 2021

blank

Më 26 korrik 2018 u nda nga jeta Adem Demaçi, veprimtar i çështjes kombëtare dhe shkrimtar shqiptar

Adem Demaçi (Prishtinë, 26 shkurt 1936 – Prishtinë, 26 korrik 2018) ka qenë veprimtar i çështjes kombëtare dhe shkrimtar shqiptar nga Kosova. Më 2010 mori titullin Hero i Kosovës.

U lind, zyrtarisht, më 26 shkurt 1936, kurse, si mësojmë nga romani “Libër për Vet Mohimin”, që ka pjesërisht edhe karakter autobiografik, u lind, në të vërtetë, në kosimet e dyta, dikund në korrik.

U rrit në një familje të varfër të Prishtinës. Babai, Zeqiri, i vdiq shumë herët nga tuberkulozi. Demaçi nuk i kishte mbushur as plot tetë vjet. Gjithë barra e familjes ra mbi të vëllanë e tij të madh, Maliqin, i cili, si gazetashitës, ia doli me shumë vështirësi të siguronte kashatën e gojës për familjen (tregimi “Një Natë Bajrami”). Por, pas pesë-gjashtë vjetësh i vdiq edhe i vëllai Maliqi po nga tuberkulozi. Atëherë, për t’i mbajtur në jetë dy fëmijët e mbetur, Ajshen dhe Ademin, nënë Nazifja iu qep vekut dhe duke endur pëlhura të ndryshme, arriti t’i ushqente disi fëmijët, madje edhe ta shkollonte Demaçin (tregimet “Vegjëtarja”, “Vegjëtarja në treg”).

Demaçi do ta mbarojë shkollën fillore në Prishtinë më 1946, ku do ta kryejë edhe Gjimnazin real. Studimet në Degën e Letërsisë Botërore do t’i ndjekë plot pesë semestra në Universitetin e Beogradit, të cilat do të shtrëngohet t’i ndërprejë për shkak të sëmundjes së nënës. Ndaj, u kthye në Prishtinë dhe gjeti punë në veprimtarinë botuese të ndërmarrjes “Rilindja”.

Burgosjes së Tij të parë, më 19 nëntor 1958, do t’i paraprijë shpërngulja me dhunë e shqiptarëve në Turqi (“Kthimi”, “Mestani”), aksioni i armëve dhe Procesi i Prizrenit. Do ta goditë sidomos burgosja e gazetarit të devotshëm Sedat Dida, e cila do të ngjallë frikë e panik në mesin e punëtorëve dhe gazetarëve të “Rilindjes”. Në procesin gjyqësor të marsit të vitit 1959 të Gjyqit të Qarkut të Prishtinës, Demaçi do të dalë hapur me kërkesën që pa bashkimin e Kosovës me Shqipëri, nuk do të ketë paqe në Ballkan. Për këto qëndrime të tij u dënua me 5 (pesë) vjet burg të rëndë. Gjyqi Suprem i Serbisë ia vërtetoi dënimin në 3 (tre vjet), të cilat i vuajti në kazamatin e Sremska Mitrovicës.

Pas lirimit nga burgu, nuk e linin të zinte punë, me qëllim që t’u kallnin edhe më shumë datën të tjerëve për pasojat që mund të kishin. Për më tepër, me ardhjen e Hrushçovit në Shkup, pas tërmetit, më 1963, e izoluan dhe e mbajtën në burg gjatë gjithë qëndrimit të tij në ish-Jugosllavi.

Megjithatë, në fillim të viteve ‘60 ishin krijuar në disa qytete të Kosovës, si në Pejë, Gjakovë e gjetiu, organizata të ndryshme, që luftonin në mbrojtje të kauzës kombëtare. Duke parë disponimin e masës për t’iu kundërvënë terrorit dhe dhunës së shtetit totalitar, veçmas politikës së egër antishqiptare, Demaçi bëri çmos të formohej Lëvizja Revolucionare për Bashkimin e Shqiptarëve, si dhe hartoi (bashkë me Ramadan Shalën, tash të ndjerë) Statutin dhe Programin e Lëvizjes. Lëvizja formoi komitetet e saj në Prishtinë, Gjakovë, Pejë, Mitrovicë, Gjilan; ndërmori një varg aksionesh për ngritjen e flamujve kombëtarë, u përpoq të vite kontakte me lëvizjet e ndryshme revolucionare dhe ta propagandonte sa më shumë çështjen e pazgjidhur kombëtare të shqiptarëve në Ballkan. Megjithatë, kjo LRBSH u zbulua mjaft herët dhe Demaçi si kryetari i saj u dënua me 15 (pesëmbëdhjetë) vjet burg të rëndë, të cilat në fillim i vuajti në Nish, e pastaj, për ta larguar sa më shumë nga familja, e dërguan në Pozharevc, ku në kohën e ish-Jugosllavisë kishin vuajtuar dënimet shumë atdhetarë shqiptarë, midis të cilëve edhe Azem Bejta. Po e theksojmë këtë fakt, sepse kjo mbase do të jetë arsyeja që Demaçi të shkruajë në shtator të vitit 1969 dramën e parë me titull “Popu” (shkurtim i fjalëve po-litika dhe pu-shka), dorëshkrimin e së cilës e nxori nga burgu Xhafer Mahmutxhiku, kryetar i Komitetit të Prishtinës, në një arkë me dy kapakë.

Pas ndryshimeve dekorative politike në ish-Jugosllavi më 1966, dënimin ia zvogëluan në 10 (dhjetë) vjet, të cilat i vuajti ditë më ditë deri më 8 qershor 1974.

Për herë të tretë ra në burg më 6 tetor 1975 në procesin e montuar politik dhe u dënua përsëri me 15 (pesëmbëdhjetë) vjet burg të rëndë, vite këto të cilat do t’i vuajë në burgun famëkeq të Stara Gradishkës. Më 21 prill 1990, me urdhërin e Kryesisë shtetërore të ish-Jugosllavisë, lirohet pesë muaj e gjysmë para se ta kryente dënimin e plotë.

Janë proverbiale fjalët e tij pas daljes nga burgu: Që nga 21 prilli i këtij viti ndodhem në burgun më të madh në botë, që e njeh historia e njerëzimit – në burgun e Kosovës, ku më se dy milionë Shqiptarë nga regjimi hegjemonist-shovinist-terrorist janë zhveshur nga të gjitha liritë dhe të drejtat më elementare njerëzore e kombëtare.

Si luftëtarit më të paepur për lirinë e mendimit, si mbrojtësit më këmbëngulës të lirive dhe të drejtave të njeriut, Paralamenti Evropian, më 4 dhjetor 1991, i dha Çmimin Saharov. Të theksojmë se këtë çmim deri më tash e kishin marrë: Saharovi, emrin e të cilit e mban, Dubçeku, Nelson Mandela, Marçenko, Aung Sun, disa nga të cilët (Mandela, Aung Su) u bënë më vonë edhe fitues të çmimit Nobel. Me këtë rast, në Parlamentin Evropian, Demaçi tha se duke më nderuar mua, keni nderuar popullin tim të shumëvuajtur, por gjithmonë liridashës, paqedashës e krenar.

Më 1993, Klubi i Rektorëve Universitarë në Madrid i dha Çmimin Special për Paqe, kundër racizmit, ksenofobisë, për qëndrim paqësor e tolerant dhe për përpjekje për të ndërtuar një të ardhme të mbështetur në të drejtat e njeriut dhe në shumësi kulturore, që do t’u bënin të mundshme grupeve etnike të ish-Jugosllavisë të jetonin së bashku në paqe e harmoni… Dhe kjo ndodhi pikërisht në kohën, kur qarqet shoviniste serbe e akuzonin për luftënxitje?!

Në shkurt të vitit 1994, pesë anëtarë të Parlamentit të Norvegjisë e kandiduan shkrimtarin Adem Demaçi për çmimin Nobel per letersi. Në shtator 1994 u kandidua sërish-tani për çmimin Nobel për Paqe, me ç’rast theksoi se ky është një nder për mua dhe një mirënjohje për popullin shqiptar. Ndërkaq, më 14 dhjetor 1995 Adem Demaçit iu dorëzua Çmimi për të Drejtat e Njeriut i Universitetit të Oslos. Demaçi, duke shprehur falënderimin për këtë çmim, tha: Këtë mirënjohje nuk e kuptoj vetëm si mirënjohje të punës dhe të luftës sime për të drejtat e popullit tim, por edhe si dëshirë të qeverisë e të intelegjencisë paqedashëse norvegjeze që t’i tërheqë vëmendjen opinionit të gjerë ndëkombëtar për problemin e Kosovës.

Sipas burimeve të nënës së tij u lind diku në gusht-shtator 1935, por zyrtarisht i ati Zeqiri e regjistroi më 26 shkurt 1936. Pas okupimit italian më 1941 dhe hapjes së shkollave shqipe në Kosovë, familja e regjistroi në shkollë më 1942.

Në vitet ’50 Demaçi shkroi në revistën letrare “Jeta e re” drejtuar nga Esad Mekuli, dhe më 1958 shkroi romanin e tij të parë Gjarpijt e gjakut që trajton temën e gjakmarrjes në viset shqiptare të Shqipërisë dhe Kosovës.

Demaçi u arrestua së pari më 1958 nga regjimi autoritar i Josip Broz Titos, duke u dënuar me tre vite burgim. Pas lirimit ai e inicoi dhe u radhit në Lëvizjen Revolucionare për Bashkimin Shqiptar. U burgos sërish më pas më 1964 për dhjetë vjet burgim dhe u ridënua më 1975 me pesëmbëdhjetë vjet burgim. Më 1969 Amnesty International e njeh si të burgosur të ndërgjegjes. U lirua prej burgut të Stara Gradishkës, Kroaci, me 21.04.1990 në kohën e presidentit të RSFJ-së së atëhershme Janez Dërnovshek, maj 1989-maj 1990.

Unioni i Shkrimtarëve dhe i Kritikëve Shqiptarë, në bashkëpunim me Shoqatën simotër AICL dhe Universitetin francez, dhe me dekanin e Universitetin e Prishtinës, Bujar Dugolli, në dhjetorin e vitit 2015, është nominuar zyrtarsiht për çmimin Nobel për Paqe.

Ndërroi jetë më 26 korrik 2018 në Prishtinë, Kosovë në moshën 82-vjeçare. Sot Adem Demaçi prehet ne Panteonin shqiptar.

Tituj të veprave

  • “Gjarpinjtë e gjakut” (roman), Jeta e Re, 1958.
  • 2. “Gjarpijt e gjakut dhe novela të tjera” (zgjedhje), Nju-Jork, 1983.
  • 3. “Gjarpijt e gjakut” (ribotim), “Zëri i Kosovës”, Zvicër, 1984.
  • 4. “Gjarpijt e gjakut” (ribotim), “Lumi”, Lubjanë, 1984.
  • 5. “Gjarpijt e gjakut” (ribotim i kthyer në gjuhën letrare), “Buzuku”, Prishtinë, 1990.
  • 6. “Kur Zoti harron” (vëllim me tregime), Zëri i Rinisë, Prishtinë, 1990.
  • 7. “Libër për Vet Mohimin” (roman), botoi autori, Prishtinë, 1994.
  • 8. “Libër për Vet Mohimin” (ribotim), Rotanor Boksproduksjon AS, Skien Norway, 1994.
  • 9. “La metamorfosi di Vet Mohim” (përkthyer nga Nermin Vlora Falaski), Romë, 1995.
  • 10. Adem Demaçi, “Tung, vargu im”, “Rilindja”, Prishtinë, 2002.
  • 11. Adem Demaçi, “Heli dhe Mimoza”, botoi autori, Prishtinë, 2006.
  • 12. Adem Demaçi, “Dashuria kuantike e Filanit”, “Infopress” & “Buzuku”, Prishtinë, 2007.

Mirënjohjet

  • Çmimi “Sakharov” i Parlamentit Europian për Lirinë e Mendimit, 4 dhjetor 1991;
  • Çmimi kundër Racizmit e Ksenofobisë i “Universidad de Complutense” të Madridit, 1992
  • I nominuar për Cmimin Nobel për Letërsi – shkurt 1994 , ndërsa për Cmimin Nobel për Paqe në shtator 1994- nga pesë anëtarë të Parlamentit të Norvegjisë
  • Çmimi ” Lizel dhe Leo Aitinger” për të Drejtat e Njeriut në Universitetin e Oslos, 14 dhjetor 1995
  • Clirimtar i Prishtinës; Komuna e Prishtinës, 28 nëntor 1999
  • Urdhëri Hero i Kosovës – Presidenca e Kosovës 26 nëntor 2010;U.D.i Presidentit Z.Jakup Krasniqi
  • Doctor Honoris Causa – Universiteti i Prishtinës 17 janar 2011;
  • Doctor Honoris Causa – Universiteti i Tetovës 5 maj 2016
  • Urdhëri ” Nderi i Kombit” nga Presidenti  Republikës së Shqipërisë Z.Bamir Topi; 10 qershor 2012;
  • I nominuar për Cmimin Nobel për Paqe 2016 (propozimi ” Unioni i i shkrimtarëve dhe kritikëve të Kosovës” z.Reshat e Behare Sahitaj; dekan në UP : Prof Bujar Dugolli dhe aplikimit nga “Asociacioni Internacional i Kritikës Letrare” prof Daniel Leuwers e Helen Stafford);
  • (Wikipedia)

 

blank

BRONZI I SHQIPTARIZMËS – Nga Visar Zhiti

 

Kthehet në Kolonjën e tij në bronz
legjendari Sali Butka. Jeta e tij është histori,
pjesë e kujtesës dhe e ndergjegjes Kombetare,
që i duhen të tashmes dhe ardhmërisë.
Luftetar, poet popullor e diplomat popullor, strateg e vizionar, Sali Butka shpetimin e atdheut e shikonte te perkjekjet e përbashkëta dhe te dija, ndërsa te Amerika shikonte shpëtimtarin nga copëzimi
prej lakmive të fqinjëve…
E madhêrishme nuk është vetëm shtatorja tani, por dhe akti: kthimi i Sali Butkës i bronztë në truallin e tij është dhe pergjegjshmëri e të sotmes, përlindje e besimit, vazhdim i triumfit të ndërgjegjes së Kombit.
Me Sali Butkën mësojmë se për atdhe perdoret jo vetëm pushka, por edhe pena, më shumë se llogoret duhet shkolla, mbi të gjitha dashuria patriotike e vëllazëria në breza e breza.
Shumë nga vjershat e tij Sali Butka i shkruajti në Malin e Tomorrit – Olimpi i shqiptarëve, në shtëpinë e gjyshit tim, ndërsa me djalin e tij, patriotin
dhe padagogjistin Safet Butka, im atê
ishte bashkëpunëtor. Nipi i Sali Butkës, veprimtari Uran Butka, historian, shkrimtar, deputet shpirteror, e vazhdon misionin e të parëve duke na patur pranê, qytetarë të shumtë, në levizjen demokratike për një Shqipëri euro-atlantike.
Shtatorja – vepër e skulptorit të mirenjohur Agim Rada, i ngërthen me art të gjitha këto me porosi atdhedashurinë, që s’eshte vetëm antike e as jo moderne, por thjeshtë e përjetshme.
Vendosja në Ersekë e kêsaj shtatoreje është ngjarje Kombetare…

blank

ËNDRRAT E NJË FËMIJE – Poezi nga ANTONIO MACHADO – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Na ishte një fëmijë që po ëndërronte,
një kalë kartoni.
Hapi sytë vogëlushi
dhe nuk e pa më kalin e vogël,
një kalë të vogël të bardhë.
Fëmija u kthye në ëndërr;
nga jelet kalin e kapi …
Tani nuk do të më shpëtosh!
Sapo e kapi,
fëmija u zgjua.
Kishte mbyllur grushtin.
Kali i vogël fluturoi!
Serioz sa s’ka mbeti fëmija
duke menduar se nuk është i vërtetë
një kalë i vogël i ëndërruar.

blank

MBRËMË, NDËRSA FLIJA – Poezi nga ANTONIO MACHADO – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Mbrëmë, ndërsa flija,
ëndërroja iluzione të lumtura!,
se vërshonte një burim
brenda zemrës sime.
Më thuaj, nëpër çfarë rrjedhe të fshehtë,
ujë, arrin tek unë,
gurrë e një jete të re
ku nuk ke pirë kurrë.
Mbrëmë, ndërsa flija,
ëndërroja iluzione të lumtura!,
se kisha një zgjua bletësh
brenda zemrës sime;
dhe bletët e arta
përftonin brenda saj,
me hidhësirat e vjetra,
dyll të bardhë dhe mjalt të ëmbël.
Mbrëmë, ndërsa flija,
ëndërroja iluzione të lumtura!,
se një diell i ndezur po shkëlqente
brenda zemrës sime.
I flaktë sepse jepte nxehtësi,
të vatrës së kuqe,
dhe dielli se pse u ndez
dhe pse na bëri të qajmë.
Mbrëmë, ndërsa flija,
ëndërroja iluzione të lumtura!,
se ishte Zoti që kisha
brenda zemrës sime.

blank

SHTATOR – Poezi nga ANTONIO MACHADO – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Kopshte jeshile,
sheshe të kthjellëta,
burim verdhacuk
ku uji ëndërron,
ku uji memec
përfundon në gur…

Gjethet e gjelbëra
të thara, gati të zeza
të akacieve, era e shtatorit
i puth,
dhe disa i merr me vete
të verdha, të thata,
duke luajtur, mes pluhurit
të bardhë të tokës.

blank

E DIELA PER FEMIJE – Zogu i Vogël Këmbëverdhë Nga Naum Prifti

Ne perrallen Zogu i Vogel Kembeverdhe, shkrimtari Naum Prifti pershkruan nje fenomen natyror per te zbuluar dukuri te karakterit njerezor. Aty jane gjeli qe kaperdiset me hijen e tij, patoku qe e kritikon per fodullek, derrkuci qe vlereson vetem anen praktike te gjerave dhe meqe “hija nuk hahet” nuk interesohet fare per te, qeni qe gjen lidhjen midis burimit te drites dhe formimit te hijeve dhe klloçka qe shpreh moralin: Kam njohur ca gjela që lavdëroheshin me hijen e të tjerëve dhe viçër që mateshin me hijen e mëngjesit dhe pandehnin kushedi sa të mëdhenj ishin, dhe ca zogj pulash që fshiheshin nën hijen e të tjerëve. Për mendimin tim, – vazhdoi klloçka, – e hijshme është atëherë kur secili lëshon hijen e tij mbi tokë aq sa e ka dhe ashtu si e ka. Nese e lexon si femi e ndjen sesi te terheq historia e zogut te vogel qe zbuloi hijen e tij, nese e rilexon si i rritur mund te perftosh pershtypje te reja te lidhura me shprehjen e dimensionit filozofik ne nje perralle qe mund t’ju fal kenaqesi ne te gjitha moshat.    

 

Zogu i Vogël Këmbëverdhë

Naum Prifti

Zogu i pulës, Cipi, ecte në livadh me kokën të përkulur, duke kërkuar farëza. Papritur ai pa diçka që s’e kishte vënë re më parë. Formën e një zogu po aq të vogël sa Cipi, që shkiste pa zhurmë fare si të  ishte kopje e tij dhe e ndiqte ngado që shkonte po gjithmonë anash, herë më të djathtë, herë më të majtë.

“Ç’të jetë kjo që më ndjek pas ngado që vete?” pyeti veten Cipi, duke e parë hijen me dyshim. Qëllimet e saj nuk iu dukën të mira, prandaj mendoi t’i ikte kur ajo të mos e kishte mendjen dhe ta linte aty.
Cipi ngriti kokën e filloi të vështronte kot më kot qiellin ku dukeshin disa re të vogla dhe dielli i qeshur. Si pa qëllim, hodhi një hap, pastaj edhe një tjetër gjoja kot, që hija të mos dyshonte se po largohej. Kur u bind se ajo s’po e vinte re, u turr përpara, duke hapur krahët e duke i hedhur këmbët aq shpejt, sikur të rrotullonte pedalin e biçikletës. Vrapoi deri në anë të livadhit dhe atje qëndroi të merrte frymë thellë, duke shtriqur krahët anash. Më në fund kishte shpëtuar nga ajo qenie e mërzitshme. I gëzuar, hapi sytë, kur për çudi vuri re se hijen e kishte fare pranë, po aq pranë, sa edhe në cepin tjetër të livadhit.

“Po kjo si erdhi këtu kaq shpejt?” u habit Cipi. I menduar, uli sqepin në tokë. Edhe zogu tjetër po ashtu afroi sqepin thuajse puqur me të. E po tani s’durohej! Donte t’i rrëmbente edhe ushqimin.

-Pse më ndjek pas? – e pyeti Cipi duke u kthyer drejt saj.

Hija nuk u përgjigj.

-Largohu prej meje! – i bërtiti duke hedhur një hap drejt saj. Hija u largua. Ai hodhi edhe një hap tjetër dhe hija u largua më tej. Ai e kuptoi se hija po largohej nga frika dhe tha me vete: “Unë jam trim, sa edhe ky zogu ma ka frikën!”

Vendosi ta ndiqte që ta përzinte fare nga livadhi. Ai e vuri përpara dhe donte ta arrinte e ta capërlonte, po tamam atëherë kur i dukej se po i vinte këmbën sipër e do ta shkelte, hija shkiste mbi bar dhe shkonte pak më tej.

“Sa e shpejtë qenka!” – mendoi Cipi. – Kështu s’kam për ta kapur kurrë. Më mirë të rri në vend dhe të bëj gjoja sikur s’po e ndjek e kur të mos e ketë mendjen, ta kap”. Me një sy Cipi po përgjonte hijen që kishte në krahun e djathtë. Ajo s’po lëvizte fare. Menjëherë u hodh ta kapte e ta vinte poshtë, kur ajo fare pakuptuar, kishte shkarë më tej. Ai u rrotullua si fugë, edhe hija për çudi atë lëvizje bëri.

“Duhet t’i dal nga krahu tjetër,” mendoi Cipi. Filloi të rrotullohej në të majtë, pa ia ndarë sytë hijes. U rrotullua aq shumë, sa filluan t’i merreshin mendtë e t’i sillej livadhi vërdallë.

-Ç’po bën ashtu? – e pyeti Klloçka Cërkore.

-Dua të kap këtë por nuk po arrij. Më ndihmo pak!

-Mos u bëj budalla, – e qortoi klloçka, – se hijen tënde s’e kap dot kurrë.

Zogu i vogël u mendua.

-E mirë apo e keqe është hija? – e pyeti me merak.

-Ka gjithfarësojesh, – i tha klloçka. – Kam njohur ca gjela që lavdëroheshin me hijen e të tjerëve dhe ca viçër që mateshin me hijen e mëngjesit dhe pandehnin kushedi sa të mëdhenj ishin, dhe ca zogj pulash që fshiheshin nën hijen e të tjerëve. Për mendimin tim, – vazhdoi klloçka, – e hijshme është atëherë kur secili lëshon hijen e tij mbi tokë aq sa e ka dhe ashtu si e ka.

-Mirë, – vendosi Cipi Këmbëverdhë. Unë e dua hijen time se e kam të bukur. Filloi përsëri të kërkonte farëza nëpër livadh. Tani i dukej e këndshme të kundronte hijen e tij të rrumbullaktë si një topth, me kokën e vogël dhe sqepin e shkurtër përpara. Nja dy herë parakaloi nëpër livadh vetëm që të shikonte hijen si ecte pranë tij.

Mirëpo papritur hija i humbi nga sytë dhe ai s’po e kuptonte ku e si u zhduk. E kërkoi në të djathtë e në të majtë, prapa e përpara me shpresë që ta gjente. Ajo s’dukej gjëkundi. Zogu i vogël Këmbëverdhë u trishtua shumë. “Sa të mirë e kisha! – mendoi – Më rrinte kurdoherë pranë dhe qe fare e butë. Ah, sikur të mund ta gjej!”

Një gjel deti kaloi aty pranë duke u tundur. Cipi e dinte që ai kishte dëshirë ta thërrisnin Xhel, prandaj e pyeti:

-Xhel, mos e ke parë hijen time?

-Unë nuk ruaj hijet e botës! – u përgjigj ai me kokën lart.

-Këtu e kisha, po s’e di ç’m’u bë… – vazhdoi Cipi.

-Pse s’e bën si unë? – e qortoi Xheli. – Unë gjithmonë e mbaj me vete. Ja, shiko!

Ai u fry në pendë, hapi bishtin, lëshoi lafshën, dhe priti të sodiste hijen e vet. Mirëpo nuk e gjeti asgjëkundi.

-Obobo! Më paska humbur! Çfarë të bëj unë pa hije, ku të vete? Kushedi sa do të më qortojë nëna! Ajo shpesh më ka thënë se unë të gjitha gjërat që nxjerr përjashta i humbas. S’di a do të ketë hije tjetër…

-Mos e ke harruar në shtëpi?- e pyeti Cipi.

-Kushedi, edhe në shtëpi mund ta kem harruar, – tha Xheli, – veç unë tani s’kthehem dot atje.

-Ke frikë? – e pyeti Cipi i vogël, pak i habitur që gjithë ai gjel deti druhej të shkonte rrugës vetëm. – Tani është ditë dhe rruga gjendet lehtë.

-Ku ta di unë nga bie shtëpia ime? – u zemërua Xheli.

-Ua! Goxha gjel i madh dhe nuk mban mend shtëpinë…. Unë jam i vogël dhe rrugën e kotecit mund ta gjej menjëherë.

-Ti kot habitesh, – e qortoi Xheli. – Asnjë nga gjelat e detit s’e gjen dot ku e ka shtëpinë. A nuk ke parë si vijnë të na marrin çdo mbrëmje? Për ne, të gjitha shtëpitë duken njëlloj. Dhe ç’është e vërteta, të gjitha njëlloj janë.

Cipi qeshi.

-Ua, ç’flet kështu? Si qenkan njëlloj?

-Krejt njëlloj. Të gjitha kanë mure, dritare, çati dhe një portë që hapet.

Ndoshta nuk shikon mirë nga sytë, mendoi Cipi.

–Pse nuk shkon të vizitohesh te mjeku i syve dhe po të jetë nevoja të mbash syze, – i sugjeroi zogu.

-Derisa i dallojmë në tokë edhe farëzat më të vogla do të thotë se shikimin e kemi të prehtë. Thonë se kemi kujtesë shumë të dobët dhe s’mbajmë mend asgjë. Ne madje s’mbajmë mend as që kemi ngrënë dhe hamë përsëri sa herë të na japin. Ja, për shembull, unë s’mbaj mend pse erdha këtu, a  mund të ma thuash ti?

-Po si mund ta di unë përse erdhe dhe çfarë mendoje? – u habit Cipi.

-Prit, -i tha Xhel Deli, – mua diçka më kishte humbur, po tani s’më kujtohet mirë ç’qe.

-Hija, – i tha Cipi.

-Ah, po, ke të drejtë! Hija. Hija ime e bukur, që ma kishin zili e gjithë. Po kthehem të shikoj mos e më ka rënë rrugës. Jo, jo , do të ma kenë marrë. E di çfarë? Kur po kaloja te hauzi sot në mëngjes, patoku Remë tha: Shikoni fodullin, ç’hije i ka lafsha gjelit të detit!

Xheli i Detit shkoi të kërkonte patokun Remë andej nga hauzi.

Zogu i vogël Këmbëverdhë gjeti një derr në livadh që çante plisat me hundë. Qe shumë i përqendruar në punën e vet.

Cipi priti sa ngriti kokën dhe e pyeti nëse kishte gjetur ndonjë hije.

-Ç’më duhet hijet? – u përgjigj derri Bic. – Ato nuk hahen. Dhe nga ana tjetër, unë s’kam fare nge të shikoj për to. Më mirë fut hundën në tokë dhe gjej diçka për të ngrënë. Shiko sa bukur e kam lëruar, tamam si traktor. Pulat vijnë gjithmonë pas tragës sime se gjejnë haje. Pse s’vjen dhe ti?

-Falemnderit, – i tha Cipi, – po më përpara unë dua të gjej hijen time. Pa gjetur atë, s’më bëhet të ha asnjë farë!

-A pranon një këshillë nga unë pa le të më quajnë të tjerët kokëderr? Mos humb kohë kot, shko te qeni Rap dhe pyete njëherë. Ai i gjen gjërat e humbura me anë të hundës prandaj ka mundësi të të ndihmojë.

Cipi u nis për te qeni Rap nga rruga e lisit.

Ndërkohë dëgjoi Xhelin  e Delit që po ngrindej me patokun pranë hauzit.

-Hajde, nxirr hijen time këtu dhe mos bëj fjalë!

-Je ne vete? E përse do të më hynte në punë hija jote? – i përgjigjej patoku.

-Nuk e di unë. Hajde, nxirre shpejt! – kokoriste Xheli.

-E si u marrka hija e tjetrit? Unë s’arrij ta kuptoj,… – po i thoshte patoku. Dhe ta them hapur, hija jote as që më pëlqen fare…

-Mos e ke futur në ujë? – e pyeste Xheli i Detit. – Ti se çfarë fshehe kur kalova unë…

-Ç’flet marrëzira? Unë s’fsheh kurrgjë në hauz, përkundrazi nxjerr edhe ato që kanë rënë. Qëparë nxora një kalli mistri të shijshëm. Mezi e kapa dhe m’u desh të zhytesha tri herë.

-Ti duhet ta dish kush ma ka marrë, – i tha Xheli, -se unë, kur erdha këtu, e kisha, kur shkova më tutje, andej nga livadhi, e humba.

Patoku Remë përpopi krahët mbi kokë.

-Sa mirë që e the vete! Domethënë se këtu e kishe, kurse më tutje e humbe. Atëherë shko ta kërkosh më tutje!

-Unë s’luaj prej këtej! –tha Xheli duke lëshuar deri në tokë lafshën, që të dukej i zemëruar.

-Rri deri nesër po deshe! – i tha patoku Remë duke u zhytur në hauz.

Cipi nuk ndenji t’i dëgjonte me gjatë. Vrapoi te qeni Rap dhe i tregoi ç’i kishe ndodhur.

-S’më ka rastisur kurrë diçka e tillë, – tha qeni Rap, – dhe askush s’më është ankuar t’i kenë vjedhur hijen. Megjithatë duhet të hetojmë me kujdes.

Qeni Rap vuri syzet mbi  hundë dhe u drejtua nga rafti i librave. Mori një fjalor të trashë dhe e hapi te shkronja H. Zuri të kërkonte derisa gjeti fjalën “hije”.

-Më duket se e gjeta, – tha i gëzuar.

-Sa mirë – tha Cipi. – Nëma të lutem!

-Nuk gjeta hijen tënde, po diçka tjetër, – i tha qeni Rap duke ngritur shputën përpjetë. – Gjeta shkakun pse të humbi.

Ai ngriti sytë nga qielli dhe i tregoi Cipit një re të bardhë.

-E shikon atë renë e bardhë atje lart? Ajo ka zënë dritën e diellit dhe hijet në tokë humbën të gjitha.

-S’më besohet, – tha Cipi, – ç’punë ka reja atje lart me hijen time këtu në tokë?

-Ja, ki pak durim, do ta shikosh vetë.

Sapo reja u largua pak, rrezet e diellit ranë përsëri në tokë dhe atëherë shtëpitë, drurët, lulet, kafshët, shpendët, Cipi i vogël, qeni Rap dhe gjithçka u bë me hije.

-Tani, secili ka hijen e vet! – tha qeni Rap.

Cipi e falënderoi dhe hapi e mbylli krahët e tij të vogla disa herë nga gëzimi që e kishte hijen përsëri pranë vetes.

 

 

blank

TI S’MË DO? S’TË DHIMBSEM SADO PAK – Poezi nga SERGEJ ESENIN – Përktheu JORGO BLLACI

Ti s’më do? S’të dhimbsem sado pak?
… Nuk ta mbushkam syrin, apo si?
Prapseprapë, ndizesh e merr flakë,
Tek shtërngohesh supeve të mi.

Mike epsh e tëra, lajka s’dua,
As i vrazhdë nuk të sillem dot.
Veç me thuaj, sa kështu si mua,
Puthur e shtërnguar ke gjer sot!

Unë e di, të gjithë hije u bënë
Dhe s’ta shuan zjarrin pa mbarim.
Prehër pa u ulur ti s’ke lënë,
Siç po rri tani në prehërin tim.

Dhe në këto çaste, ndonjë tjetër,
Sjell ndërmend ti, syçkat tek pulit.
Mos pandeh se po mërzitem tepër.
Tjeterkënd e kam dhe unë në shpirt.

S’është fat kjo lidhje mëndjelehtë,
Po një flakë çasti. Veç ta dish,
Siç të njoha rastësisht i qetë,
“- Mirëmbetsh!”, – do të të them sërish.

Edhe ti do marrësh udhën tënde,
Do bësh pluhur ditën plot mërzi,
Veçse, mos lakmo t’i prishësh mendjen,
Kujt s’ka njohur puthje e dashuri.

Krah për krah me ndonjë tjetër djalë,
Udhës kur të shkosh ti, ku ta dish,
Ndoshta, edhe unë do të kem dalë
Për shëtitje, e shihemi sërish!

Ti më fort pas tjetrit do të ngjeshesh
Dhe me kryet ulur, ftohtësisht,
“- Mirëmbrëma!” – do më pëshëndesësh,
Ndërsa unë: “- Mirëmbrëma Miss!”.

Dhe asgjë nuk do më turbullojë,
S’do më dridhet shpirti për asgjë!
Kush ka dashur, s’mund të dashurojë!
Kush është djegur, s ‘mund të digjet më!

blank

DUART E SË DASHURËS, DY MJELMA – Poezi nga SERGEJ ESENIN – Përktheu JORGO BLLACI

Duart e së dashurës, dy mjelma
Kredhur në ar të flokëve të mi.
Anekënd në këtë botë njerëzish,
Kënga s’ka mbarim për dashuri.

Dikur edhe unë kam kënduar
Dhe sërishmi shpirti më këndon;
Fjala vlagë merr në kraharuar
E ndër vargje ëmbëlsisht buron.

Po kur shterr kjo vlagë krejt, dhe zemra
Mbetet si një shkëmb floriri i shkretë,
Vetëm hënë e Teheranit këngës
S?mund t’i japë ngrohtësi dhe jetë.

Unë s’di si do më vejë halli:
Do më djegë Shaga shkrumb e hi,
Apo, kur të plakem, i përmallur
Do kujtoj ç’këndova në rini?

Ka një çap të tij sikush në botë,
A diçka që na pëlqen vërtet.
Një persian, që këngës keq ia thotë,
Kurrë nga Shirazi s’mund të jetë.

Sa për mua dhe për këngën time,
thoni vetëm kaq: do kish krijuar
Këngë më të mira, plot kumbime,
Nga dy mjelma po të kish shpëtuar.

blank

PSE, MOJ JETË, JE DHURATË – Poezi nga ALEKSANDËR PUSHKIN – Përktheu JORGO BLLACI

Pse, moj jetë, je dhuratë

që të bie rasti kot?
Pse të dha i fshehti fat
një ndëshkim me tmerr në botë?

Ç’është ai pushtet i nxirë,

që prej hiçit më ka thirë,
që në shpirt më dha mundime
dhe dyshim në mendjen time?

Pa një dritë e një qëllim,

më rreh zemra në shkreti.
Më mbush plot me pikëllim
jeta gjith monotoni. —

blank

LULJA – Poezi nga ALEKSANDËR PUSHKIN – Përktheu JORGO BLLACI

 

Një lulëz mes një libri gjeta

Të tharë edhe pa kundërmim
Dhe për një çast i shtangur mbeta
E humba thellë n’ëndërrim

Kur lulëzoi?

Ç’pranverë thua?

Kush e këputi edhe ku?
Një dorë e njohur a e huaj?
Dhe pse e vuri vallë këtu?

A për kujtim të një takimi?

Apo për ndarjen plot trishtim?
A për një endje pikëllimi
Në heshtje fushash pa mbarim?

Ai, ajo, jetojnë vallë?

Ku thua janë, ku bredhin ku?
Apo mos ndoshta janë tharë
Si dhe kjo lulëze këtu? —

blank

KALORËSI I VRARË – Poezi nga ALEKSANDËR PUSHKIN – Përktheu JORGO BLLACI

 

Në pyjet e largëta mbrëmja po ikën.

Të fundmet shkëlqime të saj u veniten,
Lugina e thellë ka heshtur;
Zhurmon midis mjegullës lumi me valë.

mes reve që enden në qiell ngadalë.

Ndrin hënëz e artë pareshtur.

Koracë e çeliktë dhe heshtë e coptuar

Të shtrira po prehen te kodr’e vetmuar,
Mburoja prej ndryshkut po nxin,
Mamuzet të shkreta në myshk kanë mbetur

Dhe s’tunden nga vendi; dhe hënëz e mekur

Mbi trup të përgjakur po ndrin.

Rreth kodrës vërtitet besniku dori,

diçka vezullon thellë syve të tij,
Me kryet e unjur kalon;
Luginën po rreh me patkonj gjithë zjarr,
koracën vështron edhe krejt vetmitar
Po dridhet, së thelli gulçon.

Nxiton nëpër terr vetmitari dori,

Me shpresë e me frikë e më drojtje në gji,
Patkonjtë i brengosur rreh shpejt;
Po ngjitet me duf në kodrinë e vështron
E nxiton… e çeliku në terr tingëllon,
Ndënë këmbën e lodhur të vet.

Afrohet te trup’i kalorsit të shkretë,

Mundohet ta çojë, po kocka kërcet
Edhe kafka përplaset për tokë…
Së thelli i gjori dori hingëlliti
Përqark n’errësirë vështrimin vërtiti
Dhe heshtaz pastaj uli kokën.

Shtegtari që larg nëpër terr po kalon,

mes heshtjes të ngjan se mbi kocka po shkon…
Po ja dita zbardh përsëri,
Koraca dhe heshta e shkretë po ndrin.
Kalorsi rri shtrirë e s’lëviz mbi kodrinë.
Doriu veç endet rreth tij. —


Send this to a friend